Maria Konopnicka

Z LIRYK I OBRAZKÓW

Konwersja: Nexto Digital Services

Spis treści

PIEŚŃ O DOMU.

TEMU TYLKO PŁUG A SOCHA.

NASZA CHATA.

CHODZIŁY TU NIEMCE.

A ŻEBYŚ TY, JASNE SŁONKO.

POSZŁABYM JA NA KRAJ ŚWIATA.

OBIELIŁ NAM...

A KIEDYŻ MY DOCZEKAMY.

NIE MIEJŻE URAZY.

A KTO CIEBIE...

PRZEORAŁY RAZ I DRUGI...

O PORANKU SZUMIĄ DRZEWA.

HEJ, TAM NAD RZEKĄ...

TAM, W MOIM KRAJU...

WIECZORNY DZWON.

WIEJSKA DROGA.

A CZEMUŻ WY, CHŁODNE ROSY...

LNY NAM KWITNĄ.

MIESIĘCZNAŻ BO NOC!...

A JAK POSZEDŁ KRÓL NA WOJNĘ...

ZAPŁONĘŁA, ZAGORZAŁA...

SINE LASY WE MGŁACH DRZEMIĄ.

NA ŚNIEGU.

O, CZEMUŻ DĘBY...

POD LASEM.

KWIATY.

KIEDY WIDZISZ...

BĄDŹ SILNYM.

CZUWAJ, STRAŻNICO!

A CHOĆBYŚCIE...

TY BĘDZIESZ SILNYM...

CREDO.

Z LIRYK I OBRAZKÓW

Maria Konopnicka

PIEŚŃ O DOMU.

Kochasz ty dom, rodzinny dom,

Co w letnią noc, wskroś srebrnej mgły 

Szumem swych lip wtórzy twym snom,

A ciszą swą koi twe łzy?

Kochasz ty dom, ten stary dach,

Co prawi baśń o dawnych dniach,

Omszałych wrót rodzinny próg,

Co wita cię z ciernionych dróg?

Kochasz ty dom, rzeźwiącą woń

Skoszonych traw i płowych zbóż,

Wilgotnych olch i dzikich róż,

Co głogom kwiat wplatają w skroń?

Kochasz ty dom, ten ciemny bór,

Co szumów swych potężny śpiew,

I duchów jęk, i wichrów chór

Przelewa w twą kipiącą krew?

Kochasz ty dom, rodzinny dom,

Co w pośród burz w zwątpienia dnie,

Gdy w duszę ci uderzy grom,

Wspomnieniem swem ocala cię?

O, jeśli kochasz, jeśli chcesz

Żyć pod tym dachem, chleb jeść zbóż,

Sercem ojczystych progów strzeż,

Serce w ojczystych ścianach złóż!...

TEMU TYLKO PŁUG A SOCHA.

Temu tylko pług a socha,

Kto tę czarną ziemię kocha,

Kto ten zagon zna do głębi,

Kogo rosa ta nie ziębi,

Kto rodzinnych swoich pól

Zna wymowę — łzy i ból!

Temu tylko ostra brona,

Na kurhanach wyszczerbiona,

Kto ukochał lud w siermiędze,

Kto zna twardej doli nędze.

Kto wyciągnął, jako brat,

Dwoje ramion do tych chat!

Temu tylko kosa krzywa,

Kto w przyszłości wierzy żniwa...

Kto po nocach cichych słucha

Przyjścia zorzy, tchnienia ducha,

Komu lemiesz, to dziś — miecz ..,

A wy, zimni, z pól tych precz I

NASZA CHATA.

A kiedy patrzę na dach słomiany,

Jak w przedwieczornej łunie się pali,

Na te omszałe, żywiczne ściany

Pod jarzębiną, pełną korali,

Kiedy nad dachem bocian klekota,

A bór gdzieś szumi, a łąka rosi,

Gdy z starej lipy pszczółeczka złota,

Jak za piastowych czasów, miód nosi,

Kiedy pod dębem siędą ojcowie,

Jak wiec prastary, niebem nakryty,

Gdy dźwięk zamarły ozwie się w słowie,

Gdy się zabielą siermiężne świty,

Kiedy przy smolnym trzasku łuczywa

Winie się nitka długa, ciągniona

Z lnów naszych białych, het, od jak żywa,

Na czarodziejskie baśni wrzeciona: —

Wtedy mi duszę rzewność oblata,

Czegoś mi tęskno i czegoś miło ...

I mówię sobie: oto jest chata,

Z której nam wyszło wszystko, co było!

A kiedy patrzę na dach słomiany,

Jak w jutrzenkowe płoni się zorze,

I widzę z berwion dębowych ściany,

Którym czerw serca wygryźć nie może, —

Gdy siewacz rzuca wiosenne ziarno,

Kiedy się runią ugor odziewa,

Gdy lemiesz skibę odwala czarną,

A oracz idzie i piosnkę śpiewa,

Gdy się skowronek w polu rozdzwoni,

Gdy na kurhanach zakwitną zioła,

Kiedy szum cichy idzie po błoni,

A dzwon wioskowy na pacierz woła,

Gdy dziad bez nogi dziwy powiada,

A dziatwa patrzy, a młodzież słucha:

Czy konie zarżą, czy wiatr zagada,

Czy pies zawietrzy blizkiego ducha, —

Kiedy na pole, pod ranne rosy,

Kosiarze wyjdą a brzękną w kosy,

I kiedy razem całą gromadą

Z wielkim rozmachem łan zboża kładą: —

Wtedy nadzieja w pierś mi kołata,

Dumka się rzewnie snuje a przędzie,

I mówię sobie: oto jest chata,

Z której nam wyjdzie wszystko, co będzie!

CHODZIŁY TU NIEMCE.

Chodziły tu Niemce,

Chodziły odmieńce,

Sprzedaj, chłopie, rolę,

Będziesz miał czerwieńce!

Zapłacimy chatę,

Zapłacimy pole...

Będziesz miał talarów

Na caluśkim stole.

A, mój Niemcze miły,

Idźże, kędy raczysz!

Ale mojej roli

Równo nie obaczysz.

Schowaj se czerwieńce

I białe talary:

Kto przedaje ziemię,

Nie naszej ten wiary!

Bogatyś ty, Niemcze,

I trzos twój chędogi,

Ale na tę ziemię

Jeszcześ za ubogi!

Pójdą twe talary

Za rolę, za płoty:

A kto mi zapłaci

Ten miesiączek złoty?

A kto mi zapłaci

Za tę jasność Bożą,

Co w moje okienko

Idzie z każdą zorzą?

Za ten dach słomiany,

Co mi głowy strzeże ?

Za ten dzwon, co dzwoni

Rankiem na pacierze?

Za te lasów szumy,

Za te polne kwiaty

Za ten krzyż pochyły,

Co mi strzeże chaty?

A kto mi zapłaci

Za te jasne rosy,

Co się srebrem sypią

Na łąki, na wrzosy?

Za wiosenny klekot

Naszego bociana?

Za tę pieśń z pod lasu:

— Oj dana!... oj dana!

A kto mi zapłaci,

Za tę modrą wodę?

Za ciepło słoneczne,

Za cichą pogodę?

Za ten piasek biały,

Gdzie się trzpiocą dzieci?

Za tego skowronka,

Co nad głową leci?

Za ten wiatr, co wieje,

Za fujarki granie?

Za tego świerszczyka,

Co tam świerka w ścianie?

Za palmę, co pęka

W kwietniową niedzielę?

Za gruszę tę polną,

Co długi cień ściele?

A kto mi zapłaci

Za słodkość tę miodu,

co pszczoły ją niosą

Do ula z ogrodu?

Za cmentarz rozkwitły

W głóg dziki, jak sady,

Gdzie leżą w mogiłkach

Ojcowie i dziady?

A toćże i mnie tam

Gospody potrzeba,

Gdy Pan Bóg zawoła:

»Chodź, chłopie, do nieba!«

A toćby mi dzieci

Po nocach tęskniły,

Nie wiedząc, gdzie szukać

Ojcowej mogiły!

Nie sprzedam ci roli!

Weź, Niemcze, talary...

Kto ziemię przedaje,

Nie naszej ten wiary!

A ŻEBYŚ TY, JASNE SŁONKO.

A żebyś ty, jasne słonko,

Wiedziało,

Co na ziemi jeszcze cieniów

Zostało,

Nie padałobyś tak rychło

Za góry,

Za te lasy w płaszczu, tkanym

Z purpury.

Krótki dzionek do wieczora

Od wschodu...

Nie roztaje pierś zakrzepła

Narodu...

Nie nabiorą światłem myśli

Człowieka,

Kiedy słonko tak nam prędko

Ucieka!

Oj, żeby to już nad ludźmi

Smutnemi

Uderzyła jasność ducha

Po ziemi!

Żeby w światło się podniosły

Powieki,

I przyszłości dzień już nastał

Na wieki!

Koniec wersji demonstracyjnej.

POSZŁABYM JA NA KRAJ ŚWIATA.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

OBIELIŁ NAM...

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

A KIEDYŻ MY DOCZEKAMY.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

NIE MIEJŻE URAZY.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

A KTO CIEBIE...

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

PRZEORAŁY RAZ I DRUGI...

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

O PORANKU SZUMIĄ DRZEWA.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

HEJ, TAM NAD RZEKĄ...

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

TAM, W MOIM KRAJU...

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

WIECZORNY DZWON.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

WIEJSKA DROGA.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

A CZEMUŻ WY, CHŁODNE ROSY...

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

LNY NAM KWITNĄ.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

MIESIĘCZNAŻ BO NOC!...

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

A JAK POSZEDŁ KRÓL NA WOJNĘ...

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ZAPŁONĘŁA, ZAGORZAŁA...

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

SINE LASY WE MGŁACH DRZEMIĄ.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

NA ŚNIEGU.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

O, CZEMUŻ DĘBY...

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

POD LASEM.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

KWIATY.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

KIEDY WIDZISZ...

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

BĄDŹ SILNYM.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

CZUWAJ, STRAŻNICO!

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

A CHOĆBYŚCIE...

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

TY BĘDZIESZ SILNYM...

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

CREDO.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej