Józef Szujski

PARAFRAZY MYŚLI RZĄDOWEJ

Konwersja: Nexto Digital Services

Spis treści

I

II

III

PARAFRAZY MYŚLI RZĄDOWEJ

Szujski Józef

I

Rząd Narodowy stawiając odzyskanie niepodległości jako główny cel swoich i narodu usiłowań wykluczył wszystkie kwestie stronnicze przesądzające przyszłe urządzenie Ojczyzny. Rozporządzeniem tym oznaczył Rząd dobitnie wyjątkowe stanowisko narodu.

W każdym społeczeństwie udzielnym istnieją, muszą istnieć, stronnictwa wychodzące już to z różnorodnego zapatrywania się na przeszłość, już to z różnorodnych na przyszłość dążeń. Są one warunkiem żywotności i postępu społeczeństwa. W społeczeństwie ujarzmionym najpierwszą zasadą i dążeniem musi być odzyskanie niepodległości, zespolenie narodu w jedną wielką falangę śmiertelnej ku wrogowi nienawiści: tu naród jeden tylko stanowi obóz, bo w drugim stoi ciemiężyciel, zdrajcy i odstępcy.

W czasach otwartego boju czy biernego oporu w narodzie ujarzmionym jedna obowiązująca istnieje zasada: podkopywania, lub zrzucenia jarzma nieprzyjacielskiego. Wobec tej zasady stronnictwa drugorzędną odgrywają rolę, a miarą ich wartości jest siła, z jaką popierają główny cel narodowy, donośność i praktyczność środków, jakie mu podają. Opuszczenie głównego celu czyni stronnictwa antynarodowymi, zdrajczymi stronnictwami; słabe popieranie jego rzuca na nie hańbę niepatriotycznego lenistwa i upadku moralnego.

Powstanie w 1831 r. rozpoczęte przez dzielną młodzież warszawską upadło opanowane przez ludzi bez wiary w zbrojny ruch, w środki rewolucyjne.

Naród zawiedziony w najdroższych nadziejach rozbiegł się na rozmaite drogi, aby znaleźć ratunek dla Ojczyzny. Rzucono się z namiętnością, aby zbadać przyczyny naszego upadku i upadku powstania, obwiniano się wzajemnie z całą drażliwością nieszczęścia, chwytano wszelkich idei, które się zbawczymi zdawały.

Z długoletnich swarów teoretycznych wypłynął niedołężny czyn 1846 r. i sparaliżowane tym wczesnym wybuchem poparcie europejskiego ruchu roku 1848. Niedołęstwo obu tych chwil politycznego naszego działania przypisać należy głównie raptownemu zastosowaniu idei stronniczych do pracy oswobodzenia narodu, skrajności i partykularności programów, które powszechności narodowej pociągnąć i zespolić nie potrafiły.

Stronnictwa między rokiem 1831 a 1848 miały więc niesłuszność o tyle, że myśl swoją kładły jako warunek sine q u a n o n ruchu; słuszność o tyle, że były za ruchem i wojną o niepodległość, że temu ruchowi podały środki, które przez rozum narodowy zastosowane zbawcze na przyszłość owoce przyniosły. Po wysileniach 1846 i 1848 r. myśl ruchu zbrojnego przycichła, a znużony naród przespał nawet niesłychanie ważną chwilę roku 1854. Znużenie powszechne objawiło się w polityce półśrodków i półnadziei; tendencje tak zwanej organicznej pracy i biernego oporu poprzedziły i przygotowały nowy ruch, uprawnione i słuszne o tyle, o ile nie spuszczały z oka głównego celu narodowego. W latach tych wewnętrznego przetworzenia, i wydojrzalenia przyszedł wreszcie naród do przekonania, że wszelkie koncesje i reformy rządowe są tylko czczym blichtrem, kryjącym zabójcze zamiary, że organiczna praca i odrodzenie na drodze legalnej jest niemożebnością wobec wynaradawiających dążeń Rządu; ujrzał, że tylko czyn jest ową potęgą, która mu byt zapewnić zdoła.

Ujrzał, że tylko bój o niepodległość wyprowadzi naród z długoletniego snu półśrodków i półżycia, połączy i zespoli wszystkie jego żywioły, sięgnie odżywiająco w uśpioną dotąd masę ludową, zjedna mu powagę w Europie, przetnie machinacje wroga, słowem przyprowadzi naród do nowej niepodległej doby bytu.

Ujrzał, że ruch zbrojny rozpocząć należy na najszerszej zasadzie, powołującej wszystkich prawych synów Ojczyzny, wszystkie odcienia polityczne, wszystkie stany i wyznania obiecując im najdroższe każdemu obywatelowi skarby niepodległości i wolności, a zawieszając kwestie przyszłego urządzenia państwa.

W tym duchu wyszedł z łona narodu Rząd Narodowy, dzisiaj powszechnie uznany Rząd, jakiego historia nie zapamięta, będący całą siłą i największym cudem obecnego ruchu. To mu nadało ową wielką doniosłość i popularność, powagę na wewnątrz i zewnątrz, ową praktyczność, której żadna stronnicza władza pozyskać nie mogła.

Dzisiaj, w chwili powszechnego z Moskwą boju, stójmy więc w jednym obozie ruchu. Stronnictwa głosu nie mają: są one jego sługami. Za nieprzyjaciół i zdrajców uważamy wszystkich, którzy w nim stać nie chcą, za podejrzanych — wszystkich, którzy nie dość szczerze do ruchu przystąpili i nie dość silnie go popierają.

Pierwsi, tj. ci, co nieszczerze do ruchu przystąpili, składający się z rozbitków różnych niedojrzałych a zarozumiałych usiłowań politycznych, powinni zauważyć, że właśnie przyszła chwila odwołania i naprawy wszystkich błędów i zyskania obywatelstwa dla myśli i ludzi swoich w Ojczyźnie. Niepodlegli będziemy radzi ścieraniu się skrajnych stronnictw, ufając, że pomoże do wydobycia pośredniego, praktycznego zdania; dzisiaj do obozu, panowie politycy, stronnicy p. p. X lub Y do obozu lub do innej politycznej pracy!

Z dysput waszych po kawiarniach i salonach ani Ojczyzna, ani myśl wasza ulubiona żadnych nie odniesie korzyści. Z dniem każdym próżniacko spędzonym tracicie na poważaniu u ludzi, bo każdy sądzi po owocach.

Drudzy, nie dość silnie ruch popierający, to ludzie, których wyobrażenia i nawyknienia nie dosyć usposobiły do czynności czasów rewolucyjnych, którzy, dawszy się porwać powszechnemu ruchowi, nie mają ani wiary, ani dosyć przejęcia się sprawą, aby uczynić wszystko, czego chwila po nich wymaga, ludzie, którzy ulegając tylko presji opinii pozbywają się swoich obowiązków lada blichtrem wtedy tylko, jeżeli ich cichaczem obejść nie mogą. Nie mając dosyć odwagi, aby przejść do obozu obojętnych i nieprzyjaciół ruchu, szerzą oni w społeczeństwie przerażenie i bezczynność, paraliżują działania Rządu. Aby syna nie wysłać do boju albo pieniężnej nie ponieść ofiary, gromadzą koło siebie małodusznych i słabych, którym przedstawiają daremność usiłowań narodowych. Patriotyzm ich zależy od nowin o interwencji w ostatniej przeczytanej gazecie, ale patriotyzm ten nie czyni ofiar, gdy o interwencji nie słychać, „bo sami nic nie robimy”, i nie czyni ofiar, gdy dobre o niej przychodzą wieści, „bo tam już wszystko za nas zrobią”. Tych władza i opinia publiczna najskrzętniej demaskować, najsilniej przypierać powinna. A kryją się oni często w ułudnej szacie krzykaczy i krytyków, chcących ulepszeń bez końca, bo nic wygodniejszego jak improwizowane zasady i nieukontentowania polityczne dla tych, co szukają pokrywy dla wrodzonego lenistwa.

Stosując się do myśli rządowej odrzućmy od siebie wszelkie nazwiska partii, wszystkie czcze imiona demokratów i arystokratów, białych i czerwonych, szlachty i ludu. Są tylko Polacy, żołnierze i, słudzy Rządy Narodowego. Moralnie tylko dzielmy się na obozy, na obóz wojujących, czynnych i poświęcających się i na, obóz leniwców i próżniaków. A ten ostatni pogardą i grozą opinii znieśmy do szczętu — nie cierpmy trutniów między sobą!

Koniec wersji demonstracyjnej.

II

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

III

Niedostępny w wersji demonstracyjnej