Józef Piotr Lompa

HISTORYA O POBOŻNEJ

Konwersja: Nexto Digital Services

Spis treści

I. PRZYBYCIE PETRONELE NA GÓRĘ S. ANNY.

II. PETRONELA POWIERZA SWOIĘ TAJEMNICĘ W SEKRECIE HRABINEJ.

III. PETRONELA OPOWIADA DALEJ SWOJE PRZYPADKI.

PETRONELA OPOWIADA, CO JĄ DO ŻYCIA PUSTELNICZEGO SPOWODOWAŁO.

NOWE ZDARZENIA. ZGON PETRONELE.

HISTORYA O POBOŻNEJ I BŁOGOSŁAWIONEJ PETRONELI

polskiej pustelnicy na górze Chełm u S. Anny w Górnym Szląsku

Lompa Józef Piotr

I. PRZYBYCIE PETRONELE NA GÓRĘ S. ANNY.

W Lipcu r. 1780 była bardzo burzliwa i zimna noc, kiedy zakrystyan klasztoru zakonu Ś. Franciszka u S Anny, na kalwaryi w górnym Śląsku, przystąpiwszy do jednej niewiasty, przed obrazem S. Anny, cudami słynącym, gorąco się modlącej, do niej przemówił: żeby kościół opuściła, bo już czas do zamknięcia pominął. Ona, niewiedząc, gdzieby się na nocleg udać miała, zaczęła rzewliwie płakać, obawiając się, że zmuszoną będzie, pod gołem niebem noc przepędzić i w takim nieprzyjemnym czasie przeziębnąć; prosiła więc owego zakrystyana, aby jej miejsce do przystojnego noclegu wskazał, przedstawiając mu, że jest tamże nieznajoma i niewie, do kogoby się udać. Zakrystyan widząc przed sobą bogabojną osobę, ubraną, w odzież do ubioru pustelniczego podobną, zlitował się nad nią i zaprowadził ją na gospodę. Gdy zaś godzina odpoczynku nadeszła, nie żądała podróżna nic więcej jak tylko wiązkę słomy na pościel.

Wiadomo jest, że każdy do Świętej Anny przychodzący, tam uprzejmą gościnność znalezie, którą i nasza pielgrzymka chętnie otrzymała. Dano jej nie tylko żądaną słomę, ale też i posiłek, którego ona jednak żadną miarą przyjąć nie chciała.

Wszyscy co ją widzieli, sądzili: że jest osobą pokutującą i grzesznicą, która na tem świętem miejscu Boga za swoje błędy ubłagać pragnie, lubo temu nie tak było. Była ona bowiem dziewicą w dwudziestem lecie swego wieku. Porzuciwszy światowe wygody, powaby i marności, Bogu swój żywot zaślubić chciała i w tem celu obrała sobie wykonać swoje przedsięwzięcie na górze Swiętej Anny. Widząc następnie Xięża zakonnicy tę niewiastę w kościele przed obrazem S. Anny krzyżem leżącą i w modlitwie przestawającą, dowiadywali się o jej zamiarze a powziąwszy wiadomość, że na tem świętem miejscu sobie pozostać życzy, naznaczyli jej pustelnicze mieszkanie i zaprowadziwszy ją tamże, nakazali jej, żeby się od tego czasu Petronela nazywała. Niedowierzając jej: jeżeli też skromny i wstrzemięźliwy żywot w tem pobożnem powołaniu prowadzić będzie, nawiedzali ją xsięża częściej dla przekonania się o jej czynach, lecz ją zawsze w modlitwach zastali. Najmilszą jej zabawą było czytać w pobożnych książkach, chorych nawiedzać, cieszyć i opatrować. Słysząc, że kto zachorował, natychmiast tam biegła i starała się, dostarczać wszystkiego, czego mu potrzeba było. Domownicy, widząc, że się w tych chrześciańskich usługach za nadto wysilała, chcieli jej ulgę sprawić, lecz ona mówiła: że to jest jej powołaniem, zaczem się oni inną pracą zajmować mogą. Jeden rok upłynął, w przeciągu którego się sami Ojcowie Franciszkanie przekonali, że postępowanie Petronele tak przykładnem i wzorowem się okazywało, że można było mówić, że się wszelkiem światowem namiętnościom obcą stała i jedynie dla nieba żyła.

Sława o bogabojności ciągłe pokutującej pustelnice rozeszła się w całej okolicy S. Anny. Zarazem słynęła głośna wieść o jej cudnej urodzie. Na przyszłe lato prowadziła ciekawość wielu przychodniów do kościoła a nawet blisko pustelnie, aby tę zadziwiającą osobę widzieć.

Petronela posiadała przytem taką osobliwą godność niewiasty i tę doskonałość, że nawet i najśmielsi mężczyźni, ośmielający się do niej kilka słów przemawiać, na odebraną odpowiedź nie ważyli się, powtórnych pytań zadawać. Przeciw swej płci okazywała świętobliwa pustelnica nieco więcej uprzejmości, wszakże i te widziały, że jej wolą było, w samotności zostawać, dla tego leź na reszcie wszelkie odwiedzania ustały.

Lubo Petronela większą część dni w kościele i w pustelni swej na modlitwach spędzała, widziano ją niekiedy w przestrzeniach pomiędzy kaplicami chodzić. Gdy się xiądz Serafin jednego razu znią spotkał, ośmielił się do niej przemówić. Zwracając jej uwagę na bogatą równinę odrzańskiej doliny, którą z góry Chełm (1269 — stóp nad powierzchnią morza), wskazując na amfiteatr gór błękitnych z tamtej strony Odry i Nissy przy Strzelinie i Glacu, i tam gdzie się łańcuchy Sudetów z karpatami połączają, i wierzchołki tych, gór, gdzie źródła Odry i Wisły wytryskują. Tam naznaczał ojciec Serafin punkt, gdzie się granice Szląska, Polski i Węgier stykają; pokazywał ogromne lasy, ciągnące się pasmami ku Bytoniu, Lubiencu i okolicy Olesna, dalej tę stronę ku Siewierzu, księżtwa biskupów krakowskich, gdzie się rzeki: Małapanew na zachód, Warta ku północy i Brynica ku południu rozchodzą. Czynił ją także na pobliższe miejsca baczną, jako to: Mały Głogów, Koźle, Krapkowice i Wielkie Strzelce. Wskazując na wsi tej powabnej okolice, mianował zakonnik nazwisko każdego dziedzica, nadmieniając, czy się ludzko albo surowo z poddanemi swemi obchodzi. Szczególnie zastanowiała się Petronela na wszystkich punktach widoku, które się z Polską łączyły i życzyła sobie jeszcze raz mieć okolicę ku Częstowie leżąca wskazaną, co Xiędzu powodem było, pokazać jej nad wszystkiemi lasami o 9 mil unoszącą się kopę, oto jest góra grojec zwana, w bliskości wsi Lubsze i miasteczka Woźniki, z której klasztor Jasnogórski, ruiny zamku Olsztyńskiego, góry Pilickie, krakowskie a nawet i karpaty widzieć można. O półtory mili na zachód od tejże góry (1187 stóp nad poziomem morza) leży Kosęcin, gdzie w spaniałym zamku hrabiów Sobków, królowa Polska, wdowa świętej pamięci godnego Jana Sobieskiego mieszkała, dodając, że hrabia Sobek królewski dwór utrzymywał. Opowiadał na koniec historyą klasztoru na górze Chełm, który tu krótko skreślamy. R. 1516 wystawił tenże jeden z pobożnych hrabiów Gaszynów z drzewa. Roku 1673 rozprzestrzeniony, otrzymał r. 1709 35 kaplic, czyli stacyi wystawiających mękę zbawiciela naszego, i r. 1733 kościoł murowany.

Co do odwiedzin w pomieszkaniu Petronele, w którem oprócz prostego stołu, dwóch stołków, Józka z materacem i małego ołtarzyka żadnych innych sprzętów nie było, gdyż z klasztoru potrawy odbierała, tylko sama Hrabina z pobliskiego zamku w Źyrowej, wyśmienitemi własnościami ducha i serca uposażona, miała poniekąd pierwszeństwo nad innemi osobami, bo znią rozmowy nigdy nie unikała. W krótce zawięzała się między obiema niewiastami ścisła przyjaźń, która Petronelę nakłoniła, że i ona za dozwoleniem Gwardyana, hrabinę na parę godzin odwiedzała i w zamku jej gazety czytać mogła.

Przez częste wzajemne odwiedziny, polubiły się obie niewiasty tak bardzo, że jednej bez drugiej źyć niepodobno było. Petronela miała jeden jeszcze inne obowiązki do spełnienia, i z tej przyczyny czas odwiedzin, musiał być skrócony. Miała ona kilka, dziewcząt, które czytać uczyła, gdyż w owym czasie jeszcze bardzo mało szkółek istniało, dla czego też w pilności, w przemyśle i umysłowem wykształceniu o żadnym postępie pomyślić się nie dało. Przeszkodą tego było poddaństwo. Gwardyan, mąż światły i największy przyjaciel ludzkości, chwalił dbałość Petronele, mówiąc: takie błogie sprawy są Bogu przyjemniejsze aniżeli umysłowe próżniactwo i nieustawające modły.

X. Gwardyan był jej spowiednikim. Tenże, pewnego razu, czując się na siłach osłabiony i widząc, że się skon jego zbliżał mówił o tem w przytomności X. Serafina, ciesząc oraz Petronelę temi słowy: "Staraliśmy się o ciebie, twoję klejnoty są sprzedane a pieniądze za nie w klasztornem przechowaniu. Potrzeby twoje będą dożywotnie z klasztoru opędzane, o czem już konwent uwiadomiłem, zaczem inne tajemnice twoje, zemną do grobu pójdą.

Po upływie kilku miesięcy pożegnał czci godny przełożony konwenta doczesność, aby w wieczności nagrodę żniwował. Na jego miejsce obrano Serafina, ten zaś nieprzyjął tej godności, zwierzając się Petroneli, że xiędzem kwestarzem zostając, tem więcej sposobności nadarzać mu się będzie, przemawiać do dziedzicznych panów, aby się z poddanemi swemi łagodniej obchodzili i do podźwignienia biednego ich stanu pieczołowicie przychylali.

Jeden rok za drugim uchodził, aże w Polsce powstanie wybuchnęło, z kąd się wiele Szlachty do Ameryki i do Francyi przeprowadzało i przez Szląsko ciągnęło. Petronela unikała zejścia się z każdym polskim magnatem, obawiając się, żeby mogła być poznana i ukrycie jej wyjawione. Zastanowiano się nad tem nie mało, zwłaszcza, że się Petronela w dzień S. Elżbiety, księżniczki Hassyjskiej w kościele widzieć nie dała, i od tąd uważano ją za krewną możnego hrabiego Mączyńskiego, który na Mazowsyn znaczne dobra posiadał. Petronela stała się na dłuższy czas przedmiotem rozmowy okolicy, pomimo tego nie udało się o niej nic więcej dobadac, zaczem tylko szczególniejsze wiadomości i biskupie krakowskim i księżęciu Siewierskim nadeszły.

To księstwo, nad granicą Bytonia i Woźnik położone, należało po oddzielaniu Szląska od Polski do księstwa Cieszyńskiego, którego właściciele z pokolenia Piasta już w czternastym wieku w hołdownictwie korony Czeskiej prześli byli. Księżęta Cieszyńscy jako i inni Piastowie, frymarczyli darowiznami i przedawaniem swoich włości Na ten sposób nabył biskup krakowski księstwa Oświecili, Zatór i Siewierz. Siewierskie sprzedał Wacław na Cieszynie r. 1443 za 4000 dukatów biskupowi krakowskiemu, imieniem Zbigniew. Gdy zaś przedawca tylko to sprzedać mógł co jego było, zostało najwyższe zwierzchnictwo koronie Czeskiej, która następuie na króla Pruskiego przeszła, lecz biskupi krakowscy tej uznać niechcąc, samowładnemi panami kraju tego się uważali i ku temu w dawniejszym czasie od państwa Lubsze i Wożuik kilka mil kwadratowych nabyli a nawet r. 1632 na temże gruncie wieś Rudnik. wystawiło. Hrabina przenikając umysł Petronele, nienalegała przecież, aby jej sekreta swe, z kąd pochodziła, i dla czego się do Szląska przeniosła, wyjawiła. W owym niespokojnym czasie przybył do klasztoru S. Anny pewien xiądz z Polski, szukając tu przytułku. Tenże opowiadał, co się w Polsce działo, mianując oraz niektórych z Szlachty, którzy w bitwie, albo w żołnierskiej mowie: "w polu stawy" śmierć za ojczyznę ponieśli. Petronela, słysząc imię, sercu jej najmilsze, że mianowany do zmarłych należał, zemdlała; przytomni zaś, niewiedząc co się stało czynili co w ich możebności było, usiłując ją do życia przywrócić.

Koniec wersji demonstracyjnej.

II. PETRONELA POWIERZA SWOIĘ TAJEMNICĘ W SEKRECIE HRABINEJ.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

III. PETRONELA OPOWIADA DALEJ SWOJE PRZYPADKI.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

PETRONELA OPOWIADA, CO JĄ DO ŻYCIA PUSTELNICZEGO SPOWODOWAŁO.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

NOWE ZDARZENIA. ZGON PETRONELE.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej