Bronisława Ostrowska

W STAREM LUSTRZE

Konwersja: Nexto Digital Services

Spis treści

W STAREM LUSTRZE

PAWEŁ

RESTOBOLA

W SEJNEŃSKIM DWORKU

BABCIA DAMIANOWA

TAJEMNICA AKWARJUM

UKOCHANA OJCZYZNA

W STAREM LUSTRZE

Bronisława Ostrowska

W STAREM LUSTRZE

Przekręcam zgięty kluczyk w okutym zameczku i opuszczam ciężki mahoniowy blat. Tak samo. Wszystko tak samo.

Dwa rzędy gładko zamkniętych szufladek i podparta dwiema kolumienkami z kości tajemnicza kapliczka wnętrza, patrząca zzieleniałą lustrzaną taflą.

Teraz trzeba położyć rękę na kolumience tak właśnie, jak widziałam, że czyniła to inna, nieistniejąca dziś ręka. Dobrze. Kolumienka wysuwa się lekko, ciągnąc za sobą wąską, wysoką szufladkę, właściwie teczkę drewnianą, pełną starych dokumentów, aktów, klepsydr. Trzeba ją odstawić na bok, a w otwór, pozostały po niej, wsunąć rękę. Niema na co czekać. Żadna ręka nie ujmie i nie poprowadzi mojej, kierując nią po gładkiem drzewie, aż do ukrytego guziczka. A przecież z tem samem zatchnięciem odnajduję tajemnicze miejsce. Odskakuje najgłębsza szufladka i moie ręce same wyjmują ją i ustawiają na blacie.

Jest. Prawie pełna. Zapełniają ją drobne, szczelnie owinięte białym papierem, płaskie pakiety. Mają napisy zżółkłe, jedną przeważnie pisane ręką. Litery okrągławe, śmiałe, a przecież nieco drżące. Mimowolnym ruchem zakładam ręce wtył i patrzę. Jak niegdyś. Rzeczy zapamiętane z dzieciństwa, a zobaczone po latach, wydają się zazwyczaj drobniejsze, błahsze, nie odnajduje się w nich bowiem dawnej skali spostrzeżeń i wzruszeń.

Otóż nie. Tu jest tak samo. Zupełnie tak samo. Wszystko jest raczej większe. A może nawet — i tych pakietów jest więcej. Znów niema na co czekać. Trzeba swojemi rękami...

Odkładam kolejno małe, sztywne zawiniątka, odczytując napisy. Tak jest — —

Klucz od trumny dziadka. Klucz i atłas z trumny babki. Klucz i welon z trumny ciotki Bronisławy. Kwiaty z grobu Pawła. Tak. To wszystko jest większe. Większe o wiele — i nic nie mniej tajemnicze. Byli. I byli przyczyną tego, że ja jestem. A cóż wiem o nich? Co wiem z nich? I gdyby temi kluczami otworzyć ich trumny, cóż wiedziałabym więcej?

Niema. Taka, czy inna anegdota ich życia, zacierająca się w pamięci, taki, czy inny portret, czerniejący na ścianie. Przeszli.

Biorę do ręki zwitek pakiecików mniejszych, wiotszych, raczej kopertek z jednakowemi zawsze napisami.

Włoski Juleczki. Włoski Lusi. Włoski Janeczki.

I oddzielna większa koperta przewiązana zblakłą wstążeczką:

Włosy i włoski dziecinne matki.

Odwiązuję niezgrabnie węzełek i prostuję łamiący się papier. W zmiętej bibułce jakiś złoty puch i duży związany lok, światły jak płynne złoto, jak lipcowy miód, jak dojrzała słoma. Jaki żywy. Rozświecił wszystko i leży mi na dłoni, jak schwytany promień, nieskończenie odległy, a tak zarazem nieporównanie istotny.

Jakżeż uwierzyć, że te same włosy leżą pod czarną ziemią i pod białym śniegiem, same wprzód zbielałe jak śnieg. Gdyby nawet mogiła ich nie leżała o setki mil, gdyby się miało w ręku klucz od zamykającej je trumny, jeszcze niepodobnaby było zrozumieć — drogi promienia...

Zato z całą najdotkliwszą zaciekłością czuje się i rozumie istotność rzeczy minionych. Bo to już życie — moje.

Jest się na wsi, w chmielowej altanie, wczesnym słonecznym rankiem. Na ławce stygną świeżo usmażone konfitury wiśniowe, purpurowe w lśniącej miedzi brytwanny. Pachną słodko i mocno, zwabiając stada wciąż odganianych, wciąż powracających os. W tafli purpurowego soku widać odbite wnętrze altany, zatarte, rozkołysane i tajemnicze. Na stole kosze i półmiski wisien. W ruchomej siatce światła drobne ręce matki wyjmują zręcznie pestki z ciekących sokiem owoców. W blado złotych włosach lśni blado złoty lipowy kwiat. A na tem wszystkiem drga krążek słonecznego blasku. Jeden. Z pomiędzy liści. Nagle w wejściu altany nieoczekiwanie staje ojciec. Krzyk. Wiśnie potoczyły się z kolan matki. Rozstawiła daleko od siebie ubarwione sokiem ręce i tą bladozłotą głową, rozświetloną teraz słońcem, podaje mu się do pocałunku. Nie. Teraz kąt wielkiej kanapy w uroczyście oświetlonej sypialni. Z obu stron wielkiego lustra palą się kandelabry. Na tualecie blask świec migoce w rozłożonych klejnotach. Z szuflad zwisają kaskady wstążek, koronek i piór. Na środku pokoju w balowych adamaszkach barwy blado błękitnej wody stoi królowa. Nie — matka. Panna służąca klęcząc układa tren sukni. Matka zapina ciężkie łańcuchy bransolet na olśniewających bielą ramionach. Z jej złotej głowy w pełnym blasku świec, spływa pęk smutnych, bladobłękitnych piór. Wszystko się iskrzy i migoce i drga. Do pokoju wchodzi ojciec, czarny i smukły z białym bukietem w ręku. Matka... Nie. Dość. Poco ciągnąć ten sznur najżywszych wspomnień aż do chwili, gdy na tych rękach kiedy na tych ramionach...

Jak zrozumieć drogi promienia...

Przez pakiety przewija się złota wstążeczka. Ona wiązała paczkę listów, drobno ołówkiem kreślonych, jedyny ślad, jedyny klucz od nieodgadnionej tajemnicy. W dzień śmierci ojca, kiedy ciężki oddech, co już ustał, zdawał się wciąż jeszcze dyszeć nad zastygłym spokojem list i oczu, te drobne arkusiki prostował}' i zwijały się kolejno w płomieniach, bielały, kruszały i rozpadały się w popiół.

Niema.

Biorę w rękę ostatni już pakiet z szuflady, większy i cięższy. Napis na nim czarniejszy i litery inne. Inną ręką pisane. Włosy. Kwiaty. Klucz od trumny ojca. Zaciężyło coś nagle na ramionach. Czuję prawie dotykalnie spojrzenie ciemnych, nieruchomych od męki oczu. Oczu bezdennej miłości i tęsknoty — po grób. Po ten ciężki i twardy klucz od trumny.

Nie umiem zobaczyć go inaczej. Siedzi na głębokim fotelu, jak co dnia, jak co wieczora, z rozłożoną na kolanach gazetą. Ale oczy jego są daleko, o setki, setki mil, — przy niej. Jak widzi ją? Czy tak jak ja — królewską, w blasku płonących kandelabrów, z temi ciężkiemi łańcuchami bransolet na nagich ramionach, czy tam w altanie, pochylającą ku niemu do pocałunku swą bladozłotą głowę, a odsuwającą daleko od siebie drobne, zaczerwienione ręce? I czyta drobne, ołówkiem kreślone literki spalonych arkuszy i czeka jedynej chwili, kiedy przebywszy setki i setki mil zobaczy ją znów — aby móc potem umrzeć.

I to wszystko, to wszystko zamknąć zdołał na zawsze ten jeden mały klucz...

Niema.

Z pomiędzy pakietów wysuwa się jedna jeszcze kopertka. Napis zżółkły, stary jak inne.

Włosy Broneczki.

Moje?

Odwijam szczyptę jedwabnej, kasztanowatej mgły. Miękka i lekka, jakby bez żadnej treści, czyliż ma być kiedyś jedynym dotykalnym śladem rzeczywistości mojego istnienia? Jak tamte? Tych sióstr, co umarły dawno zanim ja przyszłam?

Teraz rozkładam kolejno białe kopertki i oglądam wszystkie złote, ciemne i płowe kosmyki, promyki, mgły.

To wszystko. Oprócz tych drobnych puchów w białych papierkach z troskliwemi napisami ręki, której uż niema — niema już dzisiaj na wielkiej powierzchni świata nic z tych istot bliskich mi, a obcych i nieznanych. Niema. A ja?

Podnoszę na chwilę głowę z nad rozłożonych pakietów i nagle ze zdziwieniem w zielonej tafli lustra, z głębi biurka, spostrzegam własną twarz, zblakłą, daleką i obcą jak w spojrzeniu umarłych.

Koniec wersji demonstracyjnej.

PAWEŁ

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

RESTOBOLA

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

W SEJNEŃSKIM DWORKU

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

BABCIA DAMIANOWA

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

TAJEMNICA AKWARJUM

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

UKOCHANA OJCZYZNA

Niedostępny w wersji demonstracyjnej