Wywiady Press 2014

Teksty były publikowane w magazynie "Press" w 2014 roku.

Redakcja: Grzegorz Kopacz

Okładka: Michał Stasiak

© Press sp. z o. o. sp.k. 2014

ISBN: 978-83-936114-7-8

Wydanie I

Wydawca:

Press sp. z o. o. sp.k.

ul. Trybunalska 3

60-325 Poznań

Tel. 61 86 16 614

Fax 61 86 75 085

http://www.press.pl

Adres redakcji:

ul. Banderii 4/200

01-164 Warszawa

Tel. 22 33 48 333

Fax 22 33 48 300

e‑mail: wawa@press.pl

Przygotowanie wydania cyfrowego:

Piotr Kubiszewski IST

http://www.piotrkubiszewski.eu

To tylko tak zgrabnie wygląda w powiedzeniu Oscara Wilde’a, że pisać o książce, którą się przeczytało, to żadna sztuka.

JUSTYNA SOBOLEWSKA jest krytykiem literackim, dziennikarką „Polityki”. Ukończyła polonistykę na Uniwersytecie Warszawskim. Pracowała w „Przekroju” (2001–2008) i w „Dzienniku” (2008–2009). Współpracowała z „Gazetą Wyborczą”, „Tygodnikiem Powszechnym” i prasą literacką. Współprowadziła program „Czytelnia” w TVP Kultura. W 2012 roku ukazała się jej „Książka o czytaniu, czyli resztę dopisz sam”. Zasiada w jury Środkowoeuropejskiej Nagrody Literackiej „Angelus” i Wrocławskiej Nagrody Poetyckiej „Silesius”. Jest córką krytyka filmowego Tadeusza Sobolewskiego i historyka literatury Anny Sobolewskiej oraz wnuczką poetki Jadwigi Stańczakowej.

Zdjęcie: Szymon Szcześniak/LAF Production

Produkcja sesji: OWER STUDIO

Stylizacja: Edyta Piasecka

800 STRON NA NOC

ELŻBIETA RUTKOWSKA: Myślałam, że spóźni się Pani sześć minut, bo na zebranie działu w redakcji przychodzi Pani o 13:06.

JUSTYNA SOBOLEWSKA: Tak koledzy powiedzieli? Byli łaskawi, bo często jestem dopiero o 13:07.

Nie jestem facetem, który się mądrzy. Reporter to ten, który zadaje pytania. Publicysta ma gotowe odpowiedzi. Mam nadzieję, że do końca zostanę reporterem.

MARIUSZ SZCZYGIEŁ – urodził się w 1966 roku w Złotoryi. Technik ekonomista i magister dziennikarstwa. Debiutował w tygodniku „Na Przełaj”. W 1990 roku został reporterem „Gazety Wyborczej”. W latach 1995–2001 prowadził w Polsacie talk‑show „Na każdy temat”. W 1996 roku rozstał się z „GW”. Wrócił w 2002 roku, a w lipcu 2004 roku został zastępcą szefa dodatku reporterskiego „Duży Format”. Pełnił tę funkcję do lutego 2012 roku. W marcu 2012 roku przerwał pracę w „GW”, idąc na urlop bezpłatny. W 2010 roku Szczygieł wraz z Wojciechem Tochmanem i Pawłem Goźlińskim założyli fundację Instytut Reportażu i Polską Szkołę Reportażu. Wydał książki: „Niedziela, która zdarzyła się w środę”, „Gottland”, „Kaprysik. Damskie historie”, „Zrób sobie raj”, „Láska nebeská” i antologię „20 lat nowej Polski w reportażach według Mariusza Szczygła”. Dziennikarz Roku 2013 wybrany głosami redakcji w konkursie organizowanym przez „Press”.

Zdjęcie: Krzysztof Opaliński

Produkcja: OWER STUDIO

Charakteryzacja: Edyta Piasecka

OKAMŽIK

ELŻBIETA RUTKOWSKA: Wrócił Pan do reportażu, po tym jak Mariusz Ziomecki wjechał Panu na ambicję, pisząc, że jest Pan byłym reporterem.

MARIUSZ SZCZYGIEŁ: Zagrałem w reklamówce funduszu emerytalnego Polsatu. Mariusz Ziomecki napisał w felietonie: „Wybił się przed laty jako reportażysta, ale od dawna zarabia na chleb w inny sposób”. To był dla mnie policzek, ale motywujący.

Kiedyś chwila w mediach trwała tygodniami. Teraz trzy kwadranse.

MARCIN KĄCKI urodził się w 1976 roku. Karierę dziennikarską rozpoczął w „Expressie Poznańskim”, skąd dwa lata później przeszedł do „Gazety Poznańskiej”. Od 2003 roku pracuje w „Gazecie Wyborczej”. Zajmuje się dziennikarstwem śledczym, społecznym, jest też reporterem „Dużego Formatu”, publikuje w „Magazynie Świątecznym”, „Wysokich Obcasach”. Ma na koncie ujawnienie wielu afer, m.in. w 2003 roku sprawę molestowania chórzystów Polskich Słowików przez dyrygenta Wojciecha Kroloppa, a w 2006 roku molestowania seksualnego pracownic przez polityków Samoobrony. W 2007 roku Kącki otrzymał tytuł Dziennikarza Roku i Grand Press w kategorii Dziennikarstwo śledcze za tekst „Praca za seks w Samoobronie”. W 2013 roku wydał dwie książki: „Lepperiadę” (Wydawnictwo Czarne) i „Maestro. Historia milczenia” (Agora SA).

Zdjęcie: Rafał Masłow

Produkcja sesji: OWER STUDIO

Stylizacja: Edyta Piasecka

TYRANIA CHWILI

MAREK ZAJĄC: „Maestro” to bomba atomowa, która z powierzchni ziemi powinna zmieść trzy czwarte Poznania i ćwierć Polski.

MARCIN KĄCKI: Wiem, że to dobra książka, ale niech pan ze mnie nie robi Oppenheimera.

Za barykadą, za którą się schowałem wraz z dwoma włoskimi fotografami, trwały ostre walki, strzelali snajperzy. Chwilę wcześniej widziałem tego człowieka w białym swetrze, jak biegał z oponami i widziałem chyba też ten moment, kiedy go zastrzelili.

JAKUB SZYMCZUK urodzony w 1985 roku w Warszawie. Z wykształcenia grafik komputerowy. Studiował na Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie. Fotografią zawodowo zajmuje się od 10 lat, współpracował z Polskim Radiem i dziennikiem „Polska The Times”, od siedmiu lat na stałe związany z „Gościem Niedzielnym”. Laureat I miejsca w kategorii Życie codzienne – reportaże w Grand Press Photo 2013. W 2014 roku w konkursie tym jego zdjęcie z Kijowa zdobyło nagrodę Zdjęcia Roku oraz wygrało konkurs na Zdjęcie 10‑lecia.

Zdjęcie: archiwum prywatne Jakuba Szymczuka

BLIŻEJ NIŻ DZIENNIKARZ

RENATA GLUZA: Ukraińcy sami ułożyli Pana zwycięski kadr?

JAKUB SZYMCZUK: Za barykadą, za którą się schowałem wraz z dwoma włoskimi fotografami, trwały ostre walki, strzelali snajperzy. Chwilę wcześniej widziałem tego człowieka w białym swetrze, jak biegał z oponami i widziałem chyba też ten moment, kiedy go zastrzelili.

Zawsze idę na wywiad z dobrymi intencjami. Ale w czasie rozmowy poznaję człowieka.

MAGDALENA RIGAMONTI. Pracę zaczynała pod koniec lat 90. w tygodniku „Antena”. Później zatrudniona w Wirtualnej Polsce, a w latach 2002–2008 i 2010–2012 była dziennikarką „Newsweek Polska”. Przez dwa lata pracowała także dla „Polska The Times”. Obecnie we „Wprost”. W 2014 roku swoim najgłośniejszym materiałem pt. „Klauzula okrucieństwa” – rozmową z rodzicami oczekującymi dziecka, którym prof. Bogdan Chazan odmówił prawa do aborcji, mimo że płód był śmiertelnie chory – wywołała ogólnopolską dyskusję o naruszaniu praw pacjenta. W konsekwencji prof. Chazan został odwołany ze stanowiska dyrektora szpitala.

Zdjęcie: Zosia Zija & Jacek Pióro

PRACUJĘ W WYWIADZIE

RENATA GLUZA: Ucieszyłam się na rozmowę z Panią. Przynajmniej nie będzie problemu z autoryzacją, nie zarzuci mi Pani manipulacji ani napastliwych pytań.

MAGDALENA RIGAMONTI: Proszę nie mówić hop.

Zadaniem dziennikarza jest stawianie trudnych pytań i przedstawianie niełatwych, skomplikowanych prawd. Jeśli się to robi dobrze, czytelnicy docenią.

ELISABETH ÅSBRINK (ur. 29 kwietnia 1965 roku w Göteborgu) mieszka w Sztokholmie, pracuje w telewizji SVT jako wydawczyni i producentka. Mówi o sobie maniaczka dziennikarstwa. – Mając dziesięć lat, zaczęłam wydawać swoją małą gazetkę. Mieliśmy poważne kolegia redakcyjne, pisaliśmy teksty, przeprowadzaliśmy wywiady, a nawet robiliśmy reklamy, bo przecież gazeta musi mieć reklamy – opowiada. Potem zajęła się fotografią (skończyła dwuletnią szkołę). Gdy urodziła dzieci i siedziała z nimi w domu, znów skupiła się na pisaniu. Publikowała jako freelancer. Później poszła do radia, gdzie zajmowała się newsami. W 2000 roku zaczęła pracować w szwedzkiej telewizji publicznej, gdzie jest do dziś. Pisze też książki. W 2014 roku wygrała Nagrodę im. Ryszarda Kapuścińskiego za reportaż literacki.

Zdjęcie: Tomasz Ozdoba

WCIĄŻ SZUMIĄ DRZEWA

ELŻBIETA RUTKOWSKA: Ma Pani meble z Ikei?

ELISABETH ÅSBRINK: Regał na książki. Kupiłam go w second‑handzie.

Miałem kiedyś taki okres w życiu, że na łamach pouczałem swoich kolegów, jak mają wykonywać zawód, ale już mi przeszło.

PAWEŁ WILKOWICZ. Dziennikarz serwisu Sport.pl. Wcześniej był zastępcą kierownika działu sportowego w „Rzeczpospolitej”. Pracę zaczynał w Polskiej Agencji Prasowej. Był współpracownikiem i komentatorem TVP. Przez trzy lata prowadził magazyn „Orange Ekstraklasa” w TVN i TVN 24. Obsługując zimowe igrzyska w Soczi w 2014 roku, pokazał, że sprawozdawca sportowy może pracować właściwie 24 godziny na dobę, jeśli potrafi wykorzystywać różne kanały komunikacji. Autor głośnego wywiadu z Justyną Kowalczyk, w którym jedna z największych gwiazd polskiego sportu ujawniła, że choruje na depresję.

Zdjęcie: Wojciech Wełnicki

NIE LANSUJĘ SIĘ NA KOWALCZYK

JACEK NIZINKIEWICZ: Jest Pan kibicem?

PAWEŁ WILKOWICZ: Jestem kibicem sportu. Z wyciszonym poczuciem przynależności do którejkolwiek z drużyn. Według mnie dziennikarz nie powinien być stronnikiem. Nieważne sportowy czy polityczny.

Dziennikarze powinni zaczepiać większych i silniejszych od siebie, uderzać w możnych tego świata, a nie wyszydzać i przedrzeźniać słabszych.

JON RONSON – dziennikarz, autor książek non fiction, filmów dokumentalnych i programów radiowych. Urodził się 1967 roku. Dorastał w Cardiff. Studiował dziennikarstwo w Londynie, ale chciał przeżyć przygodę, więc rzucił studia, żeby ruszyć w trasę jako keyboardzista. Te doświadczenia wykorzystał później, pisząc scenariusz do filmu „Frank”. W 1994 roku wydał pierwszą książkę, „Clubbed Class”, ale, jak mówi, pisać nauczył się dopiero przy kolejnej pt. „Them: Adventures with Extremists” (2001). Rozgłos przyniosła mu książka „Człowiek, który gapił się na kozy” (2004). Na jej podstawie nakręcono film, w którym zagrali m.in. George Clooney, Ewan McGregor i Kevin Spacey (2009). W Polsce ukazała się jego książka „Czy jesteś psychopatą” (wyd. Insignis).

Zdjęcie: Bartłomiej Ryży/Press

CZŁOWIEK, KTÓRY GAPIŁ SIĘ NA PSYCHOPATÓW

ELŻBIETA RUTKOWSKA: Czy siedzę jak psychopata?

JON RONSON: Pewnie!

Podczas dyskusji w „Gazecie Wyborczej” padł argument o obywatelskiej postawie. A ja spytałam: „Jak wszyscy będą obywatelami, to kto będzie dziennikarzem?”

EWA SIEDLECKA. Magister profilaktyki społecznej i resocjalizacji, absolwentka Szkoły Praw Człowieka Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka. Od 1989 roku w „Gazecie Wyborczej”. Laureatka Nagrody im. Dariusza Fikusa (2011), Nagrody Specjalnej Amnesty International (2011) i Nagrody Tolerancji (2013). Jako dyslektyczka z ADHD miała problemy w szkole. Z pierwszej klasy podstawówki cofnięto ją do przedszkola. Czytać i pisać nauczyła się sama dzięki pamięci słuchowej. Nauczyciele uważali, że jest nieznośna i demoralizuje klasę. Próbowano ją przenosić do szkoły specjalnej. Jako „trudna młodzież” dostała wilczy bilet do warszawskich szkół średnich. Skończyła liceum na wsi. W dorosłym życiu pokochała prawo, bo porządkuje świat. Interesuje się szamanizmem, jest weganką. Uwielbia zwierzęta.

Zdjęcie: Krzysztof Opaliński

Produkcja sesji: OWER STUDIO

Stylizacja: Edyta Piasecka

LUZ W GŁOWIE

ELŻBIETA RUTKOWSKA: Kto może zwolnić dziennikarza z tajemnicy?

EWA SIEDLECKA: Nikt.

To jest kwintesencja prawdziwego dziennikarstwa: umiejętność i odwaga zadawania pytań. Nieraz pytania są ważniejsze od odpowiedzi. Brak odpowiedzi to też odpowiedź.

JOHN SWEENEY (ur. 1958), brytyjski dziennikarz związany 12 lat z gazetą „The Observer”, dla której relacjonował wojny i rewolucje w ponad 60 krajach. Od 2001 w BBC. Pracował dla redakcji „Newsnight” i „Panorama”. Jego reportaż o masowych grobach w Zimbabwe wywołał ostrą reakcję prezydenta Roberta Mugabe – wyrzucił z kraju zachodnich reporterów. Sweeney przeprowadził też dziennikarskie śledztwo dotyczące Kościoła Scjentologicznego: powstał reportaż i książka – „Kościół strachu”. W marcu 2013 roku – podszywając się pod wykładowcę akademickiego – pojechał z grupą studentów do Korei Północnej. Nakręcił ukrytą kamerą reportaż o „najbardziej skrytym i przerażającym miejscu na ziemi”. Napisał osiem książek. Ostatnia to „Korea Północna. Tajna misja w kraju wielkiego blefu” – ukazała się w 2014 roku w Polsce.

Zdjęcie: Archiwum Johna Sweeneya

PYTANIA SĄ NAJWAŻNIEJSZE

JACEK TACIK: Jest Pan egoistą?

JOHN SWEENEY: To prawdopodobne, chociaż…

Nie interesuje mnie powtarzanie czyichś kłamstw, skoro wiem, jak było naprawdę.

NICK DAVIES – jeden z najbardziej znanych brytyjskich dziennikarzy, freelancer, pracuje głównie dla „The Guardian”. W Wielkiej Brytanii uhonorowany nagrodą Dziennikarza Roku 2000 w ramach British Press Awards. Po studiach w Oksfordzie pracował w stajni koni wyścigowych, na budowie, był strażnikiem na kolei. Zawodu dziennikarza uczył się w lokalnych gazetach w Devon i Kornwalii. W Londynie zaczynał w „Evening Standard”, po roku przeszedł do „The Guardian”. W 1987 roku wyjechał do Stanów. W 1990 roku wrócił do Londynu. To po jego tekście w 2011 roku opisującym, jak w „News of the World” dziennikarze wykorzystywali podsłuchy, wybuchła tzw. afera podsłuchowa. Davies jest autorem książki „Flat Earth News”, w której jako pierwszy opisał nielegalne metody stosowane w brytyjskich mediach.

Zdjęcie: Nick Cunard / eyevine / East News

SYCZENIE WĘŻY

ELŻBIETA RUTKOWSKA: To Pan jest odpowiedzialny za zamknięcie „News of the World”? Tabloid zniknął z rynku w lipcu 2011 roku, kilka dni po tym, jak opisał Pan w „The Guardian”, że na zlecenie tygodnika Murdocha włamywano się do poczty głosowej uważanej wtedy za zaginioną 13‑letniej Milly Dowler.

NICK DAVIES: Moim zdaniem zamknięcie „News of the World” to była bardzo zła decyzja – i zarazem typowa dla Ruperta Murdocha: samolubna i bezwzględna. Chciał w ten sposób ochronić swojego syna, Jamesa Murdocha, i do pewnego stopnia także Rebekah Brooks (była szefowa News International – przyp. red.). Dla tych dwojga poświęcił 200 osób, które w wyniku zamknięcia tygodnika straciły pracę. Ani ja tego nie chciałem, ani „The Guardian” o to nie zabiegał. Ta decyzja nas zaskoczyła. Stały za nią także motywy polityczne: Murdoch poświęcił „News of the World”, żeby ratować ważniejszy interes – wykupienie reszty akcji platformy telewizyjnej BskyB i przejęcie pełnej kontroli nad nią.

W naszym programie moglibyśmy strzelać do siebie z odległości pół metra z pancerfaustów, ale można spróbować też jakiejś formy fechtunku.

JAN WRÓBEL – ma 50 lat. Nauczyciel historii i dyrektor I Społecznego Liceum Ogólnokształcącego w Warszawie. Pisał przemówienia dla premiera Jerzego Buzka. Był dziennikarzem i zastępcą redaktora naczelnego „Życia”, publikował m.in. w „Nowym Państwie”, „Frondzie”, „Wprost”. Pracował jako publicysta i felietonista „Dziennika Polska Europa Świat”, był współtwórcą dodatku „Europa”. We wtorki prowadzi „Poranek radia Tok FM”. Od czerwca br. wraz z Romanem Kurkiewiczem ma w TVN 24 codzienny program „Dwie prawdy”. Autor podręczników do historii i zbioru opowiadań kryminalnych „Zbrodnia doskonała”.

ROMAN KURKIEWICZ – ma 52 lata. Pracował w „Gazecie Wyborczej” od początku jej istnienia jako dziennikarz i redaktor, był współtwórcą „Magazynu”. W 1995 roku został szefem publicystyki w TVP. Pracował też w Polsacie i TV 4. W 2001 roku był zastępcą kierownika działu społecznego w „Newsweek Polska”, a następnie przez kilka miesięcy redaktorem naczelnym „Przekroju” (w 2012 roku pełnił tę funkcję ponownie). Prowadził programy w Tok FM i Radiu dla Ciebie. Od czerwca br. prowadzi z Janem Wróblem w TVN 24 codzienny program „Dwie prawdy”. W Collegium Civitas ma zajęcia z literatury faktu.

Zdjęcie: Rafał Masłow

Produkcja sesji: OWER STUDIO

Stylizacja: Edyta Piasecka

GDZIE DWÓCH SIĘ NIE BIJE

MARIUSZ KOWALCZYK: Dlaczego nigdy nie słyszałem, żeby jeden z Was nazwał drugiego katolem albo lewakiem?

ROMAN KURKIEWICZ: Po pierwsze, dlatego że na drugi dzień musimy się spotkać i znów razem pracować. A poważnie mówiąc, to gdy zaproponowano nam ten program, stwierdziliśmy, że nie będziemy się zarzynać. To nie jest nasz temperament ani pomysł na rozmowę.

JAN WRÓBEL: Jestem również nauczycielem. I szkoła, którą odebrałem w tym zawodzie, głosi, że krytykujemy pracę ucznia, a nie samego ucznia. Z poglądami można walczyć, jak ze źle napisaną klasówką, ale nie z tym, kto ją źle napisał. Polska jest teraz w momencie, który Europa Zachodnia i Ameryka przeżywały w latach 60. i 70. Odchodzimy od bliskiej mi cywilizacji chrześcijańskiej, tradycyjnej, w której na przykład chłopak umawia się z dziewczyną do parku, a nie od razu do łóżka. Mamy więc wspaniały materiał do sporów światopoglądowych. Tylko że w Polsce poszliśmy na skróty: nie atakujemy czyjegoś światopoglądu, tylko jego samego.