Zygmunt Niedźwiecki

SAM NA SAM

Konwersja: Nexto Digital Services

SAM NA SAM

Zygmunt Niedźwiecki

Zadłużyński powracał wściekły i bezsilny zarazem z tej wycieczki po znajomych za pieniędzmi, których mu się nigdzie dostać nie powiodło. Oburzenie go przepełniało na cały świat posiadających, na wszystkich, mających pełne kieszenie, portmonetki, kasy, że tolerują między sobą jego niedostatek, że nie wesprą parąset reńskich, w fatalnej dlań zawsze drugiej połowie miesiąca jego budżetu, opierającego się na niedużej pensyjce. Ochłapem tym jeden z wpływowych, niegdyś, dopóki się wioski nie przehulało, zażytych znajomych, pozbył się ciągłej żebraniny Zadłużyńskiego, wyrabiając mu swą protekcyą nędzną posadkę.

Nie! nikt się nad nim nie zlitował. Wyczerpał dawno kredyt. Nie chciano mu ani pożyczać ani nawet podpisywać weksli, nie dano się zaskoczyć nawet temi nagłemi prośbami o pięć reńskich, o guldena, na pół dnia, na godzin, pod pozorem zostawienia w domu pugilaresu, uciekano na ulicy zdaleka na sam jego widok, jakby miał zaraźliwą chorobę...

O! człowiek nie przestał być krwiożerczą bestyą. ludożercą, jakim był niegdyś — myślał. Nie zjada on wprawdzie dzisiaj wprost, jak przed wiekami, w pieczystem czy na surowo, bliźniego swego, ale pozwala mu ginąć z głodu w swych oczach, zjadając należną mu cząstkę ogólnego dobra, rozdzielonego tak nierówno!... Socyaliści wydali się teraz Zadłużyńskiemu jedynymi apostołami raju na ziemi, i przystałby do nich, pomimo swego urodzenia, natychmiast, gdyby mu tylko dali dobrą pensyę, odpowiadającą jego potrzebom i gustom.

W takim nastroju zbliżał się do domu z głuchym, jak oddalone grzmoty, zapowiadającym burzę, gniewem na żonę, jedyną osobę na świecie całym, obowiązaną przez sam sakrament znosić wszelkie zmiany jego humoru.

To ona była winną ich pozłacanej nędzy w mieszkaniu, za które czynsz zalegał, wśród mebli, wziętych na kredyt, w cieple pieców, opalonych węglem, niezapłaconym składnikowi. Rzucał on Zadłużyńskiemu, gdy przechodził koło kramu, mimo jego książęcej postawy i głowy śmiało, dumnie, po magnacku zadartej, spojrzenia coraz bardziej złowrogie a czapki coraz mniej uchylał. Najgroźniejszy ze wszystkich dłużników, mający pięść jak młot i zuchwałą gębę od ucha do ucha, spekulujący na groszowe zarobki nędzarz zdolny wyprawić kompromitujący skandal o parę cetnarów węgla...

Na jakichże ludzi łasce znajdował się!...

A to było jej wina, że byli w takich opałach. Nie umiała się rządzić, nie była gospodarną, nie chciało jej się pracować. Przez jej bezrząd stracili majątek, nie przez jego karty. Zresztą powinna go była umieć pokierować. Prowadzenie się męża spoczywa w ręku żony. Powinna wreszcie była przynajmniej potem naprawić złe interesa. Powinna była wziąć się do krawieczyzny, modniarstwa. założyć mleczarnię, gotować objady, trzymać uczniów, panienki, postarać się jednem słowem o dochody w jakiśkolwiek z tych sposobów, których kobiety mają tyle, a mężczyźni bez fachu, krępowani w dodatku wymogami urodzenia, nie posiadają żadnego. Tymczasem ona umiała tylko, jak za dobrych czasów, stroić się. tuczyć, używać i robić pańskie miny. Ba! tę sztukę i on potrafi, lecz z tego utrzymać się niepodobna. I tak się przejął potrzebą zepchnięcia na nią odpowiedzialności za wspólne lenistwo, wspólną rozrzutność i wspólny niedostatek, że w tej chwili wydala mu się uosobieniem, głównem. jedynem nieszczęściem jego życia, plagą, kulą u nogi, zawadą do zrobienia karyery. Gdyby nie ona, byłby najszczęśliwszym z ludzi...

I ta kobieta będzie miała czoło czynić mu wyrzuty, gdy go zobaczy z próżnemi rękoma. Bo nie zaniedba ona tego. Już je słyszał. Wiedział z góry, od jakich wyrazów je zacznie.

Koniec wersji demonstracyjnej.