Teodor Jeske-Choiński

NA KOSOWEM POLU

Konwersja: Nexto Digital Services

Spis treści

I.

II.

III.

IV.

V.

NA KOSOWEM POLU

OPOWIEŚĆ Z DZIEJÓW SERBJI W 14-YM WIEKU

Teodor Jeske-Choiński

I.

Lichy zwykle, do północnego stoku gór przyczepiony Pryzreń, stara stolica Serbji, rozbrzmiał szczękiem oręża.

Ze wszystkich stron Serbji, z północy i południa, ze wschodu i zachodu ciągnęły zbrojne hufce książąt i wojewodów do stolicy króla Łazarza.

Bo tej stolicy zagrażał cesarz Turcji Amurat Pierwszy, władca potężny i szybki w czynie. Trzeba się było śpieszyć, aby powstrzymać olbrzymią falę różnobarwnych tłumów, spadającą w równinę z gór, które oddzielały Serbję od panowania Turków.

Nie po raz to pierwszy wyciągał Amurat pożądliwą rękę po Serbję i inne ziemie słowiańskie. Twórca potęgi tureckiej stukał już przed kilku laty mieczem do bram królestwa serbskiego, ale przezorność króla Łazarza i waleczność jego rycerstwa złamała ten groźny miecz. Klęski tej nie mogła strawić obrażona duma potężnego władcy, który wtargnął do Europy, aby podbić wszystkich chrześćjan. Więc wzmocniwszy przetrzebione wojska wielką liczbą „janczarów", ruszył po raz wtóry na „niewiernych".

Zrozumiał król Łazarz, że przeciwko licznemu nieprzyjacielowi trzeba wystawić taką samą siłę. Gdy do Pryzrenia doszła wiadomość o zbliżaniu się Amurata, rozesłał gońców do swych słowiańskich sąsiadów. „Śpieszcie na pomoc, — prosił, — albowiem moja klęska będzie także waszą."

* 1.awk 2.awk compress_epub.sh crap demo.sh demo.sh~ demo2600.sh demo2600fix.sh dodatkowe dop.sh dopasowanie.sh find_demo.sh find_demo2600.sh find_fontmod.sh find_fontmod2600.sh find_indent.sh find_netpress.sh find_netpress2600.sh find_poprawki_karoliny.sh fontcheck.sh fontmod.sh fontmod2600.sh get_missing.sh indent.sh iwatch.sh lib lista.sh lista.sh~ lista2.sh mod_iwatch.sh mov_0to1.sh mov_1to2.sh netpress.sh netpress2600.sh poprawki_karoliny.sh przenies.sh ucompress.sh uncompress_epub.sh undo_indent.sh zndemo.sh *

Na wieżach katedry pryzreńskiej rozkołysały się dzwony. Uroczysta ich, śpiżowa mowa rozlewała się szerokiem kołem, wzywając Serbów do modlitwy, do prośby o zwycięztwo.

W kościele czekał już patryjarcha Efraim, otoczony licznem duchowieństwem. Po prawej stronie ołtarza zasiadł na tronie król Łazarz z królową Milicą. Obok tronu stanęli jego zięciowie, Miłosz Obylić i Wukas Branko wić, z żonami, Marją i Wukasową. Piękna była Marja, ale piękniejsza od niej Wukasowa.

Narodowa chorągiew Serbji, pamiętająca jeszcze wielkiego króla Duszana, powiewała nad tronem. Trzymał ją mocną ręką wojewoda Obylić. Była to wielka świętość dla Serbów. Pieśniarze serbscy opowiadali narodowi, że chorągiew tę znieśli na ziemię aniołowie z nieba.

Po lewej stronie ołtarza zasiedli na ławach, wybitych purpurowem suknem, sąsiedzi Łazarza. Stawili się na jego wezwanie. Przybył ze swem rycerstwem Twartko, książę Bośńji, przybył Balża, pan Albańji, i Kastrjota skodarski. Jedynie tylko Szyszman bulgarski nie mógł opuścić swego państwa. Cesarz Amurat wtargnął już do Bulgarji. Zamiast przyjechać, Szyszman przysłał na naradę pryzreńską swego powiernika.

Na stopniach ołtarza stanął patryjarcha Efraim, zwrócony twarzą do książąt i rycerzy. Osiwiały w służbie Bożej starzec, gorliwy kapłan i mąż szlachetnego serca, uwielbiany w całym kraju, splótł ręce na piersiach i modlił się w skupieniu. Usta jego drgały, ze zmrużonych powiek ściekały wolno perły łez.

Westchnął, spojrzał na krucyfiks i zaczął mówić:

— Spada znów na nas dopust Boży, wali się horda bisurmańska, grożąc zalaniem naszych gór i równin, naszych grodów i wiosek. Za ciasno Turkowi w Azji — rozległych dzierżaw pożąda. Za mało mu panowania nad owczarnią Mahometa — na wszystkich chrześćjan pragnie zarzucić pęta niewoli, aby padali do jego stóp i służyli mu z uległością karconych psów. Drażni jego ucho poważny dźwięk dzwonów chrześćjańskich — woli przenikliwy głos swoich kapłanów, wzywający muzułmanów z wież świątyń tureckich do modlitwy. Chełpi się, że głos ten zmusi do milczenia wszystkie dzwony domów (Hrystusa Pana. Już chwieje się Carogród*) już drży dolna Albańja. Teraz przyszła kolej na Serbję i jej sąsiadów.

Zamilkł i obrzucił wzrokiem zgromadzonych rycerzy. Cicho było w kościele, jak w lesie przed burzą. Tysiące rozżarzonych zapałem oczu wpiły się w postać patryjarchy. Wszyscy pragnęli dalszych jego słów.

I jego oczy rozgorzały teraz płomieniem wewnętrznego ognia, a głos., dotąd stłumiony, podniósł się, wzmocnił, runął gromem na książąt.

— Dziećmi jednej matki jesteście, — wołał, — a zachowujecie się często względem siebie, jak urodzeni wrogowie! Zamiast trzymać się za ręce i iść zawsze razem, gdy jednemu z was grozi niebezpieczeństwo, zazdrościcie sobie nawzajem zwycięztw, władzy, obfitszej ziemi. Zrozumiejcież nareszcie, że klęska jednego z was jest klęską wszystkich. Powoli będzie was sułtan Amurat łamał: dziś Serba, jutro Bulgara, pojutrze Bośniaka, Albańczyka i tak dalej, aż skruszy wszystkich. Chcecież, aby wasze córki szły do „haremów" gwoli zabawie bisurmanów? Chcecież, aby wasi synowie wzmacniali hufce janczarów, najwierniejszych psów władcy mahometan? Wyrzućcie z siebie ową nieszczęsną niezgodę, ową truciznę, która zabija nasz cały lud słowiański, naszą przeszłość i naszą wiarę! Oto stojimy przed chwilą stanowczą! Zgoda braterska pomoże nam zdruzgotać wojska bisurmańskie, niezgoda ciśnie nas w proch niewoli! Przysięgnijcie, że pójdziecie ramię przy ramieniu na nieproszonego najezdcę, a Bóg Wszechmocny pobłogosławi waszemu orężowi!

— Przysięgamy! —odpowiedzieli książęta i wojewodowie, dobywszy mieczów. —Przysięgamy bronić ziemi przodków aż do ostatniej kropli krwi naszej i naszego rycerstwa! Przeklętym niech będzie na ziemi i niebie po wszystkie czasy każdy, ktoby stchórzył na krwawem polu!

Błyski szczerego zapału i szczerej prawdy tryskały z oczu wodzów. Jeden tylko wojewoda, zięć królewski Wuk Brankowić, milczał, kłując swego szwagra, Miłosza Obylicia, nienawistnem z pod czoła spojrzeniem. A małżonka Wuka, starsza córka królewska, przygryzała wargi, pochyliwszy głowę. Znani z pychy i zawiści byli oboje, po zaszczyty i władzę wyciągali łakome ręce.

Miłosz Obylić trzymał nad tronem chorągiew narodową. Wyróżnieniem tem obdarzali królowie serbscy tylko najzasłużeńszych i najbardziej w kraju szanowanych wojewodów.

— Jakiem prawem wyróżnił król w obliczu wszystkich książąt Miłosza, pomijając mnie? — gniewał się w duchu pełen pychy Brankowić. — 1 jam przecież jego zięciem, i moje ramię nie słabnie na polach bitew, a oczy nie tracą bystrości orła!

— Dlaczego zepchnął mnie nas; ojciec na drugie miejsce obok tronu? — myślała z zawiścią w sercu wojewodzina. — I jam jego córką, a córką starszą. Mnie to należało się pierwszeństwo!

Zapał wojenny ogarnął książąt, wojewodów i rycerzy tak jaskrawym płomieniem, iż nie zwracali uwagi na to, co się dokoła nich działo. Nikt nie dostrzegł mściwych, stalowych błysków w źrenicach Brankowicia i drgnień zawziętości na ustach jego małżonki. Nikt nie spójrzał na nich.

Jeden tylko rycerz, oparty plecami o ścianę, zatrzymał na nich wzrok, prześlizgujący się z głowy na głowę, począwszy od króla Łazarza aż do ostatniego wojewody. To spójrzenie bystre, przenikliwe, sięgające do głębi duszy ludzkiej, przesuwało się pomału, badawczo. Zatrzymawszy się na twarzach Brankowicia i jego małżonki, błysnęło zadowoleniem jakby mówiło: znalazłem, czegom szukało...

Kim był ten rycerz? Miał na sobie suknię i zbroję serbską, żegnał się po chrześćjańsku, jak wszyscy w kościele, ale wydatne rysy wschodnie jego twarzy nie miały w sobie nic słowiańskiego.

Powoli, ostrożnie, odczepiwszy się od ściany, cofnął się ku drzwiom katedry. A gdy znalazł się na ulicy, mruknął;

— Głupie „giaury"! Nie poznali wiernego sługi Ałłacha i jego proroka, Mahometa.

*) Carogród — to Konstantynopol, stolica dawnego cesarstwa Bizantyjskiego czyli Greckiego. Turcy, przybywszy z Azji, zawojowali pomału całe owo dawne cesarstwo Greckie, a Konstantynopol, długo jeszcze się bronił, aż zdobyli go dopiero w roku 1453.

Koniec wersji demonstracyjnej.

II.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

III.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

IV.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

V.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej