Gustaw Flaubert

LEGENDA O SW JULJANIE SZPITALNIKU

Konwersja: Nexto Digital Services

Spis treści

I.

II.

III.

KUSZENIE ŚW. ANTONIEGO.

LEGENDA O SW JULJANIE SZPITALNIKU

Gustaw Flaubert

I.

Ojciec i matka Juljana zamieszkiwali zamek — śród lasu — na pochyłości wzgórza.

Czworo wież po rogach zamku miało dachy ostrokończaste, pokryte dachówką łuskowatą z blachy ołowianej, a podstawa murów opierała się o złomy skalne, które się przechylały skośnie aż do rowu, pełnego jaskrów.

Bruk podwórca gładki był tak, jak posadzka kościoła. Długie rynny, których otwory miały postać smoczych mord, ku domowi opuszczonych, pryskały wodą deszczową w cysternę. U pobrzeża okien, na wszystkich piętrach, w wazonach z gliny malowanej, rozkwitał wasiłek albo słonecznik.

Drugi obwód palami ogrodzony, zawierał naprzód wirydarz drzew owocowych, dalej trawniki, na których kwiaty barwnie ułożone były w kształt cyfr; miałeś tam zaciszne altany, szpalery i kwietniki pełne truskawek. Był tam wreszcie plac do gry w piłkę, który służył paziom ku zabawie. Z drugiej strony znajdowała się psiarnia, stajnia, piekarma, tłokarnia i spichrze. Pastwisko zielonej łąki rozpościerało się dokoła, zamknięte mocnym żywopłotem z tarniny.Żyto się tu spokojnie od tak dawna, że już kraty kolczaste się nie chyliły; fosy były pełne wody, jaskółki wiły gniazda w szczelinie blanków, a łucznik, który cały dzień krążył po bastjonach, skoro tylko słońce zaświeciło mocniej, wracał do budki wartowniczej i zasypiał, jak karmelita.

Wewnątrz wszędy świeciły okucia żelazne. Obicia dywanowe w izbach chroniły od zimna; szafy przepełnione były bielizną, beczki wina, jedne na drugich, leżały w podziemiach, a skrzynie dębowe uginały się od ciężaru worków złota i srebra.

W zbrojowni, śród chorągwi i pysków dzikich zwierząt, widziałeś broń wszelkich czasów i wszelkich narodów, od proc Amalchitów i grotów Garamantów, aż do krótkich szabel saraceńskich i normandzkich Kolczug z drutu żelaznego.

Na wielkim różnie kuchennym można było upiec wołu; kaplica była wspaniała, jak oratorjum królewskie. Była nawet na uboczu łaźnia na sposób rzymski, ale dobry pan jej nie używał, rozumiejąc, że to obyczaj pogański.

Okutany zawsze lisiurą, pan krążył po swem dziedzictwie, sprawiedliwość wymierzał poddanym, godził spory sąsiedzkie. Zimą przyglądał się. jak padają płatki śniegu, albo kazał sobie czytać rozmaite historję. Skoro tylko nadchodziły pierwsze piękne dni — wyruszał na mulicy — w pola — na runie zieleniejące — i gawędził z kmieciami, którym dawał dobre rady.

Po wielu przygodach wziął za żonę pannę wysokiego rodu. Była ona bardzo biała, nieco dumna i pełna powagi. Krochmalonemi wstążkami czepca muskała nadprożek wrót; ogon jej sukni materjalnej trzy kroki ciągnął się za nią. jej życie domowe było tak uregulowane, jak wnętrze klasztoru; co ranka rozdawała zajęcie służebnicom, czuwała nad wyrobem konfitur i maści leczniczych; przędła na kołowrotku lub haftowała obrusy na ołtarz.

Dzięki gorącym modlitwom — Bóg jej zesłał syna.

Były z tego powodu wielkie igrzyska: uczta trwająca trzy dni i cztery noce przy blasku pochodni, przy dźwięku harfy, na posłaniach z liści. Goście jedli tam najrzadsze korzenie — i kury wielkości jagniątka; dla rozweselenia gości karzełek nagle wyszedł z pasztetu, a gdy zabrakło czarek, ile że ciżba gości rosła nieustannie, trzeba było pić z rogów bawolich i z szyszaków.

Położnica nie brała udziału w tych zabawach leżała w łóżku, odpoczywając. Pod wieczór raz się przebudziła — i w promieniach księżyca, co wpełzały do pokoju, dostrzegła niby poruszający się cień. Był to starzec we włosiennicy, ze szkaplerzem u boku, z sakwą na ramieniu: miał słowem, wszelkie pozory pustelnika. Stanął u głów jej łoża — i, wargami nie poruszając, rzecze:

— Raduj się, o matko! Syn twój będzie świętym. Chciała krzyknąć, ale ów, krążąc lekko w promieniu księżyca, łagodnie uniósł się w górę — a potem zniknął. Śpiewy uczty zadzwoniły gromczej Ona zaś usłyszała głosy aniołów — i głowa jej upadła na poduszkę, nad którą zawieszona była w ramce z karbunkułu kość świętego męczennika.

Nazajutrz, wszyszy słudzy, których rozpytywano, oświadczyli, że nikt z nich nie widział pustelnika.

Czy to była mara, czy też jawa rzeczywista, — bądź jak bądź, musiało to być zwiastowanie z nieba; ale nigdy nie przyznała się do tej myśli z obawy, aby jej nie oskarżono o pychę.

Goście rozjechali się o świcie poza wrota główne, dokąd właśnie ojciec Juljana poprowadził ostatniego z gości, gdy nagle w oparach mgły porannej stanął przed nim żebrak. Był to cygan o brodzie trefionej, na rękach nosił srebrne naramienniki a wzrok — miał płomienisty. Jakby w natchnieniu wyjąkał te słowa bez związku:

— Ach, ach! twój syn — wiele krwi, — wiele chwały... zawsze szczęśliwy... Rodzina cesarska...

I pochyliwszy się dla zebrania jałmużny, przypadł ku trawie i zniknął.

Dobry kasztelan patrzał, ile mógł na prawo i na lewo. Wołał napróżno. Nikogo. Wiatry szumiały, mgły poranne się rosprysły.

Przypisywał to widziadło zmęczeniu głowy, gdyż przez te parę dni spał zbyt mało, — " Gdybym o tem powiedział, to ludzie śmieliby się ze mnie" — rzekł do siebie. Mimo to olśniewały go świetności, jakie były synowi jego zapowiedziane, — choć wróżba wcale nie zdawała się jasną i choć wątpił nawet, czy ją słyszał.

Małżonkowie kryli swą tajemnicę. Ale oboje kochali dziecię miłością jednaką — i szanując go jako istotę dotkniętą znakiem bożym, mieli dla niego względy szczególne. Loże jego było zasłane najmiększym puchem, lampa kształtu gołębicy paliła się nad nim bezustannie; trzy piastunki go kołysały: — owinięty pieluchami, z twarzą różową i niebieskiemi oczami, — w płaszczyku ze złotogłowiu i czepeczku przetkanym perłami — był podobny do małego Jezuska. Zęby mu wyrosły, o on przez ten czas ani razu nie płakał.

Gdy miał lat siedem matka nauczyła go śpiewu. By w nim rozwinąć odwagę, ojciec go posadził na wielkiego konia. Pacholę uśmiechało się z zadowolenia i w rychłym czasie poznało wszystko, co dotyczy koni doręcznych.

Stary mnich bardzo uczony wykładał mu Pismo święte, liczbowanie arabskie, litery łacińskie, a także, uczył go malować na welinie maleńkie obrazki. Po ukończeniu lekcyj schodzili do ogrodu., gdzie chodząc powoli, uczyli się poznawać kwiaty.

Niekiedy w głębi doliny ukazywała się na gościńcu gromada jucznych bydląt, prowadzonych przez wędrowca, przybranego na sposób wschodni Kasztelan, odgadując w nim kupca, posyłał ku niemu sługę. Cudzoziemiec, nabrawszy zaufania, skręcał z drogi; wprowadzony do rozmównicy z z wydobywał ze swych skrzyń sztuki jedwabiu, aksamitu, wyroby złotnicze, aromaty, rzeczy osobliwe, prze. znaczone do niewiadomego użytku, wreszcie poczciwiec, żadnego nie doznawszy gwałtu, odchodził z niemałym profitem.

Innym razem kołatała we wrota gromada pielgrzymów. Wilgocią przesiąkłe ich suknie parowały u ogniska, a gdy się nasycili jadłem i napitkiem, opowiadali o swych wędrowaniach, o błądzeniu okrętów po spienionem morzu, o ciężkich pochodach po gorejącym piasku, o okrucieństwie pogan, o jaskiniach Syrji; o Żłobku i Grobie Świętym. Poczem młodemu paniczowi dawali muszle ze swych płaszczów.

Często Kasztelan uraczał swoich dawnych towarzyszów broni. Pijąc, przypominali sobie swe wojny, oblężenia twierdz, działanie maszyn wojen iych, i nadzwyczajne rany. Juljan, przysłuchując tym opowieściom, wydawał okrzyki; to też ojciec nie wątpił, że chłopiec będzie później wojownikiem — zdobywcą.

Ale wieczorem, gdy kończono Anioł Pański gdy chłopiec przechodzi! śród pochylonych nę dzarzy, — czerpał ze swej sakiewki tak skromnie ze spojrzeniem tak szlachetnem, że jego matka wierzyła gorąco: niczem innem ten chłopiec nie będzie, jeno arcybiskupem.

Miejsce jego w kaplicy było tuż koło rodziców; choćby, nie wiem jak długo trwało nabożeńtwo, Juljan klęczał na klęczniku, ze złożonemi rękami, berecik umieściwszy na ziemi. Pewnego dnia, w czasie mszy, podniósłszy głowę, zauważył małą białą myszkę, wychodzącą nory w ścianie. Podreptała na pierwszy schodek ołtarza — i dwa — trzy razy pokręciwszy się na prawo i na lewo — uciekła z powrotem. W Niedziele następną niepokoiła go myśl, że ją znowu obaczy. Jakoż wróciła — i każdej Niedzieli czekał na nią. czuł, że mu w czemś przeszkadza, aż ją znienawidził — i postanowił się z nią rozprawić.

Zamknąwszy tedy drzwi — i rozrzuciwszy po schodach kruszyny ciasta stanął w pobliżu nory laseczką w ręku.

Po dłuższym czasie ukazała się mordka różowa potem cała myszka. Uderzył ją niezbyt silnie kijem — i zdumiał się na widok tego małego ciałka co się już nie poruszało. Kropla krwi zaplamił podłogę. Żywo ją oczyścił rękawem, wyrzuć: mysz na podwórze i nie mówił o tem nikomu.

Wszelkiego rodzaju ptaszki szukały ziarnek w ogrodzie. Obmyślił sobie, by nakłaść groch w wydrążoną trzcinę. Gdy usłyszał świergot na drzewie, zbliżał się po cichu, poczem rurkę podnosił i nadymał policzki; ptaszęta spadały mu na ramiona tak obficie, że nie mógł się wstrzymać o śmiechu, uradowany swą złośliwością.

Pewnego ranka, wracając bastjonem, ujrzą na szańcu wielkiego gołębia, który napawał się słońcem. Julian przystanął, by go obejrzeć; ponieważ mur w tem miejscu miał wyłom, chłopiec znalazł kawał kamienia; odwrócił ramię — i karnie cisnął w ptaka, co od jednego zamachu runął do rowu Juljan poskoczył w dół, rozdzierając sukni o krzaki; poczem, zręczniej niż młody pies. szpera wszędzie wokoło.

Gołąb o połamanych skrzydłach dygotał, za wieszony na gałęziach ligustru. Uporczywość jego życia drażniła chłopca. Zaczął go dusić, a konwulsje ptaka wywoływały w nim bicie serca, napełniały go rozkoszą dziką i wrzawliwą. Przy ostatniem zesztywnieniu gołębia czuł, że omdlewa

W czasie wieczerzy ojciec mu powiedział, że w jego wieku należy się uczyć sztuki myśliwskiej - przyniósł stary sekstern, w którym, przez pytania i odpowiedzi — wyłożone było wszystko, co dotyczy polowania. Mistrz wykładał tu uczniowi sztukę tresowania psów i układania sokołów; mówił, jak się rozpoznaje ślady jelenia, lisa, wilka; wskazywał, jak rozróżnić ich drogi w lesie jak się je znęca, gdzie się zwykle mieszczą ich kryjówki, jakie są wiatry najwłaściwsze; wyjaśniał znaczenie i brzmienie ich krzyków — oraz, jak się przyprawia dla psów strawa z uszczwanej zwierzyny. Gdy Juljan umiał opowiedzieć na pamięć wszystkie te rzeczy, ojciec mu założył sforę.

Było tam naprzód dwadzieścia cztery charty berberyjskie, szybsze niż sarny, ale skłonne do jazgrzenia; dalej siedemnaście par psów bretońskich, czerwonawego włosa o białych plamach, niezachwianej wierności, mocnej piersi, umiejących wyć potężnie. Dla wypraw na dzika i na kryjówki niebezpieczne było czterdzieści gryfonów, włochatych jak niedźwiedzie. — Kundysy z Tartarji, wysokie prawie jak osły, barwy ognistej — o grzbiecie szerokim i łydach prostolinijnych, miały przeznaczeniem ścigać żubry. Czarna szerść psów bonońskich świeciła jak satyna; a ujadanie ogarów huczało gromko. W osobnem podwórzu, potrząsając łańcuchami i źrenice wywracając, warczało ośm dogów alańskich, bestyj okropnych, co się rzucają na piersi jeźdźców konnych, a lwa się nieulękną.

Wszystkie jadały chleb mączny, piły z korytek kamiennych i nosiły dźwięczne imiona.

Sokolnia — być może — przewyższała skorę dobry pan za niemały pieniądz sprowadził kobuzy z Kaukazu, białozory z Babilonu, szaszory z Węgier, oraz sokoły — pielgrzymy, ujęte, na skałach nad brzegiem zimnych mórz w dalekich krajach. Żyły one w szopach, słomą pokrytych — i stosownie do rozmiarów kolejno przywiązane na grzędzie — miały w pobliżu zielony trawnik, gdzie je od czasu do czasu składano, aby mogły wyprostować członki.

Torby, wędy, pułapki, zasadzki, wszelkie narzędzia przysposobiono, jak należy. Często prowadzono na wyprawę psy ptakołowce, które szybko chwytały ofiarę. Wtedy dojeżdżacze zbliżali się krok za krokiem i starannie nad ich znieruchomioną gromadką rozciągali wielką sieć. Psy szczekały na rozkaz, a damy z okolicy zaproszone w towarzystwie małżonków, dzieci, służebnice, wszyscy, rzucali się na nie i brali je z łatwością. Innym razem, by wypłoszyć z lasu zające — bito w bęben. Lisy padały w pułapki lub też kleszcze żelazne, rozwarłszy się nagłe, chwytały wilka za nogę.

Lecz Juljan lekceważyć te dogodne sztuczki; wola polować zdala od ludzi, sam ze swym koniem sokołem. Był to wielki karakar ze Scytji. biały jak śnieg; jego kaptur skórzany był zdobny pióropuszem, złote dzwoneczki drżały u jego nóg błękitnych — i z mocą stał na ramieniu pana, gdy kort pędził galopem, a równiny migały w przelocie, Juljan, rozwiązawszy sznurki, puszczał go naraz. Dumny ptak, ulatywał w powietrze, prosto jak strzała i widziałeś, jak dwie nierówne plamy krążą, łączą się, znikają w wyżynach lazuru. Niedługo zaś sokół spływał w dół, rozdarłszy jakiego ptaka, i wracał, siadając na ramieniu, przyczem drżał obojgiem skrzydeł. Julian chwytał w ten sposób czaplę, kanię, wronę i sępa. Lubił, grając w trąbkę, chodzić śladem psów, co pędziły po pochyłości wzgórz, skakały w strumienie, wciskały się w las; i gdy jeleń zaczynał jęczeć od ukąszeń — uderzał go zręcznie — a potem się rozkoszował szwałem kundysów, co go szarpały, rozdarłszy na sztuki iego dymiącą skórę.

W dni, kiedy mgła panowała, wchodził w bagniska, śledząc gęsi, wydry i żórawie.

Trzej masztalerze od świtu oczekiwali go pod balkonem, a stary mnich, wychylając się z okna, napróżno dawał mu znaki, by go zatrzymać: Juljan się nie odwracał. Spieszył w żarach słońca, w ulewie deszczu, w burzy: ręką pił wodę źródłaną, idąc, jadł dzikie jabłka, a gdy był znużony, odpoczywał pod dębem — i powracał do doma nocą; okryty błotem i krwią, z cierniami we włosach, przesiąkły zapachem dzikich zwierząt, stawał się do nich podobny. Gdy go matka całowała, chłodne przyjmował jej uściski — i zda się marzył o rzeczach dalekich. Niedźwiedzie zabijał nożem, bawoły — toporem, dziki — oszczepem, a raz nawet. mając jedynie drąg, bronił się przeciw wilkom, co pożerały trupy u stóp szubienicy.

Pewnego ranka zimowego — wyjechał przede świtem z kuszą ręczną na ramieniu i kołczanem strzał na łęgu siodła.

Jego dzianet duński, za którym biegły dwa jamniki, równym szedł krokiem, aż ziemia dzwoniła. Krople lodowatego szronu przyczepiały się mu do płaszcza, wicher gwałtowny szumiał. Jedna strona widnokręgu zlekka zajaśniała — i w białym prześwicie ujrzał króliki, skaczące u brzegu swych legowisk. Jamniki natychmiast rzuciły się na nie — i żywo jęły rozszarpywać ich grzbiety.

Wkrótce wszedł w las. Na skraju gałęzi głuszec, sztywny z chłodu, spał, ukrywszy głowę pod skrzydłem. Juljan lewą stroną miecza skosił mu obie nogi i, nie podnosząc go i ziemi, ruszył w dalszą drogę.

Po trzech godzinach znalazł się na szczycie góry tak wysokiej, że niebo zdawało się czarne.

Przed nim - skała podobna do długiego muru. chyliła się napieta w przepaść, na krańcu w głąb spoglądały dwa dzikie kozły. Ponieważ nie miał ze sobą strzał ( gdy, jego koń pozostał niżej, w dolinie ) - postanowił do nich. iść sam; - pól zgięty boso zbliżył się do pierwszego kozła i w wbiłmu puginał pod żebra. Drugi, strachem ujety skoczył w próżnie. Julian rzucił się za nim by go uderzyć i prawą noga się poślizgnąwszy, runąłna trupa tamtego twarzą ku otchłani, z rozwartemi ramionami.

Zestąpiwszy z powrotem w dolinę Julian szedłaleją wierzbową nad brzegiem rzeki. Żórawie, latając bardzo nisko, chwilami unosiły się tuż nad jego głową. Julian zabijał je uderzeniem bicza razu nie chybił.

Tymczasem cieplejsze powietrze szron, szerokie opary snuły się nad ziemią, ukazało się słońce. Zdaleka spostrzegł s podobne do ołowiu. W pośrodku jeziora krążył zwierz, nieznany Juljanowi. Mimo przestrzeń grotem go powalił - i żal mu było, że nie może zabrać Potem wszedł na linję wielkich drzew, których wierzchołki układały się niby w łuk triumfalny u wejścia do lasu.

Wiewiórka wyskoczyła z gęstwy konarów, daniel ukazał się na rozstaju, borsuk wyszedł z nory paw roztoczył ogon, a gdy je wszystkie zabił, ukazały się inne wiewiórki, inne daniele, inne borsuki, inne pawie — i kosy i sójki, i tchórze, lisy, jeże, rysie -- niezmierzona gromada zwierząt, co kro to liczbą rosnąca. Krążyły dokoła niego, drżąc z trwogi, ze spojrzeniem pełnem słodyczy i błagalnem. Ale Juljan nieumęczony zabijał je wszystkie już to napinając luk, już obnażając szpadę, już t kłując kordelasem, — i nie myślał o niczem, ni pamiętał o niczem. Był na łowach, w krainie jakiejkolwiek, od czasu nieokreślonego, skutkiem samego faktu swej egzystencji, przyczem wszystko wy pełniało się z łatwością, jaką odczuwamy w sennem- marzeniu.

Zatrzymał go widok nadzwyczajny. Była kotlina w formie koła, przepełniona jeleniami, ściśnione, jednę obok drugich — zwierzęta ogrzewały się wzajem swym oddechem, co we mgle parował i kurzył się w słońcu porannem.

Juljana wprost dusiła rozkosz nadzieji takiej rzezi w ciągu paru minut. Zlazł z konia, odwinął rękawy i ?. zaczął strzelać. Na świst pierwszego grotu wszystkie jelenie naraz odwróciły głowy. Powstały nierówności w gładkiej gromadzie ich ciał; zabrzmiały głosy żałosne — i wielki ruch zasię w stadzie.

Wyłóg doliny był zbyt wysoki, aby się z niej jelenie jęły skakać dokoła, szukając Juljan celował, strzelał, a groty padały, jak promienie burzliwej ulewy. Oszalałe jelenie walczyły ze sobą, stawały dęba, przeskakiwały jedne przez drugie, a ciała ich, przemieszawszy się rogami — tworzyły wielkie wzgórze, które się wciąż waliło, zmieniając nieustannie miejsce.

W końcu umierały, padając na piasek, z pianą w nozdrzach; wnętrzności wydobyły się nawierzch a Sfalowanie brzuchów stopniowo się zatrzymywało. Wreszcie wszystko było nieruchome.

Nadchodziła noc, a poza lasem -~ w przerwach między gałęziami — niebo było czerwone, jak obrus krwi,

Juljan oparł się o drzewo. Rozwarłem okiem przyglądał się ogromowi dokonanej rzezi, nie pojmując zupełnie, jak mógł to wszystko zrobić.

Z drugiej strony doljny — u brzegu lasu dostrzegł jelenia, łanię i koźlę.

Jeleń, czarny, potwornego wzrostu nosił szesnaście par rogów - i miał dziwną. białą brodę; łania, jasnozłota, jak liście powiędłe, żuła trawę, a sarniak centkowany, nie przeszkadzając matce w ruchu, ssał jej wymiona.Łuk raz jeszcze zachrapał. Natychmiast koźlę runęło zabite Wówczas matka, patrząc w niebo, zabeczała głosem rozdzierającym, głębokim, człowieczym. Juljan, rozjątrzony, jednym ciosem — w pełną pierś zwalił ją na ziemię.

Czarny jeleń podskoczył na ten widok. Juljan posłał mu ostatnią strzałę. Dosięgła go w czoło i utkwiła w nim nieruchomo.

Jeleń, rzekłbyś, nic nie czuł; przeskakując trupy, szedł wciąż naprzód, jakby miał rzucić się na myśliwca i rozszarpać go na kawały. Juljan cofał się w niewymownej trwodze. Zdumiewający zwierz zatrzymał się — i z oczami płomiennemi, uroczysty jak patrjarcha i sędzia ( gdy właśnie gdzieś w oddali dzwonił dzwon kościelny ) — powtórzył trzykrotnie:

— Przeklęty! przeklęty! przeklęty! Duszo krwiożercza, kiedyś ty zamordujesz ojca i matkę.

Rzekłszy, zgiął kolana, łagodnie oczy zamknął i umarł.

Juljan stał osłupiały, potem uczuł się złamany nagłem znużeniem i opanował go wstręt i olbrzymia tęsknota. Czoło wsparł na obu dłoniach i długo płakał.

Koń jego przepadł i psy go porzuciły. Otaczała go samotność, która mu się zdawała pełną nieokreślonych niebezpieczeństw. Wówczas, trwogą popchnięty, zaczął szybko biec poprzez sioło, przypadkowo wybrał jakąś ścieżkę — i prawie zaraz się znalazł u wrót zamku.

W nocy nie spał. Pod wpływem migotu zawieszonej lampy widział ciągle straszliwego czarnego jelenia. Wróżba go opętała; ścierał się z nią nieustannie. — Nie, nie — nie! Ja nie mogę ich zabić! — Poczem rozważał: — A gdybym jednak tego zapragnął! — I czuł trwogę, żeby w nim djabeł nim obudził tej żądzy.

Przed trzy miesiące, matka pełna niepokoju, czuwała i modliła się u jego loża, ojciec zaś z jękiem chodził wciąż po korytarzu. Wzywał najznakomitszych mistrzów znachorów, którzy mu przepisywali różne leki. Choroba Juljana — mówili — wynikała ze złego wiatru albo pożądania miłości, ale młodzieniec na te wszystkie pytania kiwał jeno głową.

Siły mu powracały — i prowadzono go na przechadzkę po dziedzińcu, — stary mnich i dobry pan podtrzymywali go każdy za jedno ramię.

Gdy już całkiem wrócił do zdrowia — uparł się i nie chciał polować. Ojciec, by mu sprawić uciechę, ofiarował mu wielki miecz saraceński.

Mieścił się on na szczycie słupa — w zbrojowni. By go dostać, trzeba było wejść na drabinę. Juljan wlazł na drabinę. Ale miecz był za ciężki i wysunął mu się z ręki, upadając, dotnął dobrego pana tak blisko, że mu przeciął opończę. Juljan w przypuszczeniu, że zabił ojca — runął na ziemię, omdlały ze zgrozy.

Od tego czasu nie ufał orężowi. Widok obnażonego żelaza budził w nim bladość śmiertelną. Słabość ta stała się rozpaczą rodziny.

W końcu stary mnich w imieniu Boga, honoru i przodków — nakazał mu powrót do ćwiczeń szlacheckich.

Masztalerze codziennie zabawiali się rzucaniem pocisków. Juljan szybko się w tem wydoskonalił. Trafiał swoim dzirytem w gardziel butelek, łamał ząbki chorągiewek, o sto kroków uderzał w rygle drzwi

Pewnego letniego wieczoru, w godzinie, kiedy mgła utrudnia rozróżnianie rzeczy — będąc w altanie ogrodowej — ujrzał w głębi dwoje białych skrzydeł, unoszących się nad szpalerem. Był pewny, że to bocian i rzucił dziryt.

Dał się słyszeć krzyk rozdzierający.

Była to jego matka, której biały czepiec o długich wstążkach został przybity do ściany

Juljan uciekł z zamku i nie pokazał się więcej.

Koniec wersji demonstracyjnej.

II.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

III.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

KUSZENIE ŚW. ANTONIEGO.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej