Jerzy Łaskarys

KARTKI Z ŻYCIA

Konwersja: Nexto Digital Services

Spis treści

PODSŁUCHANA ROZMOWA.

SZKICE.

LIST ZE WSI DO PRZYJACIELA.

SPRZECZNOŚĆ.

O PIEŚNI SKOWRONKA.

PYTANIE i ODPOWIEDŹ.

WYJĄTEK Z POWIASTKI:

DO....

KILKA URWANYCH MYŚLI.

PIEŚŃ BUG-JARGAL'A

DO Z. CZ.

TY MU NIE UFAJ !

USTĘP Z FANTAZYI:

PIEŚŃ SERCA.

SPROSTOWANIE OMYŁEK.

KARTKI Z ŻYCIA

Łaskarys Jerzy

Z bolącą piersią idę do ludzi,
Przemówię krótko, nieśmiało,
Może się jednak echo obudzi,
Co mego głosu czekało —
Może to echo — cierpień zapłata,
Wewnętrznej ulży tęsknocie,
Albo poczciwe słowo od brata
Będzie skazówką w żywocie.
Idę do świata.... odepchnie może,
Może otrzymam zniewagę,
Gdy wymówione słowo w pokorze,
Za zbytnią uzna odwagę;
Może ominie wzgardy milczeniem,
Lub gdy się mówić odważy,
Może się zrazi zimnem wejrzeniem,
Przykrym wyrazem mej twarzy.
Ten — za niewiarę hańbą okryje,
Za smętny uśmiech wyszydzi,
Ów, za ironję gniewem dobije
I w oczach braci zohydzi.
Nie wiem co będzie — bądź wola boża!
Powrócę z piersią zbolałą,
Lecz teraz — naprzód!... choć na bezdroża!
Bo mi tak serce kazało.

A jeśli, jeśli słońce zaświeci
Na rannym nieba lazurze...
Może odrodzon — duch mój poleci
Młodszemi skrzydły ku górze.

PODSŁUCHANA ROZMOWA.

— Ach! moja Masiu, jakże to śmiesznie!

Jak mi ten Wiktor gadał pociesznie

O swojem sercu, o swej czułości,

O długiej, wiecznej dla mnie miłości;

Trawił, że cierpi jakiś ból srogi,

Że na spacerach błądzi bez drogi,

Że tam gdzieś w niebie jest gwiazdka mała,

Co jemu dawniej stale sprzyjała,

A teraz, teraz coraz blednieje,

Że on sam smutny, w kącie łzy leje...

I wiele, wiele podobnych rzeczy —

Że bardzo ładnych, nikt nie zaprzeczy;

Ale toż znalazł gadać to komu —

Mnie tak się chciało wracać do domu,

Bo nadto wiele polkując wczora,

Czułam się jakoś niezdrowa, chora, —

Choć ci na ucho wyznaję szczerze:

Jeść mi się chciało ... dawać wieczerze,

U nich nie w modzie — Żyją o głodzie,

I tylko dali

W balowej sali

Jabłka, czy figi,

I słodkie dygi.

Sama hrabina

Wiecznie przypina

Kwiaty na głowie

I pióra sowie.....

Czy może kurze,

Ale tak duże,

Tak się trzęsące,

Jakby lecące —

Cała jéj głowa,

Wyraźna sowa.

Suknia czerwona,

W dole zwężona,

Żółte obwódki

I stanik krótki —

Choć atłasowa,

Ale nie nowa,

Bom uważała,

Że zakrywała

Chusteczką plamę....

Jak kocham mamę!

Mąż jéj jedyny —

Portret żoniny:

Nizki, pękaty,

Zbiera dukaty,

Straszliwie chciwy,

A więc nie dziwy,

Że na kolację

Daje swą grację;

Tak się forsuje,

Tak manjeruje

I głową kręci,

Aż biorą chęci,

Nie na uboczy,

Lecz parsknąć w oczy.

Zgadnij, kto taki

Miał wczoraj szlaki

Blado-różowe,

Wązkie, tiulowe,

Przy żółtej krepie?

Ja nie prześlepię ...

Zgadnij-no, proszę —

Że zgadniesz wnoszę,

Bo ona w wiecznych

Strojach bajecznych.

O! zgadłaś — Józia ...

Prześliczna buzia

I ząbki białe.

(Nie wiem czy całe)

A jakie oczy!

Jak niemi toczy

Zwolna po sali,

I szuka w dali

Gdzie pod filarem

Alfred z Oskarem.

Z pulchniutkiej rączki

Świecą obrączki,

A tak ich mało,

Że, powiem śmiało,

Nie widać palca;

Kiedyś wśród walca

Straciła jedną —

Myśmy ją biedną

Tak pocieszały,

Wszędzie szukały ...

Lecz sztuka stara,

To dla Oskara —

Podjął, widziałam,

I zamilczałam.

O! niegodziwa,

Wszystkich wyzywa,

Nawet Wiktora

Drażniła wczora —

On taki głupi,

Pewnie się wkupi

Do zbyt nienowej

Gry romansowej.

Mówiła Zosi,

Że zawsze nosi

Tu — przy gorsecie

(Niewinne dziecie)

Kokardę małą,

Pąsową całą,

I zwie wabikiem.

Jéj zwolennikiem

Nikt, nikt nie będzie;

Pozrywam wszędzie

Kokardy moję,

I ty rzuć swoje.

Je la déteste,

Elle fait des gestes,

Et sans âmour

Elle fait la cour

A tout le monde,

Sa mere la gronde,

Bo tylko zważ,

Ou' elle a la rage

De se marier,

Lecz świat to wie,

Elle sera vielle

Et demoiselle.

A każdą dobą

Zajęta sobą,

Wciąż wiedzieć rada,

Co o niéj gada

Nasz świat wileński

Damski i męzki...

Ciągle się pyta.

O! wyśmienita —

Kiedy gdzie śpiewa,

Zda się poziewa —

Niema metody,

Śpiew starej mody,

A głos — mój Boże !

Jak kota w worze.

I ta Malwina

Także jedyna:

Nadzwyczaj skromna,

Jak nieprzytomna,

Tylko tańcuje,

Nic nie pojmuje

Co kto jej gada —

Uciecby rada,

A hrabia Michał

Tak przy niej wzdychał.

Elle n'est pas lede,

Et ça lui aide.

Talja cieniutka,

Nóżka drobniutka

I włos złocisty,

I wzrok ognisty....

Tylko nie chwal,

Car elle est mal;

Hrabia ją ceni,

Gdy się ożeni

Ja ciebie zbrzydzę;

Teraz z niej szydzę

I mam nadzieję....

To się rozchwieje.

Biedna ta Zosia

Kocha Antosia,

Mais il est bête...

C'est une grande fete

Posłuchać czasem,

Jak gada basem

W panien orszaku

O swoim fraku,

O swojej brodzie,

O nowej modzie,

Bo tylko plecie

O toalecie.

Lubię Juljana....

Już to rzecz znana,

Że bardzo miły—

Trochę otyły....

C'est á mourir,

Quand il fait rire.

Lecz Hilarego,

Za mądrość jego

Wcale nie lubię;

Wczora ja skubię

Liście mej róży,

On oczy zmróży,

Ku niej się schyli

I w jednej chwili

Jak zacznie gadać....

System wykładać:

Pręty, pręciki—

Cóś z botaniki.

"Ma chére charmaute,

Vous etes méchante,

Nic nie darujesz,

Wszystkich mordujesz,

Lecz Józefina

Często wspomina

Źle i o tobie —

Równeście obie.

Język jak nóż....

C'est une fine mouche,

Bo z tego słynie,

Że się wywinie

Z najgorszej matni;

Wszak raz ostatni

Takie potwarze

I komeraże

Na mnie zmyśliła....

Wiesz? — przeprosiła,

Bo miałam w ręku.

Ile łez, jęku!

Jak zacznie prosić,

Oczy podnosić....

A daruj, droga,

Na miłość Boga!

Że, zwyciężona,

I uniesiona

Dziwną czułością,

Czy też litością,

Rzekłam: daruję —

Lecz pokutuję,

Bo teraz nową

Czerni obmową,

Że na tabldocie,

Słysząc, jak krocie

Chwalą Lucjana,.

Angażowana

Wprzód przez Leona,

(Nie roztargniona)

Zawiodłam jego,

Walca czwartego

Z panem Lucjanem,

Mało mi znanym,

Tańczyłam długo,

A tą przysługą

Znęcić go chciałam,

I zapomniałam

O tym Leonie,

Bo w długach tonie.

Et que je fait

Tout ca esprès.

O! na mą duszę!

Zemścić się muszę.

SZKICE.

(Na pamiątkę Antoniemu Zaleskiemu).

Nie zadam sobie pracy, — co mi myśl przyniesie

Napiszę jednem cięciem, a jak zwać się będzie,

Lub podług praw teorji, jak to zwykle zwie się,

Nie umiem wam powiedzieć — jam nieuk w tym względzie;

Wiem tylko, że gdy piszę, tak piszę jak czuję,

Że myśl płynie swobodnie, treść jej nie krępuje,

A choć czasem odbiega od przyjętej rzeczy,

Wraca zawsze do końca i sobie nie przeczy.

Łamaną chodzę linją, zbierając po drodze

Kamienie, w które nogą niedbale ugodzę,

To kwiaty rozwinięte po stronach, to zioła,

Tu zajdę mimowolnie do bliskiego sioła—

Stopa ma gzygzak pisze, lecz pójrzyj z wysoka—

Nierówność się zatarła, ślad prosty dla oka.

BACK_DONE DONE DONE_OK DONE_OK_DEMO DONE_OK_DEMO_FIX fonty Klasyka literatury MobiDeDRM.py mobiperl pobierz_prc remove_DRM test BACK_DONE DONE DONE_OK DONE_OK_DEMO DONE_OK_DEMO_FIX fonty Klasyka literatury MobiDeDRM.py mobiperl pobierz_prc remove_DRM test *

Wy, dla których poezja zamęt wyobraża,

Których widok mych wierszy zniechęca, przeraża,

Którzy pojąć nie chcecie dwóch rymów małżeństwa,

Wy, dla których uczucie pobliskie szaleństwa—

Chciałbym wam wytłómaczyć, że to wszystko baśnie,

Że uczucie poety z jego świecą gaśnie,

Że to wielkie natchnienie muz drogiego syna

Najczęściej kasowana stokroć bazgranina;

Że poezja nie zamęt, nie szaleństwo czułe,

Lecz inkaust wyrazisty wciśnięty w bibułę;

Poeta takiż rycerz, jak inni szermierze:

Fali fajkę, tańcuje i jada wieczerzę,

Kocha się w garderóbnach, lakieruje bóty,

Podrabia koniom zęby, w preferansie kuty,

Parluje po francusku, jeździ do sąsiada,

Nie płacąc nigdy długów, o dochodach gada;

Podobny do każdego — w tem sit; tylko różni,

Że gdy przeje spiżarnię i kieskę wypróżni,

Zamknie się na poddaszu, lub zasiądzie w biórze,

Znajdzie w sercu atrament, a uczucie w piórze,

I kiedy zakochany, to w miłosnej chryje,

Gęsim swoim sztyletem niewierną przebije;

Jeśli żyd mu dokucza o zaległą kwotę,

Wyleje z kałamarza grobową zgryzotę,

I z przyczyny Arona, w kredytorskiej złości,

Najgorzej będzie wróżyć o losach ludzkości;

Gdy wygnaniem z pod strychu gospodarz zatrwoży,

On z tego najzawilszy poemat ułoży, —

Gdy pieniądz niespodzianie kieszeń mu ogrzeje,

Z radości dwutomową spłodzi epopeję.

Ot, widzicie, kochani, w czem się rzecz ukrywa:

Poezja nie tak trudna, ani tez straszliwa;

Trzeba zstąpić do źródła, odszukać przyczyny,

Łupinę zgryźć zębami, zgarnąć szumowiny,

Zostać biegłym krytykiem — jakich dzisiaj wiele—

Dopatrzyć gdzie są środki, a prześlepić cele;

To światłe przekonanie łatwo wam wykaże,

Że poezja czcze kłamstwo, poeci figlarze,

Że lichwiarska figura niecnego Arona

Musiała natchnąć Tassa, Homera, Bajrona.

Dawno mi tak dowodził pan sędzia kochany,

Na dziełach o nawozie silnie oczytany,

1 dodawał z uśmiechem baraniej słodyczy,

Że on siebie do rzędu poetów nie liczy,

Bo są tylko, mosanie, prosto wydrwigrosze—

Niech poprawią kalendarz, o więcej nie proszę.

BACK_DONE DONE DONE_OK DONE_OK_DEMO DONE_OK_DEMO_FIX fonty Klasyka literatury MobiDeDRM.py mobiperl pobierz_prc remove_DRM test BACK_DONE DONE DONE_OK DONE_OK_DEMO DONE_OK_DEMO_FIX fonty Klasyka literatury MobiDeDRM.py mobiperl pobierz_prc remove_DRM test *

Lubię was, tłuste brzuchy podsędka, sędziego,

Lubię srodze pyzatośó oblicza jasnego,

Lubię całą postawę malującą statek,

Odgadniesz, że w tym czopie nie lada zadatek,

Że są w nim świeże drożdże, co podniosą panka,

Że to czop całą gębą, nie zaś kartoflanka—

Że z czasem powiatowym zostanie Krezusem,

Napełni spichlerz zbożem, imbar spirytusem.

Lubię was, grykosieje— sławo narodowa !

Bo nikt o was w przyszłości nie powie i słowa.

O! lubię, gdy obsiadłszy zielone stoliki,

Do betów dodajecie wieści z polityki;

Aż słodko, panie, słuchać, co to się tam dzieje,

Jakie to Ab-del-Kader przechodził koleje!

Jaki to wielki rozum w lordzie Palmerstonie,

Nad miastem artylerję posadził w balonie.

I kazał rzucać bomby kalibru nielada,

Słyszę, sążeń w średnicy — xiądz pleban powiada.

Bonapart Sentomera wysłał do Marsyli,

Gdzie wojsko Arnoyaszy w armaty zasili,

Potem razem z Szamilem sformowawszy flotę,

Mają Austryi pod Wiedniem jakąś zrządzić psotę.

Lubię was, bo nikt lepiej nazwisk nie nicuje,

Lepiej lądem nie pływa, morzem nie kłusuje.

Uwielbiani za nienawiść waszą do nauki;

Że biorą od was przykład synowie i wnuki,

Że za waszem ojcowskiem, gorliwem staraniem

Wychodzą z trzeciej klassy z pełnem wychowaniem,

Że macie takie jasne pojęcie oświaty,

Oparte na zwiększaniu browarnej intraty,

Że mądre wasze zdania o ludziach, naturze,

Że nawet słyszeliście o literaturze—

A na dowód, iż wasze opinje podzielam,

Zdanie pana sędziego w moje rymy wcielam.

Byliśmy przy herbacie. Sędzia w złym humorze,

(Zdechło ciele strokate w sędziowskiej oborze)

Z nałogu głaszcząc ręką wystający brzuszek,

Drugą z lekka otrząsał cygarowy puszek,

A widząc, że się jakoś rozmowa nie klei,

Zaczepiwszy wprzód córkę, rzekł do mnie z kolei:

—Pan, zda się, wiersze pisze? nie prawdaż, mosanie?

Chciałbym też o poezji słyszeć jego zdanie;

Bo dla mnie wasze książki to prawdziwy zamęt—

Jakieś rzeczy niebyłe, jakiś ciągły lament, —

Ten chodzi wśród przepaści, ten lata po niebie,

Nikt jego nie rozumie, ani on sam siebie;

W tych ciągłych allegorjach sensu ani złowić....

Jak żeby to poludzku było trudno mówić ?

Weź pan Dziady naprzykład — o dziadach Di słowa,

Oczernił tylko panów.... po prostu obmowa!—

Ależ, rzekłem, pan sędzia przedmiot przeinaczył,

Jeden tylko o panu ustęp pojąć raczył;

Lecz to ludu podanie, zwyczaj starożytny.... "

— Gadaj, gadaj mosanie, czy to ja nie sprytny?!

Cała ta się poezja kończy na kieszeni —

Pierwej niźli napisze, manuskrypt oceni.

A wczoraj? moja córka, poczciwa Ewula,

Czytała dla rozrywki swojego tatula,

Z jakiugoś angielczyka tłómaczone baśnie —

Jeżelim co zrozumiał, niech mię piorun trzaśnie!

Najprzód, panie, ojrekaeh cóś wierszami zlepił,

Potem jeźdzca jakiegoś do tego uczepił;

Dalej — turcy na morze wypłynęli cicho,

Coś wrzucili dowody — w wodzie krzyczy licho —

Włoch jakiś zabił baszę.... — Jakże to połączyć?

Należało przynajmniej wyraźnie zakończyć,

Ale on nadobitek opisuje mnicha,

Co gada dziwolągi, lamentuje, wzdycha,.

W kościele się nie żegna, nie mówi pacierzy...

Otoż to piękny przykład dla naszej młodzieży!

O małom co nie zasnął, słuchając tych bredni,

Lecz córka do czytania ma dar niepowszedni —

Wysłuchałem do końca, jednak powiem szczerze,

Że dla mnie zrozumialsze żydowskie pacierze.

Poprosiłem Ewusi; zaczęła tłómaczyć —

Wszak mnich ten i jej dowcip potrafił zahaczyć,

Tu tylko zrozumiała gdzie rzecz o miłości;

A, zda się, ma naukę, proszę jegomości,

Gdym ją z pensji odbierał, powtarzała madam,

Że w mej córce prawdziwy fenomen posiadam. —

Niech rzecz będzie wyraźna, to i korzyść będzie,

Mech się każden poeta przenośni pozbędzie;

Niech nam, panie, opisze jak się żyto sieje,

Jak się suszy w osieci, jak przez arfę wieje,

Jak należy w ogrodzie pilnować warzywa,

Dopatrywać rozsady, nie przepuścić pliwa —

To z tego i Ewusia zarazem skorzysta,

Słowem: niechaj poezja będzie rzeczywista.

Nie prawdaż?' dodał sędzia: odrzekłem z kłopotem:

O! można, panie Sędzio, wiele mówić o tem.

A w duchu pomyślałem: pójdzie jak z kamienia,

Piekielnie dana twarda kostka do zgryzienia.

"Poezja, rzekłem, córa.... " — "Czyja? przerwał sędzia.

"Niehios, konającego głos rzewny łabędzia,

Eola harfa cicha, co za serca tchnieniem

Sypie tony cherubie — jest i namaszczeniem

Na kapłaństwo idei, — jest kapłaństwem samem,

Jest skarbnicą nadziei i miłości kramem.... "

— Co? co wasan powiadasz? awantury, panie!

Jakież to eoliczno - cherubiczne zdanie!

Cha! cha! cha! zaczął śmiać się z konceptu nie lada.

Co tu mówić? myślałem, — arcy trudna rada;

Wypadnie mi rozpocząć z cale innej beczki, —

I czerpając natchnienie w wejrzeniu córeczki:

"Poezja jest po prostu rymowaną mową,

Średniówka z syllabami jej główną osnową,

A nawet sam kalendarz, choć w treść niebogaty,

Stanie się poezyja przybrany w te szaty. "

— No, to, to rozumiem; lecz powiedz, sąsiedzie,

Co znaczy metafora, która tam rej wiedzie?

"Metafora, figura, jest jak perspektywa,

Co w obrazie przedmioty z głębi wydobywa,

Uwydatnia, oświeca; na wzór światło - cienia,

Jest niezbędną podstawą wszelkiego natchnienia.

— Choć to nieco zawiłe, jednakże pojmuję,

Ale zawsze potrzeby metafor nie czuję;

Co widzisz, to opisuj — na licho dodatki?

Na co to niepotrzebnie pomnażać zagadki.

Ot, niedawno komornik jednego wieczora

Opisał na arkuszu wierszem assesora;

Przedstawił niegodziwiec dobitnie i jaśnie,

Przysiągłbyś, że assesor tutaj siedzi właśnie:

I cybuch paciorkowy, i ryża peruka,

I broda wygolona i dziób jak u kruka....

Takie wiersze to lubię — człowiek się uśmieje,

Bo assesor ze złości mało nie szaleje;

A przytem i sens biały i końcówka czysta —

Poezja jak należy: prosta, rzeczywista.

Milezałem. Czułem całą niemoc mej wymowy;

Nie włożyć i łopatą poezji do głowy,

Sam nawet Demostenes, z kamieniami w gębie,

Nie mógłby wpuścić światła w chaotyczne głębie

Sędziowskiego rozumu; większy był tam zamęt

Niżeli po nad ziemią, nim stanął firmament.

Sędzia ciągnął: — Słyszałem, iż jest jakaś władza,

Która panom poetom w jasności przeszkadza.

"Zapewne wyobraźnia, matka ideału,

Siła twórcza, początek wieszczego zapału,

Ona myśli poety kwiatami uwieńcza —

Na niebie jego ducha najpiękniejsza tęcza!" —

Ależ, drogi sąsiedzie, co mi po tej tęczy?!

Niech kubeł będzie z kłody, nie trzeba obręczy,

Gdy rzecz będzie gruntowna nie zdadzą się łaty,

Ni wasze ideały, ani wasze kwiaty.

- "Daruj, sędzio kochany! — zawołałem w złością

Wyobraźnia jest władzą człowieka, ludzkości,

Bez niej kroku nie stąpić, a poezja cała

Na jej hasło jak feniks z popiołów powstała;

Jej znajomość niezbędna; jak malarz natury

Nie przedstawi, nie znając kamery - obskury,

Tak poeta, nie wiedząc czem jest fantazyją,

Daremnie myśl poziomą w wyrazy obwija. "

— To prawda, że daremnie; nic nie wytłómaczył,

Zaciemnił, a i o nas źle pomyśleć raczył,

Bo kiedy treść wyraźna, pojmie lada ciura....

Jest takie u nas w głowie kamera - obskura!

Na takie srogie dictum dałem za wygranę;

Zdanie pana Sędziego niczem nie złamane.

BACK_DONE DONE DONE_OK DONE_OK_DEMO DONE_OK_DEMO_FIX fonty Klasyka literatury MobiDeDRM.py mobiperl pobierz_prc remove_DRM test BACK_DONE DONE DONE_OK DONE_OK_DEMO DONE_OK_DEMO_FIX fonty Klasyka literatury MobiDeDRM.py mobiperl pobierz_prc remove_DRM test *

Poezja jest szaleństwem, do zaguby wiedzie;

Zginiony ! kto na rączym pegazie pojedzie,

Bo to Zwierzą niesforne, gdy machnie ogonem,

Poleci bez pamięci — nie dognać balonem.

Nie zwolni jego lotu nadzieja pieniędzy,

Najczęściej bryka więcej na gościńcu nędzy;

Napróżno będziesz wołać, że się gumno pali,

Nie prędsze jego kroki, choć się sam podsmali;

Czy obora wypadnie, czy zawiedzie żniwo,

On skacze, jako bity kolącą pokrzywą;

W pędzie go nie uśmierzy błoto, ślizgawica,

Wierzyciel niedyskretny, niestała dziewica,

A szczególnie dziewica — chwilę się posłupi,

Lecz potem wszystkie siły kiedy razem skupi,

To nawet i ten Samson, co łamał krużganki,

Nie zdoła go powstrzymać na tropie kochanki.

O! poezja szaleństwo — szalona dziewica,

Co głowę romansową romansem podsyca:

Nie będzie z niej kobieta, jakiej świat wymaga,

Już ona swej kucharce smażyć nie pomaga,

Nie posoli ogórków, kury nie posadzi,

Kiedy krowa niedojna, to już nie poradzi;

Choć umie rąbać cukier, nalewać herbatę,

Dba o to, żeby sługom wyliczyć zapłatę,

Chociaż lubi porządek, do robót jedyna —

Szalona! bo czytała Zanda, Lamartina.

Szaleństwo! lecz nie zawsze, czasami się zdarza,

Że poezja niewiastę na korzyść przetwarza;

Być może, że mi pedant zgani to twierdzenie,

Ja, mnogiemi przykłady poprę założenie.

Kto z was niezna marszałka? Postać urodziwa,

Włosy czarne, wąs gęsty, gęba nieco krzywa,

Łeb wyniosły, łysawy, — wymowa ognista,

Buńczuczna fizjognomja, zjadłby djabłów trzysta!

A przecie rzecz wiadoma, że przy swojej żonie

Jak cukier się rozpuszcza, gdy w szklance utonie,

Bo uznał wielki rozum jawny w tej kobiecie,

Nie pojmuje mówiącej — więc słucha w zachwycie.

Ale któż ją zrozumie? Arystotelesie!

I tybyś się zabłąkał w jej pomysłów lesie:

Marszałek mówi czule: — ukochana żono!

Ona jemu odpowie: — żywcem pogrzebiono...

— Kobieto doskonała, tyś prawdziwa cnota!

— O! — jam tylko puch marny i wietrzna istota. —

Znalazła czuła pani druha, przyjaciela,

Co z nią wszystkie radości i smutki podziela,

Zawsze chętnie przybywa, skoro go poprosi...

To jest: gałąź brzozową garderóbna wnosi,

A pani na fotelu przed kominem siada

I o swoich cierpieniach do gałęzi gada.

Zdarza się, że służąca do lasu iść leni,

To i miotłę przyniesie, wyczyściwszy w sieni,

A tęskna marszałkowa, okryta żałobą,

Spacerując po sali, ciąga ją za sobą.

Niedaleko od dworu, jest graniczny kopiec,

Urządził na nim ławkę ogrodowy chłopiec,

Tam pani ze łzą w oku, usiadłszy porankiem,

Plecie wianek — ten kopiec Marylli kurhankiem.

Mąż włazi do karety w szubie zakutany:

— Samotnik — idzie na świat, niosąc serca rany !

Marszałkowa mu daje listek zwiędłej róży:

— Bądź zdrów! — Bywaj zdrowa. — Czy wrócisz z podróży?

Biedny Gustaw z Maryllą, choć ich Bóg połączył,

Bo się romans okrutny dotychczas nie skończył.

O, wy ludzie z kamienia! o, nieczułe dusze!

I dla was tu poświęcić kilka wierszy muszę;

Wy, których swym urokiem poezja nie nęci,

Już za życia umarli, i w mumje zaklęci,

Chorując na powagę, jak powaga ślepi,

Kiedy sobie źrenice rozsądku zakpi —

Ażeby was poznano, opowiem com wczora

Słyszał jeszcze niechcący od hrabi Melehjora.

— Poezja! ideały! — to chleba nic daje;

Przytem sami poeci najczęściej hultaje,

W Paryżu znałem ściśle Alfreda Mussefa,

Najszaleńszy romantyk, włosisty poeta —

Nic nie robił dzień cały od samego rana,

Jeździł tylko polować z dworem Orleana;

Zawsze w długach po uszy, lub za długi w kozie,

Nie ręczę, może skończyć dramat na powrozie.

Platonowskie utopje dobre dla młodzieży,

Co dotąd w idealną doskonałość wierzy,

Lecz nam, ludziom porządku, ostygłym, realnym,

Mogą się tylko wydać nudziarstwem fatalnem;

Jeszcze wiersz o miłości to się jakoś czyta,

On s'eu moque, ou on baille-i z wrażenia kwita,

Lecz jeśli pan poeta wróżyć nam poczyna,

Wtenczas litość obudza, jak rząd Lamartina.

Sam nawet hrabia Zygmunt, co tak dobrze pisze,

Wiecznie się w górnych strefach, jak balon kołysze —

Takich to zwykle ludzi z mglistemi myślami,

Bonaparte nazywał ideologami.

Czasami jednak słucham, gdy mi czyta żona

Po angielsku Szekspira, Mura lub Bajrona...

Już ten język zapewne w salonach zostanie,

Bo dzisiaj po francusku gadają mieszczanie.

U nas nawet poezja wcale nie uchodzi,

Sam język niepotemu — przyznaj pan dobrodziej;

Wyrazy takie szorstkie, darmo polerować,

Niedźwiedzia nie nauczyć kadryla tańcować;

I dowcip niejzwykł rodzić na sławiańskiej roli,

Nie widać w naszych wierszach tej francuskiej soli,

Kalembur niepodobny, z nim dowcip umiera —

My nigdy mieć nie będziem swego Beranżera;

I w skutek niedostatku światowej ogłady,

W każdej bytu gałęzi znajdziemy zawady.

A nasze bohaterki jakże wyglądają?...

Elles ont l'air femmes de chambre, na nerwy działają.

Ten mówi: dobrodziko! tamta; mój mosanie....

Takie to nasze polskie rubaszne gadanie;

Toż przecie rzecz wiadoma — na delikatności

Zasadza się poezja — w niej źródło piękności. —

Lecz to wszystko dzieciństwo, dla zabicia czasu

Niewarto nawet chodzić do tego parnasu;

Poetyczne rewerje na nie się nie zdadzą,

Nikomu nie zaszkodzą, w niczem nie zawadzą,

Niech się sobie drukują — potrzeba cóś przecie

Dać zarobić na bifszteks głodnemu poecie.

Poezjo święta, kochanko młodości!

Młodzieńczych czynów rodzico !

Różo rozkwitła w ogrodzie miłości —

Aniołów jasnych siostrzyco!

W żywocie naszym niebieska wygnanko —

Tęsknico moja skrzydlata —

W przybytku ducha najpierwsza kapłanko —

Świata!

Zbluźniłem tobie płochemi wyrazy,

Śmiałem się w twojej świątyni,

Myśl mi dziwaczne kreśliła obrazy —

Kalała szaty bogini.

Przebacz boleści — mój uśmiech był rodem

Z głębokiej serca zgryzoty;

Tajona rozpacz wesela powodem....

Przebacz mi matko pieszczoty!

Ramieniem cichem nuów okół swe dziecię,

Cuda mi szepnij do ucha,

Powiedz, jak lepsze wygląda — tam — życie,

I świętsza kraina ducha;

Jak dawniej, dawniej w mych latach dziecinnych,

Przemów znów głosem natury,

Z fali jeziora, ze smugów rodzinnych,

Z wędrownej po niebie chmury;

Jak dawniej, dawniej przeczuciem i wiarą

Hartuj me serce na czyny,

Uczyń mię śmiałych przedsięwzięć ofiarą,

Wznieś nad przeszłości ruiny. —

Lecz darmo, darmo, w cmentarnej tej ciszy,

Co mię dziś kołem otacza,

Ucho me głosu twego nie posłyszy —

Z dalekich krain tułacza.

Poezjo jasna! żakami mojemi

Nie dojrzę świata pięknego,

Olsnąłem całkiem oczami twojemi,

Nie mam już serca twojego;

Uczucie zmroził powiew nadgrobowy,

Olśniła oczy kobieta,

Został mi tylko uśmiech gorączkowy

I myśl ironji nie syta....

0! śmiać się będę dziwacznym tym śmiechem,

I łzy z weselem popłaczę,

Lecz ty poezjo, nie nazwij to grzechem,

Że zawsze śmiechem zakończę. —

Koniec wersji demonstracyjnej.

LIST ZE WSI DO PRZYJACIELA.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

SPRZECZNOŚĆ.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

O PIEŚNI SKOWRONKA.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

PYTANIE i ODPOWIEDŹ.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

WYJĄTEK Z POWIASTKI:

I.

II.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

DO....

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

KILKA URWANYCH MYŚLI.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

PIEŚŃ BUG-JARGAL'A

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

DO Z. CZ.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

TY MU NIE UFAJ !

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

USTĘP Z FANTAZYI:

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

PIEŚŃ SERCA.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

SPROSTOWANIE OMYŁEK.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej