Ostrowski Krystyn

Ś P JÓZEFA PRAWDOMIRA

Konwersja: Nexto Digital Services

Spis treści

Część I.

PRZYPISEK.

Część II.

Ś. P. JÓZEFA PRAWDOMIRA PRZESTROGI

Ostrowski Krystyn

BRACIOM POWSTAŃCOM

z roku 1863 — 1864,

poświęca

J. P.

Część I.

Incorrupta fides, nudaque veritas. Heratius.

1. PRAWDA.

Niech Prawda naga wyjdzie raz ze studni,

I w jej zwierciedle przejrzą się obłudni.

2. MOJE GODŁO.

Mem godłem wolność, a rozrywką praca;

Szalbierstwo żadne u mnie nie popłaca.

3. ODWAGA I ROZWAGA.

Nad przyszłą Polską jeśli Bóg się zbłaga,

Żywotnem hasłem jest ta Prawda naga

Że nad Odwagę wyższą jest Rozwaga.

4. DLA CZEGO?

Naczelną władzą Rozum jest w człowieku;

Swoboda dziełem ducha, nie oręża.

Nie najsilniejszy w tym myślącym wieku,

Ale najmędrszy zwycięża.

5. TRZY ZAGADKI.

Dla czego Moskal nas pokonał dumnych?

— Bo słucha Niemców, podłych lecz rozumnych.

Dla czego Niemiec za Moskalem chodzi?

— Bo pierwszym zbójcy jest ministrem złodziej.

A czemu Francuz liże dłoń Moskala?

— Bo na niej ruble świecą mu się zdala.

6. NAPOLEOŃSKA PRZEPOWIEDNIA.

"Za lat pięćdziesiąt, któś powiedział gracko,

Europa z wolnej stawszy się łajdacką,

Rzeczpospolitą będzie, lub kozacką.

Ja zaś dodaję: — że jak nas rozcięli,

Europą kozak z żydem się podzieli;

Za życia jeszcze będziem to widzieli.

7. WRÓŻBA

Choć nie jestem wróżką,

To powiadam szczerze:

Jak nasz wódz Kościuszko,

Francji nic, nie wierzę!

8. POLITYKA WSPÓŁCZESNA

Moskal podły, Szwab rozumny,

My szlachetni, głupi;

Francuz chciwy, Anglik dumny,

Na nas więc się skrupi.

9. DZIEJE PRAWDZIWE

Polak drasnął,

Moskal trzasnął,

Francuz zasnął,

Anglik zgasnął,

Niemiec wrzasnął,

Żyd przyklasnął.

10. UROJENIE

Chcesz by despota co trzy ludy zdławił"

Rzym, Francję, Meksyk, Polskę dziś wybawił!

11. HISTORJA POLSKA

Pobożne żydy co ńam skórę skrobią.

Wygryzły szlachtę i majątki robią.

12. HISTORJA MOSKIEWSKA.

Od dzikich sępów Moskwa, nieodrodna;

Pożarła Polskę, i tembardziej głodna.

13. TESTAMENT PIOTRA.

Europy prawem jest testament Piotra;

Nie dziw, grzesznica musi pójść za łotra.,

14. JĘZYK PRAWOSŁAWNY

Moskiewski język piękny, na to zgoda;

Lecz w nim brakuje Honor i Swoboda.

15. POZORY.

Najczęściej Szatan strój anioła bierze,

Jak święta Moskwa, lub święte przymierce.

 16. POBOŻNOŚĆ.

W rodzinie, w kraju, gdzie miłości nie nut,

Tam wiara. ślepa, i nadzieja niema.

17. TAIDA.

Taida stara dwie zalety skupia;

Zła po francuzku, a po polsku kłapią.

18. STARE WDZIĘKI.

I róża szczypie gdy na głóg przerośnie;

Jak zalotnica po straconej wiośnie.

 19. ŚMIERĆ I ŻYCIE.

Nasz naród dzielny w sercu, nie w rozumie;

Potrafi umrzeć, ale żyć nie umie.

20. FOTOGRAFIA.

Zwołuje gapiów, braci swych odpycha;

Jej imię głupstwo, jej nazwisko pycha.

21. DEWOTKA.

Patrz, do ołtarza jak jej skroń przyrasta,

Jak do modlitwy duch jej się wytęża;

Wiesz o co Boga prosi ta niewiasta?

O śmierć trzeciego męża!

22. DO PEWNEJ PANI.

Cóź ztąd że Pani cały dzień się modli,

Gdy jej synowie są zawzięcie podli? -

Przysłowie stare stwierdzasz, jak na dłoni,

Ze zgniłe jabłko trzyma się jabłoni.

23. DO PEWNYCH PANÓW.

Więc u was honor jest tak niskiej ceny,

Żeście sprzedali Polskę za guldeny ?

Że nad Ojczyznę milszy wam majątek,

Choć w zdradzie kraju piękny ma początek?

Lecz niczem zyski, podłość i grabieże,

Gdy car po Węgry dobra wam zabierze;

Niewoli naszej wcale się nie dziwię,

Bo chcąc być wolnym, trzeba żyć uczciwie!

24. NOWA TARGOWICA.

W najcięższych chwilach walki dla narodu,

W Kijowie, niegdyś Ruskich ziem stolicy,

Garść pewnych panów, mniej pewnego rodu,

Chce wznowić bunt i zdradę Targowicy.

Patrz, jak podziemne snują się intrygi,

Przed lada zbirem gną się twarde grzbiety;

Piotr krzywy z długim Janem, na wyścigi,

Chcą pierwsi stanąć u podłości mety!

Ow chce zaskarbić względy u Moskala;

Ten radby dowieść że wśród polskich dzieci,

Bóg niecnym chwastom krzewić się, dozwala,

I że nie wszystko złoto, co się świeci.

Zwołują radę, jakimby sposobem

Przekonać cara, że Ruś w nim się kocha,;

Ze buntownicy stawia kraj nad grobem,

Ze Moskwa dla nas tkliwa... jak macocha.

Więc już wielmożni kręcą się panowie,

Polują, tańczą, proszą na obiady,;

Wieczory, ranki trawią na rozmowie,

U swej kumoszki od stulecia, zdrady.

Lecz że z podłością wciąż głupota w parze,

Magnactwu nie wie z jakiej zacząć beczki,

By się uczepić. za twe nogi, carze,

Gdy się ty wiecznie chwiejesz, od wódeczki!

Aź w tem powstaje jakiś pan bogaty,

Rakuzki poseł, mędrzec, i orator,

Karmazyn istny, choć nieznanej daty;

I woła: "Niech nam żyje Imperator!...

— Niech żyje! chórem świetny tłum powtarza;

Precz z  czerwonemi, w jednych nas zbawienie!

Bóg najlepszego zesłał nam cesarza;

O honor mniejsza... nie daj rwać kieszenie!"

Gdy młodzież polska ściele się pokładem,

On szumne mowy bez przestanku roni;

I to przysłowie stwierdza swym przykładem:

"Że jabłko nie odpada od jabłoni... "

W tem jękły ściany... ofiar glos dolata...

Ten głos co nawet wnętrza skał poruszy,

Glos krwi przylgniętej na obliczu kata,

Zaledwie trącił o wielmożne uszył

Gdy zaś napisał dla nich, z rozrzewnieniem,

Poddańczy adres de pseudo-Ruryka,

Redaktor-posel, jakby przed sumieniem,

Gdzieś pod Karpaty z dworem swym umyka.

Nie tracąc czasu, dalejże z adresem!

A niech tam giną Ćwieki, czy Bosaki;

Zhańbienia chcecie? "no, to już z kretesem,

Niech wam wykrzyknie cały świat: "Łajdaki!"

 25. DZISIEJSZY KRAKÓW.

Chcesz wiedzieć czem dziś nasz odwieczny Kraków?

Przed złotym cielcem głodny tłum żebraków;

Trup miasta z rynkiem na wielmożne trupy,

Mąż prawy rzadki, a szachrajów kupy;

Żydowski Kaźmierz był Kazmierza błędem,

Dziś cały Kraków tchnie żydowskim swędem:

Kto nie chce duszy dziś w Krakowie zgubić,

Być musi żydem, lub żydostwo lubić.

26. ZNACZENIE.

Choćbyś miał duszę

Jak Bolesław Chrobry,

Kto ma fundusze

Ten u nas jest dobry;

Kto zaś bogatszy,

Choć o groszy kilka,

Już zyzem patrzy,

Tak jak pies na wilka!

27. SYBIRSKA DŻUMA.

Mór przy biegunie,

Bawi się, z Olesiem;

Gdy Moskwa runie,

To my się, podniesiem.

Nie zginiesz marnie,

Dzielny mój narodzie;

Już twe męczarnie

Kończą się w swobodzie!

28. CZTERY PROROCTWA.

(a) Nim Wrócą orły do Lechitów gniazda,

Nad Polską zgaśnie Czartoryskich gwiazda.

(b) Nim Czartoryski królem u nas będzie,

Król czartów, Szatan, Boga tron zdobędzie.

(c) Synowie staną na ojczystej roli,

Gdy Bóg od czartów Matkę nam wyzwoli.

(d) Gdy dwaj Stryjowie szczerze się pokłócą,

Sieroty jarzmo swej Macochy zrzucą.

29. TRZY PRZESZKODY.

Do Polski wolnej, to mi każdy przyzna,

Przeszkodą pierwszą jest czartoryszczyzna;

Zamoyski drugą, sławny ów jenerał,

Co w strój kozacki polską młódź przebierał;

Pan Ludwik trzecią, zwiący się dyktator,

Wódz in partibus, ex-organizator.

Choć ten znośniejszą, bo wiem że nie złodziej,

I nawet w boju na piechotę chodzi.

Aź nieodłączyin ludzi tych od siebie,

Nieszczęsna Polska w  gruzach się zagrzebie!

30. NASI JENERAŁOWIE.

Dwóch jenerałów mamy, z diablej łaski,

Zamoyski jeden, drugi Mierosławski;

Dwóch z łaski cara, Berek i Wieszatel,

A dwóch od Boga, Chłop i Obywatel.

31. ZKĄD ZDRAJCY

Oj, brzydkie rzeczy dzieją się na świecie!

Zwątpieniem wszakże nie grzesz, mój kolego;

I w domu bożym znajdziesz brud i śmiecie;

Czy Bóg świątynią gardzić ma dla tego ?

Odkąd żyd Judasz wziął za Zbawiciela,

Trzydzieści marnych groszy, czy srebrników,

Ten kraj swój zdradza, ten zaś przyjaciela,

Ten ludzkość... mnóstwo dziś jest nikczemników.

Rzecz dziwna, straszna, godna twej uwagi!

Łotr ów, bezdzietny, na powrozie zdycha,

Bo żyć w spodleniu nie miał dość odwagi;

Zkąd tyle dzieci wzięło się u licha?

Podanie głosi, że ów Iskarjota

Kał, swój zostawił... otóż z tej zgnilizny

Bobactwa pełnej, lęgną się jak z błota,

Złodzieje, szpiegi, zdrajcę swej Ojczyzny.

Zjadliwy pomiot, za zrządzeniem cudu,

I w naszą z wiatrem wdarł się okolicę;

A Moskal lgnący do wszelkiego brudu,

Ukleił z niego wrzód nasz... Targowicę!

Do tego dzieła, z po za Katarzyny,.

Judaszokracja wnet przykłada rękę,

(Ma się rozumieć za moskiewskie czyny);

I tak wydaje kraj na rzeź i mękę...

Odtąd nie jeden pan, czy demokrata,

Co pułkownikiem pisze się, dla wróbli,

Przedaje ojca, matkę, za dukata,

Ojczyznę całą... za trzydzieści rubli.

Lecz dzięki Bogu że dziś jakoś mało

Paniczów takich, z  sercem wskroś rozprutem;

Bo się carowi w handlu nie udało,

I choć nas okradł, świat go zwie... bankrutem! (1).

"Car bankrut! Aj waj! jakże to żałośnie

Poczciwe serca trwoży i zakrwawią!

O Polskę mniejsza... ona znów odrośnie... "

Tak pan Olszewski z kumem swym rozprawia.

Że wódki nie chcą płacić mu burłaki;

Bo już nie bądzie mączył nas, katował,

I z Wieszutelem puści się na raki!

Coż im po kraju z nędzą i z niewolą?

Po gruzach płyną krwawe łzy, jak zdroje___

Oj, ci panowie nad Ojczyznę wolą

Obiady smaczne, winka i dziewoje!

Lecz tu, w Paryżu, gdzie mózg wciąż eię suszy,

Pracować trzeba, by nie umrzeć z nędzy,

A na coż przecie Bóg dał ludziom uszy?

By "podsłuchiwać", Moskal da pieniędzy!

Zapewne powiesz że ten totr ostatni,

Z powicia głuchy, wprzód z rozpaczy pęknie;

Szpieg ten jest tylko głuchym na jęk bratni,

Lecz wszystko słyszy co mu złotem brzęknie.

Na ludzkiem ciele gdy wystąpią wrzody,

Jest to nieładnie, lecz zazwyczaj zdrowo;

Bo z niemi chorób niszczą się zarody,

I po nich człowiek miewa płeć różową;

I my też, bracie, kału się pozbywszy,

Co krew zarażał i nurtował kości,

Dożyjem aź się zjawi dzień szczęśliwszy,

Dzień odrodzenia, chwały i wolności!

(1) A chwałać Bogu że car zbankrutował,

32. NIE DZIELNE KAZANIE.

Car Aleksander Polskę rznie i pali;

Ksiądz Aleksander diabla z niej wypędza:

Czy nie dość, biedna, cierpi od Moskali,

Ze musi Błuchać mów nie dzielnych księdza?

33. DZIWNE POKREWIEŃSTWO.

Czy z M.......skich można być O.....skim?

— Wszak świat Chrystusa zrodził się w żydowskim.

A można być z O.....skich M.......skim?

— Wszak świat Chrystusa znów się stał żydowskim.

34. DO MŁODYCH POLEK.

Półeczki biedne, główki bez pojęcia!

Najmilszą dla was jest włóczęgów zgraja;

Z was każda marzy choćby teź i księcia,

A wszakże pewniej pójdzie za lokaja.

35. "LES BELLES POLONAISES. "

O piękne Polki! choć nasz kraj na krzyżu,

Wy z Francuzami trzepcie się w Paryżu,

Wy coście wyszły na wietrznice modne;

Wszak ich uczucia są z waszemi zgodne:

Lokajskie stroje, dowcip i zaloty,

Fałsz i przedajność, to paryzkie cnoty;

A więc i waszę, skryte pod bielidłem,

Różowym proszkiem i pnchnącem mydłem

Co z twarzy spada na te łona śnieżne,

Gdzie ich całusy czernią się lubieżne...

Lecz więcej jeszcze śladów i pamiątek

Wieziecie z Francji tam, do niewiniątek,

Do tęsknej dziatwy co na was wygląda,

I macierzyńskich swych uścisków żąda,

W Kijowie, w Brodach, gdzie wam żyd bogaty,

Za wsie zniszczone, za zbutwiałe chaty,

Na jedną  zimę wśrod paryzkich wróbli,

Pożyczył jakie trzy tysiące rubli;

Trzos próżny, krew zła, zamoczone nogi,

Na czubach mężów w dąb wyrosłe rogi...

A szczęście jeśli te niestarte blizny

Co w nie świat piękny tak okropnie żyzny,

Nie wezwą dla was Hipokrata ręki;

Paryzkim kurzem gdy przyćmione wdzięki,

I rdzą Wenery strute już za młodu,

Nie będą klątwą dla waszego rodu!

O biedne Polki!... niecna ta czereda

Co rzuca kwiaty, lecz wam chwały nie da,

Jest dla nas celem wzgardy, nic zazdrości;

Do waszych, względów żaden praw nie rości.

Niech car paryzki daje wam wieczerze;

Na Elizejskich polach, lub w Operze,

Niech dwieście błaznów koło was się kręci:

Jak ztąd pierzchniecie, my będziem kontenci.

Wśród jęku sierot, wśród ucisku braci,

Wam za poselstwo kiedyś car zapłaci;

Gdy w Petersburgu każe, za carową,

Kolejno zwad się: "damą honorową!"

Lecz wnet przeminie rozkosz ta zdradziecka;

36. POLOWANIE.

Uczciwych ludzi czart babami ściga,.

I jezuicka szczeka nań intryga;

Już niejednego wściekłe te gadziny

Wyszczuły z kraju, mienia i rodziny !

27.RZĄD NARODOWY.

Baby rządzą nami,

A księża babami;

Czart nas wszystkich mami,

Złotem i baśniami.

38. DOBRE PRZYSŁOWIE.

Zginie ten bez chyby,

Kto się radzi bab;

Z głupim pójdź na ryby,

Wnet nałapiesz żab.

39. MAJĄTEK.

O.....scy czynni, M.......scy bierni;

Ztąd ci majętni, tamci dziś mizerni.

40, NIERÓWNY PODZIAŁ.

Jednemu wszystko a drugiemu nic;

To ani słusznie, ani tez rozumnie:

Tam dwieście grzybów, tu samotny rydz..

Wy macie grzyby, rydz zostaje u mnie.

41. O CO IDZIE.

Majątek mniejsza; lecz i wpływ na losy

Ojczyzny drogiej, wyście mi wydarli;

Chcąc zaokrąglić ile nabyte trzosy,

Nazwisko świetne zdrojem łez zatarli;

Tak wiatr północny rwie wiosenne kłosy,

Tak żywych trują dechem swym umarli;

Tak dzicy ludzie, którym car chce Sprostać,

Ścinają drzewo, by owoce dostać.

42. ROZBRAT.

Panowie bracia, razem iść nam trudno;

My, prostą drogą, wy chodzicie krzywą:

Czy szczera Prawda stąpa za obłudną?

Czy głóg męczeński łączy się z pokrzywą?

Krew czysto polska czy ma przejść na brudną?

Z niecnego chwastu czy wyrasta żniwo?

Więc nam najlepiej rozejść się do koła;

Wam gdzie majątek, mnie, gdzie ludzkość woła.

43. ANAGRAMAT (M.........a).

"Macosia mściwa jak Moskwa. "

(albo):

"Mało kochałam, — śmiało kosiłam, — a kości siałam. "

44. PRZEKLEŃSTWO.

Tam gdzie grasuje caryzm i powietrze,

Tam jest przekleństwo... Moskwa w puch się zetrze.

45. DOBRZY I ŹLI BRACIA.

Przez ruską szlachtę, głupią lecz ambitną,

Upadła Polska, jej wrogowie kwitną;

Przez lud i ciebie, ty, lechicka młodej.,

Powetanie z grobu, i świat oswobodzi.

46. HOTEL LAMBERT

Hotel Lambert co grał zucha,

Przeniósł Polskę w sferę ducha;

Jeśli Bóg jej łzy wysłucha,

Będzie kiedyś sprawa krucha!

47. FORMA RZĄDU.

Dla gospodarstwa, jaki rząd najlepszy?

— Rząd monarchiczny, do tuczenia wieprzy.

A dla rolnictwa? — Tam najwięcej żyta

Gdzie są równiny... więc rzeczpospolita.

48. GDZIE NASZA NADZIEJA.

W zwaleniu tronów jest nadzieja nasza;

Lecz niech i Moskal carów swych wypłasza:

Inaczej z Niemcem że sam car skorzysta

I świat owładnie, to rzecz oczywista.

Jak syn Kartagi co na Rzym się zaciął,

Przerzućmy walkę tom, do nieprzyjaciół;

Rozniećmy pożar zemsty i wolności,

Tam gdzie bieleją cnych pradziadów kości...

To zrozumieli bracia i wygnance,

Porwani w jasyr, na Sybiru krańce;

Dla czego my tez, dotąd jeszcze wolni,

Tej wielkiej Prawdy pojąć by niezdolni?

49. PRAWDZIWE SZLACHECTWO.

O wolność walka gdy się raz zaczyna,

Dziedzictwem spada z ojca krwią na syna.

50. ŻYDOWSKA MORALNOŚĆ.

Wygnańca, brata, nam nie trzeba szczędzić;

Majątek zabrać, wyśmiać i wypędzić.

51. SALONOWOŚĆ.

Gdy wyjdziesz, pani błotem cię opryska;

To salonowość zowie się paryzka.

52 DO BIEDNEGO ARTYSTA.

Chcesz ich pozyskać? w trzos mazura utnij;

Brzęk złota dla nich milszy jak dźwięk lutni.

53. RÓŻNICA.

Wszak prawda zawsze piękną dla młodziana,

Choć w żartobliwe szaty jest odziana;

Zaś tym co wolność liczą za swawolę,

Gdy wzrok się stępił, prawda w oczy kole.

54. GŁOS PRAWDY.

Obłudnik niechaj Prawdy wam oszczędza,

Aż was dosięgnie krwawy żal i nędza;

Gdy Polska tonie w krwawych łez powodzi,

Wam o majątek, o znaczenie chodzi!

Jej sprawie służąc, lecz na wzór Judasza,

Wmawiacie, w siebie że to rzecz nie wasza!

Czy wey myślicie że wam Bóg przebaczy

Łzy biednych sierot, głodną śmierć tułaczy?

Znieść takie krzywdy wcalem dziś niezdolny;

Zapomnę wszystko, kraj gdy będzie wolny.

Koniec wersji demonstracyjnej.

PRZYPISEK.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Część II.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej