PORADNIK KLIENTA USŁUG FINANSOWYCH

Mariusz Poślad, Stanisław Thiel

OD INWESTORA DO AKCJONARIUSZA SPÓŁKI GIEŁDOWEJ

Warszawa 2015 – wydanie papierowe

Warszawa 2015 – wydanie elektroniczne

Publikacja została wydana nakładem Komisji Nadzoru Finansowego

© Komisja Nadzoru Finansowego
Pl. Powstańców Warszawy 1
00-030 Warszawa
www.knf.gov.pl

Warszawa 2015
Wydanie I

ISBN ePub: 978-83-63380-08-3
ISBN Mobi: 978-83-63380-14-4

Skład wersji elektronicznych
INPINGO SA

Stan prawny na 31.10.2014 r.

Niniejsza publikacja wydana została w celach edukacyjnych w ramach projektu CEDUR. Informacje w niej zawarte mają wyłącznie charakter ogólny i nie stanowią porady inwestycyjnej.

Urząd Komisji Nadzoru Finansowego nie ponosi odpowiedzialności za wszelkie decyzje inwestycyjne, podjęte przez czytelnika na podstawie zawartych w niniejszej publikacji informacji.

WPROWADZENIE

Giełda papierów wartościowych jest już naturalnym elementem naszej gospodarki. Wiele osób inwestuje swoje oszczędności kupując akcje – albo bezpośrednio na giełdzie, albo pośrednio, przez zakup jednostek uczestnictwa lub certyfikatów inwestycyjnych funduszy inwestycyjnych nabywających akcje różnych spółek. Kupowanie akcji postrzegane jest nadal jako obciążone zbyt dużym ryzykiem, a nadto wymagające wiedzy i poświęcenia czasu, którego każdy z nas ma przecież i tak zbyt mało. Wydaje się jednak, że brak zainteresowania giełdą może wynikać po prostu z braku podstawowej wiedzy o jej funkcjonowaniu – kto to jest inwestor i akcjonariusz, w jaki sposób podejmuje on decyzje, co, gdzie, kiedy i jak kupować lub sprzedawać, oraz jakie są prawa i obowiązki związane z posiadaniem akcji.

Praktycznie każdy może rozpocząć swoją przygodę z rynkiem kapitałowym, zaczynając od inwestowania nawet niewielkich kwot. Warto jednak wcześniej poznać i zrozumieć, jak funkcjonuje rynek i jakie przepisy regulują jego działanie. Umożliwi to poznawanie mechanizmów rządzących rynkiem i świadome podejmowanie decyzji inwestycyjnych.

Mając powyższe na uwadze, prezentujemy Państwu publikację „Od inwestora do akcjonariusza spółki giełdowej” przedstawiającą, krok po kroku, świat „inwestowania w akcje” na rynku publicznym, w którym śledzenie kursów giełdowych, a nawet zawieranie transakcji, nie jest, jak się wydaje w powszechnym odbiorze, początkiem i końcem działalności inwestora giełdowego.

Czym jednak jest ów rynek publiczny i dlaczego tak ważne jest jego odróżnienie od rynku niepublicznego (prywatnego)? Oba pojęcia używane są zarówno w języku potocznym, jak i przez profesjonalistów. Nie mają przy tym źródła w przepisach prawa, jednak wskazują na różnicę w funkcjonowaniu wielu podmiotów, w tym także inwestorów indywidualnych. Podział ten determinuje okoliczności i sposób zawierania transakcji, a więc prawa i obowiązki stron – spółek-emitentów akcji, inwestorów (w tym akcjonariuszy) kupujących i sprzedających akcje.

Na rynku niepublicznym wzajemne relacje stron transakcji oparte są zasadniczo na bezpośrednich kontaktach spółek z potencjalnymi inwestorami i między samymi inwestorami. Warunki i tryb zawierania transakcji nie są ściśle sformalizowane, a informacja o nich najczęściej nie jest upubliczniana. Co również ważne, rynek niepubliczny faktycznie nie podlega nadzorowi ze strony Komisji Nadzoru Finansowego.

Tymczasem rynek publiczny, powszechnie i nie bez racji, utożsamiany z rynkiem giełdowym i ofertami publicznymi, to rynek transakcji zawieranych między szerokim gronem inwestorów. Wśród tych inwestorów duży udział mają osoby fizyczne, często nie dysponujące fachową wiedzą pozwalającą wystarczająco ocenić ryzyko inwestycji. Charakterystyczne jest również to, że inwestorzy cl najczęściej nie są znani składającemu ofertę (w szczególności, gdy oferta kierowana jest z wykorzystaniem środków masowego przekazu). Sprawia to, że przepisy prawa cywilnego, co do zasady, wystarczające dla zapewnienia ochrony uczestników w przypadku transakcji niepublicznych, niekoniecznie są wystarczające do zapewnienia efektywności i bezpieczeństwa obrotu w transakcjach „masowych”. Stąd właśnie szereg regulacji prawnych nakładających daleko idące obowiązki informacyjne na uczestników tego obrotu (spółki, inwestorów) oraz sformalizowane procedury ogłaszania ofert i realizacji transakcji z określonym uczestnictwem instytucji licencjonowanych i nadzorem ze strony Komisji Nadzoru Finansowego.

Niniejsza publikacja skierowana jest przede wszystkim do osób rozpoczynających lub zamierzających rozpocząć działalność inwestycyjną na rynku kapitałowym. Z myślą o nich, że względu na obszerny zakres regulacji, konieczne było zastosowanie pewnych uproszczeń.

I tak, na przykład termin „spółka giełdowa” obejmuje spółkę notowaną zarówno na rynku stricte giełdowym, tj. rynku głównym prowadzonym przez Giełdę Papierów Wartościowych w Warszawie SA, jak i w alternatywnym systemie obrotu tj. rynku NewConnect, którego organizatorem jest także GPW. Termin „rynek giełdowy” obejmuje oba powyższe rynki prowadzone przez GPW. Należy przy tym pamiętać, że GPW prowadzi dwa segmenty rynku głównego – rynek podstawowy i rynek równoległy, o czym będzie jeszcze dalej mowa.

Dla tych zaś, którzy uczynili już pierwsze kroki w inwestowaniu – kupując lub sprzedając akcje – opracowanie to może stanowić usystematyzowanie wiedzy oraz podpowiedz zagadnień, których znajomość warto pogłębiać, szukając w innych źródłach. W tym celu z pewnością należy zapoznać się z obowiązującymi przepisami prawa1, jak również z publikacjami, które w sposób bardziej szczegółowy omawiają wybrane zagadnienia. Jest ich na rynku wydawniczym tak wiele, że na pewno będzie można nauczyć się czegoś nowego. Dobrym sposobem zdobycia wiedzy o rynku kapitałowym są również różnego rodzaju seminaria i programy edukacyjne realizowane przez instytucje związane z tym rynkiem, w tym Komisję Nadzoru Finansowego.

Na początku niniejszej publikacji zamieszczono wyjaśnienie podstawowych terminów. Uwadze wszystkich polecamy także inne publikacje wydane nakładem Komisji Nadzoru Finansowego, dostępne w serwisie internetowym KNF pod adresem www.knf.gov.pl, w sekcji CEDUR\Publikacje.

Zagadnienia mające za źródło przepisy prawa przedstawione zostały w oparciu o stan prawny na 31 października 2014 r.

1Na szczególne zainteresowanie zasługują: ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r. poz. 1382) oraz ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (tekst jednolity Dz. U. z 2014 r. poz. 94 z późn. zm.).