Konwersja wykonana przez firmę Netpress Digital Sp. z o. o.

Spis treści

DO CZYTELNIKA.

ZNAKI POPRZEDZAJĄCE WTARGNIENIE SZWEDÓW.

HRABIA WRZESZCZEWICZ NAPADA CZĘSTOCHOWĘ.

HRABIA RADZI PODDANIE SIĘ.

ZAKONNICY NARADZAJĄ SIĘ CZY KLASZTÓR ODDAĆ HRABIEMU.

ZAMOJSKI ODRADZA PODDANIE SIĘ.

PRZEDSTAWIENIE WARUNKÓW PODDANIA SIĘ.

ODPOWIEDZI ZAKONNIKÓW.

SPALENIE BUDYNKÓW PRZY ŚW. BARBARZE.

HRABIA ZAPRASZA MILLERA DO NAPADU NA KLASZTÓR.

WYSŁANIE OJCÓW DO WITEMBERGA DLA ZBADANIA JEGO ZAMIARÓW.

UTONIĘCIE PRZESZKÓD PRZY OBRONIE KLASZTORU.

WYSŁANIE PROŚB DO ROZMAITYCH OSÓB.

PISMO DO SAMEGO HRABIEGO I SADOWSKIEGO.

SADOWSKI ODPOWIADA OJCOM NA ICH PROŚBĘ.

TENŻE ODRADZA MILLEROWI ZDOBYWANIE KLASZTORU.

DUMNA ODPOWIEDŹ HRABIEGO NA LIST PANA KASZTELANA KRAK.

ZAPOWIEDZENIE PRZYBYCIA MILLERA POD JASNĄ GÓRĘ.

PRZEOR POKRZEPIA NA DUCHU, PRZERAŻONYCH PRZYBYCIEM NIEPRZYJACIELA.

NIEPRZYJACIEL PODSTĄPIŁ I OPASAŁ KLASZTOR.

PISMO MILIERA DO ZAKONNIKÓW.

JAK ZAŁOGA KLASZTORU PRZYJĘŁA ZBLIŻAJĄCYCH SIĘ NIEPRZYJACIÓŁ.

CZĘSTOCHOWSCY PALĄ ZABUDOWANIA GOSPODARCZE.

PIERWSZE PRZYPUSZCZENIE SZTURMU DO KLASZTORU.

ŻOŁNIERZ POLSKI CO MYŚLAŁ O RABUNKU KLASZTORU, KULĄ PRZESZYTY.

ZAPALENIE PRZYLEGŁEGO DOMU NIEPRZYJACIOŁY.

SZWEDZI UCIEKAJĄCY Z ZAPALONEGO DOMU PADAJĄ OD SZTRZAŁÓW.

MILLER WYSEŁA ŻOŁNIERZA POLSKIEGO ABY RADZIŁ PODDANIE SIĘ.

ZAKONNICY POKAZUJĄ ŻOLNIERZOWI RADZĄCEMU PODDANIE LIST KRÓLA SZWEDZKIEGO.

ZAKONNICY POKAZUJĄ ŻOLNIERZOWI RADZĄCEMU PODDANIE LIST KRÓLA SZWEDZKIEGO.

ODPOWIEDŹ DANA MILLEROWI CO DO ROZKAZU KRÓLA SZWEDZKIEGO.

ŚPIEWANIE PIEŚNI Z WIEŻY NA CZEŚĆ BŁOGOSŁAWIONEJ PANNY PODCZAS OBLĘŻENIA.

PODCZAS NOCY NAJCZĘŚCIEJ NIEPOKOJĄ KLASZTÓR.

STRZAŁY NIE WIELE SZKODZĄ KLASZTOROWI.

DZIECIĘ W KOLEBCE NIEUSZKODZONE OD KULI OGNISTEJ.

CZARNIECKI CZYNI NOCNĄ WYCIECZKĘ.

HORN ZRANION ŚMIERTELNIE.

NIEPRZYJACIELSKIE WYPĘDZENI Z OBOZA

JANIEWICZ, WĘGIER Z ZAŁOGĄ ZABIT OD SWOICH

KULA OGNISTA ODBITA GODZI W NIEPRZYJACIÓŁ

MILLER ŻĄDA WITEMBERGA ARMAT DO TŁUCZENIA MURÓW I PIECHOTY

NOWE DORADZANIE PODDANIA SIĘ PRZEZ SZLACHCICA POLSKIEGO

SZLACHCIC POSEŁ ZALEDWIE UCHODZI ŚMIERCI OD WYSTRZAŁU.

ZAŁOGA BUNTUJE SIĘ.

Z POWODU SPISKÓW ZAŁOGA PODZIELONA PRZEZORNIEJ MIĘDZY ZAKONNIKÓW.

OJCOWIE UDAJĄ, JAKOBY SIE PODDAĆ CHCIELI.

PODANIE ZAKONNIKOM WARUNKÓW PODDANIE SIĘ.

OJCOWIE WYSŁANI DO UKŁADÓW.

ZAKONNICY NIE CHCĄ SIĘ ZRZEC KRÓLA JANA KAZIMIERZA.

ZATRZYMANIE OJCÓW W OBOZIE.

NIEPRZYJACIEL GORLIWIEJ RUBI PRZYGOTOWANIA DO SZTURMU I CHCE OD ZATRZYMANYCH OJCÓW WYMÓDŹ PRZYZWOLENIE NA UGUDĘ.

PODMAWIANIE ROZMAITEMI SPOSOBAMI DO PODDANIA SIĘ.

POKAZYWANIE ZABRANEJ PIECHOTY CZARNIECKIEGO.

WYRZUCANIE NIEPRZJACIELOWI WIAROŁOMSTWA Z POWODU UWIĘZIENIA OJCÓW.

UWOLONIENIE JEDNEGO Z UWIĘZIONYCH OJCÓW, DORADZAŁ PODDANIE SIĘ

ZDAJE SPRAWĘ MILLEROWI Z SKUTKU POSELSTWA.

MILLER WYSEŁA DRUGIEGO UWIĘZIONEGO ZAKONNIKA.

OJCOWIE PRZYJMUJĄ WYROK ŚMIERCI Z OCHOTĄ.

ZUCHWALI SZWEDZI, PODCZAS ZAWIESZENIA BRONI, PADAJĄ OD ZAŁOGI CZĘSTOCHOWSKIEJ.

UWOLNIENIE OJCÓW ZATRZYMANYCH.

MILLER NAGLI PRZEZ POSŁÓW DO PODDANIA SIĘ ROZMAITEMI POBUDKAMI.

SZLACHCIC POLSKI NAFTUJE NA ZAMOJSKIEGO, ZA ZAKONNIKAMI PRZEMAWIAJĄCEGO I ZWIĘKSZA SŁOWY NIEBEZPIECZEŃSTWO ZAKONNIKÓW.

LIST GROŻĄCY WITEMBERGA.

ZAKONNICY ZWLEKAJĄ Z ODPOWIEDZIĄ.

W KOŃCU ODMAWIAJĄ PODDANIA SIĘ.

NAWZAJEM STRZELAJA DO SIEBIE Z DZIAŁ.

SLADKOWSKI WYSŁANY DO KLASZTORU ABY RADZIŁ PODDANIE SIĘ, WBREW WOLI MILLERA PODDANIE SIĘ.

BRZUCHAŃSKI ODDAJE LIST Z KRAKOPWA A OJCOWIE DODAJĄ SOBIE MĘSTWA.

SCYTA ZACHĘCA ZAKONNIKÓW ABY NIE PODDAAWALI SIĘ.

SZWED BLUŹNIERCA N.PANNY GINIE OD KULI.

SZWEDZI USTWAJĄ TEJEMNIE DZIAŁA Z KRAKOWA SPROWADZONE.

PRZEZ CAŁY DZIEŃ NAJGWAŁTOWNIEJ SZTURMUJĄ KLASZTÓR.

NIEBEZPIECZEŃSTWO NIE ODWOŁUJE OJCÓW OD NABOŻEŃSTWA.

TRZY KONIE PADAJĄ. TRZECH MŁODZIEŃCÓW IMIENIEM JANÓW GINIE.

WSZYSCY OBLĘŻENI ZAJMUJĄ SIĘ OBRONĄ.

OŚLEPIENIE PIĘCIU ALTYLERZYSTÓW W OBOZIE SZWEDZKIM.

PUSZKARZ PODEJRZANEJ WIARY SZCZEGÓLNEM ZDARZENIEM POPRAWIA SIĘ.

NIEPRZYJACIEL SZTURMUJE CIĄGLE I NAMAWIA DO PODDANIA SIĘ.

SZWEDZI W NOCY PRZY OGNIACH PONOSZĄ STRATY.

OBYDWIE STRONY ZACHOWUJĄ SIĘ SPOKOJNIE.

SIOSTRZENIEC MILLERA ZABITY.

WZNOSZĄCY NOWE SZANCE PADAJĄ.

ZNISZCENIE MACHINY OBLĘŻNICZEJ.

NIEPRZYJACIELE WŚRÓD MGŁY ŚMIELEJ PRACUJĄCY PADAJĄ.

ROZPROSZENIE MGŁY MODLITWAMI.

BROŃ POBŁOGOSŁAWIONA DZIAŁA ZNOWU SKUTECZNIE.

ZABICIE SZWEDA, MAJĄCEGO PRZY SOBIE SIEDMIU SZATANÓW.

MIĘDZY SZWEDAMI PADAŁO OFICERÓW JAK PROSTYCH.

ŻOŁNIERZ PADALI OD KULI W OBLICZU MILLERA.

PROŚBA DWÓCH SZLACHTY O WYPUSZCZENIE SWOICH Z KLASZTORU.

PRZESTRACH OBLĘŻONYCH I SKŁONNOŚĆ DO PODDANIA SIĘ.

PRZEŁOŻENI DO DAJĄ ODWAGI OBLEŻONYM.

ZNALEZIENIE LISTU NA WAŁACH W ŚNIEGU.

NIEPRZYJACIEL NAPADA KLASZTOR OD POŁUDNIA. 

KULE PŁOSZĄ ZAKONNIKÓW Z KOŚCIOŁA.

SZLACHTA OBLĘŻONA PRZYCHODZI DO PRZEORA I NAGLI DO PODDANIA SIĘ.

ODPOWIEĆ DANO SZLACHCIE I ODMÓWIENIE PODDANIA SIĘ .

KWARCIANI ZNAJDUJA SREBRO KLASZTORNE W STAWIE ZATOPIONE.

MILLER OFIARUJE SREBRO ZAKONNIKOM, JEZELI SIĘ PODDADZĄ.

MILLER PRZYRZEKA ZAŁOGĘ Z KATOLIKÓW ZŁOŻONĄ.

OJCOWIE NIE ZGADZAJĄ SIĘ NA PODDANIE KLASZTORA I PRZYTACZAJĄ POWODY.

KWARCIANI ZWRACAJĄ SREBRA KLASZTOROWI. 

PISMO PANA KALIŃSKIEGO DO ZAKONNIKÓW.

KAMIENIARZE PROWADZĄ PODKOPY.

DORADZCY PODDANIA SIĘ STRASZĄ PODŁOŻENIEM MIN.

ZAKONNICY NIE LĘKAJĄ SIĘ BYNAJMNIEJ.

ZAMOJSKI ROBI WYCIECZKĘ WE DNIE PRZECIW SZWEDOM.

SZWEDZI POBICI PRZE ZAŁOGĘ ODWIEZIENI ZOSTAJĄ DO KRZEPIC. 

KULA WPADA MIĘDZY BIESIADUJĄCYCH NIEPRZYJACIÓŁ.

PRZYBORY WOJENNE SPROWADZONE Z KRAKOWA PRZESTRASZAJĄ OBLĘŻONYCH.

WAHANIE SIĘ ZAKONNIKÓW.

STARSZYCH RADY DŹWIGAJĄ NA DUCHU UPADŁYCH.

BRZUCHAŃSKI POWIĘKSZA PRZESTRACH OBLĘŻONYCH.

UJĘCIE BRZUCHAŃSKIEGO I WSKAZANIE GO NA TORTURY I KARĘ ŚMIERCI.

BRZUCHAŃSKI CUDOWNIE UWOLNIONY.

MILLER PISZE DO ZAKONNIKÓW OSTATNI RAZ NAPOMINAJĄC.

OWAŻNI OJCOWIE ODPOWIADAJĄ.

PISMO ZAKONNIKÓW DO HRABIEGO.

ŻEBRACZKA ODNOSI LIST MILLEROWI.

ODPOWIEDŻ HRABIEGO NA LIST ZAKONNIKÓW.

ZAKONNICY CZUWAJĄ CAŁĄ NOC.

W DZIEŃ BOŻEGO NARODZENIA MILLER NAJGWAŁTOWNIEJ DOBYWA KLASZTORU.

SZWEDZI NAJWIĘCEJ RZUCAJĄ POCISKÓW PALNYCH.

RZUCANIE KUL WYDRĄŻONYCH CZYLI GRANATÓW.

POCISKI PRZEZ SZWEDÓW RZUCANE WRACAJA Z ZAPĘDEM DO OBOZU.

MILLER ŻĄDA OKUPU I PRZYRZEKA ODSTĄPIĆ OD OBLĘŻENIA.

ŻEBRACZKA PRZYNOSI MILLEROWI HISTORYĄ I OBRAZKI NAJŚW. PANNY W MIEJSCE PIENIEDZY.

ODPOWIEDŹ MILLEROWI.

PISZĄ TAKŻE DO HRABIEGO WRZESZCZEWICZA.

JASNOGÓRY CIESZĄC SIĘ NADZWYCZAJ W DZIEŃ S.SZCZEPANA I BOŻE NARODZENIE PRZESTRASZAJĄ STRZAŁAMI NIEPRZYJACIÓŁ.

ODSTĄPIENIE NIEPRZYJACIELA.

OBEJRZENIE ZNISZCZONYCH FOLWARKÓW I PODDANYCH KLASZTORU.

DOBROCZYNNOŚĆ HRABIEGO CELAREGO.

DOBROCZYNNOSŚĆ SZLACHTY DLA SGO MIEJSCA.

UWOLNIENIE OD OBLĘŻENIA JASNEJ GÓRY JEST ŁASKĄ SAMEGO BOGA.

ZARTOWANIE Z ZAKONNIKÓW.

PRZYWÓDCY WOJSKA IDĄ NA POMOC KLASZTOROWI PO USTĄPIENIU OBLEGAJĄCYCH.

JASNA GÓRA CUDOWNIE OBRONIONA.

MILLER WIDOKIEM KOBIETY PRZESTRASZONY.

OPOWIADANIE MILLERA O WIDZIANEJ KOBIECIE.

KOBIETA NA WAŁACH KLASZTORNYCH OD SZWEDÓW WIDZIANA.

TENŻE STARZEC UKAZAŁ SIĘ PEWNEJ KOBIECIE W ŚNIE.

KOBIETA NA MURACH WIDZIANA TRWOŻYŁA SZWEDÓW.

ŻOŁNIERZ SZWEDZKI STRZELAJĄCY DO KAPLICY MATKI BOSKIEJ STRĘTWIAŁ.

OSOBA Z DOBYTYM MIECZEM UKAZUJE SIĘ Z KLASZTORU.

ŻOŁNIERZE DO UKAZUJĄCEJ SIĘ KOBIETY MIERZĄCY SRODZE UKARANI.

JASNA GÓRA WŚRÓD MGŁY LUDZI OCZY SZWEDÓW

BYŁO WIELE INNYCH CUDÓW, O KTÓRYCH MILCZYMY Z SŁUSZNEGO POWODU.

POSEŁ CARA MOSKIEWSKIEGO ODWIEDZA JASNĄ GÓRĘ.

PYTANIA POSŁA.

KOPIA I HISTORYA S. OBRAZU OFIAROWANA CAROWI MOSKIEWSKIEMU

SŁOWA MOSKIEWSKIEGO POSŁA PRZY ODEJŚCIU.

ZWYCIĘZTWO KRÓLA SZWEDZKIEGO, GDZIE DWADZIEŚCIA TYSIĘCY POLAKÓW POLEGŁO, A CZĘSTOCHOWA ZBURZONĄ ZOSTAŁA. BAJECZNE ZWYCIĘSTWO SZWEDÓW.

MILLER POWRACA I NAPADA ZNOWU CZĘSTOCHOWĘ Z HR. WRZESZCZEWSKIM I SADOWSKIM

WYCIĘCIE 200 SZWEDÓW W WIELUNIU.

SZWEDZKI Z MILLEREM Z POD JASNEJ GÓRY ODPĘDZENI .

HR. WRZESZCZEWICZ NAPADA PO CZWARTY RAZ KLASZTOR .

PIĄTY NAPAD NA KLASZTOR JASNO GÓRSKI PRZEZ HR. WRZESZCZEWICZA .

ODPĘDZENIE HRABIEGO .

ŚMIEĆ HRABIEGO .

CUDOWNA WRÓŻBA ZWYCIĘZTWA - OBRAZ ŚWIĘTY NA SWOJE MIEJSCE PRZYWRÓCONY .

CZĘSTOCHOWA PRZEZ NACZELNIKÓW KOŚCIOŁA JASNĄ GÓRĄ NA PRZYSZŁOŚĆ NAZWANA.

Z PRZYWRÓCENIEM S. OBRAZEM USTAJE ZARAZA W KLASZTORZE.

PO PRZYWRÓCENIU S. OBRAZU NIEPRZYJACIEL WSTRZYMANYM ZOSTAJE OD NACHODZENIA JASNEJ GÓRY.

SPRZYMIERZENIE SIĘ SZWEDÓW Z KSIĘCIEM PRUSKIM I RAKOCYM KSIĘCIEM SIEDMIOGRODU.

ODEZWA RATOCEGO DO POLAKÓW.

RAKOCY I BRANDENBURCZYK OSADZAJĄ MIASTO ZAŁOGAMI.

SZWED NIE MÓGŁ NAPADAĆ NA KLASZTOR KIEDY JESZCZE S. OBRAZ ZNAJDOWAŁ SIĘ NA JASNEJ GÓRZE

ZARAZ NASTĘPNEJ NOCY PO PRZENIESIENIU GDZIENIEGDZIEJ OBRAZU HR. WRZESZCZEWICZ NAPADŁ NA JASNĄ GÓRĘ.

OCALENIE JASNEJ GÓRY DODAJE ODWAGI POLAKOM .

WARUNKI POD KTÓRYMI POLACY PRZYSTALI DO SZWEDA.

WARUNKI PRZYTOCZONE WYŻEJ NIE MIAŁY MOCY BEZ ZEZWOLENIA DUCHOWIEŃSTWA.

PISMO PRYMAS KRÓLESTWA DODAJE ODWAGI POLAKOM DO OBRONIENIA OJCZYZNY.

POWODY ZWIĄZKU.

SZCZEGÓLNIEJSZĄ PRZYCZYNĄ ZWIĄZKU BYŁO OBLĘŻENIE JASNEJ GÓRY.

OGŁOSZENIE SZWEDA I Z NIM TRZYMAJĄCYCH POLAKÓW ZA NIEPRZYJACIÓŁ OJCZYZNY.

WODZOM RZECZYPOSPOLITEJ DODANI SĄ KOMISARZE.

PISMO PRYMASA KRÓLESTWA ŻE TATARZY CIĄGNĄ NA POMOC OJCZYZNIE, NIE ZAŚ NA OBALENIE STANU SZLACHECKIEGO. 

GORLIWOŚĆ STAROŻYTNYCH W OBRONIE PRAW KOŚCIOŁA I OJCZYZNY

GORLIWOŚĆ STAROŻYTNYCH MA NAŚLADOWCÓW W POLAKACH.

SLUB JANA KAZIMIERZA WE LWOWIE UCZYNIONY.

SZCZEGÓLNIEJSZ OPIEKA BOGA NAD KRÓLEM I KRÓLOWĄ. JEJ KRÓL. MOŚĆ UNIKNĘŁA ZASADZEK NIEPRZYJACIELA.

SZWEDZI PRZECIĘLI JANOWI KAZIMIERZOWI POWRÓT Z GDAŃSKA DO POLSKI.

KRÓLOWA PRZEZNACZA JASNĄ GÓRĘ NA MIEJSCE ZEBRANIA SIĘ SENATU.

KRÓL KAZIMIERZ PRZEZ ZRĘCZNOŚĆ CZARNIECKIEGO NA POWRÓT DO POLSKI SPROWADZONY.

KRÓL STAJE PRZED ZGROMADZONYM NA JASNEJ GÓRZE SENATEM.

SZCZEGÓLNIEJSZE PRZYWIĄZANIE I GORLIWOŚĆ KRÓLESTWA ICH MOŚCI O ŚWIĘTE MIEJSCE.

WRÓŻBA SZCZĘŚLIWSZEGO POWODZENIA.

PRZYSŁOWIA SZWEDÓW O CZĘSTOCHOWIE.

NOWA GIGANTOMACHIA

Przez Szwedów i innych kacerzy podjęta przeciwko Świętemu Obrazowi Bogarodzicy, przez ś. Łukasza malowanemu a na Jasnej Górze Częstochowskiej u zakonników reguły ś. Pawła pierwszego pustelnika, w najsławniejszym na całą Polskę klasztorze złożonemu, teraz dla potomności wiernie opisana ku wiecznej pamięci dobrodziejstw Najświętszej Maryi Panny

przez Wielebnego Ojca Augustyna Kordeckiego Jasnej Góry Przeora.

DO NAJJAŚNIEJSZEGO I NAJPOTĘŻNIEJSZEGO JANA KAZIMIERZA Z BOŻEJ ŁASKI KRÓLA POLSKIEGO, WIELKIEGO KSIĘCIA LITEWSKIEGO, BOSKIEGO, PRUSKIEGO, MAZOWIECKIEGO, ŻMUDZKIEGO, INFLANCKIEGO, SMOLEŃSKIEGO, CZERNIECHOWSKIEGO, JAKO TEŻ SZWEDÓW, GOTÓW I WANDALÓW DZIEDZICZNEGO KRÓLA PANA NASZEGO NAJŁASKAWSZEGO.

Przedstawiamy Ci Najpotężniejszy Królu, obraz powstającej z pomocą Najświętszej Panny Ojczyzny. Bolałeś nad jej pognębieniem, słuszna więc abyś się cieszył, kiedy ją widzisz na przekór zuchwałym zamachom, nad spodziewanie sąsiednich narodów, Boskim cudem od ostatecznej zagłady uratowaną. Nie zazdrość Wasza Królewska Mość owym wielkim mocarzom, którzy albo nad licznemi królestwy swojem berłem władając niezliczone wystawiają wojska, niedostępne budują warownie, wznoszą ogromne i rozległe mury, lub się też chlubią groźnemi twierdzami, co w niebo patrzą ze szczytów skał spadzistych. Większać Tobie Janie Kazimierzu chwała, że panujesz nad takim narodem, którego sam Bóg potężną prawicą przeciwko wszelkim zamachom nieprzyjaciół cudownie broni i zasłania; że rządzisz takiem królestwem, którego Najchwalebniejszą nieba i ziemi Pani Bogarodzica sama jest Królową, a stolicę swojego panowania na Jasnej Górze założyła. Słuszna też, aby wszyscy Chrystusa i Matki Jego czciciele śpiewywali narodowi Polskiemu z niewoli srogiego wroga wyzwolonemu, ową pieśń króla proroka: Błogosławiony naród, którego Panem Bóg jego, błogosławiony lud, który On obrał za dziedzietwo sobie!

Jeżeli kiedy, to niezawodnie teraz odnowił Bóg w Polsce dawne potęgi swej cuda, które był niegdyś na obronę wybranego, a od Madyanitów gnębionego ludu, przez ręce Gedeona uczynił.

Pychą nadęty Karol Gustaw, podstępnie przez stany wybrany, opanował gwałtem Królestwo Szwedzkie z wielką krzywdą dla prawdziwego dziedzica i prawego swoich przodków następcy. W nienasyconej żądzy panowania, przeciągnąwszy na swoją stronę niektórych zwolenników Machiawela i Kalwina, najechał Wielko i Małopolskę. ubezpieczoną rozejmem, bez poprzedniego wypowiedzenia wojny i podania przyczyny, jak tego prawa narodów wymagają.

Rozlały się po Królestwie słynnem z wiary katolickiej hordy ludów rozmaitemi kacerstwy splamionych, jako: Szwedy, Finny, Niemcy, Pomorzany, Szkoty, Kaszuby, Cygani, Szlązacy, Węgrowie, Żydzi, ) Czechowie, Prusacy, a co najgorsza: byli tam i swoi, co jadem żmii Ojczyznę zabić byli gotowi.

Najwyżsi Kościoła i Rzeczypospolitej' naczelnicy przymuszeni zostali uciekać z kraju i na obcej ziemi przebywać — wystawieni na szyderstwa gawiedzi i urąganie heretyków. Poburzone zamki, wywrócone miasta, szlachta w pęta okuta, nierycerscy i plec niewieścia żelazem, więzieniem lub sromotną niewolą wyniszczeni. Kościoły świętokradztwem splamione — święte naczynia i sprzęty potłuczone — ołtarze powywracane — święte obrazy powyrzucane, podarte i spalone — Najświętsze Ciało Chrystusa Pana po ziemi rozrzucone i zdeptane — grobowce umarłych pootwierane — trupy powyrzucane — słudzy ołtarza męczeni, mordowani, wieszani!

Wszystkiego się dopuszczano, co tylko szalona rozpusta na myśl przyniosła. Dymiły się pożarem święte przybytki — śladów wsi szukano w popiołach — po polach leżały trupy pomordowanej szlachty — z żadnej innej winy, tylko że byli Polakami. Cóż miał uczynić wtenczas Polak?! Wołał do Pana, wzywając pomocy. A jak dobrze przepowiedział niegdyś Anioł Pański Gedeonowi: Pan z Tobą z mężów najmocniejszy, idź w tej mocy twojej, a wybawisz Izraela z ręki Madyańskiej; tak z szczęśliwym skutkiem Najpotężniejszy Królu, udzielił Ci błogosławieństwa Najwyższy Pasterz owczarni Chrystusa i Naczelnik Kościoła katolickiego Aleksander VII. I jako Gedeon niepierwej wziął się do walki, aż otrzymał cudownie znak pewnego zwycięztwa: rano niebieską rosą skropione; tak dopiero wtenczas szli śmiele Polacy na nieprzyjaciela, kiedy Najświętsza Panna runem Gedeona osłonięta pożar Jasnej Góry ugasiła i rosą męztwa umysły obrońców napoiła.

Ciesz się Panie, tym tak widocznym znakiem łaskawości Bożej dla Polski, i niewątpliwą opieką Bogarodzicy, której siebie samego i Twoje Królestwo świętą, zobowiązałeś przysięgą. Z tem od nieba udzielonem męztwem postępuj w pożądanem zwycięztwie, a nad samemi piekielnemi bramami tryumf odniesiesz, jeżeli zwalczysz najzawziętszego imienia Maryi nieprzyjaciela i kacerstwo grożące obaleniem katolickiej wiary wytępisz.

Niech nam "żyje najszczęśliwiej Jego Świątobliwość' Aleksander VII i niech darzy ojcowską przychylnością życzliwą sobie Polskę! Niech żyje Jan Kazimierz, Król nasz niezwyciężony, kościoła Bożego pobożny i waleczny obrońca! Niech żyją szlachetne serca Polskich żołnierzy i niech bronią z niezmordowaną gorliwością i niepokonanem męztwem powagi Świętej Apostolskiej stolicy! Niech przepadnie w piekło bezbożne kacerstwo, ów niszczyciel pokoju i bezpieczeństwa ludów!

Przyjmij Najpotężniejszy Królu to za świętą przyszłych zwycięztw wróżbę: że Jasna Góra jedynie za łaską Bogarodzicy niezdobytą się stała. Ażeby zaś Twoje życzenia najpomyślniejszy osiągnęły skutek, przed Najwyższy Majestat korne modły zasćłać będziemy. Nas zresztą uniżone i życzliwe sługi Twoje, zwykłą sobie łaskawością zasłaniaj i zachowuj

WASZEJ KRÓLEWSKIEJ MOŚCI

najuniżeńszy sługa

O. AUGUSTYN KORDECKI,

Zakonu ś. Pawła pierwszego pustelnika
Prowincya! — w swojem i całego
konwentu Jasnogórskiego imieniu.

DO CZYTELNIKA.

Jest w Małopolsce w dyecezyi Krakowskiej góra Częstochowska, którą przodkowie Jasną Górą nazwali dla tego: że miły na wszystkie strony przedstawia widok i nieznacznie dążąc ku szczytowi z twardej się wysuwa opoki. Nazwę tę uświetniły bardziej słynne owe cuda, któremi jaśnieje obraz Najświętszej Maryi Panny przez ś. Łukasza na stole cyprysowym odmalowany, przy którym Jezus syn Boży z swą najmilszą matką i ś. Józefem, opiekunem w domu Nazareńskim zwykł był pokarm przyjmować. Obraz ten z Jeruzalem dostał się do Konstantynopola, a ztamtąd na Ruś, gdzie go Lew, książe Ruski w zamku Belzkim złożył, a w pięćset prawie lat Władysław książe Opolskie w r. 1382 tu go umieścił, wielki i dosyć okazały kościół oraz klasztor wybudowawszy, który zakonnikom reguły ś. Pawła pierwszego pustelnika z Węgier sprowadzonym, oddał. Ponieważ zaś podobało się Wszechmocnemu Bogu szczególniejszemi łaskami miejsce to głośnem uczynić, i wielkiemi dobrodziejstwy pobożnych Katolików do wielbienia obrazu Matki Boskiej skłonić, zaczęli nie tylko mieszkańcy Królestwa pielgrzymki odbywać, lecz także liczne ludy z sąsiednich i odległych krajów: Rusini, Litwini, Żmudzini, Prusacy, Kaszuby, Kroaci, Dalmatowie, Inflantczycy, Węgrzy, Dakowie, Mołdawianie, Albańczycy, Szlązacy, Czesi, Sasi; a Królowie, Książęta i Biskupi Senatorowie, Szlachta i inni składali tu liczne swoje wota. Ażeby zaś drogi ten skarb świętego Obrazu, z którego tyle dobrodziejstw Boga na Jego czcicieli spływa, ocalić od grabieży nieprzyjaciół (czego się już był przedtem Czech Zyska, Hussyta w r. 1430 na tem świętem miejscu dopuścił) Władysław IV Król Polski z pobożną i wspaniałą szczodrobliwością otoczył kościół i klasztór murem, (który już byli pierwej zakonnicy własnym kosztem wznieśli) i basztami umocnił. W tymże czasie także Maciej Łubieński Arcybiskup Gnieźnieński, Prymas Królestwa Polskiego, kaplicę gdzie pierwiaskowo święty Obraz był umieszczony, z wielkim kosztem obszerniej odbudował i kształt jej kościoła nadał. Gdy Karol Gustaw, Król Szwedzki w r. 1655 Polskę najechał, i pustosząc wszystkie jej ziemie, po kościołach święte naczynia i skarby zrabował, i na tem sobie wiele założył: aby klasztor Częstochowski nie pozostał wolnym od rabunku jego wojska. Wysłał więc z licznem żołnierstwem Generała Millera na jego zdobycie. Co przy tem dobywaniu zaszło, porządkiem czytaj i składaj dzięki wielkiej Niebios i ziemi Królowej na Jasnej Górze siedzibę mającej, tryumfującej z zuchwałych a świętokradzkich zamachów heretyków, w której cudowne dzieła Boskie uwielbiaj.

* * *

ZNAKI POPRZEDZAJĄCE WTARGNIENIE SZWEDÓW.

Gdy Bóg Najwyższy postanowił ukarać Polaków, w dobroci swojej zesłał pierw ku upamiętaniu rozmaite przepowiednie i znaki przyszłą klęskę zwiastujące. Dopuścił iż oprócz wielu cudów na Niebie i ziemi kościół Częstochowski w pośród zimy od uderzenia piorunu zrysował się, a wyniosła wieża okazała wysoką i bogatą kopułą, przypadkowym pożarem spłonęła R. P. 1654 dnia 10 Lutego. Lecz najbardziej przeraził wszystkich cudowny znak na Niebie, który się zdarzył tegoż samego roku dnia 9 Czerwca na twarzy zachodzącego słońca. Nad nosem słońca widziano krzyż, przemieniający się w serce, które mieczem przeszyte chyląc się na stronę lewą stanęło pod okiem. Pod drugiem zaś okiem twarzy słonecznej widziano uzbrojoną rękę, jabłko trzymającą — jabłko to wznosiło się po oku ku czołowi rozdzieliwszy się na cztery części, a gdy wypłynęło po nad tarczę słońca, przedstawiło rózgę.

Roku więc następnego, niby bicz Boży przeciwko Polakom wyruszył z północy Karol Gustaw królem Szwedzkim wybrany, chociaż królestwo to prawem następstwa należało się Janowi Kazimierzowi królowi Polskiemu. Po zajęciu Wielkopolski, gdy miał ruszyć ku Krakowu, umyślił: aby napaść na klasztor Częstochowski — wysłał więc w tym celu naprzód część wojska z Radziejowskim, uważając za korzystne skarbami i sprzętem jasnogórskim powiększyć siły wojenne potrzebne do zdobywania stolicy Rzeczypospolitej.

Kiedy takowe plany układają sobie Szwedzi w Kaliszu, zbliżające się Polskie wojska pomieszały ich zamiary i zmusiły nieprzyjaciela do zajęcia pierwej Koła, Łęczycy, Łowicza i Warszawy. Wreszcie gdy wpadły Szwedy do Krakowa, wedle pierwotnej myśli wysłali ku Częstochowie trzy tysiące wyborowej konnicy. Lecz i ta wyprawa się niepowiodła; Gustaw albowiem posłyszawszy o zbliżaniu się kwarcianych wyruszył wraz z wojskiem z Krakowa, zostawiwszy tylko załogę dla obrony stolicy. Ztąd, gdy po układach z wodzami królestwa w Korczynie odbytych do Warszawy przybył; wysłał generała Millera z częścią wojska dla zajęcia klasztoru Częstochowskiego i zostawienia w nim załogi.

HRABIA WRZESZCZEWICZ NAPADA CZĘSTOCHOWĘ.

Jan Wejchard, hrabia z Wrzeszczewicz, chcąc się przysłużyć Gustawowi, naprzód pospieszył i niespodzianie pod klasztorem około godziny dziesiątej w nocy z wojskiem stanąwszy, dla postrachu niezwyczajnym odgłosem trąb przeraził sługi Boże — a zarazem wysłał posłów dla oznajmienia zakonnikom: ażeby i oni skoro już wszystka Rzeczpospolita poddała się królowi Szwedzkiemu, klasztor pod jego władzę oddali — w przeciwnym zaś razie groził ostateczną zagładą, której opierający się jego woli doznać będą musieli od czterech tysięcy żołnierzy wkrótce pod mury podstąpić mających. Obiecał wreszcie wszystkie posiadłości klasztorne w perzynę obrócić. Gdy zakonnicy przystępu stanowczo odmówili, pozorem uszanowania dla świętego miejsca wściekłość swoją osłaniając, do następnego dnia sprawę odłożył.

Gdy dzień zajaśniał, wyszli do Hrabiego posłowie z Jasnej Góry: Brat Benedykt Jaraczewski i Brat Marcellin Tomicki z oświadczeniem w imieniu Zgromadzenia: że się dziwią niezmiernie i wcale niepojmują co to znaczy, że pan katolicki występuje tak po nieprzyjacielsku przeciw świętemu miejscu, którego sam niedawno był szczególniejszym obrońcą i hojnym dobrodziejem, że teraz podczas głuchej nocy z wojennym hałasem napada i bramy klasztorne otworzyć serce każe. Dodali, że wszyscy Ojcowie błagają go i zaklinają na wiarę katolicką, ażeby im pozwolił jako mnichom oddawać się zatrudnieniom życia według reguły ich Zakonu i ażeby im wolno było bez przeszkody i obawy zostać w spokoju pod jego opieką.

HRABIA RADZI PODDANIE SIĘ.

Nie tajno wam, zacni Ojcowie, odpowiedział na to Hrabia, z jakiem usposobieniem byłem zawsze dla tego Świętego Miejsca i dla waszego Zgromadzenia, również z jaką sumiennością i stałością opiekowałem się wami i jakiemi dobrodziej siwy udarowałem. Dla tego pragnąłbym, żebyście byli tego przekonania: że obecne czasy w niczem niezmniejszyły mojej dla was przychylności i życzliwości. Jako przyjaciel, nie jako wróg, i teraz do was przychodzę. Bez obawy zdajcie mojej opiece wasz klasztor; tak bowiem radzi czas i okoliczności — zyskacie upragnioną spokojność, dla klasztoru zaś bezpieczeństwo. Przyrzekam wam stanowczo, że świętości zostaną nietknięte a dobra i posiadłości wasze nie będą niszczone: sam będę ponosił niezbędne koszta, a nawet o was będę miał staranie i środków utrzymania się dostarczę. Rozważcie zatem pilnie: ile skorzystacie, jeżeli czyniąc zadosyć mojem życzeniom zechcecie mi oddać klasztor. Zastanówcie się nad tem. aby was większe nieszczęście niezaskoczyło ze strony tuż, tuż zagrażającego wojska generała Millera, heretyka, którego rozkazy tem twardsze będą, że jest nieprzyjacielem świętej wiary. Trzeba będzie ulegając konieczności, znieść, co surowy wykonawca postanowi i dopiero późno żałować będziecie z bólem duszy i ciała, żeście wzgardzili łagodną radą.

ZAKONNICY NARADZAJĄ SIĘ CZY KLASZTÓR ODDAĆ HRABIEMU.

Niepomału poruszyła zakonników świeża pamięć dobrodziejstw Hrabiego i obietnica przychylności na przyszłość, jednakowoż podstąpienie dnia wczorajszego w zbyt znacznej liczbie pod mury, mocno niepokojąc umysły, niepozwoliło stosować się do jego rady i utrzymało niezachwiane postanowienie bronienia klasztoru, zwłaszcza że ich niepomału dotknęło nieszczęście łatwowiernych, uwiedzionych chytrem słowem nieprzyjaciela. Za zgodą więc wszystkich uznano: że od wroga wszystkiego lękać się należy.

Gdy wielu ze szlachty uciekających przed wściekłością wojny w klasztorze się schroniło, zakonnicy chcąc im zaufanie swe pokazać, zapytali: co sądzą w tej sprawie ?

ZAMOJSKI ODRADZA PODDANIE SIĘ.

Pan Stefan Zamojski Miecznik Sieradzki, mąż roztropny i wielkiego umysłu, w sztuce wojennej biegły, wszelkie Wachanie się usunął tak do obradujących przemówiwszy: O waszą to sprawę chodzi, czcigodni Ojcowie! porównawszy zatem potęgę nieprzyjacielskiego wojska z możnością stawienia jej oporu z waszej strony, podług sił i środków obrony idźcie za własną wolą. Wprawdzie my, jako goście tutaj z trudnością możemy wam światłej udzielić rady; jednakże ponieważ od was Wielebni Ojcowie, zapytani zostaliśmy, co myślimy uczynić? — póki konieczność nienagli, dalekiem od nas niech będzie poddanie się woli nieprzyjaciela: haniebną albowiem i niegodziwą jest rzeczą przez sromotne uleganie szukać u wiarołomnego nieprzyjaciela niepewnego pokoju. Schroniliśmy się tu z własnej woli i z miłości ku Świętemu Miejscu z żonami i dziećmi najdroższemi, oddając się w opiekę Najświętszej Bogarodzicy; a niezachwianą zatem wiarą postanowiliśmy żyć z wami najbogobojniejsi Ojcowie i z wami raczej umierać, jeżeli tak Bóg zechce, aniżeli przyjąć jaki warunek nikczemnej niewoli lub patrzeć na zniewagę świętości. O! zapewnie ta Matka Najwyższego Boga która nas natchnęła szlachetną żądzą bronienia Jej czci przeciwko bezbożnym blużnierstwom heretyków, przybędzie w pomoc pobożnem usiłowaniom sług swoich i sprawę słusznej obrony wesprze.

Wysłano więc znowu tychże samych Ojców, aby przez pamięć dawniejszych przyjacielskich z niemi stosunków prosić Hrabiego o odstąpienie od swego zamiaru, albo przynajmniej o zaniechanie go do czasu: dopóki Ojcowie którzy do woli przełożonych we wszystkiem stosować się muszą od Przewielebnego Ojca Prowincjała nie będą mieli w tym razie rozkazu. Sprawował wtedy obowiązki Prowincyała Przew. O. Teofil Bronowski mąż wielce w Zakonie zasłużony, który natenczas na Szląsku w Zgromadzeniu swojego Zakonu w Głogowie zostawał.

PRZEDSTAWIENIE WARUNKÓW PODDANIA SIĘ.

Wracają Ojcowie żaląc się że napróżno użyli wszelkich starań, aby zmiękczyć to dzikie serce a jeden z nich wydobywa pismo z warunkami poddania się, które Hrabia spisał — z groźbą, iż w razie, gdyby ich nieprzyjęli, wsie klasztorne ze szczętem spali.

Osnowa warunków taka:

Dzisiaj, dnia dziewiątego Listopada stanęła umowa. z Jaśnie Wielmożnym Panem Janem Wejchardem Hrabią Wrzeszczewiczem, z postanowienia Jego Królewskiej Mości Króla Szwedzkiego najwyższym naczelnikiem wyprawy oraz pułkownikiem legii konnej i pieszej, w imieniu Najjaśniejszego i Najpotężniejszego Książęcia i Pana Karola Gustawa, Króla Szwedów, Gotów, Wandalów i t. d. i t. d. Pana swego Najłaskawszego z jednej — a % drugiej strony z wielce czcigodnymi: Przeorem, Pod — przeorzym i z całem Zgromadzeniem Jasnogórskiem czyli Częstochowskiem. I umowę tę przyrzeczono obustronnie we wszystkich jej warunkach i punktach święcie, sumiennie i niewzruszenie zachować. Rzecz zaś słowo w słowo następująca:

1. Jasna Góra poddaje się na słowo Hrabiego razem z klasztorem, warowniami i twierdzami, Jego Królewskiej Mości Królowi Szwedzkiemu i Jego Królewskiej Mości jako Obrońcy swemu Najłaskawszemu cześć oddaje.

2. Wszyscy zakonnicy (ilukolwiek ich jest od pierwszego do ostatniego) słowem kapłańskiem i zakonnem przysięgają i obiecują: Najjaśniejszemu Królowi Szwedzkiemu Karolowi Gustawowi wierność, uszanowanie i posłuszeństwo; również zrzekają się wszelkich związków, spisków, układów i umów z Królem Janem Kazimierzem i jego stronnikami.

3. Zgromadzenie przyjmuje na Gubernatora warowni i załogi Hrabiego Wrzeszczewicza, któremu, także i jego podwładnym, wyższych i niższych stopni, przyrzeka wszelką wierność, uczciwe porozumienie się, uszanowanie a w szczególności posłuszeństwo w sprawach wojny się tyczących.

4. Przyjmą zakonnicy załogę złożoną z stałej liczby żołnierzy, która nie będzie powiększoną ani teraz ani w innym czasie, chyba gdyby tego konieczność wymagała.

5. Wszystkie działa, prochy i inne zasoby wojenne jakiekolwiek one mają nazwisko (ze szczególnym spisem takowych) wyżej wspomnionemu Hrabiemu wydane zostaną. W tym względzie Ojcowie nic niezatają pod karą śmierci — również wszystkie miejsca podziemne (któreby warowni szkodliwemi być mogły), pokażą rzeczonemu Hrabiemu albo jego zastępcy, pod tąż sarną karą.

6. Rozpuszczą natychmiast wszystko żołnierstwa, które teraz mają, tak hajduków, jako i innych i żadnego żołnierza czy to jawnie, czy to potajemnie, bez wySpalenie budynków przy św. Barbarie.

raźnego pozwolenia Hrabiego lub jego zastępcy w Klasztorze nie będą utrzymywać, podejmować albo żywić.

7. Zrzekają się wszelkiego znoszenia się z nieprzyjaciołmi Jego Królewskiej Mości Króla Szwedzkiego, bądź to na piśmie, bądź to ustnie lub też jakimkolwiek innym sposobem i święcie przyrzekają: o wszystkiem, cokolwiekby się z ich wiedzą na szkodę Najjaśniejszego Króla Szwedzkiego działo, wcześnie donieść i takowemu złemu z całą swoją możnością i niezachwianą wiernością zapobiedz.

8. A nakoniec na zawdzięczenie wspomnianej umowy, rzeczeni Ojcowie i Zgromadzenie ofiarują się wyżej wzmiankowanemu Hrabiemu i Generałowi pewną summę pieniężną w gotówce wypłacić.

Z drugiej strony Hrabia wyżej wspomniany przyrzeka w imieniu Najjaśniejszego i Najpotężniejszego Karola Gustawa, Króla Szwedów, Wandalów i t.d. i t.d. Szanownym Ojcom i całemu Zgromadzeniu i t.d.

ODPOWIEDZI ZAKONNIKÓW.

Krótko na to Ojcowie odpowiedzieli: Byłoby świętokradztwem, ażeby Zakonnicy, którzy Bogu jedynie ślubami się zobowiązali, przysięgali na rzeczy świeckie;

bezbożnem by było znieważać obecnością niewiernych czci Bożej poświęcone miejsca; przeznaczeniem zaś ich (zakonników) jest: raczej uczciwie poledz, niż żyć bezbożnie. A zatem, choć' Pan Hrabia grozi: przecież z pewnością nigdy nie uczynią tego, czego sobie życzy.

SPALENIE BUDYNKÓW PRZY ŚW. BARBARZE.

Uniósłszy się gniewem nieprawy Katolik, zapalił zabudowania przy kościele ś. Barbary i w pospiesznym pochodzie do Krzepic odciągnął, pożegnawszy Częstochowę kilkakrotnym wystrzałem z dział.

HRABIA ZAPRASZA MILLERA DO NAPADU NA KLASZTÓR.

W cztery dni potem, wzmocniony wojskiem załogi Krzepickiej, napadł na posiadłości klasztorne i przeszło czterysta sztuk rogacizny i trzody uprowadził. Dalej nie hamując się w swojej zapalczywości zabiega drogę Millerowi (który wtenczas z Województwa Sieradzkiego do Prus wyprawę gotował) i radzi mu przyspieszenie napadu na klasztór. Bez trudności też zwolennik Kalwińskiego zabobonu usłuchał Katolika, szczególniej, gdy tenże ciągle mu prawił o ogromnych bogactwach klasztoru, i o złożonych tamże potajemnie majątkach szlachty: łatwo zatem tak wymownem przedstawieniom dał się nakłonić do złupienia skarbu w nadziei powiększenia sił wojennych na wyprawę do Prus.

WYSŁANIE OJCÓW DO WITEMBERGA DLA ZBADANIA JEGO ZAMIARÓW.

Wśród tego wysłało Zgromadzenie dwóch Ojców do Krakowa, do Wilemberga wodza szwedzkiego wojska, a to niby w celu otrzymania listu bezpieczeństwa, w rzeczy zaś samej dla zbadania: co on uczynić z klasztorem sobie zamierzył — i dla tego jakich szczególniej wysłano, którzy znali dokładnie język niemiecki. Ci właśnie w tym czasie wróciwszy oznajmują, że Witemberg nie wzbraniał się wydać klasztorowi listu bezpieczeństwa, owszem polecił naczelnikowi kancellaryi ażeby takowy jak najprędzej wygotował, a to aż do dalszego postanowienia o klasztorze. Odpowiedź ta (chociaż Przełożony już poprzednio myślał o obronie klasztoru), nabawiła go teraz tem większej troski. Zwoławszy więc na wspólną naradę Ojców i zapytawszy każdego o zdanie, gdy wszyscy jednomyślnie sądzili, ażeby bez wszelkiej trwogi, poruczywszy się Panu Bogu i obronie Najświętszej Dziewicy Matki (w której szczególniejszej opiece miejsce zostawało) bronić klasztoru: Przełożony zwrócił całą uwagę na stawienie odporu nieprzyjacielowi sądząc, że żadnego środka i sposobu w tej sprawie pomijać nienależy.

UTONIĘCIE PRZESZKÓD PRZY OBRONIE KLASZTORU.

Po lewej stronie na pochyłości Jasnej Góry znajdowało się wiele tandeciarskich kramów wzdłuż murów fortecznych szeregiem się ciągnących, w których wystawiane były na sprzedaż rozmaite przedmioty, przyczyniające się do pomnożenia pobożności katolików i pielgrzymów, sławne cudami miejsce zwiedzających, jako to: obrazy Świętych, różańce, koronki, książki i inne rzeczy. Ponieważ kramy owe mogły ułatwić przystęp pod mury, polecono więc je zburzyć. Z tego powodu nieoszczędzono nawet budowli bliższych podnoża góry.

WYSŁANIE PROŚB DO ROZMAITYCH OSÓB.

Dalej ks. Przeor przedstawia uniżoną prośbę Najjaśniejszemu Królowi Janowi Kazimierzowi, który wtenczas wstąpił dla zebrania wojska do Księstwa Opolskiego; szlachta bowiem niektóra zwabiona od Szweda nadzieją pokoju i bezpieczeństwa, do domów się rozeszła. W tak szybkim postępie nieprzyjaciół nie można było spodziewać się od Króla pomocy, któraby wrogom w liczbie i sile sprostać mogła. Pisze dalej ks. Przeor do Pana Stefana Czarnieckiego Kasztelana Kijowskiego, po którym się spodziewano że najprędzej przyjść może w pomoc Jasnej Górze, ponieważ stał z wojskiem tylko o granicę, bo w Księstwie Siewierskiem; jeżeli ustępując z Krakowa nie dał poprzednio słowa Szwedowi, że przeciwko niemu w czasie oznaczonym oręża nie podniesie.

PISMO DO SAMEGO HRABIEGO I SADOWSKIEGO.

Pisze i do znakomitszych naczelników nieprzyjacielskiego wojska, szczególniej do Hrabiego Wrzeszczewicza (któremu także wizerunek Bogarodzicy misternie na miedzi wyrobiony posłano) aby, gdy już wzgląd na Zakonników, którym dotąd przyjaźń swoją okazywał od przed siewziętych kroków wstrzymać go nie może: cześć przynajmniej Bogarodzicy, którą za cudowne siebie przez Nią ocalenie, swietnemi darami na Jasnej Górze uczcił, zmieniła jego zamiary. Napisał i do Sadowskiego pułkownika Króla Szwedzkiego, prosząc go aby nie chciał narażać na zgubę Świętego Miejsca, słynnego pobożnością i ślubami królów i wodzów nie tylko w ojczystej ziemi żyjących, lecz także Książąt cudzoziemskich; miejsca sławnego pielgrzymkami Czechów, Morawian, Szlązaków i innych sąsiednich ludów Słowiańskiej mowy.

SADOWSKI ODPOWIADA OJCOM NA ICH PROŚBĘ.

Ten, więcej umiarkowany i łaskawszy na katolików, chociaż się trzymał zasad wiary Lutra, przeczytawszy list wziął Ojców do siebie wysłanych na stronę, i dał im ustnie taką radę: Trzeba wam (jak widzę) Ojcowie, wziąść na siebie ciężar grożącej wojny, tak atoli, aby rozdrażnieniem jakowem z waszej strony nie stał się nieprzyjaciel okrutniejszym. Podczas układów przedstawiajcie te i owe warunki poddania się, dopóki takie podane nie będą, na którebyście przystać mogli.

TENŻE ODRADZA MILLEROWI ZDOBYWANIE KLASZTORU.

Millerowi zaś radzi, aby nie sam klasztoru dobywał: Cóż to bowiem (mówił) będzie za sława ze zdobycia klasztoru dla tego, którego męztwu większe niegdyś twierdze uległy? A gdyby mnichy przemogły, jakąż hańbą u potomności imię twoje okryjesz, jeżeli od nierycerskicgo gminu pokonanym zostaniesz !

DUMNA ODPOWIEDŹ HRABIEGO NA LIST PANA KASZTELANA KRAK.

Hrabia Wrzeszczewicz niezmiękczony bynajmniej podarunkiem, prośbą, oraz pokorą religijną, nadęty równie dumą, jako i bluźnierstwy; odpowiedział na list pana Stanisława Warszyckiego Kasztelana Krakowskiego, pierwszego Senatora Królestwa, który go od bezbożnego czynu odwodził, w tych słowach: Niech sobie przyjdzie Pan Kasztelan i broni z całą swoją pobożnością owego Świętego Miejsca; oto czeka tu na niego wojsko Królewskie.

Pierwszy ów na świeckich ławach zasiadający w Rzeczypospolitej Senator nie pominął nigdy żadnej sposobności ozdobienia Świętego Miejsca darami i bronienia go od zamachów nieprzyjaciół — tak też i teraz uważał za rzecz bardzo pożyteczną nakłonić katolika, ażeby zaniechał świętokradzkiego zdobywania Góry oddawna czci Bogarodzicy poświęconej; spodziewając się nie bez słuszności, że stopień jego wysoki najwięcej wpływu wywrze na tego, który za dobrodziejstwo wypuszczenia mu w dzierżawę kopalu soli w Wieliczce, Polakom był obowiązany: a co jest najważniejsza sam był niegdyś szczególniejszym i dobroczynnym protektorem Świętego Miejsca. Dowiódł tedy niepomału Kasztelan, jak go obchodzi cześć Najświętszej Maryi Panny: posłał albowiem 300 złotych na wykup bydła przez wojska nieprzyjacielskie uprowadzonego, i dostarczył klasztorowi na obronę dwanaście większych dział. Krótko powiedziawszy, podejmował wszelkie starania, gdzie się tylko dało, aby Święte Miejsce nie uległo potędze heretyckich nieprzyjaciół.

ZAPOWIEDZENIE PRZYBYCIA MILLERA POD JASNĄ GÓRĘ.

Przybywają, tymczasem z konwentu Wieluńskiego O. Jacek Rudnicki Profes tegoż Zakonu a wkrótce potem Pan Michał Chlebowski, donosząc: że Miller w dziewięć tysięcy wojska i z dziewiętnastą działami większego kalibru, jako też z innym przyrządem wojennym ruszył z Wielunia ku Częstochowie z posiłkowemi hufcami Hrabiego Wrzeszczewicza, Wacława Sadowskiego, Księcia Heskiego i dwóch pułkowników Polaków, i że tu z wszelką pewnością dnia 18 b. m. przybędzie.

PRZEOR POKRZEPIA NA DUCHU, PRZERAŻONYCH PRZYBYCIEM NIEPRZYJACIELA.

Po tem doniesieniu słabsi w wierze co mniej ufali domowym siłom, lękać się poczęli, widząc przed, sobą nieprzyjaciela w sztuce wojskowej wyćwiczonego a niepohamowanego i dumnego z sprzyjającego mu szczęścia. Szczególniej też gdy Ojciec Przeor Wieluński, zważając że siły klasztoru nie będą dostateczne do odparcia napadu, radził: że trzeba raczej myśleć o wyjednaniu jakiegokolwiek pokoju, aniżeli Miejsce Święte narażać na szwank niepewnego wypadku wojny; ażeby kiedy już będzie zapóźno, Zgromadzenie nie żałowało że zaniechało układów poddania. Lecz Przełożony Jasnej Góry zwróciwszy całą swoją myśl i usiłowanie do obrony skarbnicy łask Bożych i Świętości Królestwa Polskiego, miejsca słynnego z rozlicznych i wielkich cudów; z nieustraszonym umysłem w przedsięwziętym trwając zamiarze, zachęcał Braci i nakłaniał: ażeby walcząc  zrobili ofiarę z swego życia na cześć Bogarodzicy, która tyle tak wielkich dobrodziejstw z tego miejsca na naród Polski z hojną łaskawością zlała, ażeby pamiętali i ufali, że niemniej dla sług i stróżów swoich w tak wielkiej potrzebie będzie łaskawą.

Tak więc dnia 18 Listopada zwołuje wszystkich Ojców Zgromadzenia zakonnego, oraz tych którzykolwiek ze świeckich osób schronili się do Częstochowy; zachęca ich pobożnie, ażeby byli uczestnikami Mszy Świętej przed ołtarzem N. M. Panny — rozkazuje obnosić Najświętszy Sakrament około murów i warowni wśród publicznych modłów — błogosławi działa większe i mniejsze, kule ołowiane, żelazne i naczynia z prochem. Dodając odwagi zachęca, ażeby każdy pełniąc swój obowiązek który na niego przypadł, bez trwogi czekał na nieprzyjaciela.

NIEPRZYJACIEL PODSTĄPIŁ I OPASAŁ KLASZTOR.

W tem, prawie o godzinie drugiej po południu gromadzą się hufy Szwedzkie — a gdy stanęły u podnóża góry, naprzeciw klasztoru, Generał Miller przesłał przez jednego klasztornego ze wsi Lgoty list do Zakonników i innych wtenczas w klasztorze będących, następującej treści;

PISMO MILIERA DO ZAKONNIKÓW.

Wielebni i Szlachetni Ojcowie i inni twierdzy i klasztoru mieszkańcy, Panowie i przyjaciele czcigodni! Dostojnościom Waszym, łącznie z oznajmieniem usług i życzliwości czynię wiadomem: że Jego Królewska Mość Król Szwedzki Pan mój Najłaskawszy, otrzymawszy pewne wiadomości o buntowniczych zamiarach w Wielkopolsce, był zmuszonym na ich poskromienie oraz w celu wzmocnienia pogranicznych zamków wysłać mnie z wojskiem w te strony. Kiedy więc tutaj przyszedłem, wnet i waszemu klasztorowi zagrozi wojsko królewskie, albowiem mam wyraźny rozkaz, załogę w murach waszych zostawić. Mniemam, że to będzie z waszą korzyścią, jeźli was zaraz & początku i wcześnie o tem ostrzegę. Czyniąc to, napominam stanowczo, ażebyście bez dalszego ociągania się wysłali kilku pełnomocnych do ułożenia się ze mną względem liczby wojska i innych okoliczności do tego się odnoszących — uczynicie przez to rzecz miłą Jego Królewskiej Mości, który obiecuje łaskę swą waszemu Klasztorowi i opiekować się. nim będzie — albowiem miejcie to przekonanie, że wasze Świętości wcale nie będą tknięte ani też nabożeństwu jaka przeszkoda się stanie, a tem mniej zelżywaść jakowa wyrządzoną będzie; chodzi bowiem tylko w Królestwie i bezpieczeństwo granic. Zresztą, po zajęciu całej Mało i Wielkopolski pod władzę Jegomości Króla Szwedzkiego opierać się myślicie: wtedy użyję wszelkich sił wojennych i spaleniem klasztoru zmuszę Was ostatecznie do posłuszeństwa. Od was to zależeć będzie — nie opierać się konieczności, ale uczciwem poddaniem zjednać sobie łaskawość Najjaśniejszego Króla naszego. Bywajcie zdrowi.

Dan w obozie 8 (18) Listopada 4655.,

Wam najprzychylniejszy

Burchard Miller, Generał — porucznik mp. Nie zdawało nam się stosownem na list ten odpowiadać pisemnie, szczególniej, gdy już na wieś zwaną Częstochówką, nie czekając odpowiedzi Szwedzi napadli i wśród srogości nieprzyjacielskiej zajęli folwark przyległy klasztorowi, zabiwszy Jana Konopskiego rządcę; a przytem sadowić się zaczęli w miejscach korzystniejszych do szturmowania: już więc nie pisać, ale orężem działać wypadało.

JAK ZAŁOGA KLASZTORU PRZYJĘŁA ZBLIŻAJĄCYCH SIĘ NIEPRZYJACIÓŁ.

W czasie więc, kiedy Szwedzi błąkali się po polach badając położenie i uzbrojenie warowni, powitaliśmy ich strzałami z dział, co tak dobrze wpłynęło, że Miller musiał pod wieczór żądać zawieszenia broni, wysławszy w tym celu dwóch Rejmentarzy Polaków, którzy korzystając z tej sposobności święcie przyrzekli Ojcom, że żadną miarą nie wezmą oręża przeciw Świętemu Miejscu, (toż samo usposobienie było Scytów, Daków i Mołdawian, których dwa tysiące pod dwoma Pułkownikami Polskiemi Królowi Szwedzkiemu służyło).

Niech ztąd oceni roztropny czytelnik, o ile straszniejszymi są dla Miejsc Świętych heretycy i pozorni Katolicy od najbardziej barbarzyńskich narodów,

CZĘSTOCHOWSCY PALĄ ZABUDOWANIA GOSPODARCZE.

Z łatwością przyrzekli Ojcowie, że zezwolą na żądanie, jeżeli wojska od ich folwarku Miller odprowadzi — a ponieważ tego odmówił, musieli się udać do sprawiedliwej obrony: gdy zatem widzieli, że ich spichlerz (lepiej tego roku niż kiedy indziej w zboże zaopatrzony) dogodnym stad się może nieprzyjacielowi, dostarczając mu żywności i schronienia, zapalili takowy w nocy rzucaniem kul ognistych wypędziwszy ztamtąd nieprzyjaciela.

Dnia następnego postawił Miller Sadowskiego i Księcia Heskiego przy kościele Ś. Barbary i przy Nowicyacie — sam zaś (czy to niepomyślną wróżbąJak załoga klasztoru przyjęła zbliżających się nieprzyjaciół, pierwszego napadu zmięszany, czy też skłoniony dogodnością miejsca więcej odpowiedniego do przypuszczenia szturmu) odciągnął z większemi działami w stronę północną klasztoru ku wsi Częstochowie, gdzie z ukrycia między budowlami rzucił niezmierną liczbę kul na nasze obronne miejsca, bez uszkodzenia jednak klasztoru.

PIERWSZE PRZYPUSZCZENIE SZTURMU DO KLASZTORU.

Znać Ojcowie celniej ustawili działa, bo nie małe spustoszenie sprawili między hufami nieprzyjacielskiem!, rozpraszając pojedyncze oddziały między budynkami się gromadzące.

ŻOŁNIERZ POLSKI CO MYŚLAŁ O RABUNKU KLASZTORU, KULĄ PRZESZYTY.

W tym czasie żołnierz z oddziału wojska Polskiego ugodzony kulą z rusznicy, poniósł karę za to. że przemyśliwał o dopuszczeniu się gwałtu na Miejscu Świętem i zostawił tem samem przykład dla późnej potomności. Ten bowiem ohydną żądzą zysku zapalony, obiecywał sobie i swoim współtowarzyszom obfity łup z rozlicznych bogactw Jasnej Góry. Właśnie w tej chwili, kiedy odwodzącym go od świętokradzkich zamiarów rzekł: Godzić się nam to którzy po stronie Szweda walczymy, w tej właśnie chwili kula z murów puszczona uderza go w głowę, mówiącego strąca z konia na ziemię i razem z życiem gasi w nim świętokradzką żądzę łupu.

ZAPALENIE PRZYLEGŁEGO DOMU NIEPRZYJACIOŁY.

To także nie mały i niespodziewany postrach rzuciło na nieprzyjaciół: że zabudowania, które uważali dla siebie za kryjówki i bezpieczeństwo, przyniosły im bardzo wielką szkodę. Albowiem gdy Ojcowie poznali, iż nieprzyjaciel z bliskich budowli wsi Częstochówki, zasłaniając się niemi, szkodliwie działać może przeciw murom i takowe burzyć; odgadli zamiary jego, i ważąc sobie Za nic utratę posiadłości w porównania z obroną Góry Najświętszej Panny, puszczać zaczęli w większej liczbie kule ogniste, które dziurawiąc dachy z siana i słomy tam będącej, niezmierny płomień z kłębami dymu pomieszany sprawiły.

SZWEDZI UCIEKAJĄCY Z ZAPALONEGO DOMU PADAJĄ OD SZTRZAŁÓW.

Wielce to przeraziło nieprzyjaciół, bo na domiar nieszczęścia własne ich strzelby, płomieniem ogarnione razić ich poczęły: wybiegli tedy na otwarte miejsce wśród popłochu, gdzie znów na strzały naszych dział narażeni bardzo wielu z pomiędzy siebie potracili.

MILLER WYSEŁA ŻOŁNIERZA POLSKIEGO ABY RADZIŁ PODDANIE SIĘ.

Wysłał więc Miller koło południa jednego z Polaków w służbie Króla Szwedzkiego zostających, ażeby tenże przywodząc przed oczy klęski Królestwa, których Ojczyzna w nieobecności Króla odwrócić nie była w stanie, zachęcał Ojców do zdania się na opiekę Króla Szwedzkiego, podobnie jak już cała Rzeczpospolita jego opiece i rządom się poddała. Wychwalał w nim roztropność w prowadzeniu wojny, do swiadczenie w sztuce wojskowej, charakter wzniosły, sąd o rzeczach poważny, uprzejmość, ludzkość, łaskawość, i że całe jego staranie i myśli do tego zmierzają, aby jak tylko można najbardziej bezpieczeństwu granic zaradzić i odwrócie klęski od najznakomitszych obywateli, którychby się od obcych obawiać przyszło. Dodał: że te są powody, aby klasztór na granicy Szląska będący w załogę opatrzyć. W tym względzie czyż nie jest słusznem i stosownem posłuchać zleceń Najłaskawszego Książęcia ? Pilniej się (mówił) nad tem zastanówcie. — Wierzajcie mi, iż lepiej jest na jego przychylność przez uległość zasłużyć, niż uporem zemstę wywoływać: cóż bowiem zostaje rozgniewanemu żołnierzowi nad wystąpienie z żelazem i pożogą przeciwko buntownikom? Wspólną przecież u wszystkich Książąt jest zasadą: oszczędzać uległych a wojować dumnych.

ZAKONNICY POKAZUJĄ ŻOLNIERZOWI RADZĄCEMU PODDANIE LIST KRÓLA SZWEDZKIEGO.

Ojcowie odłożyli do jutrzejszej narady danie odpowiedzi, gdyż na to szczególniej zwracano uwagę: że jak poprzednio Hrabia Wrzeszczewicz uczynił, tak teraz Miller przybył do oblegania klasztoru z własnego popędu wbrew woli Króla Szwedzkiego. Wysłano zatem rano dwóch Ojców z oznajmieniem: że się dziwią nadzwyczaj, jakim się sposobem dzieje: iż Król Szwedzki po wydaniu ogłoszenia obiecującego zachowanie swobód kościołów i klasztorów bez ich uszkodzenia i naruszenia, miałby tak po nieprzyjacielsku wbrew swojemu zaręczeniu występować przeciw świętemu Miejscu bez żadnej winy ze strony Zakonników. Osnowa tego ogłoszenia była taka:

My Karol Gustaw z Bożej łaski Król Szwedów, Gotów i Wandalów, Wielki Książę Finlandyi, Estonii, Karelii, Bremy, Werdy, Szczecina, Pomeranii, Kaszubów i Wandalii, Książę Rugii, Pan Ingryi, Wismarku i Bawaryi, jako też Hrabia Palatyn Reński, Juliaku, Kliwii i Bergu i t. d. i t. d.

Senatorom, Dygnitarzom i wszystkiej Szlachcie ziemi Lelowskiej w Województwie Krakowskiem łaskę i przychylność Naszą szczególniejszą!

Nie może uchodzić Waszej wiadomości, z jak ważnych powodów wzięliśmy się do oręża przeciw Królowi Polskiemu w celu odwrócenia nieszczęść, które Nam i Naszemu Królestwu z jego strony co chwila groziły. Łaska Boża tak dalece sprzyjała orężowi Naszemu, iż bez żadnej przeszkody zajęliśmy nie tylko stolicę Królestwa Warszawę, lecz także wielką część Polski w szczęśliwym pochodzie przeszliśmy zwycięzko, ufni że Bóg Najwyższy zamiarom Naszym i dalej pomyślnym skutkiem błogosławić będzie. Chociaż mogliśmy pomnożyć zwycięztwa Nasze i użyć ich w sposób przykry dla tych którzy się do Nas nie przyłączyli, jednakże wolimy raczej okazać łaskawość i dobroć, które Nam są wrodzone, niż gniew Nasz i oburzenie. Dla lego zapraszamy Was niniejszem uprzejmie i stanowczo: ażebyście po przeczytaniu tego pisma uciekli się pod opiekę i obronę Naszą, oraz zrzekli się wszelkich stosunków z Królem Polskim i ażebyście na dzień dwudziesty przyszłego miesiąca, t. j. Października do Warszawy albo sami przybyli albo też posłów waszych w dostateczne pełnomocnictwa zaopatrzonych, wysłali. Jeżeli to uczynicie przyobiecuję wam utrzymanie bez wszelkiej zmiany wolności Religii. Następnie powstzymamy żołnierzy naszych od wszelkiego rodzaju gwałtów, napadu, łupieztw i rabunku możnych, szlachty, miast, zamków i poddanych. Stosunki wreszcie handlowe z sąsiedniemi krajami, o ile się to w trudnych okolicznościach krajowych uczynić da, ubezpieczymy. Nakoniec będziemy mieli słuszny wzgląd na wszystkie wymagania odnoszące się do godności i przywilejów waszych. Jeżeli zaś tą łaską i dobrodziejstwem wzgardzicie i przy Królu Polskim zostawszy spokojnie się nie zachowacie: uważać was będziemy za nieprzyjaciół a posiadłości i majątki wasze na skarb nasz zabierzemy. Teraz zaś polecamy was łasce Bożej. Dano w Kaźmierzu pod Krakowem dnia 30 Września. Boku 1655.

Dla tego niechaj przebaczy Miller (konkludowali Jasnogórscy), że z nim żadną miarą nie można wchodzić w układy o umieszczenie załogi w klasztorze, gdyż się to swobodom Kościoła sprzeciwia.

Oburzył się na to Miller, że nierycerskie Zgromadzenie mnichów pyta go o upoważnienie, szczególniej w czasie gdy mu wyraźnie polecił Król Szwedzki ażeby buntowników na jakiejkolwiek drodze oręża ujarzmił. Na to odpowiedzieli skromie Ojcowie: że nie przez lekkomyślność, lecz z właściwej dla obecnej chwili przezorności, szczególniej w tak ważnej sprawie, odmawiają Millerowi wstępu do klasztoru, jeżeli im pierwej wyraźnej woli Królewskiej przedłożyć nie zechce.

ZAKONNICY POKAZUJĄ ŻOLNIERZOWI RADZĄCEMU PODDANIE LIST KRÓLA SZWEDZKIEGO.

Wreszcie, gdy już słońce zachodziło, wysłany przez Generała Pan Kuklinowski, dowódzca oddziała konnicy, przedłożył Ojcom wyraźne polecenie Króla, zaopatrzone pieczęcią z listem niemieckim językiem napisanym, w którym się znajdował rozkaz obsadzenia Bolesławia, Wielunia, Krzepic i Częstochowy.

Tymczasem z nadejściem nocy zapowiedziano z obu stron zawieszenie broni: pomimo tego Szwedzi korzystając z ciemności usilnie pracowali nad wznoszeniem okopów.

Nadeszła Niedziela, Święto Ofiarowania Najświętszej Maryi Panny. Chcąc Zakonnicy uroczyściej obchodzić dzień poświęcony swej Opiekunce, do zwykłych ceremonij dodali jeszcze tę uroczystość, iż wewnątrz murów obnoszono na około wśród publicznych modłów Najśw. Sakrament. Pomni na opowieść Pisma jako dla przestraszenia Filystynów Izrael obnosił arkę Bożą około obozu, zaufali silniej potężnej obronie Boga w swej istocie niż owi w symbol i figurę Wszechmocnego. Zajęci więc nabożeństwem nie mogli spieszniej, jak około południa nieprzyjacielowi odpowiedzieć, co nie pomału niecierpliwiło Szweda. W południe więc dopiero czytał Generał następującą odpowiedź Ojców:

ODPOWIEDŹ DANA MILLEROWI CO DO ROZKAZU KRÓLA SZWEDZKIEGO.

Jaśnie Wielmożny Panie!

Niechaj się dowie Wasza Dostojność, iż nie jest naszem powołaniem wybierać Królów, lecz tylko wybranych przez wysokie Stany Królestwa szanować i być im posłusznymi. Kogo zatem czuwający nad Rzeczpospolitą wybierają, temu i my lak siebie samych jako też i Święte Miejsce, które dotąd w opiece i największej czci u Królów było, kornie poddajemy i poddawać będziemy. Ale do tego nie zmusza nas oręż, bo rycerstwo nie jest naszem rzemiosłem ani mamy po temu siły, aby się opierać potędze Królów. Widzieliśmy rozporządzenie Jego Królewskiej Mości: a ponieważ mamy dostateczną załogę do powstrzymania napadu na Miejsca Święte, dla tego rozporządzenie wspomnione w wielką wprowadziło nas wątpliwość; tem bardziej że klasztor nasz z kościołem ma oddawna wcale innego pana i nazywa się Jasną Górą, miasto zaś Częstochowa wcale do klasztoru nie należy. Dla tego błagamy usilnie Jego Dostojność, abyś zechciał zostawić w pokoju Zgromadzenie nasze i Kościół Bogu i Najświętszej Bogarodzicy poświęcony, iżby w nim cześć Boga na przyszłość pozostała, gdzieby zarazem Majestat Boski błagano o zdrowie i powodzenie Najjaśniejszego Króla. Tymczasem my niegodni, zanosząc nasze prośby, polecamy się najusilniej łaskawym względom Waszej Dostojności pokładając ufność w Jego dobroci, po której i na przyszłość wiele sobie obiecujemy. Na Jasnej Górze dnia 24 Listopada, roku Zbawienia 1655.

O. Augustyn Kordecki, przeór Jasnogórski.

Miller rozstawił tymczasem na trzech miejscach działa. Po przeczytaniu listu tylko krzyknął nagle, wołając: aby dawano ognia i brano się do oręża na zniszczenie klasztoru. Wnet też od strony południowej i północnej lecą pociski i kule ogniste.

Padające kule łupią belki i wiązania dachów, latają ogniste pochodnie a prochem ładowne bomby padają na dachówki kościoła: pozwijane kłęby konopi oblane smołą i żywicą rozniecają płomień. Napróżno przecież jęczą mury, gwałtownie tłuczone: jeszcze okropniejszym ciosom postawią one czoło. Wszelkich środków chwyta się nieprzyjaciel, aby srogością wojny i postrachem przerazić serca oblężonych; atoli ani gęsto miotane ognie, ani częsty grzmot dział nieodjęły odwagi obrońcom klasztoru i nieogarnęła ich bojaźń. Po dachach była rozstawiona straż, aby ugaszać ogień bombami wzniecany: rzucano więc na nie mokre szmaty albo spychano je żerdziami. Stali na murach nieustraszeni obrońcy z równą gotowością do wytrzymania niebezpieczeństwa ze strony nieprzyjaciela, jak do niesienia takowego; stali z tym większą odwagą, skoro spostrzegli, że wiele pocisków pada bezskutecznie chybiając celu — niektóre lekko tylko dotykają się murów — inne blisko nich upadają — inne (o cudzie!) od dachówek się odbiwszy i niesprawiwszy żadnej szkody, odskakują — inne z nich wreszcie, nic nie zrobiwszy przenosiły i więcej szkody swoim z przeciwnej strony szturm przypuszczającym sprawiły, niż oblężonym.

ŚPIEWANIE PIEŚNI Z WIEŻY NA CZEŚĆ BŁOGOSŁAWIONEJ PANNY PODCZAS OBLĘŻENIA.

Podczas, gdy każdy z największą usilnością i zajęciem wypełnia swoje obowiązki, pokrzepia oblężonych pobożny odgłos pieśni na szczycie wieży śpiewanej i wygrywanej. Nieprzyjaciele zaś przeciwnie mniemając, że muzyka ta jest na wyszydzenie ich usiłowań, i że ich gwałtowne napady są lekceważone; zżymają się z wściekłości i oburzenia. Śpiew ten pobożny tak wielce podniósł ufność i odwagę w mieszkańcach Jasnej Góry, że odtąd weszło w zwyczaj: podobną harmonią osładzać sobie niedolę oblężenia i straszliwy krzyk srożącego się wojska oddalać od uszu niewieścich.

Z tąż samą siłą i natarczywością prowadził dalej nieprzyjaciel oblężenie dnia następnego i nazajutrz. Korzystając z pory nocnej i bezpieczniejszym będąc, zajmował się prowadzeniem podkopów. Wśród nieustannej pracy blisko klasztoru szańce wzniósł i przysunął pod mury maszyny stosowne do umieszczenia dział, oraz kosze ziemią napełnione — poczem zaraz zaczął rzucać większego rozmiaru kule, bardziej dla postrachu niźli ze szkodą oblężonych.

Koniec wersji demonstracyjnej.

PODCZAS NOCY NAJCZĘŚCIEJ NIEPOKOJĄ KLASZTÓR.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

STRZAŁY NIE WIELE SZKODZĄ KLASZTOROWI.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

DZIECIĘ W KOLEBCE NIEUSZKODZONE OD KULI OGNISTEJ.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

CZARNIECKI CZYNI NOCNĄ WYCIECZKĘ.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

HORN ZRANION ŚMIERTELNIE.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

NIEPRZYJACIELSKIE WYPĘDZENI Z OBOZA

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

JANIEWICZ, WĘGIER Z ZAŁOGĄ ZABIT OD SWOICH

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

KULA OGNISTA ODBITA GODZI W NIEPRZYJACIÓŁ

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

MILLER ŻĄDA WITEMBERGA ARMAT DO TŁUCZENIA MURÓW I PIECHOTY

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

NOWE DORADZANIE PODDANIA SIĘ PRZEZ SZLACHCICA POLSKIEGO

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

SZLACHCIC POSEŁ ZALEDWIE UCHODZI ŚMIERCI OD WYSTRZAŁU.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ZAŁOGA BUNTUJE SIĘ.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Z POWODU SPISKÓW ZAŁOGA PODZIELONA PRZEZORNIEJ MIĘDZY ZAKONNIKÓW.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

OJCOWIE UDAJĄ, JAKOBY SIE PODDAĆ CHCIELI.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

PODANIE ZAKONNIKOM WARUNKÓW PODDANIE SIĘ.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

OJCOWIE WYSŁANI DO UKŁADÓW.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ZAKONNICY NIE CHCĄ SIĘ ZRZEC KRÓLA JANA KAZIMIERZA.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ZATRZYMANIE OJCÓW W OBOZIE.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

NIEPRZYJACIEL GORLIWIEJ RUBI PRZYGOTOWANIA DO SZTURMU I CHCE OD ZATRZYMANYCH OJCÓW WYMÓDŹ PRZYZWOLENIE NA UGUDĘ.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

PODMAWIANIE ROZMAITEMI SPOSOBAMI DO PODDANIA SIĘ.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

POKAZYWANIE ZABRANEJ PIECHOTY CZARNIECKIEGO.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

WYRZUCANIE NIEPRZJACIELOWI WIAROŁOMSTWA Z POWODU UWIĘZIENIA OJCÓW.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

UWOLONIENIE JEDNEGO Z UWIĘZIONYCH OJCÓW, DORADZAŁ PODDANIE SIĘ

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ZDAJE SPRAWĘ MILLEROWI Z SKUTKU POSELSTWA.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

MILLER WYSEŁA DRUGIEGO UWIĘZIONEGO ZAKONNIKA.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

OJCOWIE PRZYJMUJĄ WYROK ŚMIERCI Z OCHOTĄ.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ZUCHWALI SZWEDZI, PODCZAS ZAWIESZENIA BRONI, PADAJĄ OD ZAŁOGI CZĘSTOCHOWSKIEJ.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

UWOLNIENIE OJCÓW ZATRZYMANYCH.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

MILLER NAGLI PRZEZ POSŁÓW DO PODDANIA SIĘ ROZMAITEMI POBUDKAMI.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

SZLACHCIC POLSKI NAFTUJE NA ZAMOJSKIEGO, ZA ZAKONNIKAMI PRZEMAWIAJĄCEGO I ZWIĘKSZA SŁOWY NIEBEZPIECZEŃSTWO ZAKONNIKÓW.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

LIST GROŻĄCY WITEMBERGA.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ZAKONNICY ZWLEKAJĄ Z ODPOWIEDZIĄ.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

W KOŃCU ODMAWIAJĄ PODDANIA SIĘ.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

NAWZAJEM STRZELAJA DO SIEBIE Z DZIAŁ.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

SLADKOWSKI WYSŁANY DO KLASZTORU ABY RADZIŁ PODDANIE SIĘ, WBREW WOLI MILLERA PODDANIE SIĘ.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

BRZUCHAŃSKI ODDAJE LIST Z KRAKOPWA A OJCOWIE DODAJĄ SOBIE MĘSTWA.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

SCYTA ZACHĘCA ZAKONNIKÓW ABY NIE PODDAAWALI SIĘ.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

SZWED BLUŹNIERCA N.PANNY GINIE OD KULI.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

SZWEDZI USTWAJĄ TEJEMNIE DZIAŁA Z KRAKOWA SPROWADZONE.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

PRZEZ CAŁY DZIEŃ NAJGWAŁTOWNIEJ SZTURMUJĄ KLASZTÓR.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

NIEBEZPIECZEŃSTWO NIE ODWOŁUJE OJCÓW OD NABOŻEŃSTWA.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

TRZY KONIE PADAJĄ. TRZECH MŁODZIEŃCÓW IMIENIEM JANÓW GINIE.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

WSZYSCY OBLĘŻENI ZAJMUJĄ SIĘ OBRONĄ.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

OŚLEPIENIE PIĘCIU ALTYLERZYSTÓW W OBOZIE SZWEDZKIM.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

PUSZKARZ PODEJRZANEJ WIARY SZCZEGÓLNEM ZDARZENIEM POPRAWIA SIĘ.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

NIEPRZYJACIEL SZTURMUJE CIĄGLE I NAMAWIA DO PODDANIA SIĘ.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

SZWEDZI W NOCY PRZY OGNIACH PONOSZĄ STRATY.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

OBYDWIE STRONY ZACHOWUJĄ SIĘ SPOKOJNIE.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

SIOSTRZENIEC MILLERA ZABITY.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

WZNOSZĄCY NOWE SZANCE PADAJĄ.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ZNISZCENIE MACHINY OBLĘŻNICZEJ.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

NIEPRZYJACIELE WŚRÓD MGŁY ŚMIELEJ PRACUJĄCY PADAJĄ.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZPROSZENIE MGŁY MODLITWAMI.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

BROŃ POBŁOGOSŁAWIONA DZIAŁA ZNOWU SKUTECZNIE.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ZABICIE SZWEDA, MAJĄCEGO PRZY SOBIE SIEDMIU SZATANÓW.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

MIĘDZY SZWEDAMI PADAŁO OFICERÓW JAK PROSTYCH.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ŻOŁNIERZ PADALI OD KULI W OBLICZU MILLERA.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

PROŚBA DWÓCH SZLACHTY O WYPUSZCZENIE SWOICH Z KLASZTORU.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

PRZESTRACH OBLĘŻONYCH I SKŁONNOŚĆ DO PODDANIA SIĘ.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

PRZEŁOŻENI DO DAJĄ ODWAGI OBLEŻONYM.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ZNALEZIENIE LISTU NA WAŁACH W ŚNIEGU.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

NIEPRZYJACIEL NAPADA KLASZTOR OD POŁUDNIA. 

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

KULE PŁOSZĄ ZAKONNIKÓW Z KOŚCIOŁA.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

SZLACHTA OBLĘŻONA PRZYCHODZI DO PRZEORA I NAGLI DO PODDANIA SIĘ.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ODPOWIEĆ DANO SZLACHCIE I ODMÓWIENIE PODDANIA SIĘ .

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

KWARCIANI ZNAJDUJA SREBRO KLASZTORNE W STAWIE ZATOPIONE.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

MILLER OFIARUJE SREBRO ZAKONNIKOM, JEZELI SIĘ PODDADZĄ.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

MILLER PRZYRZEKA ZAŁOGĘ Z KATOLIKÓW ZŁOŻONĄ.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

OJCOWIE NIE ZGADZAJĄ SIĘ NA PODDANIE KLASZTORA I PRZYTACZAJĄ POWODY.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

KWARCIANI ZWRACAJĄ SREBRA KLASZTOROWI. 

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

PISMO PANA KALIŃSKIEGO DO ZAKONNIKÓW.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

KAMIENIARZE PROWADZĄ PODKOPY.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

DORADZCY PODDANIA SIĘ STRASZĄ PODŁOŻENIEM MIN.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ZAKONNICY NIE LĘKAJĄ SIĘ BYNAJMNIEJ.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ZAMOJSKI ROBI WYCIECZKĘ WE DNIE PRZECIW SZWEDOM.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

SZWEDZI POBICI PRZE ZAŁOGĘ ODWIEZIENI ZOSTAJĄ DO KRZEPIC. 

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

KULA WPADA MIĘDZY BIESIADUJĄCYCH NIEPRZYJACIÓŁ.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

PRZYBORY WOJENNE SPROWADZONE Z KRAKOWA PRZESTRASZAJĄ OBLĘŻONYCH.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

WAHANIE SIĘ ZAKONNIKÓW.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

STARSZYCH RADY DŹWIGAJĄ NA DUCHU UPADŁYCH.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

BRZUCHAŃSKI POWIĘKSZA PRZESTRACH OBLĘŻONYCH.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

UJĘCIE BRZUCHAŃSKIEGO I WSKAZANIE GO NA TORTURY I KARĘ ŚMIERCI.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

BRZUCHAŃSKI CUDOWNIE UWOLNIONY.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

MILLER PISZE DO ZAKONNIKÓW OSTATNI RAZ NAPOMINAJĄC.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

OWAŻNI OJCOWIE ODPOWIADAJĄ.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

PISMO ZAKONNIKÓW DO HRABIEGO.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ŻEBRACZKA ODNOSI LIST MILLEROWI.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ODPOWIEDŻ HRABIEGO NA LIST ZAKONNIKÓW.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ZAKONNICY CZUWAJĄ CAŁĄ NOC.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

W DZIEŃ BOŻEGO NARODZENIA MILLER NAJGWAŁTOWNIEJ DOBYWA KLASZTORU.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

SZWEDZI NAJWIĘCEJ RZUCAJĄ POCISKÓW PALNYCH.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

RZUCANIE KUL WYDRĄŻONYCH CZYLI GRANATÓW.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

POCISKI PRZEZ SZWEDÓW RZUCANE WRACAJA Z ZAPĘDEM DO OBOZU.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

MILLER ŻĄDA OKUPU I PRZYRZEKA ODSTĄPIĆ OD OBLĘŻENIA.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ŻEBRACZKA PRZYNOSI MILLEROWI HISTORYĄ I OBRAZKI NAJŚW. PANNY W MIEJSCE PIENIEDZY.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ODPOWIEDŹ MILLEROWI.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

PISZĄ TAKŻE DO HRABIEGO WRZESZCZEWICZA.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

JASNOGÓRY CIESZĄC SIĘ NADZWYCZAJ W DZIEŃ S.SZCZEPANA I BOŻE NARODZENIE PRZESTRASZAJĄ STRZAŁAMI NIEPRZYJACIÓŁ.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ODSTĄPIENIE NIEPRZYJACIELA.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

OBEJRZENIE ZNISZCZONYCH FOLWARKÓW I PODDANYCH KLASZTORU.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

DOBROCZYNNOŚĆ HRABIEGO CELAREGO.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

DOBROCZYNNOSŚĆ SZLACHTY DLA SGO MIEJSCA.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

UWOLNIENIE OD OBLĘŻENIA JASNEJ GÓRY JEST ŁASKĄ SAMEGO BOGA.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ZARTOWANIE Z ZAKONNIKÓW.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

PRZYWÓDCY WOJSKA IDĄ NA POMOC KLASZTOROWI PO USTĄPIENIU OBLEGAJĄCYCH.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

JASNA GÓRA CUDOWNIE OBRONIONA.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

MILLER WIDOKIEM KOBIETY PRZESTRASZONY.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

OPOWIADANIE MILLERA O WIDZIANEJ KOBIECIE.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

KOBIETA NA WAŁACH KLASZTORNYCH OD SZWEDÓW WIDZIANA.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

TENŻE STARZEC UKAZAŁ SIĘ PEWNEJ KOBIECIE W ŚNIE.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

KOBIETA NA MURACH WIDZIANA TRWOŻYŁA SZWEDÓW.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ŻOŁNIERZ SZWEDZKI STRZELAJĄCY DO KAPLICY MATKI BOSKIEJ STRĘTWIAŁ.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

OSOBA Z DOBYTYM MIECZEM UKAZUJE SIĘ Z KLASZTORU.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ŻOŁNIERZE DO UKAZUJĄCEJ SIĘ KOBIETY MIERZĄCY SRODZE UKARANI.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

JASNA GÓRA WŚRÓD MGŁY LUDZI OCZY SZWEDÓW

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

BYŁO WIELE INNYCH CUDÓW, O KTÓRYCH MILCZYMY Z SŁUSZNEGO POWODU.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

POSEŁ CARA MOSKIEWSKIEGO ODWIEDZA JASNĄ GÓRĘ.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

PYTANIA POSŁA.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

KOPIA I HISTORYA S. OBRAZU OFIAROWANA CAROWI MOSKIEWSKIEMU

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

SŁOWA MOSKIEWSKIEGO POSŁA PRZY ODEJŚCIU.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ZWYCIĘZTWO KRÓLA SZWEDZKIEGO, GDZIE DWADZIEŚCIA TYSIĘCY POLAKÓW POLEGŁO, A CZĘSTOCHOWA ZBURZONĄ ZOSTAŁA. BAJECZNE ZWYCIĘSTWO SZWEDÓW.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

MILLER POWRACA I NAPADA ZNOWU CZĘSTOCHOWĘ Z HR. WRZESZCZEWSKIM I SADOWSKIM

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

WYCIĘCIE 200 SZWEDÓW W WIELUNIU.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

SZWEDZKI Z MILLEREM Z POD JASNEJ GÓRY ODPĘDZENI .

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

HR. WRZESZCZEWICZ NAPADA PO CZWARTY RAZ KLASZTOR .

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

PIĄTY NAPAD NA KLASZTOR JASNO GÓRSKI PRZEZ HR. WRZESZCZEWICZA .

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ODPĘDZENIE HRABIEGO .

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ŚMIEĆ HRABIEGO .

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

CUDOWNA WRÓŻBA ZWYCIĘZTWA - OBRAZ ŚWIĘTY NA SWOJE MIEJSCE PRZYWRÓCONY .

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

CZĘSTOCHOWA PRZEZ NACZELNIKÓW KOŚCIOŁA JASNĄ GÓRĄ NA PRZYSZŁOŚĆ NAZWANA.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Z PRZYWRÓCENIEM S. OBRAZEM USTAJE ZARAZA W KLASZTORZE.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

PO PRZYWRÓCENIU S. OBRAZU NIEPRZYJACIEL WSTRZYMANYM ZOSTAJE OD NACHODZENIA JASNEJ GÓRY.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

SPRZYMIERZENIE SIĘ SZWEDÓW Z KSIĘCIEM PRUSKIM I RAKOCYM KSIĘCIEM SIEDMIOGRODU.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ODEZWA RATOCEGO DO POLAKÓW.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

RAKOCY I BRANDENBURCZYK OSADZAJĄ MIASTO ZAŁOGAMI.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

SZWED NIE MÓGŁ NAPADAĆ NA KLASZTOR KIEDY JESZCZE S. OBRAZ ZNAJDOWAŁ SIĘ NA JASNEJ GÓRZE

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ZARAZ NASTĘPNEJ NOCY PO PRZENIESIENIU GDZIENIEGDZIEJ OBRAZU HR. WRZESZCZEWICZ NAPADŁ NA JASNĄ GÓRĘ.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

OCALENIE JASNEJ GÓRY DODAJE ODWAGI POLAKOM .

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

WARUNKI POD KTÓRYMI POLACY PRZYSTALI DO SZWEDA.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

WARUNKI PRZYTOCZONE WYŻEJ NIE MIAŁY MOCY BEZ ZEZWOLENIA DUCHOWIEŃSTWA.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

PISMO PRYMAS KRÓLESTWA DODAJE ODWAGI POLAKOM DO OBRONIENIA OJCZYZNY.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

POWODY ZWIĄZKU.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

SZCZEGÓLNIEJSZĄ PRZYCZYNĄ ZWIĄZKU BYŁO OBLĘŻENIE JASNEJ GÓRY.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

OGŁOSZENIE SZWEDA I Z NIM TRZYMAJĄCYCH POLAKÓW ZA NIEPRZYJACIÓŁ OJCZYZNY.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

WODZOM RZECZYPOSPOLITEJ DODANI SĄ KOMISARZE.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

PISMO PRYMASA KRÓLESTWA ŻE TATARZY CIĄGNĄ NA POMOC OJCZYZNIE, NIE ZAŚ NA OBALENIE STANU SZLACHECKIEGO. 

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

GORLIWOŚĆ STAROŻYTNYCH W OBRONIE PRAW KOŚCIOŁA I OJCZYZNY

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

GORLIWOŚĆ STAROŻYTNYCH MA NAŚLADOWCÓW W POLAKACH.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

SLUB JANA KAZIMIERZA WE LWOWIE UCZYNIONY.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

SZCZEGÓLNIEJSZ OPIEKA BOGA NAD KRÓLEM I KRÓLOWĄ. JEJ KRÓL. MOŚĆ UNIKNĘŁA ZASADZEK NIEPRZYJACIELA.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

SZWEDZI PRZECIĘLI JANOWI KAZIMIERZOWI POWRÓT Z GDAŃSKA DO POLSKI.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

KRÓLOWA PRZEZNACZA JASNĄ GÓRĘ NA MIEJSCE ZEBRANIA SIĘ SENATU.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

KRÓL KAZIMIERZ PRZEZ ZRĘCZNOŚĆ CZARNIECKIEGO NA POWRÓT DO POLSKI SPROWADZONY.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

KRÓL STAJE PRZED ZGROMADZONYM NA JASNEJ GÓRZE SENATEM.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

SZCZEGÓLNIEJSZE PRZYWIĄZANIE I GORLIWOŚĆ KRÓLESTWA ICH MOŚCI O ŚWIĘTE MIEJSCE.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

WRÓŻBA SZCZĘŚLIWSZEGO POWODZENIA.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

PRZYSŁOWIA SZWEDÓW O CZĘSTOCHOWIE.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej