DARMOWY FRAGMENT

Tytuł oryginału:
The Little Book of Trading. Trend Following Strategy for Big Winnings

Copyright © 2011 by Michael W. Covel. All rights reserved
Published by John Wiley & Sons, Inc., Hoboken, New Jersey
Original publication: Copyright © 2011 by Michael W. Covel. All rights reserved

Copyright © for the Polish edition Linia Sp. z o.o., 2013
Copyright © for the Polish translation Krzysztof Kietzman, 2012

Opracowanie graficzne:
Dariusz Pepłoński

Redakcja:
Krzysztof Środa

Korekta:
Anita Widman-Drzewiecka, Marita Kotkowska

Skład i redakcja techniczna:
Ania Dąbrowska

Konwersja do formatów EPUB; MOBI:
Ulisses Zalewski

ISBN 978-83-63000-21-9

Wydawnictwo Linia sp. z o.o.
www.wydawnictwolinia.pl
poczta@wydawnictwolinia.pl

Przedmowa

Cullen O. Roche

Zgodzicie się, że nie ma nic prostszego niż podążanie za trendem? Ostatecznie bowiem, jak lubi powtarzać David Gartman, autor biuletynu inwestycyjnego „The Gartman Lester”: „Jeżeli linia notowań zmierza z lewego dolnego rogu wykresu do rogu prawego górnego, to mam powód do zadowolenia”. Właśnie do tego sprowadza się podążanie za trendem zdaniem laików – w ich mniemaniu wystarczy bowiem rozpoznać odpowiedni, a następnie go „dosiąść”. W końcu popularne porzekadło inwestorów głosi, że: „Trend jest twoim przyjacielem... dopóki się nie skończy”. I właśnie to stanowi największą wartość strategii podążania za trendem. Wbrew pozorom bowiem nie chodzi w niej o wynajdywanie świetnych okazji inwestycyjnych. Chodzi w niej o postępowanie według zasad oraz zgodnie z metodami umożliwiającymi ograniczenie ryzyka inwestycyjnego. Wprawdzie na pierwszy rzut oka podążanie za trendem sprawia wrażenie strategii nieskomplikowanej, ale w istocie jest metodą wyrafinowaną, złożoną i niezwykle cenną. Korzystają z niej skuteczni inwestorzy całego świata.

Zaznaczę jednak od razu, że nie stosuję strategii podążania za trendem zawsze i bez wyjątku. Przeciwnie, kieruję się wieloma strategiami jednocześnie, ponieważ uważam, że środowiska rynkowe zawsze będą różnić się między sobą, same rynki zaś – cechować się daleko idącą nieefektywnością. To, co odnosi skutek na konkretnym rynku byka bądź niedźwiedzia, wcale nie musi sprawdzić się równie dobrze w czasie następnych. Gra giełdowa wymaga zatem wykazania się daleko idącą elastycznością oraz umiejętnością dostosowania się do nowych warunków. Zarządzanie ryzykiem oraz stosowanie systematycznego podejścia do inwestowania to podstawa mojej działalności. Strategia podążania za trendem okazała się niezastąpiona w budowaniu moich własnych strategii inwestycyjnych.

Gdy ukończyłem studia finansowe, byłem młodym, spragnionym zysków inwestorem jakich wielu, lecz mimo to czułem się jak dziecko we mgle. Idąc zatem w ślad za większością inwestorów, zacząłem zapoznawać się z publikacjami osób, które przetarły ten szlak na długo przede mną. Wydrukowałem sobie wszystkie listy do akcjonariuszy autorstwa Warrena Buffetta i przeczytałem wszystkie najważniejsze książki o inwestowaniu, począwszy od Błądząc po Wall Street. Dlaczego nie można wygrać z rynkiem Burtona Malkiela, przez One Up on Wall Street Petera Lyncha, a na Inteligentnym inwestorze Benjamina Grahama skończywszy. Ale pewnego dnia mój ojciec sprezentował mi pierwszą książkę Michaela Covela zatytułowaną Trend Following. Początkowo nie zrobiła ona na mnie większego wrażenia, ale ponieważ nie zniechęciłem się, jej silne przesłanie bezpowrotnie odmieniło moje podejście do inwestowania.

Otóż warto pamiętać, że podążanie za trendem nie sprowadza się do nakreślenia linii na wykresie z nadzieją, że będzie ona podążać dalej z lewego dolnego rogu do rogu prawego górnego. Podążanie za trendem polega również na badaniu historycznych zmian cen na rynkach, opracowaniu planu działania, ustaleniu zasad i stosowania się do nich, opanowaniu sztuki zarządzania pieniędzmi oraz strategii zarządzania ryzykiem. Nie chodzi zatem o wątpliwej jakości techniki, które drobnym inwestorom poleca elita z Wall Street. Przeciwnie. Podążanie za trendem polega na postępowaniu wbrew opinii większości i zrozumieniu, że metoda ta ma zastosowanie na wszystkich rynkach oraz w ramach wszystkich strategii inwestycyjnych. Wcale bowiem nie musi odpowiadać wam ściśle techniczna strona tych strategii, abyście mimo to przyznali mi rację, że techniki, z których korzystają osoby podążające za trendem, stanowią klucz do sukcesu dla każdego dobrego inwestora.

Jednym z ważniejszych aspektów strategii podążania za trendem jest to, że posługiwanie się nią zakłada świadomość tego, że na rynku kluczową rolę odgrywają emocje. Często powtarzam, że rynek stanowi sumę decyzji jego uczestników. Rynki są nieefektywne, ponieważ nieefektywni są ich uczestnicy. Przewagę w podejmowaniu decyzji mają zatem traderzy najskuteczniej panujący nad swoimi emocjami. Sam Michael Covel twierdzi, że:

Strategia podążania za trendem to nie żaden Święty Graal. Ale nie jest to też ani przemijająca moda, ani przereklamowana czarna skrzynka. Pomijając same reguły, podstawową rolę w tej strategii pełni czynnik ludzki. Trzymanie się trendu, pomimo nieuniknionych rynkowych wzlotów i spadków, wymaga opanowania emocji oraz samozaparcia. Ale gracze podążający za trendem spodziewają się wahań na rynku i uwzględniają je w swoich planach z wyprzedzeniem.

Nieracjonalność rynku szczególnie dała o sobie znać w 2008 roku. Wówczas, na początku roku, zanim doszło do największego na świecie załamania finansowego, przeciętny finansista z Wall Street wydawał rekomendację „sprzedaj” zaledwie 5 procentom monitorowanych przez siebie akcji, a pozostałym 95 procentom – rekomendację „kupuj” bądź „trzymaj”. Wall Street w żaden sposób nie objaśnia graczom giełdowym, kiedy powinni sprzedawać akcje. Przeciwnie, w interesie Wall Street leży wymyślanie coraz to nowszych sposobów skłaniania inwestorów do kupowania oraz trzymania produktów, które znajdują się w jej ofercie. W końcu dealerzy samochodów również nie osiągaliby zysku, gdyby przekonywali potencjalnych nabywców, że ci nie powinni kupować samochodów. Na ratunek inwestorom przychodzi strategia podążania za trendem. Nie dość, że pozwala ustalić, kiedy warto kupować, to oprócz tego pomaga zarządzać ryzykiem, nauczyć się systematycznego podejścia do inwestowania oraz określać, kiedy rzeczywiście warto sprzedawać. Jej wyniki mówią zresztą same za siebie. Przeciętny amerykański inwestor posiadający akcje stracił w 2008 roku 50 procent zainwestowanych pieniędzy, natomiast inwestorzy podążający za trendem wygrali z indeksem Standard & Poor’s 500, ponieważ zarządzali swoimi portfelami inwestycyjnymi, stosując opracowane zawczasu metody zarządzania ryzykiem.

Jak głosi tradycyjne przysłowie: „Brak planu to planowanie porażki”. Osoby podążające za trendem osiągają sukces, ponieważ stosują metodę inwestycyjną, która kładzie nacisk na zarządzanie ryzykiem oraz bezwzględne przestrzeganie zasad.

I chociaż wcale nie musicie podążać za trendem, aby zabłysnąć na giełdzie, to jednak nie ulega wątpliwości, że tak czy inaczej powinniście docenić znaczenie zarządzania ryzykiem, przestrzegania zasad oraz planowania posunięć inwestycyjnych. W przeciwnym razie będziecie skazani na porażkę. Trend jest twoim przyjacielem Michaela Covela to niezastąpiony przewodnik po drapieżnym świecie inwestowania.

– Cullen O. Roche
Założyciel oraz prezes Optimus Investments LLC
Właściciel serwisu internetowego Pragmatic Capitalism

Przedmowa druga

1

Najprościej mówiąc, podążanie za trendem polega na inwestowaniu w pozycje zyskowne i zamykaniu pozycji stratnych oraz takim zarządzaniu ryzykiem, by móc prowadzić tę działalność na dłuższą metę i z czasem odnosić duże sukcesy. Zaraz powiecie, że o takich zasadach powinien pamiętać każdy inwestor. Owszem – powinien. Jednak postępowanie takie tak dalece odbiega od rzeczywistości, jak to tylko możliwe. Podążanie za trendem wcale bowiem nie polega na tym, by iść za głosem większości. Przeciwnie, traderzy grający z trendem często postępują zupełnie odwrotnie niż większość uczestników rynku i właśnie to daje im przewagę nad konkurencją.

Jak można na giełdzie uzyskać ponadprzeciętną stopę zwrotu? Które podejście jest najbardziej rozsądne i niezawodne? Rozgarniętym traderom odpowiedź na to pytanie wydaje się dość oczywista. Jeżeli kogoś zadowalają wyniki przeciętne, to wystarczy, jeśli kupi – tak jak to robi większość – indeks giełdowy i będzie się go trzymać. Jeżeli jednak ktoś chce uzyskać więcej, niż oferuje indeks, nie powinien postępować tak jak większość. Co zatem można zrobić?

W rozdziale dziewiątym książki Michaela Covela czytelnicy dowiadują się, że wraz z moim partnerem Erikiem Crittendenem szukaliśmy odpowiedzi na to pytanie przez dobrych dziesięć lat, wypijając przy tym niezliczoną ilość filiżanek kawy. Nasze poszukiwania nie zajęłyby nam tyle czasu, gdybyśmy zawierzyli naszym ustaleniom po pierwszej albo nawet po drugiej, trzeciej bądź czwartej próbie zgłębienia tematu. Jednak nasze odkrycia tak bardzo różniły się od obiegowych teorii, że przeprowadzaliśmy test za testem, zanim pozbyliśmy się wszelkich wątpliwości.

80/20

Obecnie biznes często kieruje się zasadą 80/20, zwaną również zasadą Pareto. Przykładowo – zauważyliście prawdopodobnie, że 80 procent dochodów firm pochodzi od zaledwie 20 procent klientów albo że 20 procent klientów składa łącznie 80 procent skarg. Możliwe też, że za 80 procent wartości sprzedaży odpowiada 20 procent waszego personelu.

Co ciekawe, zdaje się, że zależność tę można zaobserwować niemal wszędzie. Niewielka grupa światowej renomy sportowców zdobywa większość punktów w lidze, niewielu polityków pełni funkcję publiczną przez wiele kadencji, większość publikacji akademickich wychodzi spod pióra niewielkiej liczby czołowych naukowców, a zdecydowaną większość nominacji do nagród branżowych zgarnia sama śmietanka gwiazd ekranu. Zasadę tę można dostrzec nawet we własnym ogrodzie – 80 procent nasion grochu pochodzi z zaledwie 20 procent strąków.

Zasada Pareto mówiąca o kluczowej roli mniejszości to jedno z praw natury. Opisuje efekty współzawodnictwa pomiędzy atomami, komórkami, zwierzętami, ludźmi, przedsiębiorstwami i państwami. Niezależnie od kontekstu można zaobserwować, że za zdecydowaną część wydajności odpowiada niewielki odsetek całości.

Nasze własne badania potwierdzają, że rynki finansowe nie są tu wyjątkiem. Nasze pierwsze studium zatytułowane The Capitalism Distribution poświęciliśmy rocznym stopom zwrotu z akcji wszystkich amerykańskich spółek w latach 1986–2011. Wyniki badań okazały się fascynujące – w kapitalistycznej gospodarce co roku pojawia się zadziwiająca liczba wielkich zwycięzców i wielkich przegranych. W przeciągu 27 lat, które poddano analizie, niemalże 20 procent wszystkich akcji spisało się znacznie poniżej oczekiwań i utraciło co najmniej 75 procent swojej wartości. Jednocześnie niemalże 20 procent akcji dało ponadprzeciętne stopy zwrotu. Pozostała większość akcji nie przyniosła zadowalających wyników. Działanie zasady Pareto wydaje się tu oczywiste: każdego roku ponadprzeciętne stopy zwrotu osiąga zaledwie niewielki odsetek wyjątkowo dobrze spisujących się spółek.

W następnej kolejności zadaliśmy sobie pytanie, czy zasada Pareto obowiązuje na wszystkich bez wyjątku rynkach i odnosi się do wszystkich bez wyjątku rodzajów instrumentów finansowych. Poddaliśmy badaniom skorygowaną o poziom ryzyka stopę zwrotu z koszyka 150 światowych rynków futures. W skład instrumentów bazowych koszyka wchodziły akcje, obligacje, towary i waluty. Ustaliliśmy, że średnio na niemalże połowie zbadanych przez nas rynków futures stopa zwrotu z części instrumentów rok w rok osiągała rekordowe wartości minimalne bądź maksymalne. Podobnie jak w przypadku spółek za zdecydowaną część zysków z różnych przedsięwzięć inwestycyjnych odpowiada niewielki odsetek wyjątkowo dobrze spisujących się instrumentów finansowych. Wygląda na to, że świat rynków finansowych kieruje się tymi samymi zasadami współzawodnictwa, które powszechnie występują w naturze.

Szeroki przestwór oceanu

Nasze badania pokazują, że rozkład sukcesów i porażek jest o wiele bardziej nierównomierny, niż nam się wydaje. Do wyjątkowych sytuacji o niskim stopniu prawdopodobieństwa będzie dochodzić znacznie częściej, niż wynikałoby to z symetrycznej krzywej rozkładu normalnego. Dlatego klasyczny sposób budowania portfela inwestycyjnego, który opiera się na przekonaniu, że gospodarka rośnie w sposób równomierny, konsekwentny i możliwy do przewidzenia, jest błędny. W rzeczywistości giełda przypomina wzburzony ocean, pełen fal, prądów, sztormów, a nawet huraganów. Nie ma zatem sensu działać na niej tak, jakby była powolną rzeką o jednostajnym nurcie.

Z naszych ustaleń wynika, że jeżeli przy doborze portfela nie uwzględnicie niewielkiej liczby najlepszych aktywów, to zaprzepaścicie szanse na stopy zwrotu z prawdziwego zdarzenia. Skoro w zasadzie liczą się wyłącznie najlepsze aktywa, to po co właściwie uzupełniać portfel mnóstwem aktywów mało rentownych? A co za tym idzie, po co marnować ryzyko na słabo rokujące inwestycje? Nie lepiej poświęcić całą swoją uwagę na rozpoznawanie najlepszych aktywów, a następnie przerzucić na nie całe ryzyko inwestycyjne i trzymać się ich tak długo, jak długo będą przynosić ponadprzeciętne zyski?

Ten sposób myślenia nieuchronnie prowadzi ku strategii podążania za trendem – systematycznego, opartego na wyraźnych zasadach podejścia, które polega na korzystaniu z empirycznych danych, by oddzielić ziarno od plew i skupić się na tych aktywach, które rzeczywiście przynoszą pieniądze. Podążanie za trendem pozwala zająć taką pozycję na rynku, by przygotować się na wystąpienie wyjątkowych okoliczności, a następnie wykorzystać je i trzymać się ich, dopóki ruch cenowy zachowuje siłę.

Gra z trendem umożliwia wykorzystywanie wielu okazji transakcyjnych występujących na rozmaitych rynkach – akcji, walut, towarów i instrumentów stałego dochodu. Strategia ta sprawdza się zarówno na pozycjach długich, jak i na krótkich, co oznacza, że można na niej zarabiać niezależnie od koniunktury, i czyni z niej strategię wszechstronną, dzięki której można z powodzeniem pływać po giełdowych wodach i osiągać stabilny i trwały wzrost wartości portfela.

Gdyby wasz portfel był drużyną NBA...

Gdyby wasz portfel był drużyną ligi koszykarskiej NBA, to zgodnie ze strategią podążania za trendem powinien składać się z samej czołówki zawodników – co powiecie na LeBrona Jamesa, Kobe’a Bryanta i Dwighta Howarda? Owszem, w NBA gra wielu uzdolnionych koszykarzy, ale tak naprawdę liczą się jedynie najlepsi z najlepszych, którzy zaczęli wyróżniać się z tłumu na samym początku kariery, często już w szkole średniej. Bystry gracz grający z trendem powinien rozpoznawać takie sygnały, gdy tylko zaczną się pojawiać, by móc odpowiednio wcześnie wyłowić takich wyjątkowych zawodników i zaprosić ich do swojej drużyny.

Sukces w strategii podążania za trendem nie polega na pozbywaniu się z drużyny najlepszych zawodników ligi, by zastąpić ich grupą dobrze zapowiadających się debiutantów. Gracz podążający za trendem nie jest wróżką – nie wie, które konkretnie ruchy cenowe okażą się zwycięskie. Przeciwnie, strategia ta odnajduje po prostu trendy, które już się rozwijają, a następnie trzyma się ich, aż objawią swój pełen potencjał.

Kobe Bryant zwrócił na siebie uwagę już wtedy, gdy odnosił pierwsze sukcesy w szkole średniej Lower Merion High School na przedmieściach Filadelfii. Dzięki swoim osiągnięciom sportowym dostał się na Uniwersytet Duke’a, a następnie do Charlotte Hornets, aż w końcu Los Angeles Lakers wymienili na niego swojego podstawowego środkowego. Prezes klubu, Jerry West, zapłacił za Kobe’a pokaźną sumę, która jednak zwróciła się Lakersom z nawiązką i procentuje po dziś dzień.

Dożyć na rynku do jutra

Podążanie za trendem polega na rozpoznawaniu korzystnych trendów i trzymaniu się ich tak długo, jak długo przynoszą ponadprzeciętne zyski. Jednak to nie wszystko – polega również na cięciu strat. Pozbywanie się aktywów przynoszących straty jest równie ważne, jeżeli nie ważniejsze. Powinniście zabezpieczać swoje pozycje zleceniami stop-loss, aby uchronić się przed stratami, które mogą wymknąć się spod kontroli. Czasami trudno przyznać się przed sobą, że popełniło się błąd, i sprzedać dany instrument za mniej, niż nas kosztował, ale gdy ruch cenowy się załamuje, a szczęśliwa fala, która nas niesie, zanika, to trzymając się swoich pozycji, możemy jedynie pójść na dno.

Nie chciałbym zanudzić was metaforami sportowymi, ale wyobraźcie sobie tylko, że musicie pozbyć się akcji Tigera Woodsa! Taka decyzja może być bardzo trudna. Załóżmy, że posiadaliście akcje Woodsa, gdy amerykański golfista był u szczytu kariery, przed operacjami i rozwodem. Później jego kariera zaczęła podupadać, a wraz z nią spadła jego wartość jako sportowca. Nadal jednak dobrze pamiętacie, że swego czasu był wiele wart i wspaniale się spisywał. Robi się wam niedobrze na samą myśl o tym, że moglibyście pozbyć się jego akcji. Strach wespół z chciwością często wywierają duży wpływ na inwestorów i powodują, że zbyt długo trzymają oni pozycje tracące na wartości. A jeżeli Tigerowi Woodsowi jeszcze się poszczęści? A jeżeli wygra jeszcze kolejne mistrzostwa i pobije rekord Jacka Nicklausa? Jeżeli jednak podążacie za trendem, powinniście konsekwentnie eliminować ze swojego procesu decyzyjnego osobiste przekonania i uprzedzenia, by nie narażać się na niepotrzebne ryzyko.

Swoją drogą wszystko wskazuje na to, że Tiger Woods jeszcze odbije się od dna. Jednak wiele osób nie raz już ogłaszało przedwcześnie jego powrót do formy. W strategii podążania za trendem zakłada się po prostu, że ostatecznie zwycięzców od przegranych można odróżnić jedynie po tym, że ci pierwsi akurat obecnie wygrywają.

Zakłada się w niej również, że ryzyko samo w sobie też jest swego rodzaju towarem. Inwestorzy dysponują ograniczoną ilością ryzyka, które może się nagle wyczerpać niczym paliwo w samochodzie. Gdy już zużyjecie całe swoje ryzyko, czas zakończyć działalność. Po wyczerpaniu się jego rezerw nie będziecie w stanie nic zdziałać nawet wtedy, gdy trafi wam się wspaniała okazja.

Ponieważ traderzy grający z trendem zdają sobie sprawę z tej fundamentalnej zasady inwestowania, o wiele więcej uwagi poświęcają zarządzaniu poziomem ryzyka niż poziomem zysków. Dzięki temu nie marnują ryzyka na inwestycje, które z pewnością nie przyniosą im ponadprzeciętnych zysków. Przeciętne pozycje mogą okazać się stratne, ale rzadko kiedy okazują się nagle pozycjami wyjątkowymi. Dlatego też podążanie za trendem zabezpiecza się przed stratami zleceniami stop. Możliwe, że stratne pozycje też z czasem odbiją się od dna niczym Tiger Woods, ale czy straty nie wymkną się wam spod kontroli, jeżeli niekorzystna tendencja mimo wszystko się utrzyma? Jeżeli chcecie skutecznie grać z trendem, to musicie pamiętać, że o ile wychodzenie ze stratnych pozycji jest przykre, to trzymanie ich bez końca może okazać się o wiele bardziej kosztowne.

Zabezpieczanie się przed stratami ma fundamentalne znaczenie dla zysków. Stosując się do zasad podążania za trendem, sprawiacie, że rozkład strat i zysków będzie asymetryczny, a co za tym idzie, uśredniona wartość zysków zawsze będzie przeważać uśrednioną wartość strat. Dzięki takiemu postępowaniu portfel będzie na dłuższą metę generował zyski.

Podążanie za trendem opiera się na danych, a nie na wydarzeniach medialnych. Opiera się na rzeczywistych cenach rynkowych, które określają rentowność aktywów, nie zaś na interpretacjach i analizach. Jeżeli zatem będziecie je poprawnie stosować, to będziecie odporni na politykierstwo i mentalność stada, które cechują Wall Street, CNBC oraz innych liderów opinii. Gdy dane generują sygnał kupna – kupujecie. Gdy generują sygnał sprzedaży – sprzedajecie. Nie ma co się łudzić – nie ma gwarancji, że za każdym razem postąpicie słusznie. Możliwe, że stosując strategię podążania za trendem, będziecie podejmować wiele decyzji błędnych, ale wasze słuszne decyzje zrównoważą je i przyniosą wam wiele korzyści na dłuższą metę.

Nie będziecie w stanie wybierać świadomie odpowiednich strategii, dopóki nie zapoznacie się dobrze ze środowiskiem, w którym działacie. Wraz z Erikiem przez dziesięć lat badaliśmy długoterminowe dane pochodzące ze światowych rynków. Okazało się ponad wszelką wątpliwość, że regularnie pojawiające się kryzysy stanowią nieodzowną część funkcjonowania rynków finansowych. Wstrząsają nimi jak wzburzone fale. Próba przebrnięcia przez taki ocean malutkim kajakiem mija się z celem, a wiele konwencjonalnych strategii inwestycyjnych właśnie do tego się sprowadza – przypominają łódeczkę, która została zaprojektowana z myślą o spokojnych rzekach. Ale podążając za trendem, płynie się statkiem pełnomorskim z prawdziwego zdarzenia, gotowym stawić czoła sztormom, które są nieodłącznym elementem funkcjonowania rynków.

Czy strategia podążania za trendem może zatem zagwarantować wam bezpieczną i dochodową przeprawę przez ocean inwestycji? Nie, w żadnym wypadku. Skuteczność gry z trendem, jak każdej metody inwestycyjnej, zależy od umiejętności traderów, którzy ją stosują, oraz od możliwości, jakie oferuje im giełda. Jedno jest jednak pewne – strategia ta oferuje inwestorom skuteczne narzędzia do zarządzania ryzykiem i reagowania na sytuację na rynku. Zaufajcie jej – dzięki niej można bardzo wiele zyskać.

– Cole Wilcox
Współzałożyciel, prezes i dyrektor działu informatyki
Longboard Asset Management LLC

Longboard Asset Management, firma znana wcześniej jako Blackstar Funds, Wilcox i Crittenden specjalizuje się obecnie w prowadzeniu funduszy managed futures i realizuje swoją strategię podążania za trendem w ramach funduszu inwestycyjnego Longboard Managed Futures Strategy Fund.