Okładka

Karta tytułowa

WPROWADZENIE

MÓJ TATA POWIEDZIAŁ bardzo wiele rzeczy bardzo wielu ludziom. Zazwyczaj, kiedy udzielał wywiadów, mówił za siebie, przekazując przesłanie światu, ale nie potrzebował do tego zadawania pytań – po prostu mówił.

Spędzał wiele czasu na Hope Road 56, czasem siedząc, czasem grając w piłkę, czasem doglądając swoich pszczół i miodu.

Na tyłach Island House – jak go wtedy nazywano – była huśtawka, gdzie mój tata lubił siadać z jedną nogą w górze i udzielać wywiadów w cieniu drzew. Często można go było zastać leżącego na masce samochodu, wyciągniętego swobodnie, uśmiechającego się, rozmawiającego, odpowiadającego na pytania zadawane przez braci i siostry.

Odpowiedzi mojego taty pochodziły zawsze prosto z serca – czasem spod gwiazd lub księżycowej poświaty, czasem mówił w prostych słowach w świetle dnia. Kiedykolwiek, jakkolwiek. Taki, jakim był od zawsze. Był sobą, bez przebieranek, czy poprawek, po prostu człowiekiem, który kiedyś był chłopakiem ze wsi Nine Miles, wnukiem rolników ze wzgórz St. Ann, który kochał swoje życie tak, jak ptaki kochają niebo, jak ryby kochają morze. Był sobą – w swoim świecie. Powiedział kiedyś: „Żyję w świecie, ale z tego świata nie jestem”.

Mój tata nie pracował dla pieniędzy, czy sławy. Pracował dla muzyki. „Pieniądze – mawiał – to jak tkanka tłuszczowa na sercu człowieka”. Powiedział także: „Ja nie pracuję dla pieniędzy. Nie zależy mi na zostaniu supergwiazdą. Robię tylko to, czego pragnie ode mnie Bóg”.

Jego gotowość do robienia tego, co potrzeba była czymś zadziwiającym dla wielu ludzi – zwłaszcza w latach siedemdziesiątych, kiedy rozpoczęła się era wielkich gwiazdorskich karier i kiedy niektórzy artyści zaczęli być uwielbiani wyłącznie z powodu swojej sławy. Mój tata nie postrzegał siebie w ten sposób. Dlaczego? No cóż, powiedział kiedyś: „Popatrz na mnie. Pierwszą rzeczą, jaką musisz o mnie wiedzieć jest to, że zawsze bronię swoich racji. Drugą rzeczą jaką musisz wiedzieć o sobie jest to, że słowa potrafią prowadzić na manowce”.

Mój tata mówił szczerze i używał prostych słów, które nigdy nie prowadziły na manowce. Pochodziły z biblijnych przypowieści, a także z tradycyjnych prawd jamajskiego ludu.

Powiedział kiedyś: „Jamajka jest uniwersytetem dla całego świata; miejscem w którym objawia się prawda”. Dla niego ta prawda została objawiona, a jego mądrość płynie nie tylko z wersów jego piosenek, ale z tego, co mówił. Wyjawił to kiedyś, śpiewając: „I nie ma na to łatwych sposobów. Z ledwością udaje się to wypowiedzieć”.

Kiedy mówił, prawie śpiewał. Jego słowa płynęły jak zwrotki. Jego mądrość wyprzedzała szkolną wiedzę, wyprzedzała informacje. Większość z tego, co wiedział pochodziła z natury, dlatego często mówił o sobie, że przede wszystkim jest rolnikiem, a potem piosenkarzem.

Niezależnie od wszystkiego, mój tata był optymistą. To nie była reakcja na rzeczywistość. To był jego sposób na życie – optymizm.

Był także realistą. „Babilon musi upaść” – mawiał. „To jasne, bo to szaleństwo musi się skończyć – ale kiedy?”

Nie dawał odpowiedzi na pytanie kiedy, albo w jakim czasie, mówił jedynie: „Może to potrwać lata i być może poleje się krew. Ale sprawiedliwi kiedyś wygrają”.

Postrzegał przyszłość jako początek.

Oto jego słowa – wypowiedziane w nowym dniu, który rodzi się co rano.

Cedella Marley

SŁOWO OD REDAKCJI

TA KSIĄŻKA ZACZĘŁA SIĘ od kilku wycieczek w latach osiemdziesiątych, kiedy – pracując jako nauczyciel literatury – zabierałem swoich uczniów do Muzeum Boba Marleya na Hope Road 56 w Kingston. Wchodziliśmy po schodach na drugie piętro, a tam – w pierwszym otwartym pomieszczeniu z wielkimi oknami, wychodzącymi na Hope Road – wszystkie ściany, od podłogi aż po sufit zapisane były słowami Boba Marleya.

Studiowaliśmy te słowa przez lata – te płynące z serca przekazy poety-wizjonera, logicznego mędrca, największej gwiazdy Trzeciego Świata. Człowiekiem, który wytapetował ściany wielkiego pokoju w tym wielkim domu był Neville Garrick, dobry przyjaciel Boba, plastyk i Rastaman, który zrozumiał jak ważne jest, by udekorować całe pomieszczenie słowami Boba Marleya.

Słowa te, pochodziły w dużej mierze z wywiadów prasowych. Przyklejone do ścian gazety pochodziły z wczesnych lat siedemdziesiątych a nawet – w niektórych przypadkach – z sześćdziesiątych. Gazetowy druk ma swoją wytrzymałość. Z tysięcy ludzi, odwiedzających co roku te legendarne pomieszczenia, niewielu wczytywało się w teksty tych wycinków, blaknących w silnym słońcu Kingston, które wdzierało się poprzez szpary w okiennicach. Słowa poety stawały się z czasem bardziej formą, niż akademicką ścieżką poznania mądrości i proroczych wizji mistrza. Turyści odwiedzający tłumnie muzeum, wchodzili do tego pokoju, ale Bob – żywy i przemawiający do nich ze ścian – pozostawał niewysłuchany przez poszukiwaczy ciekawostek, pragnących zwiedzić kolejne pomieszczenia domu. Patrzyli, ale nie słuchali.

Lata mijały, aż któregoś dnia razem z moją córką Mariah zapytaliśmy Cedellę, czy możemy pójść do muzeum i nagrać wszystkie wycinki, przetłumaczyć je z patois i wydać w formie książki. Cedelli natychmiast spodobał się ten pomysł, a nasza rodzina przyjechała do Kingston, aby zabrać się do pracy. Wycieczki przechodziły przez pomieszczenia, a my – rozlokowani na podłodze, albo na drabinkach – zajęliśmy się spisywaniem, tłumaczeniem, nagrywaniem. Mariah robiła zdjęcia każdego wycinka gazety, czy magazynu, a ja nagrywałem mówiące ściany domu na Hope Road 56 i tak powstała ta książka.

Siedem lat później mieliśmy w rękach autentyczną książkę Boba Marleya, pełną aforyzmów, wiedzy, przypowieści, poezji i zwykłych rozmów. Może jest to niewielka książeczka, ale zawiera wielką logikę Rastafarianizmu. To Bob, jakim był, jakim jest, jakim zawsze będzie – Bob, który przemawia do Ciebie.

Gerald Hausman

Dostępne w wersji pełnej.

Karta redakcyjna

Tytuł oryginału: The future is the beginning: The Words and Wisdom of Bob Marley Bob Marley, Introduction by Cedella Marley, Edited by Gerald Hausman

Copyright © 2012 by Tuff Gong Books, L.P.

All rights reserved.

This translation is published by arrangement with Harmony Books, an imprint of the Crown Publishing Group, a division of Random House, Inc., New York. www.crownpublishing.com

Tłumaczenie i przypisy: Michał Lubay Lubiszewski

Redakcja: Sławomir Gołaszewski, Marta Szelichowska

Korekta: Basia Borowska

Autorzy zdjęć: Adrian Boot, str. 16, 34, 54, 64, 68, 72, 90; Dennis Morris, str. 24, 38, 40, 44, 48, 70, 82, 86, 88, 92, 102; Neville Garrick, 106; Mariah Fox, fotografie z 56 Hope Road; wszystkie pozostałe zdjęcia © Fifty-Six Hope Road Music, Ltd.

Adaptacja etiopskich rysunków ludowych: Mariah Fox; artystyczne przetworzenie zdjęć: Mariah Fox, str. 16, 24, 34, 44, 54, 64, 70, 82, 92, 102

Projekt okładki: Michael Nagin

Zdjęcie na okładce: Dennis Morris © Fifty-six Hope Road Music, LTD; artystyczne przetworzenie zdjęcia: Mariah Fox

Wydanie I

ISBN 978-83-61432-53-1

Polish language copyright © 2013 Axis Mundi

Wszelkie prawa zastrzeżone. Żadna część książki nie może być wykorzystana bez zgody wydawcy.

Plik opracowany na podstawie Przyszłość to początek., wydanie I

Plik opracował i przygotował Woblink

woblink.com