Krzysztof Wielicki

J E D E N   D Z I E Ń   Z   Ż Y C I A 

JEDEN DZIEŃ Z ŻYCIA
Krzysztof Wielicki

Kraków 2018

Wydawnictwo: Góry Books

© Copyright by Krzysztof Wielicki

© Copyright by Góry Books

Redaktor prowadzący: Piotr Drożdż

Redakcja tekstu: Matylda Marzec

Korekta: Krystyna Korzeniowska

Projekt graficzny: Bartłomiej Witkowski

Zdjęcia pochodzą z archiwum Krzysztofa Wielickiego

Złożono krojem Attribute Text projektu Viktora Nübela

Żadna część tej publikacji nie może być powielana ani rozpowszechniana w jakikolwiek sposób bez pisemnej zgody posiadaczy praw autorskich.

ISBN 978-83-62301-40-9

Dobrą literaturę górską wspiera

BEZPŁATNY FRAGMENT

Od autora

14.08.1977 Kohe Szachaur

15.04.1979 Annapurna Południowa

01.05.1979 Annapurna Południowa

28.02.1981 Nowa Zelandia

22.12.1981 Komenda Wojewódzka MO

05.09.1982 K2

14.07.1984 Broad Peak

28.09.1984 Manaslu

21.10.1984 Manaslu

11.01.1986 Kangchenjunga

29.03.1987 Zurych

15.09.1987 Południowa ściana Lhotse

16.10.1987 Lhotse

31.08.1988 Bhagirathi II

31.12.1988 Lhotse

17.05.1989 Południowa ściana Lhotse

10.05.1990 Dhaulagiri

05.01.1991 Makalu

13.10.1991 Annapurna

03.10.1992 Manaslu

24.06.1994 Baza pod K2

09.07.1994 K2

08.08.1996 K2

13.08.1996 K2

01.09.1996 Nanga Parbat

26.02.2003 K2

17.01.2005 Cordillera Darwin

05.03.2013 Broad Peak

27.01.2018 K2

05.03.2018 K2

Polecamy

Przypisy

Na książkę, którą masz przed sobą, Drogi Czytelniku, składa się 30 kartek wyrwanych z pamiętnika mojego całkiem długiego już życia. Opisane są dni, o których chętnie opowiadam mojemu synkowi przy kominku. Są również chwile, które powracają w sennych koszmarach. Znalazło się tu też kilka z pozoru błahych i nieistotnych epizodów, które zapadły mi w pamięć z nie do końca zrozumiałych powodów. Choć te historie nie są dokładnym odzwierciedleniem moich prawdziwych, archiwalnych notatek, zachowują to, co najważniejsze: prawdę i szczerość. Mam nadzieję, że zarówno kompozycyjny zamysł tego tomu, jak i jego forma plastyczna – nawiązujące do pamiętnika – przypadną Ci do gustu. Zapraszam w podróż drogą mojego życia, którą naznaczyły i spektakularne wzloty, i bolesne lekcje lub porażki. Miłej lektury.

14 sierpnia 1977

K O H E 
S Z A C H A U R 

Dziś jest niedziela, a w ścianę weszliśmy we wtorek. Z Alim i Pietią wspięliśmy się nową drogą w stylu alpejskim na siedmiotysięcznik Kohe Szachaur. Teraz trzeba wrócić do bazy, do ludzi.

Kohe Szachaur leży w Hindukuszu Afgańskim. Te góry stały się doświadczalnym poligonem polskiego alpinizmu przed najwyższymi górami. Zadecydowała o tym między innymi wspaniała pogoda. Latem prawie nigdy nie padał tam deszcz czy śnieg. W dodatku pasmo to było łatwo, jak na tamte czasy, dostępne. Wystarczał lot do Moskwy i potem długa podróż pociągiem do Taszkientu. Dalej autobus do Termezu, przekroczenie rzeki Syr-daria i arcyciekawa odprawa celna. Następnie polskie wyprawy przesiadały się do ciężarówek, zwanych burubahajkami, i osiągały Mazar-i Szarif. Stąd zaś autobusem dojeżdżały do stolicy kraju – Kabulu. Cóż to były za czasy! Za jednego dolara można było najeść się do syta! A czterdzieści dolców kosztował kożuch, który w kraju „szedł” za dwieście.

Dopiero inwazja sowiecka na Afganistan w 1979 roku przekreśliła plany alpinistów w Hindukuszu. Ale ten piękny, pozbawiony państwowości kraj nigdy nie został podbity. I chyba nie da się go zniewolić. Tutaj honor nie zna ceny, a odwaga, posłuszeństwo plemienne i zaufanie wyznaczają horyzonty polityki. Panują tu klany rodzinne a nie rząd. Zresztą kim i czym rządzić w krainie, gdzie nie ma nic oprócz wypalonej ziemi, pustyni spalonej słońcem, nomadów wypasających bydło, pól konopi, maku i… wspaniałych gór.

Udało nam się zdobyć jedną, i to w pięknym stylu. Musimy już „tylko” zejść. Mówi się łatwo, ale od trzech dni działamy bez jedzenia. Straciliśmy prawie wszystko w ścianie, gdy w przepaść spadł plecak z prowiantem. Nasza droga nie nadawała się do zejścia, więc wybraliśmy długą, sześciokilometrową grań do Nadir Shah. Mamy przed sobą trawers w kompletnie nam nieznanym terenie.

Najstarszy z nas, Jurek, mobilizuje zespół do odpoczynku, a przede wszystkim do zagotowania herbaty. Tyle że picie tego napoju bez cukru to raczej kara niż ulga i przyjemność. Żarcia też nie ma. Taka dieta daje pewność, że utrzymamy wspaniałą, młodzieńczą linię! Jak długo? Do… śmierci? Nie, no przecież damy radę!

Zostawiamy cały ekwipunek, który nam się nie przyda: namiot, zapasową odzież, sprzęt. Wszystko – oprócz liny. Tuż przed Nadir Shah teren zaczyna się spiętrzać. Powinniśmy wejść na szczyt i zejść do Przełęczy Poznańskiej, a z niej ewakuować się na lodowiec.

Wzdrygamy się, że znowu trzeba iść do góry. Nie mamy sił. Nikt już nie „pociągnie”. Jedyną alternatywą są zjazdy stąd „na ślepo”. Wiemy tylko, że gdzieś na dole jest zbawienny lodowiec. Trafiamy na mały wiszący lodowczyk. Trzysta metrów w pionowym terenie pokonujemy sześcioma zjazdami po czterdzieści metrów i ostatnim – osiemdziesięciometrowym – dostajemy się na lodowiec.

Strach zerknąć do góry. Wolimy też nie patrzeć na świeże lawinisko pod uskokiem. Znów się udało! Kiedy jesteś tak do cna wyczerpany, jest ci obojętne, co się stanie. Zwłaszcza gdy tak niewiele zależy od ciebie. Tak jakby oddać stery na łódce w ręce Boga.

To nie koniec przygody. Godzinami kluczymy po lodowcu wśród wspaniałych penitentów charakterystycznych dla Hindukuszu i Andów. Te lodowo-śnieżne maczugi nie pozwalają na swobodne poruszanie się. Raz po raz wywołują agresję i bluźnierczy słowotok. Nadają się do podziwiania, ale nie do pokonywania!

Po godzinie dwudziestej wreszcie widzimy światła namiotów. Wojtek właśnie przygotowywał się do strzelania rakietami alarmowymi. Na szczęście – niepotrzebnie – bo chwilę później witamy się z towarzyszami wyprawy. Czujemy szczęście – po sześciu dniach walki, zdobyciu szczytu i trudnym powrocie do ludzi.

Radość trwa jednak krótko, bo chwilę później dowiadujemy się, że zginął profesor Jerzy Wehr z wyprawy Polskiego Klubu Górskiego. Odpadł od ściany w okolicach Przełęczy Poznańskiej. Tu wszystko jest polskie: ściany, drogi, przełęcze. Do tych świadectw naszej działalności dołączy kamienna tablica wykuta ku pamięci Jurka – pamiątka tego tragicznego zdarzenia.

Po wystawnej, „włoskiej”, kolacji nie mogę zasnąć. Ali i Pietia czują się pewnie podobnie. Za dużo wrażeń, za dużo emocji, za dużo ocierania się o sytuacje ostateczne. To kolejne moje doświadczenie z górami, tym razem już naprawdę wysokimi. Mój pierwszy siedmiotysięcznik: w stylu alpejskim, nową drogą. Chyba umrę z dumy! Takiej prawdziwej, młodzieńczej, emocjonalnej. Pozostaje tylko szybko się spakować i opuścić bazę, by zrealizować kolejne wyzwanie: powrót do domu.

ALI to Aleksander Lwow

PIETIA to Jurek Pietkiewicz (zginął dwa lata później w Himalajach)

WOJTEK to Wojciech Jonak (lekarz wyprawy)

15 kwietnia 1979

A N N A P U R N A 
P O Ł U D N I O W A

Wielkanoc, a właściwie już Wielki Dzień, niedziela oczywiście. Naszym celem jest siedmiotysięcznik Annapurna Południowa. To aklimatyzacja, wyszliśmy z bazy przed trzema dniami. Już jesteśmy wysoko, do przełączki w grani pozostało dwieście metrów. Wczoraj nie daliśmy rady, stąd biwak na wyrąbanej w twardym śniegu półce, za małej dla trzech ludzi.

Świta, więc trzeba się wygramolić z nory, którą jest ortalionowa płachta naszego namiotu – kultowego gaca. Masztów nie udało się rozłożyć. Na śniadanie jest… mielonka. Jedzenie nam nie wchodzi, więc zostawiamy je ptakom. Ruszamy.

Prowadzi Maniek. Idziemy grzecznie za nim. Dochodzimy do maleńkiej, wciętej w grań przełączki. Po lewej długa grań do Annapurny South, a po prawej krótszy, ale najeżony nawisami grzbiet biegnie do sześciotysięcznika Hiunchuli. Jesteśmy chyba na 6000 metrów, w sam raz jak na aklimatyzację przed atakiem na zachodnią ścianę. Widać stąd północne i północno-wschodnie stoki naszej góry. Chyba da się tędy zejść, chociaż dużo tutaj seraków.

Jest już dziesiąta. Pod nami kuluar, całkiem stromy, ale kiedyś się skończy i wtedy powinno być już łatwo. Pierwszy schodzi Maniek, drugi idzie – jako mniej doświadczony – Józek, ja zaś asekuruję całe towarzystwo z „ciała”, mając za autoasekurację zakopany głęboko w śniegu czekan.

Lina przesuwa się wolno. Po czterdziestu metrach wpina się Józek. Znikają obaj. Nie widzę ich ani nie słyszę. Asekuruję dwóch ludzi, więc zapieram się za przełączką. Lina wcięta w śnieg, nie czuję nawet zbytnio ich ciężaru. Słyszę, że Józek krzyczy. Podchodzę dwa metry, skąd mam już kontakt głosowy. Potrzebuję podać sprzęt dla Mańka, by założył stanowisko i następny zjazd.

Za pomocą „kaczek” posyłam co trzeba. Po jakimś czasie lina się naciąga. Co się dzieje? Wołam, krzyczę, nikt nie odpowiada, a może tylko nie słyszy! Co robić? Musiało się coś stać, bo cały czas czuję ciężar na linie. Nerwowo analizuję sytuację. Mija dziesięć minut i nic się nie zmienia. Muszę uwolnić się od ciężaru napiętej liny, co nie jest łatwe.

W końcu dopinam linę do czekana, rozwiązuję się i z pomocą prusika schodzę po linie w czeluść kuluaru. Mam złe przeczucia. Po trzydziestu metrach widzę Józka. Krzyczę, ale nie odpowiada, więc szybko się do niego opuszczam. Wisi półtora metra nad półką. Kilka metrów niżej widzę Mańka podchodzącego kuluarem. Nic z tego nie rozumiem.

Gdy dochodzę do półeczki, osiąga ją też Maniek, który jest fioletowy i podduszony. Razem próbujemy uwolnić Józka. Udaje się. Kładziemy go na półce, ale nie daje znaku życia. Zauważamy wyciek z uszu i nosa. Podstawa czaszki? Badamy tętnicę, brak pulsu, źrenice nie reagują. To koniec.

Niech to szlag trafi! W takim głupim miejscu. Maniek zaczyna zabezpieczać ciało Józka, a ja wracam po linie na przełączkę po plecak. Odblokowuję linę i schodzę na żywca. Teraz mogę zapytać Mańka, co się wydarzyło.

Okazuje się, że Józek zamiast wysłać na linie sprzęt do Mańka, postanowił zejść do niego pięć metrów po stromej ściance. Po pierwszym kroku odpadł i zawisnął. Zdążył jednak uderzyć nogami w głowę Mańka, który nie mając stanowiska, spadł z półki do kuluaru. Przeleciał piętnaście, dwadzieścia metrów, zanim zatrzymał się dzięki splątanej na nogach linie. Wisiał głową na dół.

Po długiej walce wyzwolił się, ale trwało to dobrą chwilę. W tym czasie wiszący nad półką Józek był dodatkowo obciążony ciężarem Mańka. Podczas gdy oni tak wisieli, ja na górze niczego nie podejrzewałem. Józek nie przeżył, udusił się, wcześniej doznając urazu głowy przy odpadnięciu. Cholera, a miało być tak dobrze.

Teraz wszystko zależy ode mnie. Maniek jest kompletnie roztrzęsiony i nie w pełni sił. Zostawiamy Józka, zabezpieczamy ciało. Na domiar złego spadając, Maniek stracił plecak z całym prowiantem i kuchenką.

W mgnieniu oka zmienia się pogoda. Zaczyna się zadymka i wiatr, widoczność na pięć metrów. Jeden zjazd, potem drugi. Widać już stoki doliny, ale od łatwego terenu dzieli nas trzydziestometrowa ścianka pokryta świeżym śniegiem. Nie potrafimy nic wbić, aby założyć stanowisko do zjazdu. Wokół kompletny brak szczelin, a śnieg jest słabo zmarznięty. Można zeskoczyć trzydzieści metrów, ale to jak skok z dziesiątego piętra i najwyraźniej brak nam wystarczającej odwagi. Pat.

Obaj ciągle jesteśmy w szoku. Walczymy już tylko o powrót do ludzi. Maniek gorzej się czuje, więc opuszczam go na linie. Po chwili jest bezpieczny na śniegu. Ale co ze mną? Jak pokonać te trzydzieści metrów? Buduję olbrzymie koło, wcinam linę w śnieg, robiąc pięciometrowe ucho. Może wytrzyma?

Zaczynam się wolno opuszczać. Po chwili czuję, jak lina zmienia promień koła. Niedobrze! Szarpnięcie i oczywiście wylatuję jak z katapulty. To „tylko” jakieś dwadzieścia metrów i może ze trzy sekundy lotu. Nic z niego nie pamiętam z wyjątkiem uderzenia plecami w śnieżny puch pod ścianką. I widok Mańka, który uświadomił mi, że żyjemy.

Teraz stokiem do bezpiecznego miejsca. Namiot stoi jak stał, ale w akcji straciliśmy prawie wszystko: śpiwory, maszynkę gazową, gary, picie i jedzenie. Próbujemy topić w ustach śnieg, ale to nie gasi pragnienia. Noc jest straszna. Świadomość śmierci kolegi jest takim brzemieniem, że nie może być gorzej.

Jeszcze dwa długie dni bez jedzenia (i jeden bez picia) zajęła nam droga w doliny, kolejne trzy powrót do bazy. Tam oczywiście zapanowały smutek i cisza. Nie mogło być inaczej, skoro wyruszyliśmy we trzech, a wróciliśmy we dwóch. Prześladowały nas myśli, czy popełniliśmy błąd. Zapewne tak, ale z drugiej strony jedynym sposobem, aby być pewnym, że się go nie popełni jest niewychodzenie z bazy. Tymczasem członkowie wyprawy w tajnym głosowaniu, w którym ja i Maniek nie wzięliśmy udziału, zadecydowali, że akcja będzie kontynuowana. Bez Józka, ale… dla Józka.

JÓZEK to Józef Koniak

MANIEK to Marian Piekutowski

1 maja 1979

A N N A P U R N A 
P O Ł U D N I O W A

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

28 lutego 1981

N O W A 
Z E L A N D I A

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

22 grudnia 1981

K O M E N D A 
W O J E W Ó D Z K A   M O 

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

5 września 1982

K 2

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

14 lipca 1984

B R O A D 
P E A K 

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

28 września 1984

M A N A S L U 

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

21 października 1984

M A N A S L U 

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

11 stycznia 1986

K A N G C H E N J U N G A 

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

31 marca 1987

Z U R Y C H 

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

15 września 1987

P O Ł U D N I O W A   Ś C I A N A   L H O T S E

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

16 października 1987

L H O T S E

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

31 sierpnia 1988

B H A G I R A T H I   I I

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

31 grudnia 1988

L H O T S E

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

17 maja 1989

P O Ł U D N I O W A   Ś C I A N A   L H O T S E

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

10 maja 1990

D H A U L A G I R I 

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

5 stycznia 1991

M A K A L U

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

13 października 1991

A N N A P U R N A 

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

3 października 1992

M A N A S L U

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

24 czerwca 1994

B A Z A   P O D   K 2

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

9 lipca 1994

K 2

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

8 sierpnia 1996

K 2 

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

13 sierpnia 1996

K 2 

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

1 września 1996

N A N G A   P A R B A 

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

26 lutego 2003

K 2 

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

17 stycznia 2005

C O R D I L L E R A 
D A R W I N 

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

5 marca 2013

B R O A D 
P E A K 

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

27 stycznia 2018

K 2 

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

5 marca 2018

K 2 

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.