Karol Miarka

HUSYCI W GÓRNYM ŚLĄZKU

Konwersja: Nexto Digital Services

Spis treści

PRZEDMOWA.

CHATKA WIEŚNIACZA.

KSIĄDZ KAPELAN WALENTY, MĘCZENNIK ŚWIĘTY.

BOŻE CIAŁO PODCZAS ODLEŻENIA ŻORÓW PRZEZ HUSYTÓW.

ŻORZANIE GOTUJĄ SIĘ NA ŚMIERĆ.

NARADA MIESZCZAN ŻORSKICH.

SZPIEG SZCZĘŚLIWY. DOBRA NOWINA.

WALKA OBLĘŻONYCH Z HUSYTAMI.

ŻORY UWOLNIONE.

PORAŻKA HUSYTÓW POD RYBNIKIEM.

RYBNICZANIE CHCĄ ZWŁOKI MĘCZENNIKA SPROWADZIĆ NA CMENTARZ RYBNICKI.

IGNACY.

BÓG NAWIEDZA SIEROTĘ CHOROBĄ OPIEKUNKI.

DWAJ ZAKONNICY.

HUSYCI W GÓRNYM ŚLĄZKU

czyli powieść o zamordowaniu kapłana Walentego, założeniu kościoła jankowskiego i oblężeniu Żorów w roku 1433

Miarka Karol

PRZEDMOWA.

W Pradze czeskiej nabyli Niemcy na wszechnicy tamtejszej wielkiej przewagi nad Czechami, którzy nad tem bardzo utyskiwali.W roku 1409 dosięgli tego Czesi od króla Wacława, że prawo pierwszeństwa Niemcom odebrane a Czechom przywrócone zostało. Rozgniewani tem rozporządzeniem Niemcy opuścili wraz ze swymi nauczycielami Pragę i jużto założyli, jużto zalegli inne wszechnice (uniwersytety). Po odejściu Niemców obrano rektorem szkoły Jana Husa, który już oddawna jako śmiały kaznodzieja słynął. Hus wplatał w kazania swoje różne błędne nauki i rozrzucał je w pismach, a z tej przyczyny był zawezwany przed sobór kościelny (koncylijum) w Kostnicach (Konstanz), gdzie, ponieważ błędów swojich odrzec się nie chciał, według ówczesnego prawa świeckiego jako kacerz był spalony 1415 r. Pogłos o straceniu Husa sprawił w Czechach najpierw zatrwożenie i smutek, potem oburzenie i zapalczywość. Przyjaciele jego, których Husytami nazwano, tem mocniej trzymali się nauki jego. Tysiące ludu zgromadziło się na pewnej górze, którą Tabor, a Husytów dla tego też Taborytami zwano. Jan Żyżka, mąż odważny i śmiały, był ich przewodnikiem; później dwaj bracia: Prokop wielki i Prokop mały.

Do charakterystyki dowódzcy Husytów, Żyżki, nadmieniam, że on wolą ostateczną rozporządził, aby skóra jego po śmierci wygarbowaną, i na bęben powleczoną była, aby odgłos jej i po śmierci trwogę roznosił między nieprzyjaciółmi. Husyci wypędzili zwierzchność świecką i prowadzili krwawe wojny z własnym królem. Przytem byli najzaciętszymi nieprzyjaciołmi katolików, których najokropniej prześladowali i mordowali.

Cesarz Zygmunt i książęta sprzymierzone daremno Husytów uskromić usiłowali, wojska przeciw nim wysłane ciężkie poniosły klęski. Z zemsty napadali Husyci i na pograniczne kraje, i najokropniejszych dopuszczali się gwałtów. Ponieważ Husyci żądali komuniji pod obojgiem postaci, więc kielich zamiast chorągwi przed wojskiem swojem nosili.

Wojny husyckie trwały 16 lat i były największem nieszczęściem dla Czechów i krajów pogranicznych.

CHATKA WIEŚNIACZA.

Kogo Bóg kocha, krzyżyki mu daje,
Tylko cierpliwy szczęśliwy zostaje;
Mocno w to wierzyć człowiekowi trzeba,
Że bez krzyżyków nie przyjdzie do nieba.

Między Marklowicami a Jankowicami stała na początku wieku piętnastego mała kolonija, nazwiskiem Bijasowice, z której dziś ani śladu nie znajdziesz. Wioska ta mała liczyła w całości ośm chatek ubogich, z których jedna na samym końcu jak opuszczona stała. Opuszczona, się też wydawała, bo dach był obdarty, ściany pochylone, okna dziurawe, mchem pozatykane. Mogłbyś pomyśleć, że mieszkaniec leniwym był gospodarzem. Nie sądź przedwcześnie! — Wnijdź do chałupki, poznaj mieszkańców, a chociaż znajdziesz wielkie pod strzechą ubóztwo, to się przecie przekonasz, że ludzie tej chaty do tych ubogich należą, których Bóg przez dopuszczenie doświadcza, i którym przez nieszczęście doczesne gotuje drogę do szczęśliwości wiecznej.

Przy łożu synowej siedzi stary Mikołaj i odmawia pacierze, łzy obficie płynące często ocierając. Chora niewiasta leży w gorączce największej, pierś jej ciężko pracuje — wargi spalone i od gorączki popadane, są otwarte— język jej suchy, chociaż staruszek często podaje wody na ochłodzenie.

Wtem zaskrzypiały drzwi rozkołatane i wchodzi stara Madlena, dziadówka znajoma z Jankowic.

— Niech będzie pochwalony Jezus Chrystus! — kochany Mikołaju! — mówi wchodząc do izby, słyszałam, że Jadwiga ciężko choruje i przyszłam was odwiedzić, a jeżeli potrzeba, chorą pielęgnować, toście sami, i pomocy wam potrzeba!

Chora się przebudziła z marzenia goryczkowego i pyta twardym językiem: — Jeszcze męża nie widać? —

— Uspokój się, przyjdzie on pewnie rychło, odpowiada Mikołaj, oto masz wodę, umaczaj wargi i język!

Chora pragliwie bierze wodę podaną, lecz pije z trudnością, bo słychać łykanie. Potym się obraca na bok lewy, przyciska do serca macierzyńskiego maleńkie dziecię, które jak aniołek śpi uśmiechając się na łożu boleści, i po krótkim czasie zasnęła.

— Mój Boże, zaczęła stara Madlena. któżby też to przed rokiem był pomyślał, że dzisiaj tak wielką biedę cierpieć będziecie? — Znałam was w Jankowicach, siedzieliście na gospodarstwie wielkiem, pamiętam syna waszego wesele! O! jak szczęśliwa wtedy była Jadwiga, a dzisiaj stękanie wszyscy w nędzy najwiękkszej! —

— Wola to Boża! On dał, On wziął, niech się dzieje wola Jego; odpowiedział Mikołaj. Bóg wie najlepiej, czemu na nas zesłał to nawiedzenie. Tak mnie pocieszał Księżyczek

Dobrodziej ostatniej niedzieli, i odtąd zdaje się na wolą Ojca niebieskiego. —

— Ale powiedzcież rai, kochany Mikołaju, pytała się stara Madlena dalej, czemuż was też to wypędzili z waszego gospodarstwa z Jankowic? Ludzie mówią o różnych przyczynach, a więcbym prawdy dojść chciała, bo o tem przekonana jestem, żeście przeciw Panu samochcąc nie przewinili i tej nędzy teraźniejszej nie zasłużyli. —

— Bóg wie, że nie, odpowiedział Mikołaj westchnieniem. Pamiętacie. Madleno, nieboszczyka Pana na Jankowicach, Bóg niech świeci jego duszy. O! było to dobrocisko, i kochaliśmy go jak ojca. U niego byłem w wielkiej łasce i dobrze mi się powodziło na gospodarstwie, które od ojca i pradziada w naszej było posiadłości. Dopóki nieboszczyk Pan żył, byliśmy szczęśliwi i żyliśmy w pokoju, bo się go bali sąsiedzi, a nawet okrutny Jastrzębiec mijał go, bo wiedział, że nasz Pan nie da sobie dmuchać w kaszę. Ale jak go Pan Bóg przed dwoma laty powołał, zmieniło się wszystko. Pan Runsztajn, zwyczajnie Jastrzębiem zwany, panujmy na zamku Jastrzębskim, za życia nieboszczyka Jegomości nigdy do Jankowie nic zajrzał, bo nasz Pan, Polak jak woda, nie lubił Niemców. Ale ledwie go pochowali, nadjeżdżał często Jastrzębiec do zamku naszego i Jejmości się oświadczał. Uboga wdowa bała się go jak ognia, bo wiedziała, o tem, co ludzie mówią, że Jastrząb sromotnie się obchodził z pierwszemi żonami swemi. Gadają nawet, że obiedwie żony jego przed czasem poszły do grobu. Gdy Jastrząb nareszcie Panią chciał pojąć za żonę, a ona mu statecznie uświadczyła, że pierwszemu mężowi swemu wierność chce dotrzymać do śmierci, odjechał rozgniewany zalotnik, ale za trzy dni napadł ze swemi rabusiami na Jankowice, zamek spalił, i wydarł wdowie i sierocie dziedzictwo odebrane w spuściźnie po ojcu. Ledwie że Pani uboga i Panicz sierota życie ocalili. A gdy się Jastrząb dowiedział, że ja Pani byłem pomocą do ucieczki, rzucił na mnie całą swoję zemstę. —

— A wiecie, kochany Mikołaju, gdzie się teraz Pani znajduje? zapytała Madlena. —

— Słyszeliśmy, że się utrzymuje na dworze Mikołaja, księcia Raciborskiego, i że książę ostro się upomniał, aby Jastrząb wdowie i sierocie Jankowice oddał, Ale Jastrząb w mocnym zamku drwi sobie z książęcia i Bóg wiś, czy jeszcze kiedy ukochaną dziedziczkę i panicza naszego zobaczemy. —

Mikołaj westchnął, a Madlena rzekła: Mój Boże! jużem blizko dziewięćdziesiąt lat przeżyła, ale o takich okrucieństwach niesłyszałam, jakich się dzisiaj niektórzy Panowie dopuszczają, W przeszłych czasach byli wszyscy panowie Polakami, wraz z nami chodzili do kościoła do św. spowiedzi. Ale od tych czasów, jak się Niemcy na państwa wdzierają, ;niech się Pan Bóg zmiłuje, co to za kara przyszła na ludzi. Panowie Niemcy napadają na nasze stare państwa, wydzierają wsie, rabują i popełniają wszystkie nieprawości!

Chora przerwała dalszą rozmowę, pytając się. czy jeszcze męża nie widać, a stary Mikołaj znowu ją uspokajał jak mógł.

Gdy chora znowu zasnęła, rozpłakał się stary Mikołaj, mówiąc cichym głosem. "Mój Boże, nic mi tak nie dolega, jak jednostajne pytanie się ubogiej Jadwigi o męża o syna mojego, którego gorąco miłuje, a którego, Bóg wić, czy jeszcze raz zobaczy.

Mikołaj zakrył oczy Słoniami i szlochał rzewnie.

Po niejakim czasie zapytała Madlena ze współczuciem: — Ale czemuż Jastrząb syna waszego zabrał ze sobą?—

Mikołaj otarł oczy rękawem i odpowiedział: — Już wam oznajmiłem, że Jastrząb się na mnie mścił u to, że Pani i paniczowi małemu do ucieczki byłem pomocą. Ile razy z Jastrzębia do Jankowie przyjechał, zemsta swą we znaki mi się dawał. Oto ostatniej zimy polował w lasach przy Jankwicach i z całą czereda swoją przyjechał do Jankowie prawie w dzień wesela syna mojego. Ujrzał młodą panią, spodobała się gwałtowności jego, i żądał od niej zadosyćuczynienia swej woli. Ona się wzbraniała, groziła, że się przebodzie nożem jeżeli jej gwałt uczyni, więc rozgniewany pan rozpedził całe wesele, synowi mojem kazał iść do łowiectwa leśnego i zatrzymał go po polowaniu na zamku Jastrzębskim, gdzie ubogi Maciej dotąd psy karmić musi. Tymczasem często przyjeżdżał do nas, raz łaski obiecował, drugi raz okropnie groził, jeżeli się synowa do zamku jego niestawi. Mścił się nad nami wszystkiemi o to, że nigdy nie znalazł Jadwigi, bo się ona kryła u sąsiadów, a najczęściej po lasach, aby ujść prześladowań jego. Przeminęły tak trzy miesiące.

Na nieszczęście zdechł jeden z psów synowi mojemu poleconych, a Pan, już przedtym na nas rozgniewany, kazał syna bić niemiłosiernie a nas z Jankowic wyrzucić i tu osadzić w tej budzie opuszczonej.

Odtąd znacie życie nasze: ja pasą bydło sąsiadom, synowa pomaga im w pracach polnych i żyjemy jak możemy. Jadwiga była nawet szczęśliwa z tej przemiany, aż teraz zachorowała; pewnie z zaziębienia w lichej, podartej chałupie. Porodziła przed tygodniem syna; byłaby to radość wielka, gdyby matka była zdrowa, a syn mój w domu. —

Stara Madlena aż do łez wzruszona smutnem położeniem rodziny nieszczęśliwej, milczała dość długo, aż się nareszcie odezwała:— Macie przynajmniej tę pociechę, żeście niewinnie przyszli do nędzy waszej, możecie ufać w Bogu, że wam zaś pomoże! —

— Dzięki Bogu, odpowiedział Mikołaj, żeśmy niewinni! Cieszę się tą wiarą, że lepiej nam cierpieć na świecie, jak pokutować po śmierci za różne przewinienia, których się człowiek przeciw Bogu dopuścił. Bóg wie, co jeszcze nas czekał — Oto słychać wieści okropne o Husytach, którzy katolików a osobliwie księży niemiłosiernie męczą i zabijają, majątki rabują, wsie i miasta palą, a nawet niemowlętom nie przepuszczają w kolebce. —

— Niech się Bóg zmiłuje, westchnęła Madlena, pobożnie się żegnając; wszystek lud płakał w przeszłą niedzielę, jak Dobrodziej Ksiądz Kapelan nam opowiadał o okrucieństwach, które Husyci na różnych miejscach popełnili. Napominał nas ze łzami, abyśmy się modlili nieustannie i w czasie pokusy nie upadli, aby chętnie każdy krew i życie ofiarował w obronie wiary świętuj i ojczyzny naszej. —

Chora ciężko stękała, a gdy Mikołaj się pytał, czy jej ma wody podać, rzekła boleśnie: — Drogi ojcze, wodą nie ugaszę ognia wewnętrznego. Oto matka moja nieboszczka ukazała mi się i wołała mię skinieniem ręki za sobą. Pytałam się jej, gdzie mam iść, a ona mi odpowiedziała, że tam gdzie i Dobrodziej Kapelan Walenty pójdzie. Więc wiem, że już nie ozdrowieję, proszę was, idźcie tatusiu po Księdza Dobrodzieja, abym się z Panem Bogiem pojednała. Lecz spieszcie się, bo przeczuwam, że ostatnie godziny życia mego dobiegają. Boże! ciężko umierać matce, kiedy dziecię nowonarodzone opuścić musi; ciężko umierać żonie, kiedy się z mężem pożegnać nie może. Lecz wola Twoja niech się dzieje, o Boże! Spieszcie, złoty tatusiu, a wy kochana Madleno, módlcie się ze mną, aby się Pan Bóg nademną według Swego wielkiego miłosierdzia zmiłować raczył.

Mikołaj zbierał się do Rybnika po Księdza, od wielkiego żalu ani słowa nie odpowiadając. Madlena podała chorej krzyżyczek od paciorków do pocałowania, a ukląkszy przy łożu chorującej, zaczęła odmawiać koronkę.

Poznaliśmy teraz, moji kochani, przyczynę ubóztwa. A tak jak rodzinie Mikołajowej, powodziło się tysiącom chłopków ubogich. Chłopi owych czasów byli w najopłakańszem położeniu. Chłop należał do pana. i niemając nic własnego, nic śmiał nawet opuścić wiosłu rodzinnej. Był zupełnie oddany na wolą dziedzica, który z nim mógł uczynić, co mu się podobało. Znaleść można było między dziedzicami i łudzi sumiennych, byli to panowie rodu polskiego, ale większa część pochodząca z rodu niemieckiego najgorszy nieład wprowadziła do kraju, a biada, że z czasem i polscy panowie przykładu niemieckiego mniej lub więcej naśladowali.

Dziękuj, chłopku, opatrzności Bozkiej, że w naszych stronach dzisiaj pod tym względem inny porządek panuje, nie taki jak za dawnych, od niejednego głupiego wychwalanych czasów!

Jastrząb, zamek rabierski.

Od Bijasowic ku południu rozlegały się ogromne lasy, przez które mato kto wędrował, już to dla tego, że droga przez nie dla licznych pagórków, przepaści i dolin nader przykrą była, ale najwięcej z bojaźni przed rycerzem, który wśród lasów mieszkał i dla zdzierstwa, drapieżności nienasyconej, powszechnie Jastrzębiem był zwany.

Nie był on Polakiem, lecą pochodził z krajów niemieckich; od króla czeskiego otrzymał za jakąś zasługę wioski Połomię i Świerklany. Polującemu w przyległych lasach upodobała się dzika okolica, licznemi pagórkami i dolinami poprzerzynana, i tam sobie zamek rycerski mocny i obszerny wystawiwszy zamieszkał na, zawsze. Zamek jego na najwyższem wzgórzu wśród lasów postawiony" gdzie dziś dwór GórnoJastrzębski stoji, był gniazdem rozbójników, którzy postrachem byli całej okolicy. Prowadził tu życie, według zwyczaju rycerzy niemieckich, t. j. napadał na sąsiadów i wydzierał im dobra, jak n. p. wdowie w Jankowicach. Przytem wszystkie drogi obstawione były czatownikami jego, którzy mu o przejeżdżających kupcach donosili. Biada ubogim kupcom, jeżeli nie mieli dobrej straży przy sobie, bo Jastrząb nietylko majątek, ale i wolność im odbierał, wtrącając ich do więzienia podziemnego, z którego tylko drogim okupem wyzwolić się mogli.

W niedzielę przed Bożym Ciałem zamek Jastrzębia grzmiał od uciech i wszeteczeństw biesiadujących gości. Nikt tu nie pamiętał na dzień święty. W sali obszernej, około stołu ogromnego, siedzieli goście i towarzysze Jastrzębia jedząc, pijąc, Bluźniąc i przechwalając się z rabunków popełnionych. Liczna służba donosiła wina i miodu w ciężkich dzbankach kamiennych i cynowych, dwaj obcy muzykanci przygrywali i śpiewali różne pieśni nie zawsze przyzwojite, a o ściany odbijały się klątwy i głośne śmiechy biesiadujących. Na raz ucichli wszyscy, bo trąbka stróża z najwyższej wieży zamku głośno się rozległa.

— Cóż to? wrzasnął Jastrząb, któż nadjeżdża? Wilku, bież i wytreszcz ślepska a donieś, go to znaczy. A śpiechaj się, bo ci czepań*) twoję rozpłatam! —

Sługa, którego dla, jego drapieżności Wilkiem zwano, spieszył czemprędzej do drzwi, a za krótkim czasem oznajmił, że liczne rycerskie towarzystwo do zamku się zbliża, ale że jeszcze jest daleko i dla tego rozpoznać niemożna, ażali w przyjaźni albo w nieprzyjaźni nadjeżdża.

Więc trzeba być w pogotowiu, krzyknął Jastrząb, do broni bracia! bo ta sowa na wieży ciągle trąbi. —

Porwali się biesiadnicy, opatrzyli się w zbroje żelazne, miecze przypasali i hurmem wypadli na plac wałami i murem obwarowany, aby nadjeżdżajcego godnie przywitać.

Wyglądając z poza murów widzieli nadjeżdżających około,stu żołnierzy rycerskich, a, na ich czele czarnego rycerza nadzwyczajnej wielkości, który siedział na dziwnym rumaku.

— Bracia, rzekł Jastrząb do towarzystwa swojego, to są, widać śmielcy potężni, ale czemuż nie dadzą znać, w jakim przyjeżdżają zamiarze? —

— Bracia, odpowiada rycerz Pietrowski, kto wie, czy tu Mikołaj Raciborski nic nadjeżdża, wiesz, że ci groził o Jankowice! —

— Zacząłby się taniec wściekły, rzekł na tu Jastrząb zatrwożony. Ale chociażby i sam lucyper nadjechał do gniazda mojego, jednak nic łatwo wlezie. Spróbuj nas Mikołaju! Poznasz rycerza niemieckiego, a zasmakujesz polewki górskiej! Bądź ty książęciem, bądź i królem, na mojim zamku jestem ja królem! —

Podczas tej rozmowy i bluźnierstwa na własnego książęcia czereda nieznajoma stanęła przed zamkiem, rozwinęła chorągiewkę białą. na znak przyjaźni, a przewodnik, ów czarny rycerz, zatrąbił na srebrnym rogu.

Wrzask ogromny przywitał go z zamku, bo teraz wszyscy poznali nadjeżdżających.

To czarny Jerzy z Pszczyny wrzasnął Jastrząb. Hola ho! otwierajcie bramę, a wy ciury odbierajcie konie i opatrzcie je w obrok !-

Skrzypnęły wrota na łańcuchach spuszczone w most zwodzony nad przepaścią zamek otaczająca; a czarny rycerz z całą czeredą wpadł na dworzec zamkowy, zsiadł z konia zapienionego i rzucił się w objęcia Jastrzębia..

— Witaj, bracie, witaj! — zawołał Jastrząb, pójdź do zamku, trafiłeś w szczęśliwą godzinę. Przedwczoraj odebrałem kupcom Raciborski, cztery wozy węgrzyna, popijemy sobie należycie! —

Rycerz przybyły, dla pancerza, i uczynków swojich czarnym Jerzym przezwany, nawzajem dziękował krótkiemi słowy gospodarzowi i i i witał się z innemi znajomemi rycerzami. Zaczęła się na nowo pijatyka i biesiada rozpustna.

— Ale powiedz mi, Jerzy, zapytał Jastrząb po wypróżnieniu pierwszego puhara, cóż cię tu przyniosło? Czyli masz na kogo jaki chrap i idziesz wołać nas na pomoc? Albo czy szukasz jakiej zapaski? Może chcesz Żorzanom odpłacić ostatnią bijatykę, przy której ci zuchwalcy jak słyszałem, dość dobrze plecy ci zagrzali!

Jerzy wyrzekł ciężką klątwę i odpowiedział:

— W samej rzeczy chciałem tych mieszczanków moresu nauczyć i ciebie wezwać do pomocy, bo te szczury miejskie coraz więcej się wzmagają, ale wiedzie mnie ważniejszy interes do debit;. Mikołaj, książę "Raciborski, przysłał mi wezwanie, abym się na św. Antoniego przed jego sąd stawił i tum się jak uczeń szkolny usprawiedliwiał z jakiejś krzywdy, którą Pawłowskiemu i Golasowskiemu, a kto wie, komu jeszcze miałem wyrządzić. Błazen! — mnie pozwać? — Kazałem mu powiedzieć, że ma tak daleko do mnie, jak ja do niego; a jeżeli do mnie przyjdzie, to sobie niech zęby naostrzy, aby ich sobie nie wygryzł na murach zamku Pszczyńskiego. —

— To mi zuch, to mi odpowiedź! krzyknął Jastrząb. Hola chłopcy, nalejcie dzbanki , aż sobie popijemy na tak zdrową, odprawę! Niech żyje Jerzy, waleczny rycerz Pszczyński! —

— Niech żyje! niech żyje! — wrzeszczeli wszyscy a wypróżniali swe dzbanki.

Gdy się wrzask skończył, odezwał się. Jastrząb: — Panie bracie, i mnie Mikołaj taką szmatę popisami nadesłał i kazałem ją sobie przeczytać, bo jak wiesz, czytać nie umiem. I mnie pozwał na św. Antoniego do Raciborza. Zwróciłem mu szmatę jego i kazałem powiedzieć, że tak się rycerzowi nie rozkazuje, żeby jej sobie użył na pościel, jeżeli mu się; twardo leży. Dureń polski, niech sobie rozkazuje Lachom polskim, ale nie nam rycerzom niemieckim. —

Bracia, się na to czarny Jerzy, rozmyślałem długo, jako Raciborzanowi odwetować, aż tu naraz śliczna nadarzyła się sposobność, aby mu odpłacić za jego dumę. Oto Wacław, rycerz na. Grojcu, przyjechał do mnie i oznajmił mi, że Husyci zamierzają, wpaść w kraje Raciborskie i że ma od nich polecenie, aby między rycerstwem ślązkiem zbierał sprzymierzeńców. —

— Hura! bracie, my z nimi! zawołał radośnie Jastrząb' i wszyscy goście za nim, my z niemi na Raciborzana! Niech go Cygani smażą! —

Zaczęły się. teraz wyrzekania i przeklinania na książęcia Mikołaja, oraz pogróżki, jak mu dokuczać będą.

Gdy się nieco uciszyli, rzekł czarny Jerzy dalej: — Nie. myślcie, że sami będziemy, oto Bolesław, książę Opolski, bodzie z nami, i z rycerzy mało brakować będzie. Co innego z polskimi panami, którzy między nami mieszkają. Ci się boją djabła i księży, nazywają Husytów kacerzami, mówią coś o obronie kościoła, ojczyzny i o innych podobnych błazeństwach. —

Błazny z ich ojczyzną, drwiąc odrzekł Jastrząb' ; co mi po ojczyźnie, cóż mi daje? Ojczyzna moja tam jest, gdzie się mam dobrze a gdzie się bić mogę ile razy chcę! Gdyby u. p. w naszej okolicy skończyły się walki rycerskie, to zapalę zamek i pójdę tam, gdzie się bić wolno. —

— Brudu, mówił czarny Jerzy dalej,będzie to uciecha z siłą potężną na miasta najechać, a tych mieszczańskich rycerzy należycie bić w skórę ile się zmieści, do tego pożywi się człowiek na długi czas bogactwami miejskiemi. Znowu krążyły puhary pełne węgrzyna; zamilczeć wolę o tym, jaka zaczęła się rozpusta, bo trudno wspomnieć bez wstydu na licach o życiu, jakie wiedli ówcześni rabusie..

Podczas gdy na zamku Jastrzębia panowała rozpusta noc całą , w chlewku tymczasem przy psach płakał psiarczyk i tęsknił za żOną opuszczoną. Jedyną pociechą jego była modlitwa, a Anioł Stróż zbierał jego łzy i odnosił do tronu niebieskiego,skąd P. Bóg miłosierny zesłał sen na zapłakane oczy nędzarza, tak że chociaż głodny, spokojnej zasnął przy psach w chlewku, jak rycerstwo upite i nasycone na zamku.

*) Łeb.

Koniec wersji demonstracyjnej.

KSIĄDZ KAPELAN WALENTY, MĘCZENNIK ŚWIĘTY.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

BOŻE CIAŁO PODCZAS ODLEŻENIA ŻORÓW PRZEZ HUSYTÓW.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ŻORZANIE GOTUJĄ SIĘ NA ŚMIERĆ.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

NARADA MIESZCZAN ŻORSKICH.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

SZPIEG SZCZĘŚLIWY. DOBRA NOWINA.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

WALKA OBLĘŻONYCH Z HUSYTAMI.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ŻORY UWOLNIONE.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

PORAŻKA HUSYTÓW POD RYBNIKIEM.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

RYBNICZANIE CHCĄ ZWŁOKI MĘCZENNIKA SPROWADZIĆ NA CMENTARZ RYBNICKI.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

IGNACY.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

BÓG NAWIEDZA SIEROTĘ CHOROBĄ OPIEKUNKI.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

DWAJ ZAKONNICY.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej