Adam Pług

TRZY LEGENDY Z DAWNYCH LAT

Konwersja: Nexto Digital Services

Spis treści

MATKA.

SIOSTRA ANIELA.

NIEZABUDKA

TRZY LEGENDY Z DAWNYCH LAT

według obcych podań opowiedział

Adam Pług

PRZYJACIOŁOM SWOIM PODOLSKIM
płacąc sercem za serce i pamięcią za pamięć

POŚWIĘCA
Adam Pług

MATKA.

Nocna burza sroży się zimowa,

Wstrząsa zręby chatek, strzechy zrywa;

A pod jedną z nich nieboga wdowa,

U kolebki siedząc nieszczęśliwa,

W krwawym bólu zatamuje dłonie

I ze łkaniem rzewnem we łzach tonie,

I nie słyszy, jak się wicher miota,

Jak szturmuje w okna, drzwi i ściany.

Ach! bo całe szczęście jej żywota,

Jej aniołek luby, ukochany,

W tej kolebce leży, jak umarły!

Zbladło liczko, jak kwiat lilji biały,

I usteczek róże posiniały,

I oczęta jasne się zawarły!

Już biedactwo prawie nie oddycha;

Czasem tylko pierś mu się poruszy, —

Niby westchnie, niby jęknie zcicha,

I wnet zaniemicje, jak bez duszy!

Więc i ona razem z swą dzieciną

Kona z żalu, śmierci czuje dreszcze;

A łzy gorzkie coraz hojniej płyną

I co chwila żal jej wzrasta jeszcze!

W tem drzwi skrzypną i, owiana parą,

Co z podwórka zimą w izbę wpada,

Otulona grubą płachtą szarą,

Wnijdzie starowina, jak śmierć blada.

Przygarbiona, drząca, snać uboga.

I pokornie stanie tuż u proga.

Zapłakane oczy wdowa młoda

Zwróci na nią i uprzejmie skinie,

By zajęła miejsce przy kominie,

I z polewką ciepłą kubek poda.

Wiec staruszka spocznie u ogniska,

Ciepły napój jednym tchem wychyli,

Spojrzy na kolebkę i po chwili

Cicho ku niej się przysunie zblizka,

I usiędzie, i choć nic nie gada,

Daje poznać, że odpłacić rada

Za gościnność biednej tej kobiecie,

I kołysać pocznie chore dziecię.

— "O babuniu moja ty jedyna!

Rozrzewniona matka się odzywa, —

Widzisz, jak się męczy ta dziecina !

Widzisz, jaka ja dziś nieszczęśliwa!...

Tyś w swym wieku już doznała wiele,

Kołysała dziatwę i wnuczęta;

To wiesz pewno, jaki balsam, ziele,

Jaka siła święta, czy zaklęta,

Uratuje drogie to niebożę!?...

Milczysz?... głową chwiejesz?... o mój Boże!

Boże! żadnej-że już rady niema?!"

I załamie ręce, i oczyma,

Co łzy leją, niby wodę zdroje,

To na babkę patrzy, pełna trwogi,

To na biedne dzieciąteczko swoje.

Stara milczy, lecz aniołek drogi —

Boże dobry, ach, co za pociecha! —

Śpi spokojnie, przez sen się uśmiecha!...

A więc wstrzyma płacz swój i westchnienia,

Wstrzyma oddech i przyciśnie dłonie,

Chcąc przytłumić bicie serca w łonie,

I jak w posąg cała się zamienia,

Żywa tylko trwogą i nadzieją...

Wtem powieki nagle jej się skleja,

I ku piersiom głowa jej opadnie,

I ramiona zwiesza się bezwładnie....

Po trzech dobach chwilka to jedyna,

W której we śnie trosk swych zapomina...

Chwilka — mgnienie — raptem chłód grobowy

Wstrząśnie dreszczem ją od stóp do głowy!

Z przerażeniem zrywa się na nogi

I straszliwym jękiem drżą jej usta!...

Niema starej i kolebka pusta!

Wicher tylko wyje, i złowrogi

Na poddaszu słychać głos puszczyka!

Więc jak stała, niby lwica dzika,

Której łowcy pochwycili lwiątko,

Jednym skokiem z chatki swej wypadnie

Ścigać czarownicę, co tak zdradnie

Skradła ukochane jej dzieciątko.

Pędzi, z sieni rzuca się w podwórze...

Mają, chwyta... ach nie! to nie ona!

Inna jakaś baba, otulona

Czarną szatą, stoi na wichurze.

W płacz więc do niej: "o na Pańskie rany!

Błagam, powiedz, w którą poszła stronę

Niecna wiedźma, co mi ukochany

Skarb mój skradła, dziecko me rodzone?"

— "Ej nie wiedźma! ta jej rzecze, — ino

Śmierć to była gościem w twoim domu,

I widziałam, biegła z twą dzieciną;

Lecz nie zgonić nigdy jej nikomu,

Bo od wichru szybsza i nikt zgoła,

Co już wzięła, wydrzeć jej nie zdoła."

— "O! ja zgonię ją, ja zgonię!

Ja jej wydrę duszę mojej duszy!

Powiedz tylko, w której ona stronie?!"

Czarna postać smutnie głową ruszy.

— "Spróbuj — rzecze — ale ci nie wcześniej

Wskażę drogę, aż mą spełnisz wolę

I wyśpiewasz mi te wszystkie pieśni,

Coś śpiewała, kojąc dziecka bole,

U kolebki jego, jak przykuta.

Dobrze znana mi ich rzewna nuta,

Bo nią zdawna ucho moje pieszczę.

Ja Noc jestem; w mroki swe i ciszę,

Z płaczem twym zmieszane wciąż je słyszę,

Lecz posłuchać radabym raz jeszcze."

— "O, wyśpiewam wszystkie! całe życie

Śpiewać będę! — jęknie znów nieboga, —

Wprzód niech tylko śmierci wydrę dziecię!..

Nie zatrzymuj mię, na miłość Boga!

Mów! gdzie poszła ?" I nadstawi ucha,

I drży wszystka, trwożna, niecierpliwa;

A Noc milczy, niewzruszona, głucha...

Więc załamie ręce i zaśpiewa. —

 Płyną pieśni, łzy gorące płyną,

Coraz rzewniej, coraz boleściwiej;

Aż się w końcu zimna Noc roztkliwi

I — "tam — rzecze — poszła śmierć z dzieciną.

Gdzie czernieje puszcza ta jodłowa." —

I już pędzi biedna matka wdowa;

Pędzi, leci; ledwie oddech chwyta;

I dopada boru, i... jak wryta

Staje nagle, kamienieje!... W borze

W różne strony ściele się rozdroże

I nikogo wkoło, ach nikogo,

Coby rzekł jej życzliwemi słowy,

Którą z dzieckiem śmierć pobiegła drogą?!

Spojrzy, — na rozdrożu krzak cierniowy

Stoi, kołczyskami najeżony

I okryty lodowemi szrony.

Więc ku niemu zwróci się z zaklęciem:

— "O mój krzaczku! powiedz miłosiernie,

Czyś nie widział, kędy tu z dziecięciem

Śmierć pobiegła ?" — A jej na to ciernie,

Drżąc na wietrze mroźnym, zaszeleści:

— "O widziałem ! ale bez nagrody

Ja ci nie dam tej, co żądasz, wieści.

Przytul mig do łona, ogrzej wprzody.

Widzisz, co zrobiła ze mnie zima?

Kwiatka ani listka na mnie niema

I gałązki szron mi ciężki zgina;

Ledwie żyję."

Biedna kobiecina

Chwyta krzak w objęcia i przyciska,

I tak tuli do ciepłego łona,

Aż gorąca, żywa krew czerwona

Jej z pod serca płynie na cierniska;

I topnieją tejże chwili szrony,

I wystrzela z pączka liść zielony,

I gałązki stroją się już w kwiatki...

Ach! bo serce kochającej matki

Tyle ciepła, życia da w potrzebie,

Co wiosenne słonko to na niebie!

I dotrzymał krzak danego słowa,

Wskazał drogę. Leci dalej wdowa,

Wiatr wyściga w locie; wtem — o Boże!...

Stanie nagle znowu przy jeziorze,

Co rozlane przed nią tak szeroko,

Że i brzegu nie dosięgnie oko,

A tak groźne, dzikie, rozhukane,

Iż go lody okuć nie zdołały,

I olbrzymie, straszne na niem wały,

Rycząc, krę druzgocą w białą pianę.

— "Boże! Boże! — jęknie zrozpaczona, —

 Ratuj! skrzydła rzuć mi na ramiona!

W ptaka przemień a niech śmierć dogonię!"

Z żalu wreszcie rozum ją odbiega,

I wnet na twarz rzuca się u brzega,

I ustami chciwie wodę chłonie...

Ach, bo mniema biedna w swoim szale,Że wypije te bezdenne fale,

I za dzieckiem pomknie suchą nogą!

Lecz jezioro mruknie jej złowrogo:

— "Ej nie wypić tobie wody ze mnie,

Toż i nie trać czasu nadaremnie.

Cel twój wprawdzie bardzo niedaleki;

Lecz nie dojdziesz go bez mej opieki,

Luboś wichry wyścignęła w biegu.

Tam, na drugim mojej toni brzegu,

Jest mieszkanie śmierci i bogaty

Ogród jej, gdzie drzewa, zioła, kwiaty,

We ździebełku, pączku lub rozkwicie,

Zawierają w sobie ludzkie życie;

Tam i twoje dzieciąteczko rośnie."

— "Puść-że mnie tam prędzej! puść!" — żałośnie

Jęknie matka i w jezioro skoczy. —

— "Stój ! — posłuchaj! — rzecze znów jezioro, —

Mam ja wprawdzie cudnych pereł sporo,

Ale nie mam takich, jak twe oczy,

I koniecznie mi się ich zachciewa.

Wypłacz-że je we mnie, a wnet dalej

Pójdziesz sobie powierzeń mojej fali."

— "O mój Boże! — jęknie nieszczęśliwa, —

Oczy?!... cała we łzach się rozpłynę,

Jeśli stracę drogą mą dziecinę!" —

I łez strumień z oczu jej się toczy;Łez nie stało, krew z nich wreszcie płynie;

Z krwią i łzami wypłakane oczy

W perły się zmieniły w wód głębinie.

I jezioro dotrzymało słowa;

Suchą nogą przeszła po niem wdowa.

Już w ogrodzie śmierci ślepa stoi,

I wyciąga ręce poprzed siebie,

I wciąż woła: "o! na Boga w niebie,

Czy nie widział kto dzieciny mojej!?

Czy nie widział, gdzie się śmierć ukrywa,

Co mi ją ukradła niegodziwa?!"

— "Niema jej tu jeszcze, — rzecze na to

Służebnica śmierci osiwiała, —

Nie wróciła; lecz za swoją stratą

W jaki sposób tyś się tu dostała?

Jak ze śmiercią mogłaś pójść w przegony?"

— "Bóg mig przywiódł, — rzecze matka biedna.,

Bóg, w dobroci swojej niezmierzony!

On i wasze serce tak mi zjedna,

Że się troski mojej użalicie,

I powiecie, gdzie jest moje dziecię?!

A jej na to śmierci posługaczka:

— "Serce moje tutaj nic nie nada,

Choćbym ci dopomódz była rada;

Bo ja nie znam twego jedynaczka,

A twe oczy także nie usłużą.

Drzewek, kwiatów zwiędło dzisiaj dużo,.

I wróciwszy, śmierć je poprzesadza,

Skąd ich żadna już nie wyrwie władza.

Wszakże musisz o tem wiedzieć przecie,

Że każdego żywot tu człowieka

Tkwi zaklęty w drzewie albo kwiecie;

Lecz bądź jaka postać przyobleka,

 Czy się w dębie, czy się w trawce kryje,

W tem i owem żywe serce bije.

Zbierz-że w słuchu cała duszy władzę,

A odgadniesz może śród tych ziołek,

Z bicia serca, w którem twój aniołek?

Ale nim cię w ogród zaprowadzę

I nauczę przeciw śmierci środka,

Powiedz, jaka mię nagroda spotka?

Co dasz za to?"

— "Biadaż mojej głowie!

Rzewnym jękiem matka jej odpowie, —

 Nic ja nie mam, prócz tej biednej duszy,

Co się z żalu i boleści kruszy...

Chyba pójdę dla cię na kraj świata."

— "Cóż mi po tem? licha to zapłata!

Wolę śliczne, czarne kosy twoje.

Oddaj mi je, niech się w nie ustroję

I przypomnę wdzięczne młode lata;

Mój zaś warkocz, śnieżnie ubielony,

Niechaj twoim krasnym licom służy,

Niby motyl biały świeżej róży,

Albo pannie młodej jej welony."

— "O, z ochotą! — woła ta, — z ochotą!"

I wnet bujne, lśniące jej warkocze

Starowiny zwiędłą skroń oplotą,

A na własne czoło jej urocze

Tamtej osiwiałe włosie spada,

I na plecy, piersi i ramiona

Niby srebrna toczy się kaskada.

— "Pojdźmyż!" — rzecze baba ucieszona,

I za rękę wziąwszy, wiedzie wdowę

W dziwne państwo śmierci ogrodowe.

Jak wzrok sięgnie, cudna okolica,

Niby istny ziemski raj wesoły,

Barwny, wonny, oczy twe zachwyca;

Tu się w niebo piętrzy, tam w rozdoły

Tajemnicze, dzikie, się zapadła,

Owdzie gładką ściele się równiną;

Po niej srebrne strugi z szmerem płyną,

Ciche jezior świecą się zwierciadła,

I o skał się rozbijają głowę

Wodospady w deszcze brylantowe.;

A rozdoły, góry te i błonie,

I wybrzeża mokre, i wód tonie,

I urwiska wszystkie dookoła,

Strojne w drzewa, krzewy, kwiaty, zioła,

Albo we mchu barwne aksamity.

A od dębów, co pod niebios szczyty

Nieugięte czoła wznoszą dumnie,

Do ździebełek trawy, która tłumnie

W jednę się poziomą ciżbę miesza,

Niezliczona owych roślin rzesza,

Jest to istnień ludzkich zbiorowisko;

Każda z nich człowieka ma nazwisko,

Co gdzieś żyie na obszarach świata,

I z losami jego tak się splata,

Iż mu żywot w taki sposób płynie,

W zdrowiu, w mękach, w doli lub niedoli,

Jak w ogrodzie śmierci, z Bożej woli,

Dano jego krzewić się roślinie.

Ona wschodzi — na świat on przybywa,

Ona ginie — on też dogorywa.

Jedne więc z nich czerstwe, pełne siły,

Zdobne w liście świeże, w kwiat uroczy,

Lub owocem pysznym nęcą oczy;

Inne znowu — o mój Boże miły! —

 Wyniszczone, wątłe, liść ich rzadki,

W pączkach zwiędłe i ponikłe kwiatki;

Tym obsiadły korę mchy i pleśnie,

Owym listki gąsienica spasa,

Inne robak podgryzł i przedwcześnie

Już ich młodociana zmarła krasa;

Tym opalił piorun harde czoła,

Tamte zgiął lub złamał wicher srogi;

Z jednych soki pasożytna ssie jemioła,

Drugie biedne, ścieląc się pod nogi

Drzew potężnych, pośród wiecznych cieni,

Pozbawione rosy i promieni,

W lichej glebie, z której żyzność całą

Tych olbrzymów plemię wyczerpało,

Wloką smutny żywot, jak czerń ona,

Co śród łudzi nieraz z głodu kona...

Lecz o dziwy! tutaj gdzieś na skale,

W rozpadlinie, bez garsteczki ziemi,

Świerk lub sosna wznosi się wspaniale,

Konarami szumiąc potężnemi;

Tam znów, z pośród cierni i pokrzywy

Cudny kwiat wystrzela, bujny, żywy;

Gdy tymczasem indziej, na przestworze,

W gruncie żyznym, pulchnym, czy krzewina,

Czy to trawka drobna, choć jedyna,

Od poziomu podnieść się nie może,

I usycha, choć ją poi rosa

I łagodne świecą jej niebiosa!

W tym ogrodzie sługa śmierci wdowę

Wprowadziła między grządki owe,

Których każda trawka, ziółko, kwiatek,

Były żywotami małych dziatek.

I przez kręte wiedzie ja drożynki

Zwolna od roślinki do roślinki;

A ta drżąca, niecierpliwa, blada,

Uchem, sercem do nich się przykłada,

I skupiwszy w słuch całego ducha,

Całą macierzyńską miłość, słucha,

Słucha — rzekłby kto — jak trawa rośnie!

Słucha... słucha... (Boże mój jedyny!)

Skąd się ozwie serce jej dzieciny?

Nagle z krzykiem rzuci się radośnie:

— "O mój synku! o dzieciątko lube!"

I wyciągnie rękę, gdzie malutki

Zwiesił główkę kwiatek niezabudki.

— "Ani tknij go! bo przyśpieszysz zgubę! —

Krzyknie śmierci służebnica na nią. —

Stój i czekaj tu na moję Panią,

A jak przyjdzie, broń, by jej zbójecka

Dłoń nie tknęła kwiatka twego dziecka;

Zagroź, że jej w zemsty swej zapędzie

Wszystkie inne zniszczysz na tej grzędzie.

Ulękniona tem, odstąpi może;

Ma bo mocne nakazanie Boże

Strzedz, by żaden kwiatek na tej roli

Nie znikł, póki sam On nie pozwoli;

Dba więc o nie, jak o własne zdrowie,

Bo inaczej — biada-by jej głowie!"

Ledwie rzekła, wiatr zaszumiał mroźny,

Drgnęły na drzewinach wszystkie liście,

Drgnęła ślepa, czując śmierci przyjście.

— "Co tu robisz"? — głos zawołała groźny, —

Jakeś tu trafiła przy ślepocie,

I mnie same wyścignęła w locie?"

— "Matką jestem! dziecka swego bronię! —

Rzecze ślepa, i obiedwie dłonie,

Niby skamieniałe, silne, niewzruszone,

Choć w niej dusza drży ze strachu wszystka,

Wzniesie ponad kwiatkiem jak zasłonę,

Ale tak ostrożnie, że ni listka

Nie omuśnie, dbała o dziecięce

Życie.Z gorzkim śmierć uśmiechem,

Zionie tylko na nią swym oddechem,

I opadną matki nieszczęśliwej ręce,

Nagle w lód zakrzepłe!

— "Nadaremno, —

Śmierć jej rzecze, — chcesz ty walczyć ze mną,

Ej, nie zmożesz!"

— "Ale Bóg cię zmoże!"

Jęknie matka.

— "Wszak ja tylko Boże

Rozkazanie pełnię, gdy to czynię, —

Znów śmierć rzecze do zbolałej matki, —

I te tylko, co On wskaże, kwiatki

Stąd zabieram, aby tam, w krainie,

Której z żywych nie zna nikt na ziemi,

Pozasadzać je na rajskiej błoni;

Lecz co dalej tam się dzieje z niemi,

O tem już powiadać Bóg mi broni."

— "Nie chcę, nie chcę! o twój raj nie stoję!

Tu mi oddaj lube dziecię moje! —

Krzyknie matka — oddaj! bo inaczej

Wszystkie powyrywam!" I w rozpaczy

Porwie w garście dwa na oślep zioła.

— "Stój szalona! — gniewnie śmierć zawoła,

Czyliż na to stanie serca tobie,

By w boleści swojej i żałobie

Zaprzepaścić duszę drugiej matki?!"

— "Matki?!" — szepnie wdowa przerażona,

I wnet puści wprzód ujęte kwiatki,

I bezwładnie zwisną, jej ramiona,

I ku piersiom głowa się pochyli,

I tez strumień hojniej się potoczy.

— "Słuchaj! — rzecze znowu śmierć po chwili,

Oto ci oddaję twoje oczy,

Które wyłapałam, idąc przez jezioro,

Gdzie jak gwiazdy lśniły nocną porą.

Weź je; teraz jeszcze lepiej świecą;

A ja cię postawię nad krynicą,

I w jej głębi ujrzeć ci pozwolę

Dwóch wybranych kwiatków przyszłą dolę."

I przejrzała matka, i już tonie

Wzrokiem w głębie zdroju kryształowe;

I zamiera dech jej w drżącem łonie,

I ogarnia zawrót biedną głowę!

O, bo jakież tam ogląda dziwy!...

Obraz wyrazisty, jasny, żywy,

Dwóch żywotów ludzkich: jeden płynie,

Jak zdrój czysty w rajskiej gdzieś krainie,

Śród rozkosznych wonnych ziół i kwieci,

I pogodą cudną niebios świeci;

A co tylko szczęściem człowiek zowie:

Miłość, chwałę, radość, spokój, zdrowie

I swobodę myśli, i wesele,

I błogosławieństwo z każdej strony,

I wiek długi dostać miał w udziele

Żywot, z pierwszym kwiatkiem skojarzony.

W drugim — zgroza! — widzi, jak pacholę,

Wypieszczone ciepłą matki dłonią,

Po jej stracie losy przez świat gonią,

Niby wichry suchy liść przez pole:

Nikt go nie przygarnie, nie ukocha,

Wszyscy poją łzami, karmią wzgardą,

A niedola, jak ta zła macocha,

Ciągle je potrąca ręką twardą.

W głodzie, w nędzy, w trudach, śród ciemnoty,

Z pacholęcia stawszy się młodzianem,

Z sercem w dzikich żądzach rozpasanem,

Nieznający Boga, prawdy, cnoty,

W błocie się rozpusty brudnej tarza,

Rozbestwiony, jak drapieżne zwierzę;

Aż z nędzarza wyjdzie na zbrodniarza,

Pozna dyby, kije i pręgierze,

I syt hańby, w młodociane lata,

Nędzną głowę da pod topór kata.

Ona patrzy, patrzy na te dzieje,

I strach zimny ją za serce chwyta,

I drży, zjęta zgrozą, i truchleje,

— "Czyjeż to są losy...? — wreszcie spyta —

Czyj ów żywot, pełny szczęścia, chwały?

Czyj ów drugi, w nędzy, w hańbie cały?"

— "Tego ci nie powiem — śmierć odeprze, —

Komu gorsze padnie, komu lepsze;

Lecz na pewno możesz wiedzieć o tem,

Że ze dwojga jedno jest żywotem

Twego dziecka."

— "Mego! — krzyknie wdowa,

Mego!" — i na ustach zamrą słowa,

I mgła zajdą osłupiałe oczy,

I pot zimny z czoła się potoczy;

Bo ją nagle straszna myśl ogarnie,

Że sromoty owe i męczarnie,

Których obraz krew jej w żyłach ścina,

Może dostać w dziale ta dziecina,

Luba ta pieszczotka jej rodzona,

Co ją śmierci pragnie wydrzeć ona,

Co się za nią oto tak rozpada,

Zdrowie, życie, duszę oddać rada!

Cóż, gdy swą rozpaczą śmierć poruszy

I od rajskich bram zwrócone dziecię

Sama, sama rzuci na tym świecie

Na łup nędzy, hańby i katuszy?!...

Tu dopiero owa miłość święta,

Co już zniosła, wycierpiała tyle,

W swej najwyższej się objawia sile.

Jej cudowną mocą przeniknięta,

Nad naturą ludzką górę bierze,

I nie Izy już, krew i życie święci

Za najmilsze dziecię swe w ofierze,

Ale własne najgorętsze chęci.

I nie myśli dłużej walczyć o to,

By się nie rozłączyć z swą pieszczotą,

Tylko, zjęta strasznym niepokojem

O jej przyszłość, rzuci się ze łkaniem

Do nóg Śmierci:

— "Czyń z dzieciątkiem mojem,

Co chcesz sama, byle mi się na niem

Nie spełniła wróżba ta złowroga,

Com widziała w głębi tej krynicznej!...

O! weź raczej ten mój kwiatek śliczny,

Weź i zanieś do ogrodu Boga,

A zapomnij wszystko to, com w szale

Swej rozpaczy, słowem, albo czynem

Zbluźnić mogła: groźby, prośby, żale,

Łzy i jęki! i nad tem jedynem

Mem dzieciątkiem, ach, bądź litościwa!"

— "Cóż mam czynić? — śmierć się znów odzywa, —

Wam-li oddać lube wasze dziecię,

Czy też tam je zabrać, gdzie nie wiecie?" —

Zadrży kochająca matka, przenikniona

Skróś bojaźnią Bożą, i ramiona

Wznosząc w niebo, woła z głębi duszy:

— "Boże, Boże! o niech Cię nie wzruszy

Głos tych modlitw grzesznych, com ich tyle

Z łez gorących nieprzebranym zdrojem

Ci zaniosła za dzieciątkiem swojem!

Oto już z pokorą głowę chylę

Przed wyroki twemi! Panie, Panie!...

Niech się twoja święta wola stanie!...

O nie usłysz mig! nie usłysz, Boże,

Jeślim z przeznaczeniem twojem w sporze!

O nie usłysz! bo my w chęciach ślepi,

A co Ty nam dajesz, z tem najlepiej!" —

I upadła na twarz, korna święcie...

A śmierć w zimnych dłoni swych ujęcie

Zagarnęła kwiatek jej rodzony

I uniosła go w nieznane strony.

Koniec wersji demonstracyjnej.

SIOSTRA ANIELA.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

NIEZABUDKA

Niedostępny w wersji demonstracyjnej