Florencyi Marryat

DZIENNIK KAPITANA NORTONA

Konwersja: Nexto Digital Services

Spis treści

ROZDZIAŁ I.

ROZDZIAŁ II

ROZDZIAŁ III.

W DZIESIĘĆ LAT PÓŹNIEJ.

DZIENNIK KAPITANA NORTONA

Florencyi Marryat

ROZDZIAŁ I.

Mushin Bunda.

Czwartego Czerwca 18.... Termometr wskazuje 100 stopni w cieniu; a ile na słońcu, to Bóg raczy wiedzieć; ale chyba dosięga punktu wrzenia, sądząc po stanie moich rękawów od koszuli. Rozkoszny klimat! jak raz zachęcający człowieka, aby spędzić w nim najpiękniejsze dnie życia z perspektywą wysłużenia dwudziestu lat i wyjścia z połową emerytury. Gdyby nie Jania, tobym tu nie wytrzymał. Jesteśmy więc tu w starej duńskiej twierdzy, trzy mile pustynnej płaszczyzny leżą pomiędzy nami a, morzem; dom, w którym mieszkamy zbudowany jest na dawnem cmentarzysku, a zrujnowane jego groby, patrzą na nas, ilekroć wyjrzymy przez okna bawialnego pokoju. W skutek tego, Jania nigdy wieczorami zostać nie chce i jeżeli nie wynajdę jej, gdzie jakiej towarzyszki, aby jej trwogi zażegnywała, będę zmuszony wyrzec się dawnych kawalerskich rozrywek. Nie skarżę się na to, Boże broń! źle by było, gdybym żałował jakichś płochych przyjemnostek, mając taką żonę, jak moja, ale nie raz wydaje mi się to kłopotliwem. Nie mamy żadnego towarzystwa, oprócz moich kolegów z pułku, z którymi, jako żonaty, nie mogę już tak często przebywać jak dawniej, jednem słowem, gdyby nie moja żona, Mushin-Bunda, byłaby miejscem pobytu najniemożliwszem pod słońcem.

Nie dziwię się, że cały pułk utrzymywał, iż się w czepku rodziłem, kiedym obietnicę ręki mojej ślicznej Jani uzyskał. Zobaczyłem ją po raz pierwszy W domu jej zamężnej siostry.

Siostra jest żoną Delsille'a z 44-go pułku, przeniesionego teraz do Burmah — od pierwszego wejrzenia wydała mi się najładniejszą, najbardziej godną kochania istotą, na jaką kiedy patrzyły moje oczy, i w ciągu całego roku naszego małżeńskiego pożycia, nie miałem powodu do zmienienia zdania w tym względzie. Jania jest poprostu ideałem tego, czego mężczyzna w żonie pragnąć może, i powtarzam to sobie po dwadzieścia razy na dzień. Nigdy nie widziałem jej ślicznej twarzyczki zasępionej nieukontentowaniem, lub drgającej uniesieniem, na wszystko się zgadza; niema przeciwnych moim chęciom, zdań, pojęć, zawsze ten sam słodki, spokojny uśmiech zdobi jej różowe usteczka. Istna gołąbka z tej mojej żonki, stworzona po to, aby jej miłość mężczyzny usłała miękkie i ciepłe gniazdeczko, w któremby się to wrażliwe, czyste, niewinne ptaszę tuliło. Doprawdy nie wiem, czy jak długie i szerokie Indye, znajduje się w nich człowiek, podobnie jak ja szczęśliwy, i gdybyśmy tylko mieli trochę więcej towarzystwa i mogli nieco odwrócić nasze myśli od siebie, życie nasze nie pozostawiałoby nic do życzenia. Wprawdzie Jania świat cały mi zastępuje, ale kobieta bądź co bądź, jest zawsze tylko kobietą: a cóż może być okropniejszego nad jednostajność.

Ach! ta ochyda Mushin-Bunda! czyby też zostało się coś, coby mnie zdołało pogodzić z wygnaniem tutaj na całe życie. Wolę już o tem ani myśleć, żeby sobie krwi nie psuć.

6-go Czerwca. Przed dwoma dniami narzekałem na brak towarzystwa. Dziś gotówbym kazać się wyplażyć za te nierozsądne skargi, gdyż prawdopodobnie będziemy mieli więcej tego dobrego, niżbyśmy mogli pragnąć. Siedziałem dziś sam na werandzie, paląc cygaro i spoglądając ku tętnu miejscu, gdzie widziałem moję Janie w białej sukni, czytającą listy. Ta jej biała suknia była jedyną rzeczą robiącą na mnie wrażenie czegoś chłodnego w tej piekielnej atmosferze. Psy leżały na tarasie, dysząc, z wywieszonemi językami. Ciągłe poruszenia punki, zdawały się tylko podniecać upał. Jedna Jania zdawała się go nie czuć. Siedziała zanurzona w falach białego muślinu, ze swemi jasnemi włosami, odczesanemi z łagodnej, spokojnej twarzyczki, z oczyma utkwionemi w otwarty list, istny obraz domowej, cichej kapłanki, żony i matki. Ach! jak ona niepodobna do tych namiętnych, gwałtownych istot, co to gotoweby w jednej chwili skonać z miłości, a w drugiej zasztyletować przedmiot swego ukochania! Nie! ona nie umiałaby ani skonać z miłości, ani też.... Tutaj refleksyę moje przerwał mi żałosny głosik, wykrzykujący ze współczuciem:

— Ach! mój Boże! mój Boże! jakież to nieszczęście. Cóż ono biedactwo teraz pocznie!

— O kim mówisz, najdroższa? — zapytałem, rzucając niedopalone cygaro i zbliżając się do niej.

— O mojej kuzynce, Margarycie Austruthes, o której ci tak często wspominałam. Wszak mówiłam ci i to także, że po śmierci swojej matki miała zamieszkać u naszego wuja pułkownika Austruthes w Madrasie.

— No i cóż? Czy przyjechała?

— Nie, wuj Henryk pisze do mnie właśnie w wielkim kłopocie. Spodziewał się przyjazdu Margaryty od dawien dawna, ale jej opiekunowie zwłóczyli wciąż z wysłaniem jej, a teraz, kiedy go wysyłają do Chin z pułkiem, otrzymuje list od niej, donoszący, że przyjeżdża pierwszym statkiem.

— A on musi opuścić Madras?

— Tak; i to najmniej na pół roku. Sam nie wie, co z nią teraz pocznie.

I Jania z jakiemś wachaniem zaczęła obracać trzymany w rękach papier.

— Musi prosić jaką ze znajomych pań, aby jej przez tenczas ofiarowała gościnność w swoim domu.

— Tak zapewne, żeby to uczynił, gdyby to nie było na tak długo. Ale nie można żądać od obcych sześciomiesięcznej gościny. Gdyby tu Emma była, wuj Henryk przysłałby do niej Margarytę.

— Tak-to istotnie bardzo kłopotliwe położenie — zauważyłem niedbale.

— Mnie się zdaje, drogi Robercie — zaczęła Jania nie pewnym, wahającym się głosem, że... że mybyśmy mogli wziąć do siebie Margaritę na ten czas.

Podskoczyłem. Myśl ta nie przeszła mi przedtem przez głowę i wyznaję, nie wydała mi się bardzo ponętną. Nie jestem, tuszę sobie, niegościnnej natury, ale perspektywa tak długiego pobytu zupełnie obcej osoby pod moim dachem, zmroziła mnie na razie. Przypomniałem sobie wszelako, jak dalece Jani brak wszelkiego towarzystwa i jak często z tego powodu muszę się wyrzekać kolleżeńskich posiedzeń z braćmi officerami i uczułem się zrezygnowanym, ale w chwilę potem, stanęły mi w myśli wszystkie te spokojne ciche, urocze wieczory, spędzane sam na sam z moją kochaną żoneczką, i nasze wspólne przejażdżki i przechadzki poufne, z któremi trzebaby się było pożegnać na długich, sześć miesięcy i musiałem zrobić bardzo żałosną minę, skoro Jania, nie obdarzona, mówiąc w ogóle tem, co się nazywa bystrością obserwacyi zauważyła zmianę na mojej twarzy i wyprowdziła z niej odpowiedni wniosek.

— Widzę, że ci się ten projekt nie podoba, Robercie — rzekła z żalem.

— Prawdę powiedziawszy, nie zachwyca mnie, ale skoro tak być musi, niech i tak będzie. Cóż ci wuj w tym przedmiocie pisze?

— Pisze, że byłaby to wielka dla niego dogodność, i że byłby nam nieskończenie obowiązany, że nie robiłby nam tego kłopotu, gdyby miał do kogo się zwrócić! Zresztą, Robercie, ja i Margaryta, byłyśmy razem na pensyi i wychowywałyśmy się razem, jak siostry, dziwnem by więc było, gdyby była u kogo innego, niż u mnie. I to tylko na pół roku, a wujaszek Henryk, powiada, że co się tyczę kosztów jej utrzymania, to on chętnie,...

— O! mniejsza tam o to! — przerwałem pospiesznie.

— Kiedyż pułkownik Austruther wyjeżdża z Madrasu, Janiu?

— W przyszłym tygodniu, a Margaryta ma przyjechać w następnym.

— A w jakiż sposób dostałaby się tu do nas?

— Pani Groob, dobra znajoma wujaszka, ofiarowała się przyjąć ją u siebie na ten czas, dopóki jaki statek nie odpłynie do Mushin-Bundy, co zapewne wkrótce nastąpi.

— Bardzo dobrze; napisz więc do twego wuja, że dom nasz jest na usługi, miss Astrunther, dopóki tylko zechce w nim pozostać.

— Ale nie robi ci to przykrości, Robercie? — zapytała Jania nieśmiało.

Pochyliłem się i pocałowałem ją.

— Ni odrobiny, najdroższa — odpowiedziałem wesoło, — półtuzina kuzynek nie zrobią różnicy w naszej wspólnej miłości, a dopóki ta się nie zmieni, nie dbam o nic innego.

To powiedzenie rozjaśniło twarzyczkę mojej żonki, pocałowała mnie i poszła odpisać wujowi, a ja zapaliłem świeże cygaro i zająłem dawne moje miejsce na werandzie.

Powiedziałem Jani, że na mnie przyjazd tej nieznanej jej kuzynki, nie robi żadnej różnicy, ale czuję, żem powiedział nieprawdę i gniewam się sam na siebie, że tak dużo myślę o tym przedmiocie. Doprawdy mam jakieś zabobonne uprzedzenie w tym względzie.

Boć przypuściwszy, że miss Astruntber pozostanie u nas przez cały ciąg pobytu jej wuja w Chinach, jakie ztąd wielkie nieszczęście wyniknąć może, i czy podobna było inaczej postąpić, jak tylko ofiarować gościnę biednej, samotnej panience, przybywającej do obcego kraju wśród takich okoliczności, panience, która zresztą jest moją powinowatą, wychowywała się z moją żoną i uważaną jest przez nią prawie za siostrę. Niepodobna było postąpić inaczej, najrozsądniej więc będzie zrobić cnotę z potrzeby. Jednocześnie wszakże, pomimo najszczerszych chęci, nie mogę się cieszyć z tego zapowiedzianego gościa, uprzedziłem się jakoś dziwnie do tej młodej osoby, zapewne dla tego, iż moja żona wychwala ją ustawicznie, co znowu dowodzi, iż wuj Austrunther musi być zupełnem jej przeciwstawieniem, jak w usposobieniu, więc rzecz prosta, że mi się nie będzie mogła podobać;

Ha! wzdychałem za towarzystwem w Muschin Bundzie, będę je miał. Warren pociesza mnie, że to nie takie straszne rzeczy, przyjaciółka jego żony bawiła u nich kiedyś przez kilka miesięcy i bardzo im było wesoło, powiada, ze po kilku tygodniach, będę już uważał miss Austruther za siostrę i przestanę robić sobie z nią ceremonie.

Ja się śmieję na to i pozornie z nim się zgadzam, ale to darmo; przeczucie czegoś nie miłego, łączy się uparcie w moim umyśle z nazwiskiem miss Austruther, bodajbym go nigdy nie był usłyszał.

Hal cóż robić, powiedziałem mojej żonie, że co byś musi, to będzie, a najlepszą metodą oszczędzenia sobie przykrości, jest o niej nie myśleć. Ale łatwiej to powiedzieć, niż zrobić.

16-go Czerwca. Jeżeliby mnie co mogło bardziej jeszcze zniechęcić do naszego spodziewanego gościa, to chyba ten fakt, że po raz pierwszy w ciągu naszego małżeńskiego pożycia posprzeczaliśmy się trochę z jej powodu.

— Pójdź najdroższa — rzekłem do Jani, dziś wieczorem, gdy skwarne słońce zapadło za horyzontem i można było wychylić się z domu — włóż kapelusz i pójdź przejść się po naszym ogrodzie; nie długo już będziemy się temi samotnemi przechadzkami cieszyli.

"Ogrodem naszym" nazywamy szumnie kawał nieuprawnego gruntu, otaczający nasz Indyjski bungalow, ocieniony kokosowemi drzewami i zarosły spaloną od słońca trawą, którą szeroka, piasczysta aleja przecina.

Jania była gotową za chwilę i zaczęliśmy się przechadzać tam i napowrót po alei, wdychając z chciwością lekki świeży powiew, zalatujący tu od morza przez dzielącą nas od niego równinę.

— Ach! Robercie, — rzekła Jania, podnosząo na mnie swe łagodne, błękitne oczy. — Czemuż ja napisałam do tego wujaszka Henryka. Z każdym dniem bardziej się przekonywam, jak dalece niezadowolony jesteś z przyjazdu Rity.

Nie wiem doprawdy, co przypomniało mojej żonie w tej właśnie chwili list do wuja i jej kuzynki, gdyż od kilku już dni nie poruszałem tego przedmiotu.

— Moja najdroższa — odpowiedziałem, czy jestem z tego zadowolony, czy nie, to rzecz najmniejszej wagi. inaczej Być nie może, więc się z koniecznością pogodzić trzeba. Bogu dzięki, nie będzie to trwało wiecznie.

— Niepotrzebnie tak gorąco Bogu za to dziękujesz — rzekła Jania — bo może będziesz go jeszcze prosił, żeby to dłużej trwać mogło Jestem pewna, że polubisz Ritę, skoro tylko ją zobaczysz.Ścisnąłem ramionami z niedowierzaniem.

— Ale zobaczysz — ponowiła moja żona, z niezwykłą u niej energią, — Nie masz pojęcia, jaka ona ładna, wysoka, szczupła z dużemi czarnemi oczyma i....

— Tak, tak, wyobrażam sobie — przerwałem — sześć stóp wysokości, chuda jak koń dorożkarski, oczy czarne i błyszczące, jak węgle, włosy jak smoła i cera jak hiszpańska oliwka. Znam tę piękność Janiu; opisywałaś mi już ją niejednokrotnie. Ale im mniej mi będziesz mówić o jej urodzie, tem lepiej.

— Kiedy ona wcale taką nie jest — rzekła moja biedna Jania, blizka prawie płaczu, tak ją ten mój opis wdzięków jej kuzynki rozdrażnił — Rita jest bardzo piękna i urocza, wszyscy jej to przyznają. Zobaczysz Robercie, że i ty będziesz tego Samego zdania.

— Nigdy — odpowiedziałem, uspakajając ją pocałunkiem, nie może mi się podobać kobieta, tak nic do ciebie nie podobna. Mnie tylko oczarować są w stanie złociste włosy i lazurowe oczy i to tylko jedno jedyne na świecie. I spojrzałem w zapłonioną twarzyczkę mojej gołąbki, którą to wyznanie widocznem napełniło szczęściem. — Droga moja Jania! Obym jej zawsze był wiernym. Zresztą — ciągnąłem dalej — twoja kuzynka może być piękną, jak jej się podoba — ale nie wyperswadujesz mi tego, że musi być złośnicą.

Mocne brunetki bywają zwykle gwałtowne i popędliwe. A co? czy zgadłem! — dodałem, widząc pewne pomięszanie, malujące się w oczach mojej żonki.

Odwróciła głowę.

— Tak, do pewnego stopnia — odparła niechętnie. To jest przynajmniej na pensyi Rita była bardzo żywego usposobienia i gdy wpadła w gniew, nie łatwa z nią była sprawa. Oczy jej się wtedy iskrzyły, jak dwa żużle. Pamiętana, że raz, gdym się jej w czemś sprzeciwiła, rzuciła się na mnie i ugryzła mnie w ramnię. I Jania rozśmiała się na to wspomnienie, a mnie wszystka krew zagotowała sit w żyłach.

— A to szatan! — zawołałem z oburzeniem, myśląc o tem ślicznem, delikatnem, różowem ciałku, które mi było tak drogiem, pogryzionem zębami rozłoszczonej pensyonarki. Chciałbym, żeby mi była wtedy w ręce wpadła!

Na to, Jania, uważając zapewne, ze powiedziała za wiele, chciała się cofnąć.

— Ależ Robercie! — zawołała — to było tak dawno!

Rita teraz jest zupełnie inną,. Gdym ją ostatni raz przed paru laty widziała, nie przemówiłyśmy się przez całe trzy tygodnie.

Trzy tygodnie! Dreszcz mnie przeszedł na myśl o sześciomiesięcznym pobycie pod jednym dachem z młodą osobą, która gryzie i drapie, jak kot, gdy jej się co nie podoba. Zacząłem myśleć o zaopatrzeniu siebie i żony w druciane koszulki i maski na wszelki wypadek, ale projekt ten nie znalazł łaski w oczach. Jani, gdym się odważył napomknąć jej o nim.

— To bardzo brzydko z twojej strony Robercie — rzekła, marszcząc czółko — że tak przekręcasz to, com ci w zaufaniu powiedziała. Rita jest najmilszą w świecie osóbką, wszyscy się nią zachwycają.

— Bardzo mnie to cieszy — odpowiedziałem sarkastycznie, w każdym razie spodziewam się, że nie raczy upodobać mnie sobie, a jeśli tak, to sobie zachowa swoję śliczne ząbki na własny użytek.

— Nie będzie ci długo ciężarem, nie obawiaj się — zawołała Jania z podnieceniem, grożącem, że się we łzach rozpłynie. Rita wszędzie ciągnie za sobą tłumy konkurrentów i zapewne wkrótce po swoim tutaj przyjeździe zaręczy się i pójdzie za mąż.

— Go raz gorzej! — odparłem nieuważnie. — Gdybym przeczuwał, że to taki koniec mieć będzie, od razu umyłbym ręce od wszystkiego.

I wydało mi się w tej chwili, że widzę moich braci officerów po całych dniach przesiadujących w naszym saloniku i parskających po sobie, jak zagniewane koty. a myśl o weselu i całym zachodzie towarzyszącym tej wdzięcznej uroczystości przejęła mnie dreszczem trwogi.

— Przed rokiem nie wydawało ci się to tak wstrętnem — rzekła moja żona, zalewając się przewidzianemi łzami, ale tyś już zapewne o wszystkiem zapomniał, albo co gorsza, żałujesz, żeś się ze mną ożenił.

Zkąd doszła do takiego wniosku, pojąc doprawdy nie mogę, ale rezonujże tu z płaczącą i zdenerwowaną kobietą.

— To zupełnie co innego, własne wesele a cudze — odrzekłem uspakajająco, ale Jania nie dała się uspokoić.

— Nie, nie. ty to tylko tak mówisz Robercie — rzekła, łkając, a co się tyczę Rity...

— Ach! na miłość Boską, mówmy już o czem innem, niż tej nieszczęsnej Ricie — zawołałem zniecierpliwiony. Mam jej już dosyć na jeden wieczór.

Były to bardzo nierozważne słowa a mojej strony; Jania, tak je wzięła do serca, że odeszła do domu i rzuciwszy się tam na kanapkę płakała, dopóty, dopóki nie przyszedłem prosić ją o przebaczenie za moję szorstkość i nie przyrzekłem, że postaram ie polubić jej kuzynkę ze względu na nią. Muszę być bardzo ostrożny w postępowaniu z moją żoneczką.

Delikatna to istotka; nie stworzona do silnych wzruszeń, a kocha mnie tak tkliwie, że najlżejszy cień szorstkości z mojej strony doprowadza ją do rozpaczy.

— No! jest to w każdym razie nasze pierwsze nieporozumienie i daj Boże, aby oatatnie. Że zaś powstało z przyczyny miss Austruther. to mnie zgoła na korzyść tej ostatniej nie usposabia.

17-go Czerwca, Bardzo późno położyłem się wczoraj. Byłem tak rozdrażniony tem, co zaszło pomiędzy mną a Janią, że długo zasnąć nie mogłem. Jednakże i to nastąpiło w końcu. Zamknąłem oczy, przysięgając sobie, iż zniosę raczej cierpliwie najazd wszystkich kuzynek całego świata na mój dom, niżbym miał wycisnąć jednę więcej łezkę z błękitnych ocząt mojej gołąbki, i obudzony zostałem nazajutrz rano wiadomością, że Struś (statek, którym spodziewaliśmy się przyjazdu miss Austruther), będzie w naszym porcie za kilka godzin.

Dzięki miłym właściwościom naszego miejsca pobytu, musiałem wstać natychmiast i gotować się do drogi; prądy bowiem są tu takiej natury, że nie pozwalają okrętom zbliżyć się więcej, niż na odległość paru mil do lądu, a jeżeli łódki nie są gotowe dla przewiezienia pasażerów do brzegu, statek zawozi ich bez ceremonii do następnego portu. Obudziłem Janię gradem pocałunków, prosiłem ją, aby nie myślała już więcej o wczorajszem zajściu, przyrzekłem uroczyście, iż będę jak najuprzejmiejszym i postaram się polubić jej kuzynkę, iak siostrę i ubrawszy się, pojechałem do portu pełen dobrych postanowień, zostawując dziecinną twarzyczkę mojej żony rozpromienioną nadzieją rychłego zobaczenia dawnej towarzyszki.

Ujechawszy mały kawałek spotkałem jednego z braci officerów, nazwiskiem Forster, jadącego konno, w tym samym, co ja kierunku.

— Gdzie to tak wcześnie? — zapytałem.

— Na pokład Strusia — odpowiedział — może spotkam tam mego przyjaciela Dunna, który się na nim do Burmah udaje. Może pojedziesz ze mną?

— Z całą chęcią, bo mi tam właśnie być wypada. Jadę na spotkanie miss Austruther, kuzynki mojej żony.

— Szczęśliwy człowieku! — rzekł Forster. Jest on jednym z tych dobrych chłopców, którzy wyobrażają sobie, że niema wieku, położenia i okoliczności, mogących przeszkodzić mężczyznie zachwycać się ładną kobietą. Jeżeli to wszystko, co o niej od Dunna, słyszałem, jest prawdą, to dom twój podczas pobytu miss Austruther zmieni się w istny hotel.

— W takim razie ja się z niego wyprowadzę — rzekłem wcale tą perspektywą, nie uszczęśliwiony.

Dunn powiada, że jest bardzo piękną. Nie wiedziałem, że ma tym statkiem przyjechać. Ha! ha! poczciwy Dunn! nie uwierzy teraz, żem się tylko z zamiarom zobaczenia go wybrał.

— Musi mieć słabe pojęcie o twojej dla niego przyjaźni.

— Ano. nie wiem. Ale bo widzisz z tego, co słyszę, miss Austruther ma to być w swoim rodzaju osobliwość.

— Doprawdy! Wiesz o niej więcej, pokazuje się, niż ja. A przecież zaledwie jakie dziesięć dni bawiła w Madrasie.

— Tak, ale Dunn był jej przedstawiony jeszcze w Anglii i przybycie jej tutaj nadzwyczaj go pocieszało. Jak ona długo u was zabawi, Nortonie?

— Aż do powrotu pułkownika Austruthera z Chin — odpowiedziałem z mimowolnem westchnieniem.

— O! szczęśliwcze! — powtórzył Forster. — Chciałbyś może, aby tam złożył swoje szanowne kości.

Nie czułem się usposobiony do prowadzenia dalszej rozmowy w tym tonie, w jakim ją chciał Forster utrzymać, więc starałem się ją odmienić.

— Przypływ dziś bardzo znaczny, zauważyłem, gdy morze ukazało się naszym oczom.

— Prawda, wczoraj całe wybrzerze było zalane. Co by to było, Nortonie, gdyby tak morzu z jego sumiennemi przypływami, zachciało się zalać port i nasze leże.

— Jakże by to być mogło! — wykrzyknąłem z żywością. Przypuszczenie takie jest śmieszne, i jako śmieszne uderzyło mnie na razie, gdyż o niczem podobnem dotąd nie słyszałem, jednakże, zastanowiwszy się może mieć pewną racyą bytu, płaszczyzna bowiem dzieląca nas od oceanu, jest bardzo niską, a to nasza jedyna przeciwko jego wybrykom osłona.

— Ha, nie wiem — odpowiedział — ale czytałem o podobnych rzeczach. A tożby się ci wszyscy biedacy w twierdzy potopili, jak myszy.

— Dajżeż pokój — rzekłem, ruszając ramionami.

Zawołaliśmy na przewoźnika, zgodzili łódkę, i powierzywszy konie pieczy krajowych groomów. znaleźliśmy się wkrótce na osłonecznionych falach. Kapryśne morze rzucało naszą wątła, barką na wszystkie strony, krzyżujące się w pobliżu brzegów prądy, porywały ją i ciskały, jak piłką to w tym tu w owym kierunku z gwałtownością, która mogła być dla nas niebezpieczną Tymczasem Struś ukazał się zwolna na horyzoncie i przystanął w zwykłej od brzegu odległości, my jednak musieliśmy walczyć przeszło godzinę z falami, zanim zdołaliśmy go dosięgnąć i zaczynaliśmy się już lękać, że odjedzie, zanim usiłowania nasze doprowadzą nas do pożądanego celu. Doprowadziły jednak i pierwszą osobę, jaką na pokładzie ujrzałem, była młoda panienka, siedząca samotnie, w której odrazu domyśliłem się miss Margarety — i przeczucie mnie nie zawiodło.

— Czy miss Austruther jest na statku? było pierwsze pytanie Forstera, gdy się ze swym przyjacielem Dunnem na pomoście spotkał.

— Jest — brzmiała odpowiedź, ale, powiadam ci, zupełnie inna, niż w Anglii, niepodobają jej się te otwory, i....

— Dunnie, to jest mój przyjaciel kapitan Norton; pozwól ie cię mu przedstawię. Pani Norton jest kuzynką miss Austruther i on właśnie przybył na jej spotkanie.

— Bardzo mi przyjemnie — rzekł pan Dunn, i rzecz prosta dalsze rozmowa o upodobaniach i nieupodobaniach miss Austruther urwała się natychmiast.

Ja tymczasem odszukałem kapitana okrętu i poprosiłem go, aby mnie owej młodej osobie przedstawił. Na dźwięk mego nazwiska, zwróciła ku mnie chłodną. dumną twarz i podała mi sztywną rękę; odezwała się przeciw w sposób bardzo grzeczny, uwiadamiając mnie, iż rzeczy jej są gotowe i że może mi bez zwłoki towarzyszyć, na co ja upewniałem ją o niecierpliwości, z jaką jej Jania wygląda i pożegnawszy kapitana, wsiedliśmy do łódki. Musieliśmy wziąć dwie z powodu pakunków i jakież było moje zdziwienie gdym zobaczył Forstera, wsiadającego do drugiej, jak gdyby on także do naszego towarzyska należał.

— Coś bardzo prędko rozstajesz się z twoim przyjacielem — zauważyłem. Struś zostaje jeszcze godzinę. Myślałem, że zjesz śniadanie na pokładzie.

— I ja tak myślałem — odpowiedział niedbale — ale rozmyśliłem się — mógłbym potem łódki niedostać i toby dopiero była miła historya. Proszę cię, przedstaw mnie miss Austruther.

Dopełniłem żądanego ceremoniału, ale po wymianie zwykłych frazesów miss Austruther nie zwracała już żadnej uwagi, śni na Forstera. ani na mnie i rozmowa toczyła się wyłącznie pomiędzy nami dwoma. Ja przecież, nie mogłem się powstrzymać, żeby od czasu do czasu nie spojrzeć na kuzynkę mojej żony, jak siedziała spokojna i milcząca, odpowiadając na zwrócone do niej słowa ze słabym uśmiechem, który zaledwie na to miano zasługiwał. Raz tylko dojrzałem jakąś zmianę na jej twarzy, a było to wtedy, gdy prąd porwał naszę łódkę z taką gwałtownością, żeśmy wszyscy na razie stracili równowagę. Zbladła wtedy trochę i ręka (nawiasem mówiąc wcale ładną ręką) chwyciła się krawędzi łódki, ale i wtedy nic nie rzekła.

— Nie lękaj się pani, pospieszyłem ją uspokoić — niebezpieczeństwo żadne nam nie grozi. Nasi krajowi przewoźnicy są tak zręczni, iż wywrócenie się łódki należy do osobliwości.

— Dziękuję panu — szepnęła i na chwilę oczy nasze się spotkały, (ma bardzo piękne oczy, trzeba jej to przyznać) i gdy następnie statek znowu się między wiry dostał, widziałem po jej sposobie zachowania się, że jest już zupełnie spokojną.

Dała tem dowód wielkiej odwagi bezwątpienia, ale nie powiem, żeby mi się przez to więcej podobała. Kobieta według mnie, powinna byó zawsze trwożliwą, potrzebująca opieki natury. To leży w porządku rzeczy. Przypomniałem sobie, jak Jania krzyczała i tuliła się do mnie wystraszona, gdym ją w jednej z takich łódek na brzeg przywoził i byłbym wolał, gdyby miss Austruther więcej okazywała trwogi. Gdyśmy wylądowali w porcie, Forster pożegnał nas, a chociaż, gdyśmy się we dwoje w powozie znaleźli, miss Austruther stała się rozmowniejszą, nie mogę powiedzieć, aby była bardzo towarzyskiego usposobienia. To też wielce się ucieszyłem, gdyśmy wreszcie wjechali na nasze terytoryum i mogłem jej powiedzieć, aby zobaczyła, czy Jania stoi na tarasie. Jakoż stała ta moja ptaszyna ukochana, zaróżowiona i szczęśliwa, a gdy powóz się zatrzymał, zbiegła ze stopni kamiennych i rzuciła się w objęcia swojej kuzynki, płacząc i śmiejąc się z radości. Myślałem, że ta ostatnia pójdzie za jej przykładem, wiedząc, jak kobiety łatwo się roztkliwiają, ale ani jedna łza nie zwilżyła jej oczu. Przycisnęła moję żonę do siebie bardzo serdecznie, prawda i usta jej i nozdrza zadrżały lekko, ale to były jedyne oznaki wzruszenia, jakich pozwoliła mi być świadkiem, chociaż wiem od Jani, że gdy przyszły do sypialnego pokoju, rozpłakała się na dobre. Pozostały tam ze sobą dobrą godzinę, a gdy przyszły na śniadanie, wyglądały obie tak świeżo, jak ich muślinowe sukienki i tak zdawały się dalekiemi od płaczów, jak nasze skwarne niebo od deszczu.

A teraz, cóż mam powiedzieć o powierzchowności miss. Margarety? Jest bezwątpienia zupełnie inną, niż ją sobie wyobrażałem. To — muszę przyznać, nie umiem jednak zdać sobie sprawy — czy mnie to przyjemnie zdziwiło, czy nie. Jest wysoka i szczupła, ale bynajmniej nie chuda, a w ruchach ma coś wężowo-giętkiego. Płeć ma bladą i żółtawą nieco, w odcieniu słoniowej kości, a olbrzymie jej oczy (za duże, według mego zdania), są czarne i bardzo zmiennego wyrazu. Nosek jej prosty i trochę spiczasty, usta bardzo małe. zęby prześliczne i jakoby bardzo bujne, czarne włosy. — Jania przynajmniej powiada, że jej sięgają do kolan, gdy je rozpuści.

Bądź co bądź, niedorzecznością byłoby nazwać piękną kobietę tego typu; dość jej stanąć obok mojej podobnej do różanego pączka żony, aby wszystkie ujemności jej urody uwydatniły się natychmiast. Nie jest zapewne tą pospolitą, brzydką brunetką, jaką spodziewałem się zobaczyć, ale piękną, według mnie może być tylko blondynka.

18-go Czerwca. Dziwaczna ta dziewczyna, a jeszcze nieprzyjemniejsza, niż mi się, wczoraj wydała. Rozmawiała tak wesoło ze inną i z Janii przez całe popołudnie i śpiewała nam wieczorem (wcale niezły głos, trzeba być sprawiedliwym), iż zacząłem już godzić się z nią w duchu i perspektywa jej sześcio-miesięcznego u nas pobytu w mniej posępnych przedstawiała mi się barwach. Chcąc więc jej zrobić przyjemność powiedziałem dziś rano. Jani, aby był bardzo dobry obiad, gdyż zamierzam zaprosić nań kilku kolegów. Wiedziałem, iż Forster i inni aż drzą do poznania miss Margaryty, a zresztą błysnęła mi genialna myśl, że jeśli uda się nam wyswatać ją w ciągu miesiąca pozbędziemy się jej o wiele prędzej, niż byśmy się mogli spodziewać Naturalnie, będzie z tem dużo kłopotu, ale lepiej ułatwić się jak można najprędzej. Postanowiłem więc być bardzo gościnnym i choćby całemu pułkowi wstęp do mego domu otworzyć. Zobaczymy — pomyślałem, co z tego za kilka tygodni wyniknie. Moja żona otworzyła szeroko swe błękitne oczy, gdym jej swych gości obiadowych zapowiedział — jak dotychczas bowiem żyliśmy wyłącznie dla siebie, nie przyjmując prawie nikogo.

— Spodziewam się, że to nie na moję intencyą ci goście — odezwała się miss Austruther, spostrzegłszy zapewne znaczące spojrzenie, jakie w jej stronę rzuciłem,

— Zapraszam ich na ich własną intencyą. Pani zdajesz się nie oceniać dostatecznie swojej własnej wartości. Mushin Bunda, nie obfituje w młode damy; nie mogłaś pani trafić lepiej, jeśli chcesz mieć tłumy wielbicieli. Nie znajdziesz tu pani chyba ani jednej rywalki.

— Jakie to zachęcające do zwycięztwa — rzekła sarkastycznie i od tej chwili obejście jej uległo zupełnej przemianie.

Zrobiła się znowu sztywną i wyniosłą, a gdym do domu z obowiązkowych czynności wrócił, Jania wyszła na moje spotkanie prawie ze łzami, mówiąc, że droga Rita, musi być nie zdrową, bo podczas wizyt, jakie tym paniom officerowie mojego pułku w ciągu dnia złożyli, siedziała taka milcząca, że Jania sama rozmowę prowadzić musiała.

— Nie martw się kochanko — rzekłem pocieszająco. Będzie inną po obiedzie. ' Kieliszek szampana rozweseli ją i wprawi w dobry humor.

— Ale ja tak pragnęłam, żeby od pierwszego razu wywarła na nich, jak najlepsze wrażenie — rzekła moja biedna żoneczka żałośnie.

Przepowiednie moje odnośnie do miss Austruther nie sprawdziły się wszakże. Wyglądała bardzo pięknie w powłóczystej białej sukni (nie można jej nazwać ładną, jak; naprzykład Jani, jest stanowczo piękną, chociaż nie w moim guście, zwłaszcza przy wieczornem oświetleniu), ale, ani szampan, ani pieszczotliwe nalegania mojej żony, nie mogły jej nakłonić, ani do rozmowy, ani do śpiewu, jak poprzedniego wieczoru. Odzywała się półsłówkami, wymawiając się zmęczeniem od wszelkiego popisu i pięciu moich kolegów, których zaprosiłem, siedziało gawędząc z moją żoną naprzemiany i patrząc na naszego gościa, dopóki pora odejścia nie nadeszła. Jania zaśpiewała nam parę ballad swoim milutkim, tęsknym głosikiem, ale te są już nam znane i bylibyśmy radzi usłyszeć coś nowego. Ale wszystkie nasze prośby na nic się nie przydały. Miss Austruther była nieubłagany i niechcąc nawet dotrzymywać nam towarzystwa, stała przy otwartem oknie, patrząc w księżyc. Po chwili, rozdrażniony jej dziwacznem zachowaniem się. przystąpiłem do niej i zagadnąłem prawie szorstko:

— Dlaczego pani niechcesz nam co zaśpiewać!

— Dla tego, że mi się nie podoba — odparła bez ogródki.

— Mocno obowiązany za szczerość — rzekłem i odszedłszy od niej, usiadłem przy Jani. Ale po niejakim czasie uczułem instynktownie, ze miss Austruther patrzy na mnie, jakoś podniósłszy oczy, spotkałem jej wzrok utkwiony we mnie. Odwróciła się prędko, ale spojrzenie to przejęło mnie jakimś nieokreślonym niepokojem, widocznie to przypisuję barwie jej oczów, jakiej nigdy nie lubiłem i zapewne nigdy także nie polubię.

Reszta wieczoru zeszła dosyć nudnie i jestem pewny, że Jania musiała doznać podobnej, jak ja ulgi, gdy nasi goście pożegnali się nakoniec, a miss Austruther znikła we drzwiach swego pokoju, zostawując nas samych.

— Nie możesz powiedzieć, żeby panna Margaryta była dzisiaj bardzo uprzejmą! — wykrzyknąłem z rodzajem tryumfu, którego Jania nie podzieliła zgoła.

— Nie wiem, co się z nią stało, Robercie, ale zaręczana ci, że to nie były żadne dąsy. Przed chwilą tak serdecznie mnie pocałowała. Tylko widocznie nie lubi proszonych obiadów. To też już ich dawać nie będziemy.

— Nie lubi proszonych obiadów! — zawołałem.

— Tak - ani mężczyzn, powiedziała mi, że jutro do salonu nie wyjdzie, jeżeli będą jakie wizyty.

— Nie lubi obiadów proszonych ani mężczyzn — powtórzyłem w osłupieniu. — A jakimże u licha sposobem wyjdzie za mąż. w takim razie?

— Być może, iż wcale za mąż iść nie chce! -rzekła Jania.

— Nie chce iść za mąż? — powtórzyłem drżąco. — Nie mów-że takich niedorzeczności. Gdyby nie chciała iść za mąż, po cóżby tutaj była przyjechała!

— O! Robercie, nie mów tak głośno ! — przerwała moja żonka. kładąc mi swoję drobną rączkę na ustach. Pamiętaj, ze pokój jej jest tuż zaraz.

Tak więc urwała się rozmowa, a ja przeszedłem do mego gabinetu, aby to, co zaszło w dzienniku zapisać. Ale nigdy w podobne brednie nie uwierzę, choćby rai ona sama przysięgała. Nie lubi mężczyzn, ani proszonych obiadów — także też! To tylko panieński wybieg; w celu zwrócenia na siebie tem większej uwagi. Ale takim sposobem to jej się nigdy nie pozbędziemy. N. B. Oczy jej nie są czarne. Omyliłem się. Są szare i to nawet jasno-szare, kiedy jest w dobrym humorze. Rzecz nawiasem mówiąc bardzo u niej rzadka. W pewnem tylko oświetleniu wydają się czarnemi. Bądź co bądź, są bardzo piękne oczy, ale stworzone raczej do walki, niż do miłości.

19-go Czerwca. W ten lub ów sposób, musiałem ją obrazić, bo prawie do mnie mówić nie chce, a gdym jej zaproponował, że ją powiozę, aby posłuchała pułkowej orkiestry. (Jania jest trochę niezdrowa), odrzuciła moję propozycyę, niemal z pogardą. Została przy Jani i przez cały czas nacierała jej skronie wodą kolońską, wachlowała, ją i pielęgnowała z całą kobiecą tkliwością (wiem to z ust mojej żoneczki), więc pokazuje się, że musi mieć dobre serce. W każdym razie nie myślę tego tolerować, żeby mi w moim własnym domu finfy pod nos puszano i dam jej to do zrozumienia, zachowując się względem niej z. największym chłodem.

I to właśnie, kiedy chciałem być grzecznym, pomimo całego wstrętu, jaki do niej czuję, ofiarowywałem jej moje towarzystwo, a ta je z taką wzgardą odrzuciła. Wszystka krew gotuje się we mnie, gdy wspomnę, jakim tonem powiedziała mi, że "jest mi nieskończenie obowiązaną, " ale, że woli "pozostać w domu. " Niechże sobie zostaje, jak jej się podoba, długo będzie czekać, zanim się jej po raz drugi z taką propozycyą ofiaruję.

21-go Czerwca.. Jesteśmy od dwóch, dni na stopie całkowicie etykietalnej, kłaniamy się sobie i zamieniamy po parę ceremonialnych wyrazów. Jania to widzi i martwi się tem biedactwo. Patrzy to na mnie, to na nią, jak gdyby błagając, abyśmy się pogodzili, ale gdy się w cztery oczy do mnie z tem zwróci, ja jej mówie, że to wina jej kuzynki, że ona powinna zrobić pierwszy krok do zgody, ponieważ ja nie mam pojęcia, czem ją obrazić mogłem; gdy zaś zwróci się z kolei do Margaryty, słyszy zapewne mniej więcej to samo. Spodziewam się wszelako, iż raz temu będzie koniec, gdyż położenie takie nieznośnem jest dla nas wszystkich. Doprawdy, odkąd ta piękna panna przestąpiła próg mego domu, jestem, jak nie u siebie.

23-go Czerwca. Pułkownik Austruther przysłał pięknego Arabczyka i Madrasa, dla swojej siostrzenicy. Bardzo to piękne zwierzę, pomimo, że zmęczone podróżą, a moja passy a do koni jest tak wielką, że nie mogłem się powstrzymać, aby nie wyjść z zakreślonych sobie granie i nie wyrazić mego zdania o nim jego pani. Ona także, jakby zapomniała o swojej urazie, tak była. ucieszona podarunkiem, ale gdym jej wspomniał, że będzie mogła tam odbywać urocze spacery i że jej na towarzyszach nie zbraknie, twarz jej zasępiła się znowu, poszła nic mi nie odpowiedziawszy do domu i większą część dnia spędziła w swoim pokoju. Co za niemiła kobieta! Wolałbym już doprawdy, żeby się na mnie rzuciła i ugryzła mnie, jak niegdyś Janię, powiedziałem to mojej żonce, ale ją tem nie rozśmieszyłem, bo biedaczka jest zanadto zmartwiona tem, co się dzieje.

25-go Czerwca. Rzeczy pozostały in status quo aż do dnia dzisiejszego. Przyprowadzano nam konie rano, jak zwykle przed dom, dla nakarmienia ich cukrem, a Arabczyk wypocząwszy przez dwa dni. zdawał się tak rzeźkim. że Jania zaczęła nalegać na kuzynkę, aby wieczorem wypróbowała swego wierzchowca. Widząc, że moje towarzystwo będzie potrzebnem (Jania bowiem nie jeździ konno, zanadto się boi). przezwyciężyłem się i dołączyłem moje prośby do słów żony, ale miss Austruther dała. nam jakąś wymijającą odpowiedź, przestałem więc o tem myśleć, uważając projekt za upadły. Tymczasem po południu idąc ku stajniom, zobaczyłem Arabczyka osiodłanego, a usłyszawszy, że stało się to na skutek polecenia "missis, " kazałem osiodłać również mego konia i wróciłem do domu, aby się dowiedzieć, jaka zmiana planów zaszła podczas mojej nieobecności. Na, werendzie zastałem samą miss Margarytę. stojącą w amazonce i kapeluszu i muszę przyznać, iż nie widziałem jej jeszcze tak ładnie wyglądającą, jak w tym stroju.

— Janie głowa boli. zasnęła trochę — odezwała się zauważywszy, iż szukam wzrokiem mojej żony.

Biedactwo moje! lepiej, że sobie wypocznie — odrzekłem. Konie będą zaraz gotowe; przykro mi, iż pani nie dałaś mi jaśniejszej odpowiedzi, co do dzisiejszej przejażdżki; przypadkowo tylko wróciłem do domu tak wcześnie.

Na te słowa odwróciła się i spojrzała na mnie z nieudanem zdziwieniem.

— Nie miałem zamiaru trudzić pana — rzekła żywo. — Pojadę sama.

— Sama! na tym nieznanym jeszcze koniu! Ale to nawet mowy o tem być nie może!

— Jeździłam już na wszelkiego rodzaju koniach.

— Być może, ale nie bez towarzystwa. Cóżby sobie cały pułk pomyślał, widząc panią jadącą samą?

— Przykro tui, żem się omyliła — rzekła z powagą. — Sądziłam, iż Mushin-Bunda jest tak spokojną miejscowością, w konwenanse tu nie istnieją. Nie byłabym nigdy pomyślała o utrudzeniu pana.

I zwróciła się ku domowi z widocznym zamiarem zaniechania swej przejażdżki. Ale ja zastąpiłem jej drogę.

— Od kilku dni, nie umiem sobie wytłumaczyć postępowania pani ze mną. Cóżem uczynił, aby panią obrazić?

— Nic. — odparła zniżonym głosem.

— W takim razie nie znieważaj mnie pani odmową i pozwól sobie towarzyszyć. Nie potrzebujesz pani zwracać na mnie więcej uwagi niż gdybym był twoim groomem. nie będzie się to zresztą wielce różniło od zwykłego zachowania się pani.

Miała głowę tak nizko spuszczoną, gdym mówił, że nie mogłem widzieć wyrazu jej twarzy, ale wróciła na werendę. z czego wywnioskowałem, że się zgadza na moję propozycyą. W chwilę potem — konie stały przed domem.

— Służę pani — rzekłem o ile mogłem najweselej i podałem jej rękę, aby ją ze schodów sprowadzić. Drobna jej dłoń drżała jej silnie. Wsadziłem ją na konia. Pomimo swego wzrostu lekka jest, jak piórko, usadowiła się na siodle elastycznym ruchem i ujęła cugie pewną i wprawną ręką. Z początku grobowe milczenie panowało pomiędzy nami. Miss Margaryta, nie odzywała się ani słowem, ja również nie wiedziałem, co powiedzieć, choć czołem, że do wyjaśnień przyjść musi. Rad więc byłem, gdyśmy wyjechali na zarosła trawą równinę, że mogłem jej zaproponować, aby wypróbowała swego wierzchowca, na co milcząco przystała, wypuszczając go kłusem. Jadąc obok niej, przypatrywałem się jej wiotkiej, sprężystej kibici, jakby przyklejonej do siodła i śmiałemu, a spokojnemu"powodowaniu koniem. Według ranie, kobieta nigdy tak pięknie nie wygląda, jak na koniu, jest w tej pozie coś niewypowiedzianie wdzięcznego i majestatycznego zarazem.

Arabczyk sprawiał się wyśmienicie, ale na parę uwag, jakie odnośnie do niego uczyniłem, miss Margaryta nic mi nie odpowiedziała.

Ja przecież postanowiłem skłonić ją do przerwania tego niezmiernego milczenia.

— Czy pani uważasz, ze zanadto korzystam z moich przywilejów, pozwalając sobie wyrazić moje zdanie w tym przedmiecie? Wszak i groomowi wolno wydać czasem swój sąd o nowym stajennym nabytku swojej pani.

— O! proszę pana, proszę, nie mów tak!

słowa te wymówiła tak prędko, żem je zaledwie zrozumiał, ale gdym na nią spojrzał, zobaczyłem, że płacze. Trzebaż tego, że nie moge znieść widoku płaczącej kobiety. Może sobie robić ze rana, co chce, dokuczać mi, dąsać się, znieważać mnie nawet, dopóki ma tylko oczy suche, a tymczasem miss Austruther rozpłakała się na dobre.

Przykro mi się niesłychanie zrobiło na myśl, że ją mojemi przekąsami dotknąłem, lub, ze biedaczka czuje się nieszczęśliwą i widząc się zmuszoną żyć w tak nudnej miejscowości, jak Muskin-Bunda, więc nie zastanawiając się, zawołałem:

— Moje drogie dziecko! co ci jest?

Zapewne pytanie to było nie mądre i nie na czasie, lub też. ja nie rozumiem się na kobiecych subtelnościach, gdyż zamiast ukoić niem miss Margarytę, przemieniłem jej ciche łzy w taką nawałnicę żalu. żem się aż sam przestraszył. Często widziałem płaczącą Janie (moja żoneczka lubi za lada przyczyną wylewać łzy obfite) i byłem niejednokrotnie mimowolnym świadkiem wielu objawów rozrzewnienia w płci nadobnej, ale nigdy nie zdarzyło rai się widzieć takiej burzy namiętnego łkania, jakie wstrząsało piersią Margaryty Austruther. Płakała tak gwałtownie i bez upamiętania, że zacząłem się o nią obawiać, i błagałem, aby się uspokoiła, gdy nagle, ku memu zdumieniu burza uciszyła się, również raptownie, jak przyszła i tylko ciężko falująca pierś zdradzała jej ostatnie echo.

— Co pan sobie musisz o mnie myśleć! — rzekła, zwracając ku moie swe przejrzyste załzawione oczy. Musiałam się panu wydać tak szorstką, tak niewdzięczną względem was obojga.

— Ależ pani — wyjąkałem, przypominając sobie wszystko, com myślał o jej postępowaniu w ciągu ostatnich paru dni — ja nic nie myślę; lękam się tylko, że pani u nas nie dobrze.

— O! nie to, nie to! — wykrzyknęła z żywością. — Mnie o miejsce i ludzi nie chodzi. Jania jest taka dobrą dla mnie, a pan... pan okazałeś mi wiele względności, ale nic nie może umniejszyć tego upokorzenia, tego poniżenia, jakiego tu doznaję.

— Poniżenia!- powtórzyłem osłupiały.

— Tak! poniżenia — odparła z energią, dla czegóż innego jestem tutaj? jakież jest moje miejsce w Indyach.

Mam wuja tutaj, to prawda, ale mam ich także w Anglii,

Dlaczegóż opiekunowie moi wyprali dom pułkownika Austruthera. jako najodpowiedniejszy dli mnie? Odpowiedz mi pan na to?

— Dlatego, że pułkownik Austruther jest bogaty, kawaler, żyje samotnie, więc naturalnie....

— Nie, nie — przerwała mi z żywością, i pan to wiesz dobrze, kapitanie Norton. To dla tego, że wuj mój mieszka w kraju, gdzie kobiet mało, gilzie, panna, któraby pozostała na koszu w domu, może tu sobie złapać męża, gdzie patrzą na nas, jak na towar i gdzie często kupują nas dla powodów niegodnych nazwy miłości, szacunku lub honoru. Nie możesz pan temu zaprzeczyć, bo to prawda, i oto. co mnie unieszczęśliwia — i przy tych słowach Rita twarz w dłoniach ukryła.

— Ależ moge i przeczę! — wykrzyknąłem, bo jeśli tak się ma istotnie w wielu razach, toć się to przecież do wszystkich kobiet nie odnosi. Spójrz pani na swoję kuzynkę Janie, o niej przecież tego powiedzieć nie można.

— Jania przyjechała tu pod opieką siostry, najbliższej swojej krewnej — odrzekła zniżonym głosem miss Austruther.

— I pani przyjechałaś także do swoich krewnych — podchwyciłem, — do przyjaciół, którzy pragną tego jedynie, aby pani uprzyjemnić i — uwygodnić życie, i którym nie śniło się podcinać przyjazd pani pod kategoryą tych...

— Czyż im się doprawdy nie śniło? — przerwała szybko, zwracając na mnie zaiskrzono spojrzenie. — A jakież, to pytanie zadałeś pan Jani drugiego wieczoru po moim przyjeździe: "Jeżeli nie chce iść za mąż, to po cóż tu jest?" Nie powinnam była zapewne tego słyszeć, ale mówiłeś pan tak głośno, iż nie mogło być inaczej. I pan sądzisz, że mnie to nie dotknęło?

Powiedziała to tak stanowczo, a przytem tak żałośnie, oczy jej błyszczały ogniem tak dumnego oburzenia, podczas gdy cała iej postać zdawała się, jakby uginać pod przygniatającem ją upokorzeniem, że na razie nie znalazłem nic na swoję obronę; zacząłem jakąś zająkliwą odpowiedź, lecz urwałem ją wnet, a ona też nie słuchając jei — ciągnęła dalej, jakby sama do siebie:

— Poznałam się na tem od pierwszego dnia; ze słów pani Grant i jej przyjaciółek łatwo mi było poznać, iż widzą we mnie istotę przysłaną do Indyi. po to tylko, aby tu sobie męża znalazła i to mnie boleśnie dotknęło. Ale, jadąc tu — dodała cichszym głosem, spodziewałam się czegoś innego; spodziewałam się. że pan i Jania pobrawszy się tak niedawno, będziecie się zapatrywać na małżeństwo z wyższego stanowiska, że będziecie w niem widzieć coś więcej, niż prostą spekulacyą lub rzecz konwenansu.

— O! miss Auatruther, przebacz mi pani! — zawołałem.

— Ja to powinnam powiedzieć te słowa, Kapitanie Norton. Ja się na panu zawiodłam, a pan na mnie. Obudziłeś pan we mnie szatana pychy i gniewu, którego powinnam była stłumić w sobie, nie uczyniłam tego przecież nie umiałam się hamować. a pan mimo to, byłeś dla mnie bardzo dobrym i uprzejmym. Proszę, przebacz mi z kolei.

I podała mi rękę ruchem pełnym jakiejś serdecznej stanowczości.

— Jesteś pani zbyt dobrą — wyjąkałem zmięszany tą nagłą zmianą w zachowaniu, się naszego gościa. Mówiłem ot tak na wiatr, ale widzę, żem źle panią osądził. Powiedz tylko, co mam czynić, a iak najściślej zastosuję się do tego.

— Nie mam prawa stawiać żadnych wymagań, mogę chyba tylko prosić pana, abyś mnie nie znienawidził za moję szorstkość i niegrzeczność.

— Puśćmy to wszystko w niepamięć — odpowiedziałem, przykrość była zobopólną, a wynikła z mojej winy. Powiedz mi tylko, co mam nadal czynić, Margaryto.

— Wszak mogę cię tak nazywać, skoro jesteśmy spowinowaceni? powiedz — co mam czynić, aby cię zadowolnię, to wszystko, czego pragnę.

— Obchodź się pan ze mną. jak z ludzką istotą — odpowiedziała wesoło, a nie jak z towarem na sprzedaż. Nie zapraszaj pan swoich kollegów na moję intencyą i nie wystawiaj mnie przed nimi na pokaz. Uważaj mnie pan, jako kobietę, mogącą stanąć w życiu o własnej sile, dla której małżeństwo jest kwestyą zarówno obojętną, jak nie pożądaną i która woli jednego prawdziwego przyjaciela, nad całe gromady zalotników.

— Na takiego przyjaciela, możesz w każdym razie liczyć, Margaryto, będziesz go miała we mnie.

— Otóż tak, to dobrze; sprawa więc między nami umorzona; wyobrażam sobie, jak się Jania ucieszy, gdy nas wracających w najlepszej zgodzie zobaczy.

A teraz powiedz mi pan swoje szczere zdanie o podarku mego wuja.

Rozmawialiśmy tedy wesoło o tem i o owem, aż do chwili powrotu. Jania, jak to Margaryta przepowiedziała była istotnie uszczęśliwioną naszą swobodną przy obiedzie gawędką, a zadowolenie jej nie miało granic, gdym jej zostawszy z nią sam na sam, to co zaszło na spacerze opowiedział. Tak się cieszyła pieszczoszka moja, żem w końcu ocenił jej drogą Ritę, według jej prawdziwej wartości. Nie znaczy to, żebym powtórzył Jani słowo w słowo to, co mi powiedziała jej kuzynka, gdyż nie sądzę, aby moja żoneczka mogła zrozumieć uczucia miss Austruther, w tej kwestyi i odpowiednio uszanować jej dumę. Chciałaby z nią zapewne o tem sama pomówić i w swój prostocie, starałaby się zbijać jej poglądy i może zrobiłaby jej tem tylko niepotrzebną przykrość. Powiedziałem jej więc tylko, żeśmy się pogodzili, że ponieważ miss Margaryta lubi spokój nie będziemy już dawać proszonych obiadów i wrócimy do naszego dawnego trybu życia. Żona moja przystała na to jak najchętniej, a ja czuję się jakoś dziwnie zadowolony i rad z samego siebie. Dotrzymani danego Margarycie słowa, nie będę już więcej zachęcał do bywania moich znajomych kollegów. Dziwny to gust, co prawda, i chyba jedna zaledwie na tysiąc znajdzie się kobieta, któraby nie lubiła nadskakiwań i komplementów i tak podniośle i poważnie zapatrywała się na małżeństwo. Boć to istotnie rzecz bardzo poważna; kto się raz pomyli w wyborze, musi dźwigać skutki swojej pomyłki przez całe życie. Ciekawy jestem, czy też Margaryta kochała się kiedy, bez wzajemności; nie dziwiłbym się, gdyby tak było, byłoby to owszem zgodne z poważnym melancholijnym wyrazem jej oczu! jej stronieniem od towarzystwa. Muszę ją koniecznie wybadać.

Koniec wersji demonstracyjnej.

ROZDZIAŁ II

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ III.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

W DZIESIĘĆ LAT PÓŹNIEJ.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej