Redakcja
Wojciech Jacek Pelc

Wstęp
Dominika Lewicka-Klucznik

Projekt okładki
Sylwester Mazurek

Korekta
Dominika Lewicka-Klucznik

Łamanie
Jacek Antoniewski

Copyright by Bogumiła Salmonowicz, 2014
Copyright by Stowarzyszenie „Alternatywni”, 2014

Publikacja współfinansowana ze środków Urzędu Miasta w Elblągu i Stowarzyszenia „Alternatywni”

Wydawca
Stowarzyszenie „Alternatywni”
ul. Broniewskiego 47B/24
82-300 Elbląg

ISBN: 978-83-939927-0-6

Bogumiła Salmonowicz

BoSa

Wydawnictwo Psychoskok
Konin

… i ponowne wchodzenie na szczyt

bosymi stopami nadziei po restaurowanie

zniszczonych uśmiechów w kształcie anonimowych

dotyków nieba …

(Jacek Żukowski, Zawstydzone znaki zapytania – z książki: Fragmentacja mózgu)

…Moim Najbliższym - z miłością…

…Moim Bliskim, Znajomym, Nieznajomym (jeszcze lub nigdy)…

…z nadzieją na Waszą nadzieję,

…że będzie dobrze ……

ECCE HOMO, ECCE MUNDUS,
ECCE… PÓŹNY DEBIUT

Cieszy mnie ta książka. Mam wrażenie, że jest ona spełnieniem wielu marzeń - samej autorki, przyjaciół, „pacjentów”, czytelników, choć jeszcze o tym nie wiedzą. To pierwsze bardzo mocno namacalne spotkanie z tekstami Bogumiły Salmonowicz. Wersy pisane wcześniej do szuflady, na literackie warsztaty, ożywały na spotkaniach autorskich, turniejach, prezentacjach. I zawsze budziły emocje. Bo bez emocji nie da się tych wierszy odczytać. Poruszają utkane pajęczyną słów i skojarzeń.

Tomik, który właśnie trzymasz w dłoniach, to efekt wielu lat pracy nad sobą i drugim człowiekiem, to efekt poszukiwań poetyckiej formy wyrazu, to wreszcie ukłon ku prostocie i ascezie wiersza. Choć nie zawsze. Różnorodność formy i treści, jaką tu spotkamy od tekstów rymowanych, graficznych przez opisowe, niemalże narracyjne aż do bardzo miniaturowych, synkretycznych każą nam spojrzeć na twórczość BoSej w sposób uniwersalny. Poetka nie boi się eksperymentów w warstwie formy, ale także i w samej leksyce. Stąd też dużo neologizmów, metafor, elips czy czasem nadużywanych dopełniaczówek. Celowo i niemalże konsekwentnie wykorzystywany przez poetkę szyk przestawny mógłby nawet razić, ale w tej konsekwencji jest jakaś metoda. Bogumiła Salmonowicz nie sili się na pojedynek z najnowszymi trendami w poezji. Pisze, jak jej podpowiada serce wyczulone na problemy egzystencjalne i rozum, który stara się uczucia zamknąć w katalogach wersów, strof, wierszy. Czy skutecznie? Oceń.

W centrum zainteresowania Bogumiła Salmonowicz stawia człowieka z jego ograniczeniami i niepowodzeniami, chorobami czy uzależnieniami. Prawdopodobnie jednym z powodów jest zawodowa aktywność poetki, a drugim i kolejnym jej wewnętrzna umiejętność skupiania się na innych i ich wewnętrznych głosach. To jest właśnie wielka siła tej twórczości i czasem mam wrażenie inspiracja dla samego twórcy. Zderzając się z ludzkim bólem, nie może pozostawić go milczącym ścianom. Stąd autentyzm tych przeżyć oraz fakt, że z wieloma tekstami będziesz się utożsamiać, będziesz mieć wrażenie, że są właśnie o Tobie. I na szczęście nie pozbywa się poetka kobiecej delikatności i szczególnego wyczulenia na problemy płci piękniejszej i silniejszej. Trochę prowokacyjnie ujmuję tę niefeministyczną poezję, ponieważ w bardzo subtelny sposób pokazuje codzienną walkę o przetrwanie, miłość, akceptację. Kończy się jakkolwiek różnie. Jak to w życiu.

Kreowany świat „zapomnienia/to takie małe miasteczko/na krańcach bólu/szczęśliwej drogi łzom” nie daje nam złudzeń, że będzie łatwo i przyjemnie. Człowiek niemalże jak Syzyf uparcie absurdalnie walczy ze swoim przeznaczeniem, by ostatecznie ponieść klęskę. Bohaterowie wierszy Salmonowicz przypominają mi egzystencjalistów mierzących się ze światem i ze sobą wbrew religii, dogmatom, innym ludziom. A co wygrywali? Łzy, cierpienie, satysfakcję z własnego tu i teraz, brak perspektyw. Ale co najważniejsze człowieczeństwo ze wszystkimi jego ograniczeniami. Poetka uważa, że „świat/w którym jesteśmy/radzi sobie z nami/doskonale”. A my z nim? Bywa różnie. Stąd konieczność zatrzymania się i refleksji, które właśnie tutaj znajdziesz. Bez taniego filozofowania i nachalnego moralizatorstwa.

Ciekawym zabiegiem literackim jest poszukiwanie przez poetkę związków między teoriami astronomicznymi, fizycznymi i matematycznymi a tą bardziej humanistyczną intymną cząstką człowieka. Przekłada więc naukowe definicje na człowiecze emocje. Przekłada z logiką i wartością, bo „czym tu się zachwycać skoro kosmos/to czysta matematyka”. W takim razie nie ma w nim już nic do odkrycia. A jednak? Jest człowiek. I choć „są takie pary/których nie da się jednocześnie zmierzyć /z tą samą dokładnością /szczęść i zawiedzionych nadziei”, jak pisze poetka w „Zasadzie Heisenberga”, to w ostatecznym rozrachunku nie formuła praw natury powie nam, jak żyć.  A kto powie?

Sami musimy znaleźć drogę i odpowiedź. Podmiot liryczny wierszy Bogumiły Salmonowicz będzie nas prowadził, powie, że „czas niekoniecznie leczy/czasem pozwala jedynie /przywyknąć do bólu”. Z uporem będzie namawiał, by zaakceptować to, co nam dane, a czego zmienić nie możemy. Pozwoli popłakać, ponarzekać, pozłościć się, bo „kropelka/gromadząca wzruszenie/a może ból/ którego odpędzić się nie da” może uleczyć. Może być konieczna i potrzebna, by po prostu zacząć od nowa.  A sam podmiot liryczny (proszę mi wybaczyć, że nie używam żeńskiej wersji skrótu, pomimo moich skrajnych poglądów uważam, że feminizacja języka nie zawsze wychodzi nam na zdrowie) to kobieta doświadczona, która „zezwala ogniom się dopalać /popiołom /być”. Z dobrotliwym (niecynicznym) uśmiechem „patrzy” na wczoraj, dziś i jutro. Nie ocenia bohaterów, ale ma świadomość, że „traktują mnie jak obcą /życzliwie milczą w przekonaniu /że jak inni zachwycam się dobrocią”. Tak jakby nie przynależała do świata komercji, pośpiechu, nieczułości. „nagi ból ubieram w sukienki słów/tak łatwiej go utulić” wyznaje, choć nie ma tu tkliwości. Jest przenikliwa niezgoda na fakt, że życie nie jest takie, jakbyśmy oczekiwali. Dlatego namawiać nas będzie na zatrzymanie się i wsłuchanie w siebie, odnalezienie wewnętrznego dziecka. I płacz, czytelniku, bo po to masz łzy.

Dominika Lewicka-Klucznik

CZYM TU SIĘ ZACHWYCAĆ SKORO 
KOSMOS TO TYLKO CZYSTA 
MATEMATYKA

***

to dobrze

że płaczesz

łzy mogą być prezentem

zapłatą losu za coś

co musiał ci odebrać

czego nie zdążył dać

o czym zapomniał

przez przypadek oddał

innym dłoniom

innych  snom

to dobrze

że płaczesz

łzy rzeźbią tajne dróżki

po których można trafić do

zapomnienia

to takie małe miasteczko

na krańcach bólu

szczęśliwej drogi łzom

Pełno(s)prawność

(Wojtkowi W.)

umęczony między słyszącymi

bez winy z urodzenia

obcy pośród niemych praw

w necie nauczył się wszystkiego

bo wszystko tam jest przecież

zawsze zdawał do następnej klasy

jego idolem stał się pewien koleś 

dwudziestodwuletni rówieśnik 

władca czasu i umysłów swojego pokolenia 

komputerowy grafik milioner

w realu poznał nielicznych dziwaków 

zagapionych w nocne nieba 

(czym tu się zachwycać skoro kosmos

to czysta matematyka) 

po latach przed niebieskim ekranem 

znowu spotkał kogoś z głową w gwiazdach

tym razem uwierzył w srebrne ślady ludzi

którzy zaznali tyle miłości 

że już nie potrafią przestać

świecić jej blaskiem

NAGI BÓL UBIERAM W SUKIENKI SŁÓW 
TAK ŁATWIEJ GO UTULIĆ

Bal słów

spotkania

napojone otwartością

rozkwitają

bukietami skojarzeń

lśniące wstążki konkluzji

jak zapalniki

wyzwalają

uśpionych nas

w palcach płynie muzyka

klawiatura tańczy

właściwe słowa

stają się

Stało się

jak to się stało

że zrobiłam z ciebie boga

nie masz przecież nieba

do swojej dyspozycji

ni zastępu aniołów

mocą skrzydeł uzbrojonych

ani sił niezłomnych

by przytrzymać się

zasad i norm

skrzętnie nieodczytywanych

ze starego i nowego testamentu

nie masz nieba w zasięgu rąk

nie ma nieba w tobie

nieba nie ma?

NIE ZAPOMINAM USTAWIĆ 
STRAŻNIKÓW GRANIC NA
ŚCIEŻKACH KOLEJNEGO KRÓLESTWA

Z godnością

ukradkiem

bez rozpaczy

odchodzi w mgłę

spod reflektorów kariery

w koronie zaprzeszłych cieni

zezwala ogniom się dopalać

popiołom

być

Trzeźwienie

pozwól mu umrzeć

proszę

temu

który pił

który krzyczał rzygał i bił

który w masce zastygłej na twarzy

zupę słoną - niesłoną

wylewał na stół

pozwól mi żyć

on

umarł

wiele razy umierał

na bruku

pod biurkiem

w szpitalu

na dworcach i obcych schodach

pośród cuchnących oddechów

rechoczących głów

w piwnicach

na progu mieszkania

u krat zaciśniętych ust i ud

w bramach naszych dzieci

pozwól mu odejść

mnie

być

wybacz 

Od Autorki

Cóż więcej można, ponad wielkie DZIĘKUJĘ -  tym wszystkim, którzy uczynili tak wiele, by mogła ukazać się BoSa!

Więc DZIĘKUJĘ: Dominice Lewickiej-Klucznik, Wojtkowi Jackowi Pelcowi, Sylwestrowi Mazurkowi, Tomaszowi Walczakowi i DOTYKOM NIEBA - które sprawiły, że na ziemskiej ścieżce zdążyłam spotkać Irka Pietronia, od którego zaczął się ten mój „skomponowany koncert” ujawnionych linijek.

  Bogumiła Salmonowicz

Zapraszamy do skorzystania z oferty naszego wydawnictwa.

Wydawnictwo Psychoskok