Poradnik klienta usług finansowych

Małgorzata Gryber,
Dorota Sowińska-Kobelak

Przewodnik po kredycie konsumenckim

Warszawa 2014 – wydanie papierowe

Warszawa 2014 – wydanie elektroniczne

Publikacja została wydana nakładem Komisji Nadzoru Finansowego

© Komisja Nadzoru Finansowego
Pl. Powstańców Warszawy 1
00-030 Warszawa
www.knf.gov.pl

Warszawa 2014
Wydanie I

ISBN ePUB: 978-83-63380-73-1
ISBN Mobi: 978-83-63380-79-3

Skład wersji elektronicznych
INPINGO SA

Stan prawny na dzień: 14 sierpnia 2014 r.

Niniejsza publikacja wydana została w celach edukacyjnych w ramach projektu CEDUR. Informacje w niej zawarte mają wyłącznie charakter ogólny i nie stanowią porady inwestycyjnej.

Urząd Komisji Nadzoru Finansowego nie ponosi odpowiedzialności za wszelkie decyzje inwestycyjne, podjęte przez czytelnika na podstawie zawartych w niniejszej publikacji informacji.

Spis treści

O USTAWIE O KREDYCIE KONSUMENCKIM – ZAGADNIENIA WSTĘPNE

Co dla konsumenta oznacza kredyt konsumencki

Umowa o kredyt wiązany

Ważne dla konsumenta pojęcia związane z kredytem konsumenckim

STRUKTURA REGULACJI

WYMOGI INFORMACYJNE W REKLAMIE KREDYTU KONSUMENCKIEGO

Podstawowe obowiązki informacyjne reklamodawcy

Dodatkowe obowiązki informacyjne

OBOWIĄZKI PRZEDKONTRAKTOWE

Badanie zdolności kredytowej konsumenta

Informacje i wyjaśnienia kredytodawcy lub pośrednika kredytowego

Informacje głosowe

Obowiązki informacyjne w zakresie kredytów zabezpieczonych hipoteką

ZAWARCIE UMOWY O KREDYT KONSUMENCKI

Forma umowy o kredyt konsumencki

Doręczenie umowy konsumentowi

PRAWA KONSUMENTA OKREŚLONE W USTAWIE O KREDYCIE KONSUMENCKIM

ODSTĄPIENIE OD UMOWY O KREDYT

Odstąpienie a umowa dodatkowa

Odstąpienie od umowy o kredyt wiązany

Odstąpienie od umowy o kredyt wiązany a spełnienie świadczenia

Odstąpienie od umowy o kredyt wiązany zawartej na odległość

Termin do wykonania prawa odstąpienia

Oświadczenie o odstąpieniu od umowy

Termin zwrotu kredytu przez konsumenta odstępującego od umowy

PRZEDTERMINOWA SPŁATA KREDYTU

Przedterminowa spłata kredytu a prowizja należna kredytodawcy

ROSZCZENIA I SPORY KONSUMENCKIE

Kwotowe ograniczenie odpowiedzialności kredytodawcy

SANKCJE ZA NARUSZENIE PRZEPISÓW USTAWY

O USTAWIE O KREDYCIE KONSUMENCKIM – ZAGADNIENIA WSTĘPNE

Ustawa z dnia 20 lipca 2001 r. o kredycie konsumenckim (Dz.U. Nr 100, poz. 1081, z późn. zm.)1 zawierała przepisy określające szeroko rozumiane obowiązki kredytodawcy i pośrednika kredytowego przed zawarciem umowy o kredyt. Ustawa ta została uchylona ustawą z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (Dz.U. z 2011 r., Nr 126, poz. 715). Należy podkreślić, iż głównym celem regulacji prawnych implementujących dyrektywę 2008/48/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki (Dz.Urz. UE seria L z 2008 r. Nr 133, str. 66, z późn. zm.)2 było poszerzenie ochrony prawnej przysługującej konsumentom, którzy nie posiadając specjalistycznej wiedzy w zakresie rynku kredytowego, podpisują umowy o kredyt konsumencki z bankami i innymi instytucjami kredytowymi dysponującymi w tym zakresie nieporównywalnie większą wiedzą, jak i doświadczeniem. Większość rozwiązań przyjętych przez ustawodawcę polskiego miało na celu zlikwidowanie lub zmniejszenie asymetrii informacji przez zapewnienie konsumentom dostępu do bardziej przejrzystych, rzetelnych i pełniejszych danych na temat oferty kredytu konsumenckiego tak, aby podejmowane przez konsumentów decyzje były przeanalizowane i jak najbardziej świadome. Prawidłowe wypełnienie przez kredytodawców i pośredników kredytowych nakładanych na nich obowiązków przed zawarciem umowy z konsumentem stanowi niezbędny element podwyższenia poziomu ochrony konsumenta na rynku kredytów konsumenckich.

Ustawa o kredycie konsumenckim zawiera regulacje prawne dotyczące zasad zawierania i wykonywania umów o kredyt lub pożyczkę z konsumentami. Ustawodawca polski uznał, iż objęcie konsumentów szczególną ochroną to zabieg niezbędny ze względu na znacznie silniejszą pozycję kredytodawców. Celem ustawy było wprowadzenie w polskim systemie prawnym regulacji dotyczących funkcjonowania rynku finansowego mających na celu zwiększenie poziomu ochrony uzasadnionych interesów konsumentów dokonujących czynności prawnych z różnymi instytucjami finansowymi.

CO DLA KONSUMENTA OZNACZA KREDYT KONSUMENCKI

Przez umowę o kredyt konsumencki rozumie się umowę o kredyt w wysokości nie większej niż 255 550 zł albo równowartość tej kwoty w walucie innej niż waluta polska, który kredytodawca w zakresie swojej działalności udziela lub zobowiązuje się wobec konsumenta do jego udzielenia. Za umowę o kredyt konsumencki uważa się w szczególności:

umowę pożyczki,

umowę kredytu w rozumieniu przepisów ustawy Prawo bankowe3,

umowę o odroczeniu konsumentowi terminu spełnienia świadczenia pieniężnego, jeżeli konsument jest zobowiązany do poniesienia jakichkolwiek kosztów związanych z odroczeniem spełnienia świadczenia,

umowę o kredyt, w której kredytodawca zaciąga zobowiązanie wobec osoby trzeciej, a konsument zobowiązuje się do zwrotu kredytodawcy spełnionego świadczenia,

umowę o kredyt odnawialny.

Za umowę o kredyt konsumencki nie uważa się umowy, zgodnie z którą następuje odroczenie terminu spełnienia świadczenia niepieniężnego, którego przedmiotem jest stałe lub sukcesywne świadczenie usług lub dostaw towarów tego samego rodzaju, jeżeli konsument jest zobowiązany do zapłaty za spełnione świadczenie lub dostawę towaru w ustalonych odstępach czasu w trakcie obowiązywania umowy.

Ustawy o kredycie konsumenckim nie stosuje się do:

umów, w których konsument nie jest zobowiązany do zapłaty oprocentowania oraz innych kosztów związanych z udzieleniem lub spłatą kredytu konsumenckiego,

umów leasingu, jeżeli umowa nie przewiduje obowiązku przeniesienia własności przedmiotu umowy na konsumenta,

umów zawieranych z podmiotami, o których mowa w art. 3 pkt 32 i 33 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (t.j.: Dz.U. z 2014 r., poz. 94, z późn. zm.),

umów o kredyt będących wynikiem ugody sądowej, ugody zawartej przed sądem polubownym lub ugody, która jest wynikiem postępowania mediacyjnego,

umów o kredyt udzielany wyłącznie pracownikom zatrudnionym u danego pracodawcy w ramach działalności dodatkowej, w której pracownik nie jest zobowiązany do zapłaty oprocentowania lub jest zobowiązany do zapłaty rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania niższej od stóp powszechnie stosowanych na rynku,

umów o kredyt udzielany na mocy przepisów szczególnych:

z zastosowaniem niższych stóp oprocentowania niż powszechnie stosowane na rynku lub

jeżeli konsument nie jest zobowiązany do zapłaty oprocentowania lub z zastosowaniem innych warunków, które są korzystniejsze dla konsumenta niż powszechnie stosowane na rynku oraz stóp oprocentowania nie wyższych niż powszechnie stosowane na rynku.

UMOWA O KREDYT WIĄZANY

W obrocie konsumenckim coraz częściej przedsiębiorcy proponują konsumentom sprzedaż towarów połączoną z możliwością kredytowania ich ceny. Konsument korzystając z takiej możliwości zawiera umowę o kredyt wiązany.

Umowa o kredyt wiązany oznacza umowę o kredyt, z którego jest wyłącznie finansowane nabycie towaru lub usługi na podstawie innej umowy, a obie te umowy są ze sobą powiązane, zgodnie z którymi:

sprzedawca lub usługodawca udziela kredytu konsumentowi na nabycie towaru lub usługi od tego sprzedawcy lub usługodawcy, albo

nabycie towaru lub usługi jest finansowane przez kredytodawcę, który współpracuje ze sprzedawcą lub usługodawcą w związku z przygotowaniem lub zawarciem umowy o kredyt, albo

nabycie towaru lub usługi jest finansowane przez kredytodawcę, a towar lub usługa są szczegółowo określone w umowie o kredyt.

Wystąpienie jednej z wyżej określonych sytuacji powoduje powstanie umowy o kredyt wiązany. W związku z tym w praktyce mogą występować trzy rodzaje umów o kredyt wiązany o identycznych skutkach określonych w ustawie o kredycie konsumenckim.

Nie stanowi kredytu wiązanego kredyt konsolidacyjny. Celem tego kredytu jest refinansowanie istniejącego już zadłużenia z tytułu na przykład kilku kredytów, a nie finansowanie nabycia przez konsumenta towaru lub usługi.

1Dalej: ustawa o kredycie konsumenckim.

2Dalej: dyrektywa 2008/48/WE.

3Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t.j.: Dz.U. z 2012 r. poz. 1376, z późn. zm.), dalej: ustawa – Prawo bankowe.