Konwersja wykonana przez firmę Netpress Digital Sp. z o. o.

Spis treści

WESOŁY TOWARZYSZ PODRÓŻY

Grin Aleksander S.

Znakomity aktor Douglas prawie nikomu nie opowiadał swojej historii, znałem ją tylko ja i nasz wspólny przyjaciel Emerson.

Teraz, kiedy Douglas zmarł przebaczywszy wszystkim, a w głębi duszy przebaczywszy, być może, i Emersonowi (uśmiecham się przy tych słowach, a uśmiech ten tłumaczy się tym, że podobnie jak wszyscy ludzie, sam siebie dobrze nie znam) — można bezboleśnie dla niego i bez krzywdy dla innych odsłonić tajemnicę pewnego zdarzenia na drodze do San Riol, między Warde a Case, i choć będzie to wersja literacka, niemniej całkowicie zgodna z rzeczywistością.

Około godziny czwartej po południu przy wielkim głazie, rzucającym cień w poprzek drogi, usiadł mężczyzna mniej więcej trzydziestopięcioletni.

Bosy, ogorzały, z twarzą zarośniętą, był ubrany lub ściślej — okryty tak straszliwymi łachmanami, że gdyby leżały na ziemi, nawet kot obszedłby je z ostrożnością.

Głowę oberwańca osłaniała pstra chustka związana w tyle głowy na węzeł. Nie miał koszuli, naga pierś wyglądała spod wytartego na łokciach płaszcza z przykrótkimi rękawami, bez guzików, w deseniach łat.

Nogawki brudnych płóciennych spodni były u dołu wystrzępione na frędzle; płótno przeświecało na kolanach, a przez obszarpane kieszenie przebłyskiwały skrawki gołego ciała.

Mimo to na jego pochmurnej twarzy o miękkim zarysie ust i spokojnych błękitnych oczach nie malowała się udręka, złość ani upokorzenie. Umieściwszy gruby kij między kolanami i beztrosko rozglądając się dokoła, pogwizdywał arię z „Carmen" z biegłością świadczącą o dobrym słuchu, a także zamiłowaniu do muzyki.

Spojrzenie jego padło na znajdującą się obok drogi kałużę deszczowej wody. Westchnąwszy ironicznie, mężczyzna wstał, podszedł do tego naturalnego zwierciedła, protoplasty wszystkich weneckich i paryskich luster, i pochylił się nad swoim odbiciem.

Nie było ono lepsze ani gorsze od oryginału, miało przy tym tę zaletę, że jeśli się ręką zamąciło wodę, rozpadało się i znikało, gdy tymczasem oryginał nawet przy najgwałtowniejszym huraganie tkwił w świecie realnym taki sam jak w pogodny ranek.

Włóczęga przypatrywał się sobie z dziwnym uśmiechem zadowolenia i komicznej pogardy. Siedział bokiem do kałuży, wspierając się rękami o ziemię.

Z owej kontemplacji wyrwał go raptem szyderczy, z namaszczeniem wymawiający słowo po słowie głos nieznajomego mężczyzny, który zabrzmiał tak blisko naszego Narcyza, że ten podniósłszy głowę, oblał się pąsem niczym młoda panna, której zalotność mylnie sobie wytłumaczono.

Na przeciwległym brzegu bajorka, skrzyżowawszy po turecku nogi, a ręce założywszy na piersiach, siedział niemal że jego sobowtór, z tą tylko różnicą, że okrywały go innego koloru łachmany, chustkę zastępował rudy jak płomień kapelusz, a subtelna twarz o regularnych rysach wyglądała o jakieś dziesięć lat młodziej. Bystre, przenikliwe spojrzenie czarnych oczu i uparty wyraz ust nadawały tej twarzy piętno doświadczenia i duchowej giętkości właściwej starszemu wiekowi.

— Czterdziestoletnia najada w dezabilu, oczekująca wizyty Trytona — prawił sugestywnym tonem, podczas gdy oczy mu się śmiały — albo kurtyzana w sypialni rywalki. Niech pan się nie utopi w swoim tremo, mój najmilszy, i nie puszcza takiego perskiego oka do żab, bo lista pańskich konkiet może się zacząć od „kwa-kwa"!

— Co to ma znaczyć? — gniewnie wykrzyknął pierwszy włóczęga, opanowując zmieszanie. — Proszę skończyć ten monolog i zostawić mnie w spokoju.

— Co?! — pastwił się nad nim dalej żartowniś. — Co? Pominąć taką okazję? Usłużnie podać panu emaliowany grzebyczek i z szacunkiem pochyliwszy głowę, śledzić w ekstazie jaśniejące pod pudrem róże i lilie pańskiego czarującego liczka? Okrutny i niebywale pyszałkowaty hrabio! Czyż po to...

— Nazywam się Emerson — krótko przerwał ten jadowity dytyramb pierwszy włóczęga, zrywając się z pobladłą twarzą — zaraz ci tu zademonstruję twoją własną urodę!

Kpiarz nie zdążył uskoczyć, gdy sękaty kij świsnął mu koło ucha, omal nie rozkwasiwszy twarzy, i wbił się w ziemię daleko za nim. Ku wielkiemu zdziwieniu Emersona oberwaniec, zamiast cisnąć weń swoim kijem, spokojnie przekroczył kałużę i wyciągnął rękę niczym nie objawiając tchórzostwa ani chytrości.

— Nie sądziłem, że pan to weźmie tak poważnie — rzekł po prostu, kiedy Emerson niechętnie i z chmurną miną dotknął jego ręki. — Co robić, trzeba sobie jakoś rozweselać życie, jeśli ono samo zabawia się co dnia waleniem nas po gębie i jeszcze przy tym odwraca się od nas ze wstrętem. Ale dajmy spokój uprzejmościom. Dokąd idziesz, kochasiu?

Po twarzy starszego przewinął się ledwie dostrzegalny uśmiech. Milczał przez chwilę, jakby starał się uniknąć szczerej odpowiedzi.

— Czy to nie wszystko jedno? — odparł wreszcie. — Ludzie tacy jak my często idą tą samą drogą, lecz cel mają różny. Moja droga niedaleka.

— Nie chwal się, bracie, że w swoim życiu więcej wypiłeś wody z przydrożnych rowów i więcej nakradłeś cudzych kur niż ja. Zapewniam cię, że od jakiegoś czasu posiadłem niemałą sztukę w tym interesującym procederze, tak że mogę ci zaprezentować kolekcję grzebieni kogucich, ważącą co najmniej kilogram.

— Mam nadzieję, że do kolekcji tej nie wchodzą koguty z mojej fermy — rzekł ze śmiechem Emerson — w przeciwnym razie może cię to kosztować utratę czupryny.

— No, przecież zacząłeś nareszcie mówić ludzkim językiem — zauważył włóczęga maszerując obok niego. — Ależ ty idziesz tak szybko, jakby naprawdę czekała na ciebie żona z świątecznym pierogiem nadziewanym jabłkami. Obiecuję ci, przyjacielu, że jeśli kiedykolwiek będziesz miał fermę, wykradnę ci koguta i kurkę na przypłodek, a prócz tego worek owsa, żebym miał je czym karmić. Widzę, że idziemy w jedną stronę. Otóż wiedz, że nazywam się Bill Żelazny Haczyk i jeśli spotkamy się jeszcze kiedyś, możesz śmiało podać mi ogień do fajki i nie obawiać się represji.

Emerson uważnie popatrzył na swego dziwnego towarzysza podróży. Siady niedojadania i nie przespanych nocy budziły w nim pewien szacunek dla tego człowieka, który, wydawało się, byłby zdolny do żartów nawet na łożu śmierci. A przy tym w jego wzroku mimo niepokoju i żywości uderzała jakaś dziwna równowaga wewnętrzna i żartobliwa, ujmująca dobroć.

— Jesteś głodny? — zapytał szybko.

— Tak, ale w sensie wyższym — odparł Żelazny Haczyk. — W wulgarnym pojęciu pożarłbym wołu z kopytami, ale w wyższym zadowolę się winnym gronem i łykiem wody Cyrana de Bergerac.

— W takim razie wybieraj między sensem wulgarnym a wyższym — rzekł Emerson — albo może znajdzie się coś pośredniego między jednym a drugim, ponieważ dziś będziesz jadł obiad u mnie, a na dodatek dostaniesz parę niezgorszych spodni i koszulę.

Absolutnie pewny siebie i niewzruszony ton, jakim Emerson wygłosił te serdeczne zaprosiny, wywołał piorunujący skutek. Bill Żelazny Haczyk zgiął się raptem wpół, jakby go zdzielono kijem w brzuch, potem siadł i przycisnął ręce do twarzy powstrzymując straszliwy, opętańczy śmiech, jaki czasami chwyta nas aż do bólu w bokach, wyrywa z piersi histeryczne piski i może skończyć się śmiercią, jeżeli rozbawiony w ten sposób człowiek ma akurat w ustach coś miałkiego lub ostrego, dajmy na to nie przeżutą rybę z ościami.

Kiedy się tak śmiał, Emerson patrzył na niego z wyrazem przykrego zakłopotania i lekkiej irytacji; zauważywszy to, Bill zaniósł się jeszcze gwałtowniej.

— Co... ty... mówisz — wykrztusił wreszcie wśród okrzyków, jęków i westchnień, parskając i łapiąc oddech jak podczas kąpieli. — Coś... ty... a... ee... O-och! Jakeś to zgrabnie wykoncypował! „Obiad", powiadasz? Cha-cha-cha! I „spodnie", powiadasz?! O-o! Umrę bez pochówka, ty szelmo jeden! Spodnie pewnie z jedwabnego trykotu. I do nich kamizelka z białej piki w srebrne kwiatuszki? Przyjmij do wiadomości, że nawet teraz nie zamienię moich spodni na twoje, a ponieważ jesteś owym najszczęśliwszym człowiekiem, który nie ma koszuli, nie próbuj ukraść jej, by mnie ofiarować. Nie, przestań. Nie mów, że obraziłeś się za moje słowa nad kałużą — ależ to fantastycznie rozegrałeś! Pomóż mi wstać, bo osłabłem ze śmiechu.

— To smutne — rzekł starszy włóczęga — gdybyś śmiał się trochę mniej gwałtownie lub choćbyś pofatygował się, jak przystało, zapytać mnie, o co chodzi, możliwe, że pozwoliłbym ci zachwycać się moją rzekomą umiejętnością okpiwania przechodniów na środku gościńca, nie lubię jednak, kiedy mi narzucają niewłaściwą rolę. Wstawaj, wesoły człowieku.

Bill wstał. W jego twarzy i zachowaniu zaszła niezauważalna zmiana, której wszystkich odcieni Emerson nie potrafił uchwycić, odczuł ją jednak tak wyraźnie, jak piękną pogodę, kiedy się patrzy na przejaśnione po deszczu niebo. Wzrok Billa stał się przenikliwy i twardy, po jego twarzy przemknął wyraz źle ukrywanej wyższości, a lekki uśmiech wzgardy, tak finezyjnej, że odczucie jej byłoby równoznaczne z upokorzeniem, zamknął nagle usta Emersonowi. Zdawało mu się, że to chyba ktoś inny tarzał się przed chwilą ze śmiechu, trzymając się za brzuch — tak niepodobna do tamtej była dziwnie zmieniona twarz Billa.

Nie dając nic poznać po sobie Emerson milczał przez chwilę, po czym ruszył wolnym krokiem, przetrawiając nieoczekiwane spostrzeżenie. Bill szedł obok i od czasu do czasu spoglądał na swego współtowarzysza w ów swobodny sposób, jaki cechuje charaktery proste i zdecydowane.

Emerson należał do kategorii ludzi, którzy raz zacząwszy snuć jakiś wątek, nie potrafią, gdy im coś przeszkodzi, zrezygnować z rozwijania go dalej i muszą doprowadzić do końca. Toteż zmarszczywszy brwi, pełen niechęci do siebie, że poddał się płytkiemu uczuciu śmiesznej i błahej urazy, dokończył rozpoczętą opowieść.

— Powodem wszystkiego był zepsuty zamek sztucera. Wybierałem się sprawdzić i policzyć tratwy, które nadeszły do tartaku — do mego tartaku — podkreślił z naciskiem i podejrzliwie śledził zasłuchaną twarz Billa, jakby obawiając się jakiegoś wyskoku z jego strony. — Tartak leży o trzydzieści mil stąd. To było wczoraj wieczorem. Wbrew zwyczajowi wziąłem ze sobą sztucer zamiast rewolweru. Często nie zdajemy sobie sprawy z pewnych odruchów. Otóż właśnie ten sztucer wystrychnął mnie na dudka. Na leśnej ścieżce, i to o zmroku, niemożliwością było dać koniowi ostrogę. Dwóch ludzi chwyciło konia za grzywę i za uzdę, a trzech zwaliło mnie z siodła. Ubrani byli... hm... nieco lepiej od pana...

—Niech pan opowiada dalej — przerwał Bill łagodnie, lecz stanowczo.

— Mówić dalej to znaczy kończyć — zauważył Emerson z niezadowoleniem, czując na sobie pytający wzrok swego współtowarzysza. Podczas opowiadania peszył go także widok jego bosych nóg, śmiesznie wystających z przykrótkich nogawek spodni, i raziła absurdalność sytuacji, którą w bezlitosnym świetle słońca ostro podkreślała postać prawdziwego dzikusa-- włóczęgi. — Zaraz skończę. Na skutek wilgoci czy też złego oczyszczenia zamek sztucera, mimo moich wysiłków, nie chciał ustąpić, no i odebrano mi broń razem z koniem i wszystkim, co miałem na sobie. Na dobitek oberwałem parę szturchańców i dziękuję Bogu, że wyszedłem z tej opresji cało. I tak oto szedłem z powrotem przez całą noc, nagi, dygocąc z głodu i z zimna.

Te łachmany dał mi pewien zwrotniczy kolejowy — podszedłem do jego okna w wieńcu z miotełek brzozowych, które sam powiązałem. Warto było posłuchać naszej rozmowy i moich wyjaśnień... W dodatku to odludna okolica. No, ale od zwrotniczego droga już niedaleka. O pół mili stąd znajduje się mój dom.

— To doprawdy okropne! — odezwał się Bill zupełnie innym, spokojnym i współczującym tonem, tak samo nie licującym z jego wyglądem i sytuacją, jak nieoczekiwana relacja Emersona nie dała się pogodzić z brakiem koszuli na jego grzbiecie. — Zmuszony jestem panu uwierzyć, wierzę panu — dodał skwapliwie i z powagą. — To prawda, że w życiu bywają rzeczy gorsze niż w powieściach. Proszę mi wybaczyć tę mistyfikację tak naturalną wobec mego fatalnego ubioru. Jestem Edmund Robert Douglas, członek Towarzystwa Geograficznego w San Cumę, sekretarz prezesa, a teraz chwilowy włóczęga na półwyspie; wolno panu myśleć, co pan zechce, lecz zakład, o jaki poszedłem z pewną damą, z natury rzeczy nie pozwala mi ryzykować przegranej. Wiem, że jest pan zdziwiony, przysięgam jednak, że i ja nie mniej się zdziwiłem, gdy zaprosił mnie pan na obiad.

— Pan kłamie! — zawołał zdumiony Emerson. W następnej jednak chwili zganił się za pośpiech, z  jakim cisnął tę zniewagę.

Douglas drgnął i zatrzymał się. Twarz mu poczerwieniała, potem zbladła, skurcz męczącej walki pomiędzy gniewem a najwyższym wysiłkiem pohamowania go okrył cieniem jego rysy i tyle było w tym napięcia i godności, że Emerson tylko wzruszył ramionami.

— Powiedział mi pan dziwne rzeczy — zauważył tonem usprawiedliwienia. — Istotnie, zdumiał mnie pan.

— Mógłbym rzec to samo, jeśli chodzi o pana. Ale oprócz słów istniał jeszcze między nami jakiś niewytłumaczony prąd wewnętrzny, który kazał mi uwierzyć. Mam nadzieję, że pan odczuje to samo, gdy będę opowiadał o sobie. To prawda zresztą, że wziąłem pana za zwykłego drapichrusta i nie od razu uwierzyłem. Dlatego miał pan rację nie chcąc i mnie uwierzyć bez dowodów.

— Wierzę panu — rzekł Emerson prosto. — Wykazał pan moją winę mówiąc o owym „prądzie wewnętrznym", jaki właśnie przed chwilą mnie przebiegł. Ale jakże to wszystko niezwykłe, jakie dziwne! To znaczy; chcę przez to powiedzieć, że i pańska, i moja sytuacja, wzięta osobno, nie stanowi jeszcze nic nadzwyczajnego — niezwykłość jest dopiero w naszym spotkaniu.

— Nie mniejsza, niż gdyby ktoś postawił igłę ostrzem na ostrzu drugiej igły — uśmiechnął się Douglas. — No, więc ze mną sprawa miała się następująco. Na raucie u Ainstone'a, znanego panu zapewne ze słyszenia milionera, urządzonym na cześć znakomitego podróżnika Witalisa Crowgliego, zacząłem dowodzić, że człowiek, bez względu na to, kim jest, może bez żadnej szkody dla swego charakteru i zasadniczych-skłonności przenieść się w dowolne warunki i na dowolny czas, a potem wrócić taki, jaki był przedtem. Crowglie wskazywał na nieunikniony, jego zdaniem, nacisk środowiska, na lekki, choćby ledwie wyczuwalny osad, jaki zostawią przejściowe, a nie swoiste dla danego osobnika warunki. Dyskusja toczyła się w obecności — nazwisko nie gra tu roli — pewnej damy; kiedy mój oponent oświadczył, że wystarczy, bym spędził miesiąc na włóczędze po gościńcach, a zacznę zachowywać się dość oryginalnie — zaproponowałem ten zakład. Co prawda Crowglie brał pod uwagę moją wyjątkową wrażliwość; utrzymywał, że niepostrzeżenie dla mnie samego wykażę w sposobie bycia i wyrażania się nieznaczne cechy zapożyczonego w nowym środowisku bagażu, które będą uchwytne tylko dla osób postronnych. Ale ja chciałem koniecznie zwrócić na siebie uwagę, zmusić do myślenia o mnie pewne zatwardziałe i zimne serce. Krótko mówiąc, podjąłem się spędzić pół roku bez pieniędzy, w prostej odzieży i przewędrować półwysep od Cade'u do Minigham i od Zurbaganu do San Riol żywiąc się czym popadnie, a po powrocie natychmiast zjawić się w towarzystwie zawczasu powiadomionych osób i ich kompetencji zostawić rozstrzygnięcie, czy włóczęga wycisnęła na mnie choćby najmniejszy ślad. Ale ponieważ jestem chłonny i spostrzegawczy, przyznaję, że zirytowałem pana zbyt przesadzonym wizerunkiem Billa Żelaznego Haczyka.

— Ależ to wszystko jest niesłychanie interesujące! — wykrzyknął Emerson tak pochłonięty opowieścią Douglasa, że zapomniał o swym bądź co bądź dziwacznym ubiorze i dopiero wtedy przyszło mu to na myśl, gdy za zakrętem ukazał się fantazyjny błękitny dach pałacu. — Jesteśmy już w domu. Proszę pana, Douglas, by zechciał pan być moim gościem.

Czy mu się zdawało, że jego współtowarzysz wydał nagle nieartykułowany dźwięk, czy naprawdę wyrwało mu się coś w rodzaju krótkiego okrzyku, zamaskowanego stłumionym kaszlem — dość, że Emerson spojrzał na niego pytająco. Twarz Douglasa była jednak niewzruszenie spokojna. Wydawało się, że z przyjemnością spogląda na plantacje, ogród, budynki dla służby i na białą, wysypaną żwirem drogę, która skręcając od szosy wiodła między zielonymi płotkami ku werandzie domu.

Rozmowa między dwoma podróżnymi toczyła się teraz na temat niezwykłych przypadków. Nagle Douglas stanął, dotykając ramienia Emersona gestem nieco familiarnym.

— Co się stało? — zapytał Emerson.

— Niech pan posłucha— roześmiał się Douglas. — Podczas włóczęgi wyhodowałem w sobie biesa, który wciąż mnie kusi, żeby robić na przekór. Gdyby pan istotnie był obieżyświatem, który chcąc okpić przyjaciela udaje właściciela fermy, wie pan, jakbym wtedy do pana przemówił?

— No jak?

— Ho-ho... to nie lada sztuka. Na przykład: słuchaj, ty nie golona mordo, jakby ci się udało wśliznąć do kuchni, nie zapomnij szepnąć i za mną słóweczka. Odstaw gospodarzom jakiś rozczulający numer, dajmy na to, że nie możesz jeść z apetytem, jeśli mnie nie ma przy tobie.

Emerson roześmiał się dobrodusznie.

— Tak, pan już uchwycił ten styl — przyznał — i gdybym nie bał się pana obrazić, prosiłbym, żeby pan nie odkrywał od razu kart wobec mojej żony i nie mówił, kim jest, ot, po prostu dla żartu.

— I jeszcze — ciągnął Douglas zmarszczywszy brwi w zamyśleniu — powiedziałbym panu tak: nie wal tak prosto do głównego wejścia jak świnia do cudzego koryta, bo cię tak pomacają, że zamiast wałówy będę musiał taszczyć twoje połamane kości, stary krętaczu.

Emerson popatrzył na Douglasa bez uśmiechu, uważając ten żart za zbyt daleko posunięty.

— No tak — rzekł z roztargnieniem, trochę zniecierpliwiony. Szli teraz obok werandy.

— Anni! — zawołał Emerson spostrzegłszy przez ażur dzikiego wina białą postać z książką w ręku — Anni, nie przestrasz się. To ja. Powiem ci krótko — rozebrali mnie, ale jestem zdrów i cały.

Młoda kobieta, która aż poczerwieniała ze wzburzenia na widok męża w tak przerażającym stanie, szybko zbiegła po schodach ocierając łzy i powstrzymując nerwowy śmiech, prędko i z żywością dotykała Emersona obracając nim na wszystkie strony, cofała się o kilka

kroków załamując ręce i trzęsąc głową, jakby cały ten strój pokrzywdzonego sypał się na jej ciemne włosy.

— Mój drogi — powiedziała — ależ ty zupełnie nie jesteś podobny do siebie! Naprawdę nic ci się nie stało? Pokaż się jeszcze raz, obróć się w tę stronę. I w tę. Wybacz, chodźmy, to cię przyodzieję, drapichruście! A to...

Pochwyciwszy jej spojrzenie, Emerson odwrócił się ze słowami:

— Anni, to przygodne spotkanie, my już się poznaliśmy. Ale ty nie przestrasz się po raz drugi, oto Edmund Robert Dou...

Urwał zaskoczony i wstrząśnięty do głębi. Douglas stał oparty o młody kasztan. Prawą rękę miał wyciągniętą naprzód, jak gdyby chciał odepchnąć Emersona lub uprzedzić, żeby się nie zbliżał. Lecz Emerson był oszołomiony tak dalece, że ledwie zdołał wyjąkać:

— Co... co się panu stało?

Douglas był śmiertelnie blady; dwa razy próbował się odezwać, lecz nie mógł wydobyć głosu. Z jego oczu stoczyły się dwie grube łzy, powoli otarł je dłonią, widocznie zawstydzony tym objawem słabości.

— Co? — powiedział głucho z męczeńskim wysiłkiem — nic poza tym, o diabli! — zaklął spojrzawszy na uparcie obwąchującego go pointera. — Sądziłem, że pan jest taki sam Emerson, jak ja — Robert Douglas. Jestem wstrząśnięty, bo, rozumie pan, nie przewidziałem zakończenia. Słuchając, nawet zazdrościłem panu — przecież pan ani razu się nie uśmiechnął, kiedy pan plótł... kiedy pan opowiadał o napadzie, o zwrotniczym. Tak, pan jest Emerson, to pański dom, a to — pańska żona. Lecz ja — ja jestem Bill Żelazny Haczyk, wypędzony za skandale aktor, utracjusz, gracz — i nic więcej. Myślałem, że my obaj „łapiemy pchły". W naszej kompanii, jeśli ktoś miele ozorem, jak ja to robiłem, mówi się, że „łapie pchły". Czasami to nudne, a czasem pasjonujące, zależy z kim, myślałem więc, że nasze zawody... Proszę mi wybaczyć roztrzęsione nerwy. To dlatego, że za wcześnie wyobraziłem sobie, iż wchodzę do domu, gdzie... gdzie mnie nie zbesztają. Żegnajcie. Jedzcie i niech wam będzie na zdrowie. Ja dziękuję za zaproszenie.

Te bezładne słowa włóczęgi głęboko wzruszyły Emersona. Kierował się on nieomylnym i wyczulonym instynktem wobec ludzi, toteż pierwszym jego odruchem było wziąć Billa za rękę i pociągnąć na werandę.

Bill cofnął rękę i pokręcił przecząco głową.

— To mnie tylko bardziej rozstroi.

— Wejdźże więc i zostań z nami! — zawołał Emerson — i niech mnie rozszarpią na sztuki moje własne psy, jeśli nie zrobię z ciebie człowieka.

I tak oto Bill Żelazny Haczyk zamieszkał u Emersona, a w przyszłości wykształcił swój niepowszedni talent aktorski i zabłysnął nim na wielkich scenach. Końcowa rycina do tego opowiadania przedstawia haczyk leżący pośród rozrzuconych na stole kart; stół stoi pośrodku gościńca, a nad tym wszystkim lśni delikatny promień wschodzącego słońca.