Ryszard Purski
"Przystępna gramatyka angielska z ćwiczeniami"

Copyright © by Wydawnictwo Psychoskok, 2014
Copyright © by Ryszard Purski, 2014

Wszelkie prawa zastrzeżone. Żadna część niniejszej publikacji nie może być reprodukowana, powielana i udostępniana w jakiejkolwiek formie bez pisemnej zgody wydawcy.

Skład: Arkadiusz Woźniak INFOX e-booki
Projekt okładki: Wydawnictwo Psychoskok
Zdjęcie okładki © bazzier – Fotolia.com

ISBN: 978-83-7900-150-7

Wydawnictwo Psychoskok
ul. Chopina 9, pok. 23, 62-507 Konin
tel. (63) 242 02 02, kom.665-955-131

wydawnictwo.psychoskok.pl
e-mail:wydawnictwo@psychoskok.pl

Ryszard Purski

Przystępna gramatyka

angielska

z ćwiczeniami

Wydawnictwo Psychoskok
Konin

Od autora

Gramatyka niniejsza jest nową wersją „Podręcznej gramatyki języka angielskiego”, wydanej w 2002 r. oraz tej samej gramatyki wydanej pod tytułem „Prosta i przyjacielska gramatyka angielska”, opublikowanej w 2009 r. 

Celem książki jest przedstawienie podstawowych zasad gramatyki angielskiej oraz zwrócenie szczególnej uwagi na właściwe stosowanie nieosobowych form czasowników, które nadają wypowiedzi lub tekstom bardziej zwięzłą formę. 

Formy nieosobowe czasowników, takie jak bezokoliczniki i imiesłowy, odgrywają bardzo ważną rolę w języku angielskim. Za ich pomocą tworzona jest na przykład większość czasów gramatycznych, strona bierna, a funkcjonowanie czasowników posiłkowych modalnych możliwe jest praktycznie tylko w połączeniu z bezokolicznikami. Ponadto formy nieosobowe występują bardzo często w rozmaitych konstrukcjach zdaniowych, a niekiedy jedynymi poprawnymi konstrukcjami są te, które zawierają tylko formy nieosobowe. 

Książka omawia angielskie czasowniki i czasy oraz charakteryzuje wszystkie rodzaje istniejących zdań podrzędnych z podaniem przykładów na możliwe zastosowania ich równoważników zawierających formy nieosobowe.

Gramatyka zawiera również ćwiczenia umożliwiające praktyczne wykorzystanie i sprawdzenie informacji przekazywanych w komentarzu gramatycznym, a na końcu książki znajduje się klucz do ćwiczeń, który umożliwia porównanie ich z poprawnymi formami. Wiele ćwiczeń dotyczących równoważników zdań podrzędnie złożonych umożliwia ich porównywanie ze zdaniami z formami osobowymi.

Pozycja niniejsza może być pomocna dla osób uczących się języka angielskiego, mających podstawy tego języka, jak i zaawansowanych, które chcą sobie usystematyzować nabytą wiedzę, względnie ją odświeżyć.

Pragnę podziękować panu prof. dr. Stanisławowi P. Kaczmarskiemu za cenne uwagi przy zestawianiu materiału gramatycznego oraz panu mgr. Markowi Znidericzowi i pani mgr Sally Znidericz za weryfikację tekstu angielskiego.

I. OKREŚLNIKI - DETERMINERS

Określniki są częściami mowy występującymi z rzeczownikami i dlatego nazywane są niekiedy przymiotnikami. W odróżnieniu od przymiotników nie opisują jednak rzeczowników, tylko je wskazują, klasyfikują lub wyliczają. W języku angielskim do określników zaliczane są:

przedimki (a/an, the),

określniki wskazujące (this, these, that, those, such),

określniki dzierżawcze (my, your, his, her, its, our, their),

określniki pytające i względne (what, whatever, which, whichever, whose),

określniki ilościowe: oceniające (np.: a little-little, a few-few) oraz liczebniki.

wyrazy: some, any, no, each, every, all, both, either, neither, other, another, występujące razem z rzeczownikami.

Zauważmy, że nie zestawia się praktycznie obok siebie przedimków, określników wskazujących i określników dzierżawczych. Mówimy lub piszemy np.: the pen, this pen lub my pen. Niepoprawnie jest natomiast: the my pen, the this pen, my this pen lub this my pen. Wyjątkiem jest określnik such, po którym może wystąpić przedimek nieokreślony, np: such a pen, such an idiot.

Możliwe jest natomiast zestawianie przedimków, określników wskazujących i określników dzierżawczych z pozostałymi określnikami, które mogą także występować obok siebie, z zachowaniem odpowiedniego sensu, np.:

her many friends - the most people - these few boys - all five - any more - every few    

1.           PRZEDIMKI  NIEOKREŚLONE

Określniki: a i an występujące przed rzeczownikami nazywane są przedimkami nieokreślonymi (Indefinite Articles) i występują niezależnie od rodzaju rzeczownika. Forma a może występować bezpośrednio przed rzeczownikami rozpoczynającymi się od spółgłoski w wymowie, w tym przed literami samogłoskowymi, wymawianymi jak spółgłoski, np.:

a car                a girl               a woman                   a unit                a university                                                   

Przedimek a może występować także bezpośrednio przed innymi wyrazami będącymi określeniem rzeczowników, w przypadku kiedy wyrazy te rozpoczynają się od spółgłoski w wymowie, w tym przed literami samogłoskowymi, wymawianymi jak spółgłoski, np.:

a high-quality product      a pretty girl         a very nice boy        a  European country

Forma an może występować bezpośrednio przed rzeczownikami lub wyrazami stanowiącymi określenia rzeczowników rozpoczynającymi się od samogłoski w wymowie, w tym rozpoczynającymi się od niemego h, np.:

an animal                    an Englishman                 an artist                    an hour    

an opera singer           an English teacher          an honest woman

Przedimek nieokreślony a/an występuje:

A.    przed rzeczownikami policzalnymi w liczbie pojedynczej wymienionymi po raz pierwszy i bliżej nieokreślonymi, np.:

He has a new sweater.                       - On ma nowy sweter.

We have bought a house.                  - Kupiliśmy dom.

A mouse is an animal.                       - Mysz jest zwierzęciem.

A mouse is a very small animal.       - Mysz jest bardzo małym zwierzęciem.

B.        przed rzeczownikami policzalnymi w liczbie pojedynczej, które wymieniane są jako przykład reprezentatywny dla pewnej grupy rzeczowników, np.:

A politician should be honest.

Polityk powinien być uczciwy.  (Oznacza to, że wszyscy politycy powinni być uczciwi.)                                     

A child needs care.

Dziecko potrzebuje opieki.        (Informuje, że każde dziecko potrzebuje opieki.)

C.        w przypadku stwierdzania przynależności danej osoby, rzeczy, zjawiska etc. do określonej grupy osób, rzeczy lub zjawisk, np.:

I am going to be a dentist.                 - Będę dentystą.

Gold is an expensive metal.              - Złoto jest drogim metalem.

A strong earthquake caused a local tsunami.

Silne trzęsienie ziemi wywołało lokalne tsunami.

D.        w niektórych wyrażeniach dotyczących ilości, np.:

a lot of (work) - dużo (pracy)                                   a couple - para

a number of (definitions) - wiele (definicji)  a dozen  - tuzin        

a great deal of - sporo                                               a great many - bardzo dużo

E.        z niektórymi liczbami, np.:

a hundred - sto                       a thousand – tysiąc

Przed half, kiedy występuje po liczbie całkowitej, np.:

one and a half kilos = a kilo and a half - półtora kilograma, ale 1/2 kg = half a kilo, chociaż niekiedy przedimek nieokreślony przed half może wystąpić, np.:

a half portion - pół porcji

a half share - pół udziału       

W przypadku innych ułamków: 1/3, 1/4, 1/5 i etc. stosuje się przedimek a, np.:

a third, a quarter lub  one third, one quarter.

F.        w wyrażeniach określających cenę, szybkość i stosunek, np.:

3 dollars a kilo - 3 dolary za kilo

60 km/h = sixty kilometres an hour - sześćdziesiąt kilometrów na godzinę

four times a day - cztery razy dziennie    

G.        w pewnych przypadkach wymiennie z „one”      

W przypadku podawania czasu, odległości, ciężaru etc. przed rzeczownikami w liczbie pojedynczej można użyć wymiennie a/an lub one, np.:

a/one pound - jeden funt      

a/one thousand - jeden tysiąc

One może być również stosowane jako ekwiwalent a/an, np.:

Do you have an apple?           - Czy masz jabłko?  (chodzi o jedno jabłko)

Do you have one apple?        - Czy masz  jedno jabłko?  (nacisk na ilość)

2.         PRZEDIMEK  OKREŚLONY

Przedimkiem określonym (the Definite Article) nazywany jest wyraz the występujący przed rzeczownikami w liczbie pojedynczej i mnogiej, np.:

the flower - the flowers                                the cat - the cats

the computer - the computers                                    the boy - the boys

Przedimek określony „the” używany jest w następujących przypadkach:

A.        kiedy obiekt naszego zainteresowania został już wymieniony w rozmowie lub tekście. Wtedy każde następne jego użycie poprzedzone jest przez „the”, np.:

I baked a cake and a loaf of bread yesterday. I gave the cake to my sister.

Wczoraj upiekłem ciasto i chleb. Ciasto dałem mojej siostrze.

Przedimka określonego należy użyć również wtedy, kiedy dla wymienionego już obiektu użyjemy innej nazwy i ponownie ją zastosujemy, np.:

A problem arose at work yesterday and I couldn't go home until the issue was resolved.

Wczoraj w pracy powstał problem i nie mogłem pójść do domu dopóki sprawa nie została rozwiązana. 

B.        przed rzeczownikami niepowtarzalnymi lub unikatowymi, np.:                      

I have never heard of the Thirty Years’ War.

Nigdy nie słyszałem o wojnie trzydziestoletniej. (Była tylko raz)

She has not seen the sun for a long time.

Ona nie widziała słońca od długiego czasu.

We have never been to the equator.

Nigdy nie byliśmy na równiku.

Podobnie będzie w przypadku użycia innych unikatowych obiektów, np.:

the sky - niebo                                   the moon - księżyc

the earth - ziemia                   the stars – gwiazdy

B.             przed rzeczownikiem, kiedy wiadomo o który chodzi, np.:

Our daughter is in the garden.

Nasza córka jest w ogrodzie.             (w ogrodzie tego domu)

Dorothy entered the shop.

Dorota weszła do sklepu.       (kiedy wiadomo, do którego sklepu weszła)

D.        przed rzeczownikiem definiowanym przez dodanie jakiejś frazy lub zdania, np.:     

The statue which we are sitting in front of. - Pomnik, przed którym siedzimy.

The theatre which we were at yesterday.     - Teatr, w którym wczoraj byliśmy.

E.        przed stopniami najwyższymi przymiotników lub przysłówków i liczebnikami porządkowymi: first, second etc. oraz przed only, np.:

The first street is the shortest.                     - Pierwsza ulica jest najkrótsza.        

That was the nicest day of our holiday.        - To był najmilszy dzień naszego urlopu.                 

It was the only chance  for my son.              - To była jedyna szansa dla mojego syna.

F.         przed przymiotnikami użytymi  w znaczeniu rzeczownikowym i określającymi grupę osób z podobnymi cechami, np.:

The poor and the rich should have the same obligations.

Biedni i bogacipowinni mieć te same obowiązki.

I think that the young and the old should co-operate with each other.

Myślę, że młodzi i starzy powinni wzajemnie współpracować.

G.              w pewnych przypadkach przed niektórymi imionami własnymi,

Na ogół przed imionami własnymi nie stosuje się przedimków, ale przed niektórymi występuje przedimek the, np.:

1)         przed nazwami krajów w liczbie mnogiej i takich, które zawierają słowa: kingdom, federation, republic, union, states:

the Netherlands, the United Kingdom, the Russian Federation, the Czech Republic, the Soviet Union, the United States of America.

2)         w nazwach oceanów,  mórz  i rzek:

the Atlantic (Ocean), the Baltic (Sea), the North Sea, the Vistula, the Nile, the Amazon, the Mississippi,

3)         w  nazwach łańcuchów górskich, archipelagów, wysp i pustyń:     

the Andes, the Alps, the Himalayas, the Bahamas, the Canary Islands, the Sahara Desert.

Uwaga: nazwy pojedynczych gór występują zwykle bez the, np.:

Crete (Kreta), Sicily (Sycylia),

(Mount) Everest, (Mount) Etna, (Mount) Rysy etc.

4)         przed nazwiskami w liczbie mnogiej, np.:

the Smiths, the Barings, the Claptons etc.

5)         przed nazwami o konstrukcji: rzeczownik + of + rzeczownik,        np.:

the United States of America, the Bay of Biscay, the Bank of England, the Tower of London, the Gulf of Mexico, the Cape of Good Hope,

6)         przed nazwami hoteli, teatrów, kin, muzeów, statków i niektórymi tytułami gazet:

the Polonia, the Victoria, the Bristol, the Sheraton,

the National Theatre, the Palace Theatre,

the Odeon, the Classic,

the Queen Elizabeth, the Titanic,

the Guardian, the Times

H.        Przed rzeczownikiem „office” w znaczeniu - biuro, jako miejsce pracy, np.:

I will go to the office.                       He is in the office.

Pójdę do biura.                       On jest w biurze.

Nie stawia się natomiast the przed office w znaczeniu - urząd, służba, władza, np.:

The conservative party has been in office for 10 years.                              

Partia konserwatywna jest u władzy od 10 lat.

I.         Odstępstwa od stosowania przedimka określonego „the”

1)         Przed  rzeczownikami: work i home 

Często przedimek określony the nie jest stosowany przed rzeczownikami: work i home, np.:

Paul is at work.                                             - Paweł jest w pracy.

When will you be (at) home?                                    - Kiedy będziesz w domu?

I’m going home.                                            - Idę do domu, ale:

The newly-weds’ home looked beautiful.   - Dom nowożeńców wyglądał pięknie.

The work that you did on the Jagiellons was excellent.

Praca, którą zrobiłeś nt. Jagiellonów była wspaniała.

2)         Przed rzeczownikami: church, hospital, prison, school, college, university

Przedimek the nie jest stosowany przed takimi rzeczownikami, jak: church, hospital, prison, school, college i university, które stosowane są zgodnie z ich zasadniczym przeznaczeniem, np.:

to / at / from church - to / in / into / out of hospital - to / in/ into / out of prison - to / at / from school -to / at / from college, university   

I go to church every Sunday.                      

Chodzę do kościoła w każdą niedzielę.        (uczestnictwo w obrzędach religijnych)

Adam is ill and he is in hospital now.         

Adam jest chory i jest teraz w szpitalu.        (leczenie)

My neighbour is in prison for robbery.       

Mój sąsiad jest w więzieniu za rabunek.       (odbywanie kary)

Our son has just started going to school.     

Nasz syn zaczął właśnie chodzić do szkoły.   (zdobywanie wiedzy)

I’m studying at college / university in Canada.      

Studiuję w szkole pomaturalnej / na uniwersytecie w Kanadzie.     (zdobywanie wiedzy)

Przedimka określonego the używa się jednak przed wymienionymi powyżej obiektami mówiąc o osobach tam pracujących, odwiedzających je, nie w kontekście ich zasadniczego przeznaczenia lub wskazując ich lokalizację jako obiektów, np.:

What is the role of the priest in the church?

Jaka jest rola księdza w kościele?

We entered the church to photograph the altar.

Weszliśmy do kościoła, aby sfotografować ołtarz.

We left our umbrella at the hospital when we were visiting our uncle.

Zostawiliśmy parasol w szpitalu, kiedy odwiedzaliśmy naszego wujka.

Can you tell me where the hospital is?

Czy możesz mi powiedzieć gdzie jest szpital?

Zauważmy, że w amerykańskim angielskim stosuje się zwroty: in school, in college, a przed rzeczownikami university i hospital przedimki nie są opuszczane.

3)         Przed rzeczownikiem „bed”

Nie umieszcza się na ogół the przed rzeczownikiem bed występującym po przyimkach (zwłaszcza: to, in, out) w zdaniu w kontekście: snu, choroby, odpoczynku, czy miłości, np.:

I want to go to bed because I’m sleepy.- Chcę iść do łóżka, ponieważ jestem śpiący.

Time for bed!                                                    - Czas na sen!

He is in bed reading a book.                             - On jest w łóżku i czyta książkę.

She woke up, got out of bed and had a shower.

Ona się obudziła, wstała z łóżka i wzięła prysznic.

Knowing what men want in bed isn’t rocket science.

Wiedza, co mężczyźni chcą w lóżku nie jest wielką filozofią.

Używa się the przed rzeczownikiem bed, kiedy jest on stosowany w innych kontekstach, bez przyimka lub po niektórych przyimkach m. in.: on, under , np.:

Your cell phone is on the bed.               - Twój telefon komórkowy jest na łóżku.

I lay on the bed and fell asleep.             - Leżałem na łóżku i zasnąłem.

Our cat is lying under the bed.             - Nasz  kot leży pod łóżkiem.

The bed I slept in last night was very comfortable.

Łóżko, w którym spałem wczorajszej nocy było bardzo wygodne.

Ćwiczenie 1

W wolne miejsca wstaw przedimek określony, nieokreślony lub pozostaw bez przedimka:

1. I have to go (...) home.

2. He has given me (…) apple and (…) grapefruit.

3. The question is if (…) European is (…) person born in Europe.

4. Paul is (…) very nice boy.

5. We are looking for (…) job.

6. You should beware of (…) dogs.

7. She wants to be (…) English teacher.

8. My girlfriend has got (…) blue eyes.

9. Your neighbour seems to be (…) honest man.

10. Both brothers are (…) good sportsmen.

11. There is (…) book on (…) desk.

12. I can see (…) girl talking to (…) boy.

13. (…) woman looks Spanish and (…) man is Polish. 

14. I suppose that my daughter is at (…) school and my wife is at (…) work.

15. I want to take (...) taxi to (…) station.

16. She has gone to (…) dentist.

17. Helen lives in (…) small flat in Warsaw.

18. I have bought (…) interesting book today. (...) book is (...) novel.

19. Everyone makes (…) mistakes.

20. We visited (…) Canary Inlands and (…) Bahamas last summer.

Zapraszamy do skorzystania z oferty naszego wydawnictwa.

Wydawnictwo Psychoskok