Bronisław Wildstein

Przyszłość z ograniczoną odpowiedzialnością

Kraków 2010

Redakcja techniczna:

Ewa Czyżowska

Łamanie:

Edycja

Korekta:

Aneta Tkaczyk

Okładka:

Szymon Wildstein

Wydanie II

© Copyright by Bronisław Wildstein, 2003

© Copyright by Wydawnictwo M, Kraków 2010

ISBN 978-83-7595-244-5

ISBN wersji cyfrowej 978-83-7595-407-4

Wydawnictwo M

ul. Kanonicza 11, 31-002 Kraków

tel. 12-431-25-50; fax 12-431-25-75

e-mail: mwydawnictwo@mwydawnictwo.pl

www.mwydawnictwo.pl

www.ksiegarniakatolicka.pl

Przyszłość z o.o. 

I wszystko kończy się banalnymi, jak zawsze tymi samymi pytaniami. W tym ostatecznym punkcie okazuje się, że nadal jesteśmy jak dzieci. Udajemy tylko dorosłych, przebraliśmy się za nich, robimy dojrzałe miny, które podpatrzyliśmy wcześniej, a przecież tak samo bezradni jak wtedy, płaczliwie powtarzamy parę tych samych pytań. Jak to się mogło stać? Jak mogliśmy znaleźć się w tym dziwnym miejscu, skąd nie ma już powrotu? 

Benek patrzy w szklaneczkę. W resztce przelewającego się po dnie płynu majaczy zniekształcona nie do poznania twarz. Pojedyncze postacie przy podłużnych, wysokich stołach zapadają się pod swoim ciężarem. Zgarbione, nachylone wysączają się z ubrań, które opuszczone puchną coraz liczniejszymi fałdami i coraz głębiej pogrążają się w samotnym letargu. 

Wieczór zaczyna się i pub „Deja vu” czeka dopiero na gromady, które wtargną, aby wypełnić jego przestrzeń hałasem, śmiechem i gadaniną. Nocni goście będą oszołomiać się nią jak alkoholem. Będą pogrążać się w żywiole słów, wibracjach strun głosowych, podniebiennych echach. Będą nasączać nimi pomieszczenie „Deja vu”, aby nie zostawić w nim już ani jednego pyłka próżni; będą drążyć gwarem zakamarki uszu, aby przepędzić z nich jakiekolwiek pytania i wątpliwości. Teraz jednak lokal jest sennym schronieniem zaczepionych na stołkach niechlujnych ubrań, których właściciele ukryli się w nich głęboko, wędrują po odległych krainach i przez moment wierzą, że potrafią uciec od siebie, zanim nie odnajdą się znowu w pomieszczeniu, którego ostre światło osaczy ich jak pytania. 

Facet przy następnym stoliku gapił się na niego natarczywie. Nie tylko się gapił. Zaczął robić miny. Krzywił się w łzawych grymasach. Wyglądał jak klown, którego smutne miny muszą wywołać rozbawienie. Przedrzeźniał go. Benek powstrzymał odruch. Nie wstał, nie podszedł do gościa i nie lunął go w pysk. Spojrzał w pustą szklaneczkę, którą miał ochotę wypełnić znowu. Wcześniej postanowił, że się nie upije. Musi przecież pozbierać się i podjąć jakąś decyzję. Musi skończyć z rozczulaniem się, przeanalizować sytuację i... A więc jeszcze jeden drink. Jeszcze jeden drink i na tym koniec. 

Sztuczne światło przez oczy wgryzało się w głąb czaszki. Przecież światło w knajpie powinno być przyćmione, może zresztą jest takie, ale teraz każde światło byłoby dla Benka za ostre... 

Facet naprzeciw nie przestawał się gapić. Odprowadzał go spojrzeniem do baru, a potem z powrotem usadził go nim na wysokim krześle. Właściwie dlaczego muszę się opanować? – zastanawiał się Benek. Spojrzał jeszcze raz na faceta i zobaczył w nim Stefana Marca. 

– Koleś, nie pogrywaj z nami, bo tak dostaniesz po kulach, że się już nigdy nie pozbierasz – twarz Marca wypełniała całą przestrzeń i stawała się jedynym horyzontem Benka. – Za krótki dla nas jesteś, koleś. Daliśmy ci się poczuć pewnie, ale tobie przewróciło się we łbie. Będziesz grzeczny, to dalej będziesz gość i nic ci nie grozi. Podskoczysz, a już nigdy nie dojdziesz do siebie. 

Facet przy sąsiednim stoliku wykrzywił się tak, że kąciki ust sięgnęły mu oczu. Benek zeskoczył z krzesła. 

– No chodź! – zawołał facet. – Chodź, wyżalisz się. To zawsze dobrze robi, jak ma się zły dzień. Ja nie mam się komu wyżalić, a mam ostatnio dużo złych dni. Właściwie mam wyłącznie złe dni, ale ciebie posłucham, to może i o swoich kłopotach zapomnę? 

Benek zamknął oczy. Facet zniknął. Może to jedyny ratunek, kołatało mu w głowie. Jestem znowu dzieckiem. I tak naprawdę nic się nie stało. Przecież nie zrobiłem nic takiego. Grzebałem w ojcowskim sekretarzyku, a choć to niedozwolone, nie było jeszcze takim grzechem, nawet kiedy znalazłem kluczyk do zakazanego dla nas strychu. Dopiero potem, gdy już otworzyłem go, weszliśmy i zobaczyliśmy tyle rzeczy, których nie powinniśmy odnaleźć... ale dopiero wtedy, kiedy stłukliśmy wielkie kryształowe lustro, o którym matka mówiła, że to najwartościowsza rzecz w naszym domu, kiedy stoimy wśród roztrzaskanych kawałków naprzeciw wielkiej, pustej ramy, myślimy, że to niemożliwe, że to wszystko nie mogło się stać. To tylko koszmar i za chwilę odnajdziemy się w pokoju, gdzie kot mruczy, a wyciągnięci w fotelach rodzice słuchają muzyki i patrzą przez okno, za którym pada śnieg. 

* * * 

– Nie ma co, wyruchali nas – podsumował Jerzyk. Wtedy po raz pierwszy Benek pomyślał, że działaniem jego przyjaciela nie kierują wyłącznie ideowe pobudki. 

Było lato. A przecież nikt nie był w stanie zapamiętać nadciągających po sobie gwałtownych upałów i równie gwałtownych ulew. Nikt nie zauważał wielkich kropli, które roztrzaskiwały się o bruk, ani słońca, które za chwilę ssało je łapczywie, jak spragnione zwierzę. Lato zaczęło się, kiedy z wielkich plakatów na ulice miasta wyszedł Gary Cooper, z dłonią na biodrze i znaczkiem „Solidarności” na koszuli. Mrużąc oczy pod rondem kapelusza, patrzył prosto przed siebie i czekał na południe. 

A właściwie zaczęło się w zimie. Wtedy wszystko jeszcze było dwuznaczne jak zima, która roztapiała się w brudnym błocie. Układy z komuchami, układy z ubekami, Jerzyk miotał się. Był czas dyskusji i awantur. Na śmierć, wydawało się, pokłócili się z Jackiem. 

Benek myślał, że lepiej rozumie złożoność świata. Pojmował argumenty Jacka i Andrzeja. Poczucie dwuznaczności pozostawało jednak. Niepokoiło go, że wszystko dzieje się w wąskim kręgu, który podejmuje ostateczne decyzje. W każdym razie ich w tym kręgu nie było. Wybrał więc obserwację, bo nie miał innego wyboru. 

„Niepokorni” prosperowali lepiej niż kiedykolwiek. Mieli jeszcze dotację z regionu, zostało trochę pieniędzy z Francji i Stanów, ludzie na uniwersytecie kupowali więcej bibuły niż wcześniej, coraz więcej, a SB dało im właściwie spokój. Wydawało się, że nawet drukarze rzadziej zapijają i można ich nieco mniej pilnować. Czasami udawało się wydać jeden numer na dziesięć dni. 

Benek powtarzał, że stali się po prostu gazetą. Chciał, aby byli nią na tyle, na ile to możliwe w tym dziwnym świecie, gdzie pisać do oficjalnych gazet było jeszcze wstyd, a podziemne były już nieomal tolerowane. Chciał poczuć się jak redaktor z zachodnich filmów, które z taką zazdrością oglądał już od szkoły podstawowej. Stałym wyposażeniem jego chlebaka stał się magnetofon, który dostał z Paryża. Okrągły Stół starali się relacjonować bezstronnie, jakby to było akademickie ćwiczenie. 

Co najmniej połowę swojego czasu Benek spędzał w Warszawie. Najczęściej wyjeżdżał z Jerzykiem. Koczowali u znajomych i organizowali obławy na uczestników negocjacji. W wolnych chwilach gromadzili opinie. Jerzyk zaproponował nawet, aby zwrócili się do partyjnych uczestników. Kiedy jednak, po zaciekłych, kilkudniowych poszukiwaniach zdobyli telefon Czyrka, sekretarka spławiła ich bez zbytnich ceregieli. Właściwie nie oczekiwali niczego innego. 

Benek powściągał złośliwości Jerzyka i upychał je do przeznaczonych na to rubryk. 

– Oddzielamy informacje od komentarzy – wykrzykiwał do współpracowników, nie przejmując się ironicznym grymasem Jerzyka i chichotami obecnych. 

W imię prawa do informacji i wolności prasy ścigał kolegów i domagał się odpowiedzi od tych, którzy pukali się w głowę i wrzeszczeli o elementarnej odpowiedzialności wobec spraw zasadniczych, nieskończenie przerastających jego gównianą gazetkę. Obrażali się na niego, aby po kilku dniach wybaczyć, mitygowani przez wspólnych przyjaciół, i obrazić się przy następnym numerze. Może dlatego „Niepokorni” czytani byli coraz szerzej, a Benek stawał się coraz popularniejszy. 

Błoto wyschło, milicyjne patrole stopniały i zaczęła się wiosna. Wszystko zaczynało być możliwe. Nadchodził ten czas, o którym marzyli całe swoje dorosłe życie, w który nie wierzyli, choć nie przyznawali się do tego, o nadejściu którego przekonywali się nawzajem bez przerwy w niekończących się rozmowach pogrążających się w sen, który trudno było od nich odróżnić, rozmowach przerywanych działaniami, które były ich dopełnieniem, i innymi mniej ważnymi wydarzeniami, aby do rozmów powrócić, gdy tylko nadarzy się okazja. Rozmowy nad kolejnymi herbatami parzonymi w szklankach, nad kolejnymi szklankami i butelkami wódki, w niekończących się nocach gęstych jak dym kiepskich papierosów i oczekiwanie, nocach ciasnych akademików, małych pokoików w wymarłych blokowiskach albo zanurzonych w ciemnościach pokojach zrujnowanych, zeszłowiecznych kamienic. 

Teraz ten czas zaskoczył ich jak słońce podnoszące się niespodziewanie z brudnej kałuży. 

Ludzie zachowywali się niezwykle. Na ulicach wymieniali porozumiewawcze spojrzenia, w tramwajach, autobusach uśmiechali się do siebie; nieznajomi niespodziewanie zaczynali rozmawiać jakby znali się od zawsze. Wystarczały pojedyncze słowa, które odsłaniały znajomą rzeczywistość, odsyłały do wspólnych przeżyć i tęsknot. Nadzieja tańczyła w odbitym w bruku słońcu, w sukience owijającej się wokół ud idącej kobiety. Podobnie Benek pamiętał czas dziewięć lat wcześniej, kiedy otwierało się przed nim dorosłe życie i zaczynał, jak wszyscy, wierzyć, że zmienimy wreszcie własny los. 

Redaktorów „Niepokornych” porwała gorączka wydarzeń, które ich pismo zredukowały do drugorzędnej ulotki; gorączka budowy komitetów, przygotowywania wyborów. 

A potem wszystko przyśpieszyło jeszcze. Wskazówki złączyły się w jedną i przestały rzucać cień. Cooper wydobył rewolwery, a przestraszona banda rozbiegła się po miasteczku. Studenci wyjechali. Powstał nasz rząd. Ceny galopowały jak oszalałe. Skończyły się pieniądze i dotacja z regionu. Skończył się czas pism podziemnych. 

– Wyruchali nas – powiedział Jerzyk. Benek pomyślał, że przyjaciel narzeka, bo pominięty został w nowym rozdaniu. To normalne, że za osobiste rozczarowania winimy świat, czy więc znaczy to, że zaczyna być normalnie? W tamtym momencie po raz pierwszy zauważył, że to co dotąd brał za jedną z min swojego przyjaciela, grymas zgryźliwej ironii, którego Jerzyk używał, aby wykpić swoich przeciwników, prowokować albo śmieszyć, stał się znakiem firmowym jego twarzy 

Zresztą i Benek mógł czuć się niedoceniony. Nikt nie zaproponował mu niczego. Natomiast felietony, których projekt osobiście przedstawił redaktorowi naczelnemu „Przeglądu”, zaakceptowane zostały nieoczekiwanie łatwo. 

Wcześniej mogło to być jednym z jego marzeń. Było to przecież jedyne oficjalne pismo, w którym nie tylko nie wstyd było publikować, ale mogło to być uznane za honor. Wtedy jednak ambicje Benka były większe. „Przegląd” poddany był cenzurze, „Niepokorni” zależeli tylko od niego. Robienie „Niepokornych” zamykało mu drogę do „Przeglądu”. Teraz „Niepokorni” oddalali się w historię, a Benek mógł zacząć pisać do „Przeglądu”. 

Tremę, która niespodziewanie opanowała go, gdy po raz pierwszy już w nowym charakterze przekroczył próg redakcji, Benek zapamięta na zawsze. Mimo że pewien był, iż nikt nie zauważył jego stanu. Nikt zresztą nie zwracał na niego specjalnie uwagi. Bywał tu już wcześniej. Teraz jednak otwierając drzwi redakcji poczuł, że otwiera nowy rozdział swojego życia i, być może, nowy rozdział historii „Przeglądu”. Drzwi pisma otworzył wiatr historii, który wniósł Benka do środka, a on prawie słyszał łopot jego skrzydeł. 

Powoli stawał się członkiem zespołu i zaczął oswajać się z wnętrzem, które wcześniej wydawało mu się labiryntem. Może dlatego, że wystarczyło otworzyć drzwi, aby znaleźć się w samym środku; pół metra od stołu, na którym leżały stosy papieru: maszynopisów, korekt, nieznanych nikomu dokumentów, kopert i słowników. Parę osób grzebało w nich nie zwracając uwagi na wchodzących i potęgując atmosferę chaosu. Ten salon, pełniący funkcję poczekalni, korytarza i pomieszczenia redakcyjnego, na prawo zwężał się w wąski korytarzyk. Z obu stron przylegały doń boksy redaktorów, z których każdy przyczepionymi do ścianek fotografiami, wyciętymi z gazet cytatami czy reprodukcjami zaciekle walczył o naznaczenie, zdefiniowanie i ostateczne opanowanie tych swoich kilku oddzielonych od innych sześciennych metrów. „Wszystko jest jutro, maniana, czekaniem na słońce, albo na księżyc” – słaniał się napis wycięty z najrozmaitszych czcionek rozsypujących się w kolorową kompozycję, która oplata fotografie wykrzywionego Boba Dylana i ponurego Płatonowa. W ciemnej sepii geriatrycznego porno Breżniew wpija się w usta Honeckerowi. „Rozwiązany sznurek do snopowiązałki”, „Borek Fałęcki dał zdecydowany odpór gen. McArthurowi” łomotał na ściance obok spis tytułów gazet, które broniły socjalizmu, nad reprodukcjami Boscha i Modiglianiego. I dalej korowód postaci, gąszcz fotografii, defilada tytułów i cytatów. 

Były to elementy równie cichej co bezlitosnej konkurencji inwencji i gustu, ukryta w uśmiechach bezwzględna walka o zdystansowanie i zdominowanie nie dostrzeganych rywali. 

Na lewo salon rozwidlał się w kilka pomieszczeń, które prowadziły w głąb czasu. Atmosferę tworzyły nie tyle obrazy i sprzęty z różnych epok, co powietrze w pozbawionych okien, ciemnych pomieszczeniach, gęste jak kotary, pełne zapachów i głosów, przez które trzeba było się przeciskać. Każdy gwałtowniejszy gest budził zapomniane, tropiące swój kontekst słowa, uwalniał cienie, które snuły się w pogoni za minionymi właścicielami, odsłaniał niewyraźne sceny w poszukiwaniu swojego miejsca. Z ostatniego pomieszczenia ze skórzaną kanapą i sporą liczbą rzeźbionych, nadwyrężonych już nieco krzeseł, z biblioteką, gdzie na samej górze prężyło się w bordowej materii okładek jedenaście tomów Wielkiej Historyi Powszechnej nakładem Trzaski, Everta i Michalskiego, pod obrazami, które dopiero po chwili przypisać można było Brzozowskiemu, Nowosielskiemu, Nikiforowi i siedemnastowiecznemu anonimowi, z tego właśnie pomieszczenia, które często gościło redakcyjne zebrania, bezpośrednio wchodziło się do gabinetu redaktora naczelnego, Wronicza. 

Kiedy Benek odkrył, że powierzchnia redakcyjna, choć nietypowa, jest nieduża i to nie tylko w odniesieniu do siedzib tygodników, jakie pamiętał z filmów czy mógł oglądać w telewizji, ale nawet jak na zwykłe biuro zatrudniające dwadzieścia osób, był to znak, że zadomowił się w niej na dobre. Wraz z innymi grzebał w papierach na stole i narzekał, że nie ma jeszcze własnego boksu. 

Po paru miesiącach Benek czuł się, jakby pracował tu zawsze i wraz z redaktorami troszczył się o przyszłość „Przeglądu” i Polski. Najczęściej robił to w towarzystwie Piotra Wujka i Mietka Śliwińskiego, młodszych nadziei „Przeglądu”. 

Spotykali się w „Lotosie”. Benek lubił obserwować Mietka, który potrafił niespodziewanie uwalniać się od swojego obecnego, szacownego wcielenia redaktora katolickiego pisma, głęboko zaangażowanego w losy wspólnoty wiernych oraz przykładnego ojca rodziny. Wymachując długimi rękami i wykrzywiając twarz, która ukazywała swoją, wydawało się, niczym nieograniczoną plastyczność, Śliwiński parodiował najbardziej znaczących polityków, najbardziej eminentnych artystów, największego uznania godne autorytety. Benek wyobrażał sobie, że odzywa się dawne wcielenie Mietka – hipisa z epoki, która dla niego ulatywała w dziedziny mitu, pomimo że przeminęła tak niedawno, a on sam kojarzył ją nie tylko z opowieściami, tekstami, filmami i płytami, ale potrafił przypomnieć sobie jak przez mgłę swoje wczesne, nieomal dziecinne fascynacje kolorowymi postaciami na Rynku. 

Niespodziewanie Mietek poważniał. Zaczynał wykład. Tłumaczył sytuację. Gestami dłoni powoływał do życia wokół Benka sceny i wydarzenia, które stanowiły nie tylko ilustrację dowodu, ale wielokrotnie, w sposób zdecydowanie bardziej przemożny dowód zastępowały. Benek był absolutnie przekonany, choć nie zawsze wiedział o czym. 

Piotr był nieomal zaprzeczeniem Mietka. Mówił jakby z trudem. Skupiony wyrzucał z siebie zdania często nie do końca foremne, które mozolnie wiązał w ciągi zwartych sylogizmów jak taran uderzających w wątpliwości Benka. Strategia rządu i „Przeglądu” stawały się dla nowego redaktora nieodparte. 

Benek przyjaźnić zaczynał się również z zastępcą naczelnego. 

– Powinieneś już dorosnąć. Wszyscy powinniśmy dorosnąć! – klarował mu Jurek Gosztyła. – Dość już tego radosnego krakowiaka na oczach rozbawionej Europy. Nadchodzi czas odpowiedzialności. Wiele pokoleń rozliczać nas będzie za to, co teraz zrobimy. Teraz mamy szansę, jakiej nie mieliśmy tak długo. Jakiej nie mieli nasi rodzice. Albo odbudujemy państwo, albo pogrążymy się w chaosie. Mamy jeszcze wielki kredyt zaufania, ale jeśli go nadszarpniemy – to katastrofa! 

W niejasny sposób tyrady Gosztyły wydawały się Benkowi podobne do coraz bardziej stanowczych wystąpień Haliny. 

– Rewolucja się skończyła. Znosiłam ją cierpliwie, a nawet bywałam dumna. Ale teraz chciałabym pomyśleć także o swojej przyszłości. Ja też chcę robić karierę. Zresztą z tego, co przynosisz do domu, długo nie pożyjemy, a na moich rodziców nie możemy bez końca liczyć. Dlatego oczekuję, że może zaczniesz się chociaż trochę zajmować Aldonką. Ma pięć lat i dobrze, aby poznała ojca. 

Była już jesień. Deszcze lały ze spękanego nieba, którego nikt nie potrafił naprawić. Ludzie narzekali i kulili się w kolejkach. Ceny zmieniały się szybciej niż towary. 

Na spotkaniach redakcyjnych także mówili o odpowiedzialności. Benkowi zdawało się, że więcej czasu zajmowało im myślenie o tym, o czym pisać nie powinni, niż o tym, o czym powinni. Rozumiał. Wszystko rozumiał i zgadzał się. Czasami miał jednak wrażenie, że jego felietony robią się coraz nudniejsze. Chociaż coraz więcej ludzi rozpoznawało go i zaczepiało, niekiedy, w tej nienazwanej, najmniejszej części przysadki mózgowej Benka, w której uwił sobie gniazdko jego niewygodny współlokator nazywany kiedyś daimonionem, kołatać zaczynało podejrzenie, że rozstrzyga o tym fakt gdzie, a nie co, pisze. Wyrazy uznania były więc tym przyjemniejsze, że zagłuszały nawet złośliwe pytania daimoniona. 

Nakład „Przeglądu” zwiększał się. Zwiększał się o kilka tysięcy tygodniowo. Benek, Śliwiński, Wujcik popędzani przez Helenkę, która zajmowała się dystrybucją, apelowali, wzywali, awanturowali się o działania radykalniejsze. Redaktorzy Wronicz i Gosztyła mówili o namyśle i umiarze, a na argument, że klient, który kilka razy nie będzie mógł kupić „Przeglądu”, zrezygnuje z niego definitywnie, odpowiadali, że narażony był na to czterdzieści lat, toteż zrozumie, że aby to odrobić, potrzeba co najmniej kilku miesięcy. 

Tego rozumowania młodsi redaktorzy nie umieli zaakceptować. Coraz częściej spotykali się, aby snuć tym bardziej malownicze, im bardziej nierealne plany reformy tygodnika. Mimo to Benek miał więcej czasu niż kiedykolwiek. Zajmował się Aldonką, robił zakupy, a nawet sprzątał, ale czas rozłaził się, gubił, a coraz bardziej zniecierpliwiony Benek nie potrafił go w żaden sposób opanować. 

Jerzyka spotkał przypadkiem. Z nieodstępnym jeszcze parę miesięcy temu przyjacielem widywał się rzadko. Jerzyk zagadnął go kiedyś, czy nie mają wolnych miejsc albo choćby fuch do zarobienia, ale przy obecnym kształcie „Przeglądu” nie było na co liczyć. Benek wiedział, że sytuacja jego przyjaciela może być krytyczna, ale nie był w stanie mu pomóc. Przy rzadkich spotkaniach nie poruszał tego tematu. 

– Chodź, pójdziemy na piwo! Stawiam! – wrzasnął z odległości kilku metrów Jerzyk. 

Wyglądał na podnieconego i Benek zastanawiał się przez moment, czy to tylko efekt kilku piw, które jego przyjaciel musiał już w siebie wlać. 

– Podzielimy rachunek – zaproponował pojednawczo, ale Jerzyk był równie uparty, co krzykliwy. 

– Ja stawiam, powtarzam, ja! 

W półmroku, który pozwalał nie widzieć detali obskurnego wnętrza, przy oknie, w które siekł ukośny wiatr, ironiczny grymas jego przyjaciela wybijał się jako jedyny wyraźny element. 

– Nie wiem, czy ktoś ci powiedział, ale coraz bardziej przynudzasz. Twoje felietony zmieniają się w kazania z taką niezwykle słuszną pointą. No, ratują cię jeszcze komuchy. Kiedy im dowalasz albo robisz sobie jaja z „Trybuny”, poznaję starego Witkowskiego, ale czy starczy ci na długo? – rozbawiony Jerzyk nurzał się w piwie, rozpryskując dookoła pianę. 

– A ty, co robisz? – po raz pierwszy od kilku miesięcy zapytał Benek. Zapytał ze złośliwą intencją. 

– Dogadałem się z Voice of America i współpracuję z jedną prywatną radiostacją, na razie wystarczy. Ale ja nie o tym chciałem. W związku ze swoją robotą przyglądam się z bliska polityce. Bywam w Warszawie. Tyle tam spraw nieopisanych. Nie wyobrażasz sobie. Mam rzecz, której nikt dotąd nie ruszył. Mówię ci: hit sezonu! O podziałach w naszym obozie. Tu korniki, tu Cielec ze swoją ekipą, tu dostojnicy... Za tydzień będziecie mieli cały, wielki materiał. 

– Ale popatrz – w półmroku twarz Jerzyka zmieniała się. – Jeszcze kilka miesięcy temu spotykaliśmy się w tak dużej gromadzie i coś z tego wynikało. Mogliśmy liczyć na siebie... Co się stało? Dobrze, że jest wolny rynek, zwłaszcza w Krakowie. Możemy wpadać na siebie... 

W listopadzie złapał mróz. Kałuże, potoki deszczu na ulicach w mgnieniu oka zmieniły się w wielkie lodowisko. Ludzie ślizgali się, przewracali i klęli. Kłęby białej pary unosiły się znad przechodniów, samochodów i domów. 

Do redakcji przyjechał Michał ze „Słowa”. Był w doskonałej formie: żartował, pouczał, rzucał aforyzmami. 

– A co ty, Benek, tak się uparłeś na tych czerwonych?! Jakby w Polsce nic się nie zmieniło? – rzucił ni to do Witkowskiego, ni to do reszty gości już nad pierwszym piwem przy stoliku w kącie sali, gdzie zaprosił nieomal całą redakcję „Przeglądu”. 

– Czerwoni podkulili ogon i nie są groźni. Jest wśród nich spora grupka facetów, którzy chcieliby przejść do historii nie jako komunistyczni psuje, ale goście, którzy mają zasługi. Wierzcie mi, poznałem ich dobrze. Niebezpieczeństwo jest gdzie indziej. Popatrzcie na tych wokół Wałęsy. A on sam... Chciałbym być fałszywym prorokiem, ale zobaczycie. A wiecie, że nigdy się nie mylę. Niedługo i was, i mnie za komunizm będą rozliczać robotnicy ostatniej godziny. Lepiej im tego nie ułatwiaj! 

Ostatnie zdanie zdecydowanym głosem Michał skierował prosto do Benka. Jego słowa wybrzmiały w zaskoczonej ciszy. 

Benek zbaraniał. Pierwszy, jak zwykle, podjął temat Śliwiński. 

– Tak, populizm jest groźny – przeciągnął, wpatrując się w Michała. 

To była jesień telewizji. Nigdy tyle czasu nie gapił się w ekran, a właściwie gapili się, bo Halina towarzyszyła mu, kiedy tylko wracała do domu. Zetknięci ramionami, obejmując się od czasu do czasu, zafascynowani śledzili zbiorowe sceny na ulicach Berlina i Pragi, żywioł ludzki, którego nurtem kierował łaskawy dzisiaj duch historii, a może wcielił się weń rozum powszechny albo powodowały nim dobre wibracje natury, albo... W każdym razie można było uwierzyć, że wszystko idzie jak najlepiej na tym najlepszym ze światów. Po wielekroć patrzyli na powtarzany bez końca w różnych programach obraz nocy, która ucieka przed światłami, gdy tłumy rozbijają mur. 

– Patrz! – mówiła Halina do Aldony, która świadoma wagi sytuacji, przeniosła swoje zabawki przed ekran. – Musisz to zapamiętać! To najważniejsze wydarzenia naszej epoki. 

Aldona kiwała głową. 

– Wy idioci! – rozdarł się Jerzyk. – To ja czekam, a mógłbym materiał dobrze sprzedać gdzie indziej, czekam na was, a wy robicie mnie w konia?! – huknął kuflem w stół, aż piwo opryskało Benka. W nagłej ciszy ludzie przy sąsiednich stolikach odwrócili się do nich, ale Jerzyk niewiele sobie z tego robił. 

– Co wy produkujecie?! Biuletyn partyjny czy gazetę? Przecież tego jeszcze nikt w tym kraju nie napisał, ale raczej wcześniej niż później ktoś wreszcie napisze. Mogliście być pierwsi! 

Benek tłumaczył nieskładnie i nieprzekonująco, choć przecież przemyślał i zaakceptował wątpliwości, które po przedstawieniu przez niego artykułu Jerzyka zgłosił Gosztyła, rozwinął Śliwiński, a wreszcie podsumował Wujcik. Tłumaczył, że przecież trzeba cementować obóz Solidarności, a nie poszukiwać chwilowych sensacji, które prowadzić mogą do nieprzewidywalnych konsekwencji… 

Ale Jerzyk bez słowa dopił to, co zostało w kuflu, rzucił banknot na stół i wyszedł z knajpy. Artykuł na ten temat ukazał się dwa tygodnie później w „Republice”. Stał się sensacją. Autorem nie był Jerzyk. 

Nakład „Przeglądu” zwiększony wreszcie o kilkanaście tysięcy przyniósł również radykalnie większą liczbę zwrotów. Helenka była blada, kiedy relacjonowała to na zebraniu. Dodała również, że liczba sprzedanych egzemplarzy „Republiki” po raz pierwszy od pół roku nie uległa zmniejszeniu. 

– Nie mówiłem, że trzeba rozważnie? – powiedział Wronicz, po czym poinformował wszystkich, że Gosztyła został powołany w skład rządu. 

Mietek Śliwiński zaprosił ich do mieszkania. Czas jakiś w milczeniu popijali kupione po drodze bułgarskie wino, zanim gwar małego zgromadzenia nie zaczął narastać. Wtedy gospodarz uciszył go dobrze ustawionym głosem, który powodował, że młodzi pracownicy „Przeglądu” zwracali się do niego ze wszystkimi swoimi problemami. 

– Musimy powiedzieć sobie szczerze. Jeśli nie zmienimy naszego tygodnika, to już niedługo wylądujemy z nim razem w skansenie, tym razem odesłani tam nie przez komunę, ale przez rynek. Wszyscy szanujemy redaktora Wronicza, ale to przecież naprawdę stary człowiek. Ktoś musi wziąć na siebie odpowiedzialność za reformę! Komunizm się skończył, świat się zmienił, a więc i „Przegląd” musi się zmienić. Piotrek! – zwrócił się do Wujcika, który bawił się pustym kieliszkiem. – Wszyscy wiemy, że ty będziesz zastępcą po odejściu Gosztyły. Tylko trzeba postawić sprawę jasno. Przecież nie zgodzisz się być figurantem?! Wszystko musi się zmienić, żeby wszystko zostało po staremu – Mietek przeciągał zgłoski i rozglądał się po obecnych. – Musimy zmienić dobór tematów, sposób ujęcia, nawet szatę graficzną. Ja mogę wystąpić w imieniu was wszystkich, jeślibyście się zgodzili, ale wydaje mi się, że to Piotr jako przyszły zastępca powinien zrobić. Nie widzę niestety innego wyjścia niż ultimatum. Wtedy stary będzie musiał ustąpić! 

Po raz pierwszy ktoś tak powiedział o Wroniczu. 

– Zgadzam się z Mietkiem – Wujcik przerwał ciszę, która nastąpiła po deklaracji Śliwińskiego, i odstawił opróżniony przed momentem kieliszek. – Powiem, że inaczej podaję się do dymisji. 

Żona Mietka zaśmiała się nieoczekiwanie. 

To było pierwsze redakcyjne spotkanie w nowym roku. Nieuprzątnięty śnieg stroił domy w ruskie czapy, leżał na chodnikach, zepchnięty w hałdy piętrzył się na skraju ulic. Miasto było cichsze i czystsze. 

– Uważam również, panie redaktorze, że nie możemy być pismem kościelnym – dodał Wujcik od siebie. – Powinniśmy być pismem katolików, co oznacza również prawo do własnego głosu. Ponieważ zwracamy się już od dłuższego czasu z propozycjami zmian, które nie są traktowane poważnie, a uważamy, że w obecnej sytuacji ważą się nasze przyszłe losy, zmuszony jestem, a występuję w imieniu wszystkich młodszych kolegów, zażądać, aby nasze postulaty potraktowane zostały serio. W innym wypadku będę zmuszony podać się do dymisji – zakończył z głośnym westchnieniem. 

Głęboko sapnął również, fuknął nieomal redaktor Wronicz. Stali naprzeciw siebie w kręgu siedzących w ostatnim salonie. Spoza sylwetki Wronicza przez uchylone nieco drzwi widać było malutki zagracony gabinecik i biurko tonące w książkach, gazetach i papierach. 

– To nie jest moje pismo, albo nie tylko moje – powiedział dziwnym głosem Wronicz. – Ma ponad czterdzieści lat, określoną tradycję i walczyło z nieporównanie większymi trudnościami niż dziś. Jesteśmy otwarci na dyskusję, dialog. Ultimatum nie akceptujemy. Pańska dymisja została przyjęta. Czy ktoś z kolegów chciałby coś jeszcze powiedzieć? 

Benek zauważył, że nikt z zebranych nie patrzy na środek pokoju, gdzie stali Wronicz i Wujcik. Tomecki przez okno wpatrywał się w sąsiedni dach, gdzie przez śnieg przekopywał się gawron, Pit rysował coś na kartce papieru, również papierami wydawał się zajęty Bryś. W ciszy chrząknięcie Śliwińskiego słychać było donośnie. 

– Myślę, że nawet pan redaktor Wronicz mógłby się zgodzić, że pewne zmiany w piśmie, nienaruszające jego zasadniczego przesłania, byłyby dla niego korzystne. Oczywiście należałoby to przedyskutować. Natomiast Piotr, powodowany pozytywnymi intencjami, być może nieco niewłaściwie to sformułował... Prawda, Piotrze? 

– Pilnuj swoich sformułowań! – odwarknął Wujcik, który wpatrywał się w niego z wściekłością 

– No cóż, chciałem jak najlepiej... – szerokim gestem ramion Śliwiński wziął na świadków wszystkich obecnych. 

Benek wiedział, że powinien coś powiedzieć, ale pojedyncze słowa nie układały się w żadne zdanie. Słyszał ostrzegawczy pisk daimoniona. Wykonał gest ręką, gdy Tomecki, nachylając się mu do ucha, powstrzymał go szeptem. 

– Daj spokój. Trzeba odczekać i sprawy się ułożą. 

– Widzę, że to wszystko, a więc zebranie zamykam – powiedział spokojnie Wronicz i poczłapał w kierunku swojego gabinetu. Wujcik, który stał jeszcze na środku pokoju, westchnął głęboko, zacisnął zęby, szybko narzucił kurtkę, wziął teczkę i pośpiesznie wyszedł z redakcji. 

– Przecież nie tak to miało być! – wyrzucił z siebie Benek w kierunku Śliwińskiego 

– Rzeczywiście, nie tak! Kto z nim uzgadniał, żeby gadał o niezależności wobec Kościoła i to jeszcze takim tonem?! Na Wronicza działa to jak płachta na byka. W ogóle zrobił to strasznie niezgrabnie. Mam teraz wyrzuty sumienia, że to nie ja zacząłem, ale potem, sam słyszałeś, chciałem sprawę załagodzić. Niestety... – Śliwiński wyglądał na przygnębionego. 

* * * 

– Witam, panie redaktorze. Nie wiem, czy przypomina pan sobie wierną fankę... – Dorota uśmiechała się. Mogła to być ciepła ironia, pod którą ukrywa się niepewność, zastanawiał się Benek. Mogła być... 

Oczy Doroty lśniły. Wyglądała jak rok temu. Wtedy także wpatrywała się w Benka wielkimi świecącymi oczyma, gdy pośrodku grupki znajomych w „Casablance” opowiadał anegdoty z obrad przy Okrągłym Stole. 

Widywał ją wcześniej. Nawet kiedyś Jerzyk, pokazując dyskretnie palcem poruszającym się gdzieś w rejonie pasa, sapnął mu w ucho żałośnie: 

  – Ale laska! Niestety, świeżo zaobrączkowana. Trudna sprawa... 

Jednak dla Benka zaistniała dopiero w „Casablance”. 

W zaimprowizowanym spotkaniu, przeradzającym się w rodzaj konferencji prasowej, której bohaterem był Benek, kiedy wszyscy znajomi usiłowali nie tylko dowiedzieć się najświeższych wiadomości, ale poczuć atmosferę być może najważniejszą dla zrozumienia tego, co dzieje się naprawdę, Dorota zadała mu tylko parę nieznaczących pytań, ale nie spuszczała z niego wzroku. Tego wieczoru Benek musiał jeszcze pokluczyć, żeby sprawdzić, czy nie ma ogona i zgubić go, zanim wpadnie do Turka, gdzie należało ostatni raz przejrzeć matrycę przed oddaniem jej drukarzom. Były to prawdopodobnie już wyłącznie rytualne środki ostrożności, ale przecież nic jeszcze nie stało się pewne. Potem, wcześnie rano, ekspresem do Warszawy... 

Wychodzili z „Casablanki”. Ktoś tłumaczył mu coś namiętnie, szarpiąc za ramię. Dorota stała w paroosobowej grupce i patrzyła w jego kierunku. Chyba, tak jak on, zatrzymała się na moment, a nawet, miał wrażenie, nie reagowała, kiedy ktoś pociągnął ją za łokieć, patrzyła na niego, aż wreszcie ponaglana przez znajomych, spojrzała po raz ostatni, jakby dawała mu szansę, i oddaliła się. 

Już idąc do Turka Benek wymyślał sobie od idiotów. Wprawdzie oschły daimonion wręcz pytał go, jak wyobraża sobie wyjęcie dziewczyny z grupy osłupiałych znajomych i zaproponowanie jej... właśnie: czego, aby zmieścić się w paru godzinach przed odjazdem do Warszawy, ale głosik wewnętrznego filistra był cieńszy od pisku, a wyobraźnia zapalona blaskiem oczu Doroty buchała coraz bardziej niezwykłymi projektami, które nie zrealizowane z sykiem gasły na mokrym bruku coraz bliżej mieszkania Turka. Przecież mógł zaproponować jej wspólny wyjazd. Ta możliwość oszołomiła go do tego stopnia, że ucichł nawet przerażony daimonion, który wcześniej próbował zapytać, w jaki sposób udałoby mu się tego dokonać. Benek snuł marzenia o podróży, o krajobrazach odbitych w oczach Doroty, nurzał się w nich, aby potem wyobraźnią nurzać się już nie tylko w nich, ale Turek i matryce odciągnęły go od precyzyjniejszych przedstawień. 

Potem była pasja negocjacji i wydawania „Niepokornych”, którzy podbić mieli nowy czas, a później gorączka wyborów i ich następstw, gorączka, która spopieliła „Niepokornych” – a obraz Doroty z „Casablanki” zaczął blaknąć. Wprawdzie przyśniła się Benkowi kilka razy i myślał nawet, jak mógłby zdobyć jej telefon, ale przeszkody, które piętrzył przed nim jego małostkowy stróż, wydawały się nie do pokonania. Pytanie Jerzyka, który z pewnością znał numer Doroty, jak chyba wszystkie inne w mieście, było równoznaczne z ogłoszeniem tego publicznie, zresztą nawet zdobycie telefonu nie rozstrzygało niczego. W domu czaił się tajemniczy mąż. 

Benek beształ siebie za brak reakcji na jej gest, który mógł być zaproszeniem. Widział jej błyszczące oczy. Wściekał się na niedostatek refleksu. Kształtna sylwetka oddalała się, a on uświadamiał sobie, że szansa, jeśli była, to właśnie zniknęła. 

Widok kobiety za szybą płynnie omijającej niezdarne poruszenia przechodniów i jej twarzy uśmiechającej się do myśli, które na zawsze pozostaną dla niego tajemnicą, coraz częściej stawał się dla Benka nieomal bolesny. Głosik daimoniona sączył wewnątrz jego ucha sugestie, że to nie niezgulstwo, ale dojrzałość, wiedza, że nieograniczone możliwości skończyły się, jeśli kiedykolwiek były czymś więcej niż młodzieńczymi egzaltacjami, a przestrzeń jego wyborów skurczyła się do ścian jego mieszkania. Prawie z nienawiścią myślał wtedy o Halinie, ale były to tylko momenty. Okrywał go szary pył rezygnacji. Namiętność wypaliła się. Trzeba zadowolić się chwilami czułości. Czasami tylko, choć coraz rzadziej, gapiąc się na kobiety za oknem kawiarni, pytał swojego daimoniona, czy ma to być już koniec? Czy jego życie zredukuje się do dwudziestominutowego spaceru między lokalem „Przeglądu”, który nie zmieni się już nigdy, a jego dwupokojowym mieszkankiem, w którym zmieniać się będą obok niego jedynie Halina i Aldonka? Czy w jego niespełna trzydziestoletnim życiu nie wydarzy się już nic nowego? Milczenie daimoniona, nieprzyjemnie zrzędliwego w innych sytuacjach, Benek mógł uznać za potwierdzenie. 

W „Lotosie” Dorota patrzyła na niego tak jak rok wcześniej. Właściwie to ona zaprowadziła go do kawiarni. Mówiła i Benek nie musiał rozumieć jej słów, bo to, co ważne, mieściło się w jej spojrzeniu, które nawet na moment nie odrywało się od niego. 

– ...ale dla dziennikarki prasowej bez nazwiska jeszcze... bo przecież wiesz, lepiej niż ja, że to nie projekty na papierze są ważne, ale osobowość, a ja przekonana jestem, przepraszam, może zabrzmi to nieskromnie, jestem przekonana, że mam możliwości, tylko kto da mi tę moją szansę... 

– Pewnie wiesz, że ja z telewizją nie mam nic wspólnego... – Benek zorientował się, że musi coś odpowiedzieć, i rozpaczliwie zastanawiał się, co mógłby zrobić. 

– Ależ redaktorze... Człowiek z „Przeglądu”? Przecież z wami konsultuje się cały rząd, nie mówiąc już o telewizji... 

– Rzeczywiście, znam prezesa, ale to, jakby to powiedzieć, zbyt duży dystans, nie chcę, żebyś mnie źle zrozumiała, trudno, aby on interweniował, trudno, żebym ja interweniował u niego... 

– Skurwiel! – Jerzyk pieklił się. – Stanowiska ma obsadzone fachowcami i trudno, żeby ich zwalniał, aby przyjąć znajomego. Tak mi odpowiedział! Wiesz, przyjął mnie. Koleżeński, jak zawsze, nawet kielicha wyciągnął, tylko po jaki chuj?! Mówi mi, że nie mam doświadczenia telewizyjnego! To kto je ma poza tymi jego ubekami? Profesjonaliści od obciągania sekretarzom! Przecież sprawdzam się w radiu! To naturalna droga. Ale on o tym nie chce wiedzieć. Odpierdoliło mu. Odpierdoliło im wszystkim! 

Porażka, o której Jerzyk opowiadał jakiś tydzień wcześniej, rozsierdziła go wyjątkowo. Voice of America zaczął go męczyć, tak mówił, może nie szło mu najlepiej – Benek zorientował się, że od jakiegoś czasu oświadczenia Jerzyka zaczął traktować wyłącznie jako autoprezentację, która, oczywiście, mogła nawet zgadzać się z prawdą. Przypadkiem. 

– No cóż, muszę już iść – powiedziała Dorota, wykonując gest, jakby miała podnieść się z krzesła. 

– Poczekaj! Spróbuję. Zrobię, co będę mógł. – Niespodziewanie dla siebie samego Benek położył rękę na jej palcach. Były zimne i spokojne. Dorota nie zabrała dłoni. 

– Ja jednak już muszę iść – powtórzyła nieomal pieszczotliwie, nachylając się nieco ku niemu. 

– To spotkajmy się – wykrztusił Benek. 

– Oczywiście. Tyle rzeczy chciałabym się od ciebie dowiedzieć... 

Za oknem „Lotosu” przeszło dwóch ubranych na czarno mężczyzn z ramionami przepasanymi napisem „Virtus”. 

Po odejściu Wujcika Benek przestał lubić przychodzić do „Przeglądu”. Skończyły się przyjacielskie spotkania młodych redaktorów. Może zresztą odbywały się – bez Benka. Oprócz przynoszenia swoich tekstów nie bardzo wiedział, co ma tu do roboty. 

Pewnego dnia niespodziewanie Halina wybuchnęła: 

– Właściwie co ty sobie wyobrażasz!? Nawet tych groszy z „Przeglądu” przynosisz nie więcej niż połowę. Drugą połowę wydajesz na piwko. Oczywiście integracyjne. Rozmawiałam z żoną Mietka. Pensja z „Przeglądu” to ułamek jego zarobków. Tak jest z wszystkimi. Czy zdajesz sobie sprawę, że od pewnego czasu ja nie tylko zajmuję się wszystkim, ale jeszcze nas utrzymuję? A twoje towarzyskie życie zaczyna nabierać rumieńców! 

Na gniew Haliny z pewnością wpływ miała jej sytuacja w pracy. Wspominała mu o swoim konflikcie z Solidarnością, ale nie wyraził chyba wystarczającego zainteresowania, bo urwała i nie wyjaśniła sprawy do końca. Był to, jak to ujęła, „bunt trzeciego garnituru”. Benek domyślał się o co chodzi. W redakcji mówili o tym jako dużo szerszym zjawisku. Śliwiński zauważał, że potwierdza to interpretacje redaktora Michała z „Gazety”. Czy jednak tylko ta sprawa wpłynęła na humor jego żony? 

Spotykał się z Dorotą co kilka dni. 

Wybierała popołudniowe godziny. Rozmawiali. Patrzył na nią. Dotykał jej rąk, czasami ramion. Gdy odprowadzał ją przez park, wymknęła się próbie jego niezdarnych objęć. Czuł, że atmosfera między nimi gęstnieje. Już kilka razy usiłował umówić się z nią wieczorem. Nie miała czasu. 

Dni Benka pełne były Doroty, nawet bardziej, kiedy się nie spotykali. Zauważył, że wszystkie inne sprawy przestają go interesować, a żona drażni. Uspokajał się zresztą tylko wtedy, gdy spotykał Dorotę. Od jakiegoś czasu wiedział jednak, że ich znajomość powinna wejść w nowe stadium. 

– Wyjedźmy na kilka dni – wyrzucił z siebie wreszcie proszącym tonem 

– Gdzie? 

– Gdziekolwiek. Choćby do Warszawy. 

– A co, chcesz mnie tam komuś przedstawić? – roześmiała się. 

Przypomniał sobie wymianę zdań z Gosztyłą. 

– Znam kogoś bardzo utalentowanego, kto rzeczywiście mógłby przydać się w telewizji – zmienionym głosem gadał z wysiłkiem Benek. Jurek spojrzał na niego znad okularów.

– Przecież chyba nie chcesz, abym się zwracał z tym do prezesa?! Pogoniłby mnie od razu. I słusznie! A w telewizji nie znam nikogo. 

– Nieee. Po prostu moglibyśmy tam wyjechać. 

– A co to, nagle wycieczki krajoznawcze do Warszawy chcesz urządzać? Nieładne miasto. 

Nie dała mu swojego telefonu. 

– Chcesz pogawędzić z moim mężem? Ja nie pytam o twój numer. 

Benek zaczął się niepokoić, że Dorota po prostu nie przyjdzie na któreś spotkanie. 

I tak się stało. 

Czekał godzinę po umówionym terminie. Upływający czas żłobił w nim coraz głębsze strużki. Postacie w kawiarni przypominającej akwarium poruszały się jak w lepkiej cieczy. Za oknem znowu spacerowali mężczyźni w czerni z opaskami na ramionach. Klienci kawiarni, przechodnie za oknem przyglądali się Benkowi. Porozumiewali się kpiącymi spojrzeniami, wskazując na niego skinięciami głowy. Wyjątek stanowiły zajęte sobą pary. Wpatrywały się tylko w siebie. W uśmiechach, drobnych gestach zakrzywiały wokół siebie przestrzeń, zamykały ją tylko dla siebie. Niekiedy w te mikroświaty wdzierała się burza. Jedno podrywało się i wybiegało, gwałtownie targając oplątujące ich nitki powietrza. 

Kiedy wreszcie Benek oderwał się od stolika, miał wrażenie, że pogrążony jest w syropie i za każdym krokiem odrywać musi jego słodkie skrzepy. Wchodził do kolejnej knajpy, gdzie wypijał drinka, oglądając pantomimy zauroczenia, zazdrości i rozstania zajętych sobą par. Kiedy wszedł do „Deja vu”, zorientował się, że nie ma już pieniędzy. Na szczęście od baru machał mu Jerzyk. Przyjaciel był w dobrym humorze. 

– Zdaje się, że wreszcie porządnie stanę na nogach – oświadczył, zamawiając mu wódkę z sokiem grejpfrutowym. – Dosyć już tego biedowania! 

Przenosili się jeszcze w parę miejsc. 

Następnego, pustynnego dnia gniewu Benek niewiele mógł sobie przypomnieć z opowieści Jerzyka. Nachylona twarz przyjaciela, z której alkohol spłukał ironię. Słowa rozsypują się i jak refren powraca w nich odmieniana przez wszystkie przypadki „przyjaźń”. Przez ból głowy Benek przypomina sobie pęczniejące w nich zarzuty podkreślane oświadczeniem, że Jerzyk o przyjaźni nie zapomina i dlatego jego sukces okaże się także sukcesem jego przyjaciela. 

Benek usiłował się tłumaczyć. Brnął przez wysypiska słów i niemoc języka. Gubił wątki i nie wiedział, czy jest w stanie wytłumaczyć coś choćby sobie samemu. Dorota przyglądała się mu z ironicznym uśmieszkiem Jerzyka. Benek zrezygnował. Na oślep objął przyjaciela – Wiesz, chyba się zakochałem. – Zdaje się, że powiedział właśnie tak. 

– To twój wieczny problem. Zbyt łatwo się zakochujesz – Jerzyk poklepał go po ciemieniu. 

Tyle udało się Benkowi wydobyć z odmętów nieprzejrzystej pamięci, gdy obudził się po raz drugi i usiłował zwlec z łóżka. Po raz pierwszy obudziła go Halina, która próbowała doprowadzić do ładu Aldonkę. Szarpała go chyba dość długo, zanim otworzył oczy. 

– Jeszcze raz i możesz szukać sobie innego mieszkania! Zapamiętaj! – rzuciła mu prosto w pijaną jeszcze twarz. 

Decyzję o definitywnym zamknięciu sprawy Doroty, czego tak natrętnie domagał się daimonion, podjąć było o tyle łatwiej, że choć Benek szukał jej po mieście wmawiając sobie, że włóczy się bez celu, nie znajdował jej w żadnym z miejsc, gdzie mogłaby trafić. Zmiana materialnego statusu przychodziła trudniej. 

Zresztą i Dorota mimo wysiłków daimoniona nie dawała mu spokoju. Co jakiś czas uśmiechała się do niego z tłumu, a kiedy wreszcie dopadał jej zdyszany, chowała się za obcą, zdziwioną twarzą. Śniła mu się. Wabiła go z odległych miejsc, do których nie mógł dotrzeć. W środku rozmowy z dowolną osobą powodowała, że zapominał, o czym i z kim mówi. Szary filtr jej nieobecności odbierał światu intensywność. 

Wiosna była już gęsta i gwałtowna. Krajem wstrząsała „wojna na górze” i zbliżające się wybory. „Przegląd” zmagał się z nieodpowiedzialnym populizmem i Benek brał udział w tych zmaganiach. 

Nie potrafił jednak wyzwolić w sobie dawnego entuzjazmu. Rozumiał odpowiedzialność, która spoczywała na nim. Gdy jednak znaczącą część swojej pensji wydał na worek ziemiaków, determinacja pozwoliła mu poruszyć ten problem na redakcyjnym zebraniu. 

Zebrani przestali szeptać i przeglądać wydruki. Spojrzenia, które opadły go, stanowiły mieszankę niesmaku i uznania. 

– W „Przeglądzie” nie pracuje się dla pieniędzy – oświadczył zdecydowanie Wronicz. 

– Pewnie, bo to co się dostaje, trudno uznać za pieniądze – burknął Benek, którego determinacja przerodziła się w desperację. Wszystkie dotychczasowe próby drukowania gdzie indziej spaliły na panewce. 

„Republika” otworzyła dyskusję, którą zainicjował obszerny tekst Jerzyka. Przyjaciel Benka pisał, że nie należy obrażać się na rzeczywistość. Jeśli większość dawnych opozycjonistów nie sprawdza się na wolnym rynku, a dawni aparatczycy potrafią sobie na nim doskonale radzić, to trzeba przyjąć ten fakt i wyciągnąć z niego wnioski. Koledzy z „Przeglądu” krzywili się nieco. 

– Ma rację – orzekł Mietek przy potakujących pomrukach reszty młodego zespołu. – Ale nie ma stylu. 

Benek nie wiedział, co sądzić. 

Do „Przeglądu” przyjechał redaktor Michał. Z drugiego pokoju Benek obserwował zarys jego ramienia i głowy w gabineciku naczelnego. Z obramowania niedomkniętych drzwi i sylwetki Michała wychylała się rozpromieniona twarz Wronicza, który co chwila poklepywał swojego gościa po ramieniu, jakby chciał się upewnić, że ten siedzi przed nim naprawdę. 

Redaktor Michał tłumaczył redaktorom „Przeglądu” kulisy „wojny na górze”. 

– Cielec to małpa, której dano do zabawy brzytwę – podsumował. 

Sala „Casablanki” wynajęta, aby świętować zarówno przybycie Michała, jak i urodziny Kaczorowskiego, wschodzącej gwiazdy Sejmu, jak myślała o nim spora grupa mieszkańców Uznania, położona była nieco na uboczu. Miejsce przy barze było optymalne. Co chwila ktoś ze znajomych proponował kolejkę. Benek zauważył, że wydawałoby się bezładne poruszenia zebranych układają się w koncentrycznie obracające się kręgi. 

Gdzieś pośrodku, wprawiając wszystko w ruch, sytuował się redaktor Michał. Wokół niego wirowały kręgi mniejsze. Przez moment zdawało się, że autonomicznie, w pewnej odległości, obraca się układ Kaczorowskiego. Gdy jednak ciśnienie zbliżyło do siebie obie konstelacje, przemożna siła przyciągania porwała mniejszy zbiór i wprawiła go w ten sam ruch względem centrum, wyrywając zeń co chwila kolejne postacie i włączając w bezpośrednie obroty dookoła redaktora Michała. 

Wszystko jest doskonałym kręgiem, a może należałoby powiedzieć elipsą, albo jeszcze lepiej spiralą – mówił do siebie prawie na głos Benek. – Spiralny ruch rzutowany na płaszczyznę knajpy, świat ładu, w którym uczestniczymy nie rozumiejąc go – podśpiewywał coraz bardziej rozbawiony, orientując się, że i jego porywają trajektorie zebranych tu, obracają nim w tanecznych korowodach niezależnie od jego woli i już tańczy, wiruje w zmieniających się parach, w układach, orszakach i szpalerach, wymieniając płynne gesty i ukłony, obracając się wokół centralnych postaci sali. 

– Czy ja muszę być dziennikarzem? – zapytał go Piotr Wujcik, z którym Benek zderzył się niespodziewanie, myląc krok. 

– Wiesz, tyle razy chciałem... – zaczął nieskładnie Benek, aby potem kontynuować już pewniej. – Niepotrzebnie się tak uniosłeś. Nie musiałeś odchodzić. Nawet Mietek... 

– Nie mów mi o tym skurwielu – warknął Piotr. 

– Ale on tłumaczył, że niepotrzebnie z tym Kościołem... 

– Tylko że w przeddzień on podsunął mi to jako najważniejszą sprawę. Nie ma co gadać, wystawił mnie, ale i tak nie został zastępcą, stary nie taki głupi... Nie chcę o tym mówić! Bo czy ja naprawdę mam coś do powiedzenia jako dziennikarz? Chwilami zdaje mi się, że to inni poddają mi myśli, a ja je tylko odtwarzam. Wiesz, sadzę teraz drzewa... Musisz mnie odwiedzić, nie odzywacie się do mnie, a ja bym pokazał ci drzewa. Gdyby nie Ala, ciepnąłbym tym dziennikarzeniem, ale ona chce... Kiedy ostatni raz oglądałeś drzewa? 

Piotr oparł się o ramię Benka, nie wiadomo: rzucony poruszeniem serca czy tłumu, z którego wyłoniła się niespodziewanie Ala i chwytając go pod rękę, a drugą machając Benkowi, porwała męża w ciemny odmęt ludzki. 

Również Benek odnalazł się blisko centrum, w którym trwała postać Michała, i zorientował się, że tym razem to naprawdę Dorota stoi blisko i patrzy swoimi rozjarzonymi oczyma prosto w twarz redaktora. 

– Puść! – syknęła, kiedy Benek przepchnął się do środka i chwycił ją za nadgarstki. 

– Wiesz, przepraszam cię – powiedziała miękko, kiedy udało się jej już uwolnić ręce. Uśmiechała się i masowała przeguby. – Nie wiedziałam, jak cię uprzedzić, a nie mogłam przyjść. Chyba zresztą nic takiego się nie stało. Prawda? 

– Ona teraz prowadza się z Bogdanem – usłyszał Benek w uchu syk Jerzyka. Odwrócił się i zobaczył twarz przyjaciela skrzywioną w złośliwym uśmiechu. 

– Wiesz, Bogdan załapał się w tutejszej telewizji i załatwił jej program literacki. He, he, literacki – powtórzył ubawiony Jerzyk, nie spuszczając oczu z Benka. – A ona się tak gapi w Michała, że zauważył, o... i zagaduje do niej; zobacz, jaki Bogdan zaniepokojony, bo Michał umie takie sprawy załatwiać. 

– A... a mąż? – wykrztusił Benek. 

– Co mąż? 

– Przecież mówisz, że Dorota i Bogdan, a ona przecież ma męża... 

– A, o to... To rzeczywiście tajemnica. Jakby nie interesował się tym, co ona robi. A zauważyłeś, jak im dopierdoliłem w „Republice”?! Nieźle, prawda?! – wyrzucił z dumą Jerzyk. 

* * * 

Zanim Benek skojarzył osobę, której głos w słuchawce zabrzmiał entuzjazmem, upłynęło parę chwil. Krzysztof Bator należał do postaci, które wszyscy znają i nikt nie zastanawia się, skąd ani dlaczego. Stanowią stały element znajomego pejzażu. 

– Staszek, Jerzyk nalegał, aby być przy tym spotkaniu, ale tak samo on musi przedstawiać mnie tobie, jak ty jego mnie – Bator nachylał się nad stolikiem z uśmiechem, jakim witamy odzyskanego przyjaciela. 

– Broń Panie Boże, nie chcę bagatelizować jego znaczenia dla nas, ale myślę, że mimo wszystko możemy zaproponować ci coś poważniejszego. 

– Daruj, to wszystko brzmi atrakcyjnie, ale kto to „my” i co chcecie mi zaproponować? – rzucił rozbawiony Benek. 

– Ależ gapa ze mnie, nawet nie powiedziałem – sumitował się Bator. – Pracuję w Virtusie. 

Benek nie przypuszczał, że rozmówca może zaskoczyć go do tego stopnia. Wreszcie sam rynek zapukał do jego drzwi. Virtus był już symbolem. Nowa firma, której prowincjonalny założyciel nieomal z niczego potrafił wywindować ją prawie na czoło list polskiego biznesu. Słychać było o niej dopiero od paru miesięcy, ale słychać było coraz więcej i lepiej. Wszystko na wielką skalę: coraz większe przedsięwzięcia handlowo-produkcyjne, szerokie akcje dobroczynności, masowe zakupy dzieł sztuki i pieniądze, najprawdziwsze polskie, ogromne pieniądze, które self-made man z Przemyśla umiał wyczarowywać z niczego. 

– Zgadzamy się, że jesteś jednym z najlepszych dziennikarzy w tym kraju. Twoje felietony w „Przeglądzie” – to już szkoła... 

– Daj spokój! – przerwał rzeczywiście zażenowany Benek. 

– Nic w tym z taniego pochlebstwa. Takie jest zdanie moje i kolegów w Virtusie. Ale nie owijając w bawełnę, chcemy cię prosić, abyś pracował z nami. Na początek proponujemy, abyś zrobił nam parę opracowań na temat rynku medialnego w Polsce. To tylko wstęp, bo zależałoby nam, żebyś zaangażował się w nasze przedsięwzięcie. Zdecydowani jesteśmy powołać tygodnik i radio, a nieco później najprawdopodobniej telewizję i liczymy, że we wszystkich tych inicjatywach pełnić będziesz zasadniczą funkcję. Ze względów merytorycznych twoja kandydatura jest oczywista, a organizacyjnie sprawdziłeś się w najtrudniejszych warunkach, myślę choćby o „Niepokornych”. Rozumiesz więc, dlaczego wolałem porozmawiać z tobą po raz pierwszy bez świadków. Zależy nam na twojej deklaracji. Rozumiemy, że musisz się zastanowić, zadać nam pytania... 

Bator opowiadał coś jeszcze, ale Benek zrozumiał już, że nadszedł wreszcie jego czas. Cały ten rok czekał na posłańca nowej epoki. Zżymał się i nie przyznawał do tego nawet przed swoim złośliwym daimonionem, ale taka była prawda i dlatego tak bolesne było milczenie dawnych kolegów, którzy zajmowali coraz bardziej prominentne stanowiska. Przez moment łudził się, że jego szansą, biletem w nową epokę będzie „Przegląd”. Prędko jednak uświadomił sobie, że to jedynie poczekalnia. Rok ten był wyjątkowo długi, a jego próba wyjątkowo ciężka, ale walka z beznadzieją została wynagrodzona. Nowy czas wezwał go tak jak powinien, przez nieomal anonimowego pośrednika, który zaprowadzi go w nowe dziedziny. Da mu szansę przeobrażenia siebie i świata wokół niego. Z odległości błyszczącymi oczami obserwowała go Dorota. 

– Tu będzie twój gabinecik. Nieduży, jak i całe biuro, ale na razie nie mamy tu specjalnych interesów, zresztą myślę, że z czasem będziesz musiał rozważyć wariant przeprowadzki do Warszawy. Wiem, jak to trudno, ale jakoś przecież będziesz umiał wygospodarować nieco czasu na stolicę. 

W narożnej, świeżo odnowionej kamienicy na Starym Mieście Virtus wynajął trzecie, ostatnie piętro. Poza portierem za ladą w korytarzyku przy drzwiach wejściowych i elegancką sekretarką w pokoju przejściowym, która uśmiechnęła się do Benka ciepło, w lokalu nie urzędował nikt. Bator pokazywał Benkowi narożny salonik, który miał być jego biurem. Okna na obie strony pozwalały oglądać rynek i całe Stare Miasto. Urządzenie lokalu stylista wymyślił chyba na zasadzie kontrastu: oszczędność, anonimowość sprzętów zderzała się z formą pomieszczeń, kształtami okien i rzeźbionych drzwi. W ścianach pozostały nawet marmurowe kominki, które wyglądały teraz jak surrealistyczne rzeźby. Trzy kwiaty w wazonie na jego biurku również nieco zdziwione łypały za okno. Na drzwiach wejściowych do saloniku Benek zauważył napis: „Benedykt Witkowski – menedżer”. 

– Co to jest? 

– No wiesz, masz pełnić odpowiedzialne funkcje. Nie ma jeszcze pisma ani radia, żeby nazwać cię redaktorem naczelnym albo dyrektorem... Chociaż właściwie, skoro masz być dyrektorem i faktycznie pełnisz już taką funkcję, to, jeśli chcesz, możemy to tak ująć. 

– Może być dyrektor – nieco nieprzytomnie zgodził się Benek. 

– Pani Jolu – zaordynował Bator do sekretarki, która momentalnie znalazła się tuż obok. – Na tabliczce zamiast menedżera będzie dyrektor. 

– Też sądzę, że tak będzie lepiej, panie dyrektorze – pani Jola uśmiechnęła się do Benka po raz kolejny. 

– Widzisz, wiedziałam, że wreszcie muszą cię docenić, kiedy tylko wykonasz jakiś wysiłek – oświadczyła Halina, płucząc słoik po ogórkach, aby zmieścić w nim resztę kwiatów. 

– A ta lalka jest paskudna – szepnęła mu do ucha, tak aby nie usłyszała Aldona, która właśnie oprowadzała lalkę po mieszkaniu. Szepnęła i całym ciałem otarła się o Benka. 

– Mnie również zdecydowanie bardziej podobasz się ty, ale ona jest dla małej – odpowiedział jej takim samym szeptem. 

– To co, spotykamy się znowu w podobnych układach, choć już w znacznie odmienionej rzeczywistości – westchnął Jerzyk, który rozsiadł się na biurku Benka i przez narożne okna gapił się na chmury nad miastem. 

– Najważniejsze to przyzwoity szef, a więc nie będę musiał narzekać, jak nie musiałem dotąd, co, Benito? – westchnął nostalgicznie, odwracając się do gospodarza. 

Z biurka zeskoczył już w swoje dawne wcielenie. 

– Tylko teraz jesteśmy już na rynku – szerokim gestem wskazał plac za oknem. – Będziemy więc tłukli szmal. I będziemy rządzić! A ta sekretarka, niezła laska, co? Przelecisz ją? 

– Coś ty – mruknął Benek, dla którego fakt przypisania mu sekretarki był źródłem ciągle odnawiającego się wzruszenia. – Wpadasz w najgłupszy szablon! 

– Szablon szablonem, a dupa dupą – sentencjonalnie podsumował Jerzyk. 

Na kolejnym spotkaniu Bator rozwiał niepokoje Benka. 

– To nie mają być żadne biznesplany – machnął nonszalancko ręką. – Przecież mamy specjalistów od finansów, daruj, ale pewnie nie gorszych niż ty. Ty masz napisać, jak sobie wyobrażasz media: tygodnik, radio, telewizję. Może warto pomyśleć i o dzienniku, ale nie wszystko naraz. Nie chodzi o to, abyś rozpisywał ich organizację. Napisz, o czym mają być, czym mają się różnić od tych, które już są, i dlaczego ludzie mają się nimi zainteresować. Po parę stroniczek na każde. Nikt nie ma czasu na długie elaboraty. Jest idea, czujemy, że dobra, wchodzimy i wtedy zaczynamy ją rozpisywać i realizować równocześnie. Angażujemy profesjonalistów, którzy rozpracowują detale. Ty jesteś od idei. Tygodnik i radio, o telewizji pomyśl tylko. Może będziesz potrzebował trochę pojeździć, masz parę groszy na reprezentacyjne koszty. 

Z kieszeni marynarki wyjął plik banknotów i położył na biurku zdumionego Benka. 

– Ale przecież... dałeś mi już zaliczkę... 

– Tamto była zaliczka na konto honorarium, to są pieniądze na koszty. Jak dają, to bierz, na biednych nie trafiłeś – Bator zaśmiał się. 

– Przecież mamy zaufanie, inaczej nie zwrócilibyśmy się do ciebie. Nie działamy na oślep, obserwujemy cię długo – Bator przyglądał się mu uważnie. 

– To znaczy, chciałem powiedzieć... dokładnie. No, ale żeby twoje sumienie było w porządku, napiszesz mi jeszcze jeden papierek, że wziąłeś te pięć milionów, nie ma potrzeby pisać na co. Potem rozliczysz się ze mną i albo ci dopłacimy, albo ty nam zwrócisz. Jak potrzebujesz jeszcze, zwracaj się bez żenady. Bez obaw. Wszystko będzie zapisane. 

Okazywało się, że kilkakrotną wartość swojej pensji Benek otrzymać miał za dwa razy po parę stroniczek. Parę stroniczek i kilka lat pracy wcześniej, uspokajał swojego daimoniona. Czy więc, jak mówił Jerzyk, rynek otworzy się przed nimi, rynek, czyli świat, który wszedł w ich znak? 

Ten miesiąc minął Benkowi nieprzytomnie. Na początku pomiędzy czytelnią a pokoikiem w domu ze słuchawkami radia na uszach, gdy teczka spuchła notatkami tak niepokojąco, że trzeba było założyć następną. Potem rozmowy ze znajomymi i nieznajomymi. Umówione spotkania z namaszczonymi cieciami z Instytutu Dziennikarstwa, socjologami, badaczami nakładów i społecznych struktur odbiorców, preferencji i predylekcji, trendów i tendencji. Uniwersyteckie autorytety z policzkami spęczniałymi powagą opowiadały banały, wyciągając wykresy, których wektory wędrowały w górę, w dół albo pozostawały na tym samym poziomie. Nawet Jerzyk marudząc wypełniał precyzyjnie formułowane przez Benka zadania domowe, a co jakiś czas wspólnie projektowali strategię dalszych posunięć. 

Rozmówców Benek informował, że przygotowuje duży materiał o krajobrazie medialnym w Polsce. Przedstawiał się, zgodnie z prawdą, jako dziennikarz „Przeglądu”, co ciągle jeszcze otwierało wszystkie drzwi. 

Potem Benek musiał telefonować do Batora, aby pozwolił mu przesunąć termin, a ten zgodził się łatwo, akcentując jednak zarówno potrzebę pośpiechu, jak i syntetyczności materiału. 

Felietony do „Przeglądu” Benek pisał, nieomal nie myśląc o nich. Na szczęście kampania wyborcza dostarczała wystarczającej liczby słusznych uniesień, dla których podstawą były zasłyszane w radiu czy w redakcji relacje. Benek nie czytał nawet korekty swoich tekstów. 

– Wie pan co, panie Benedykcie… – zaczepił go niespodziewanie Wronicz. – Myślę, że czasami mógłby pan troszkę bardziej przysiąść nad swoimi, skądinąd ciągle bardzo sensownymi, felietonami. 

Benek czuł, że czerwieni się i im bardziej złościł go ten, zdawało mu się, wcześniej zapomniany już fenomen, tym bardziej narastała jego postrzegana przez wszystkich dookoła oczywistość. Wronicz poczłapał do swojego gabineciku, a rozbawieni członkowie redakcji wymieniali między sobą znaczące spojrzenia, omijając nimi Benka. Nowy współpracownik firmy Virtus pomyślał, że czas najwyższy skończyć z felietonami; czas skończyć z „Przeglądem”. Potem przypomniał sobie swój gabinet oraz jego otoczenie i z jeszcze czerwonymi policzkami rozejrzał się wyzywająco dookoła. 

Lato dyszało za oknami i mijało niezauważone. 

Porządnie wydrukowane opracowania Benek z głęboko podkrążonymi oczami dostarczył Batorowi po prawie dwóch miesiącach. Każde liczyło dwadzieścia kilka stron, ale jednocześnie zawierało czterostronicowy podsumowujący całość wstęp. Bator przekartkował je nieuważnie, powtarzając: bardzo dobrze, bardzo ciekawe, po czym spoglądając na Benka z czymś w rodzaju rozbawienia, wrzucił je do teczki. 

Zatelefonował po trzech dniach. 

– Wszyscy uznali, że to wzorcowo zrobiona praca. Sądzimy, że czas najwyższy, abyśmy sformalizowali nasze relacje. Chcemy, żebyś przyjechał do Warszawy. Oczywiście pokrywamy wszystkie koszty. Ustalmy dzień. 

* * * 

Warszawa kotłowała się w dole. Zapchane samochodami ulice, chodniki wylepione straganami, nieforemne klocki domów, spośród których na prawo wydobywała się asyryjska bryła szarego zikkuratu, Pałacu Stalina. Plac Defilad zgodnie z intencją twórców stał się ośrodkiem internacjonalizmu, który jednak, chyba nie do końca zgodnie z ich wolą, przybrał kształt targowiska narodów. Teraz pulsował jak mrowisko, rządzące się trudnym do zrozumienia porządkiem, który na zewnątrz wydawał się tylko eksplozją chaosu. Dalej, wśród drzew przywierały do siebie stadami chrome bękarty Le Corbusiera, a jeszcze dalej była już tylko bezładna plątanina domków i dróg, które pochłaniał las. Stolica jak zapuszczona narośl na wybrzuszającej się ziemi majaczyła w pokrywie chmur. 

Benek rozpierał się w skórzanym fotelu na najwyższym piętrze wieżowca i patrzył przez przeszklone ściany. Bator wrócił po chwili w towarzystwie człowieka, o którym Benek powiedzieć mógł tylko tyle, że nie jest w stanie powiedzieć nic. Był to księgowy. Sam prezes Zdzisław Gargol pojawił się dopiero po kolejnych pięciu minutach. Benek przyglądając się mu ciekawie, zauważył, że uśmiech rozciągający szerokie usta prezesa nie wpływa na oczy, które w nieustannym ruchu nie zatrzymywały się dłużej na żadnym obiekcie. 

Bator zaznaczył ceremonialnie, że sam prezes pomimo nawału zajęć chciał osobiście przywitać nowego członka załogi, na którego pomoc wszyscy tak bardzo liczą. 

– Proponuję pierwszą umowę na rok – stwierdził bez wstępów Gargol, omiatając go pozbawionym zainteresowania spojrzeniem, a usta rozchylały mu się w kolejnym uśmiechu. – Wie pan, na początek. A jeśli chodzi o wynagrodzenie, to na co pan liczy? – intonacja ledwie zaznaczała pytanie. 

– Ja, ja... liczyłem, że panowie coś zaproponują – Benek dopiero teraz przypomniał sobie o negocjowaniu warunków i rozpaczliwie usiłował wymyślić sumę, której może zażądać. 

– Niech pan nie mówi, że nie miał żadnych oczekiwań – spojrzenie Gargola zatrzymało się na Benku przez moment dłużej. – Będzie pan pełnił bardzo odpowiedzialną funkcję, będzie pan szefem departamentu mediów w Virtusie, zna pan pewnie naszą strukturę i wie, że dzielimy się na departamenty – słowo to Gargol powtórzył z wyraźną przyjemnością. – No więc będzie pan od podstaw organizował ten departament, a co więcej, liczymy, że wykorzystamy pańskie talenty do... interdyscyplinarnych działań – Gargol znowu przeciągnął słowa. – No, ma pan przecież wyobrażenie o płacy związanej z takimi zadaniami – z uśmiechem rozejrzał się po obecnych. – Powie pan, to się zastanowimy. 

Być może biura Virtusa, które zajmowały całe piętro, i widok z nich przez przeszklone ściany oszołomiły Benka na tyle, że przeprowadzając równocześnie szereg operacji matematycznych, niespodziewanie dla siebie wyrzucił na głos rezultat pomnożenia swojej pensji z „Przeglądu” przez pięć. Głos wybrzmiał i zaskoczony Benek szukał formuły, aby wycofać się ze swojego bezczelnego oświadczenia, gdy zobaczył, że Gargol z leciutkim rozbawieniem spogląda na obecnych, którzy uśmiechają się również. Znowu nieomal poza swoją świadomością Benek dorzucił: 

– Netto oczywiście. 

Znowu spojrzenia. 

– W porządku – to księgowy. 

– Cieszę się, żeśmy się porozumieli – oczy Gargola sprawdzają zawieszenie lamp, ustawienie biurka, widok za oknem i drzwi w rogu pokoju, prześlizgując się po obecnych. – Jutro dostanie pan papiery do podpisania. 

– Rozumiem, że powinienem napisać wymówienie z „Przeglądu”. Jeśli jednak wypadnie miesiąc pracy równolegle u panów i w „Przeglądzie”... 

Gargol spogląda na Batora. 

– To chyba jakieś nieporozumienie. Nie musisz wcale śpieszyć się z odejściem z „Przeglądu”... – Bator wygląda na zaskoczonego. 

– Chyba jednak tak. Po pierwsze, pojawić się mogą konflikty interesów, po drugie, czas... 

– Jakie konflikty interesów?! Co do czasu, to mogłeś zorientować się, że jesteśmy wyrozumiali. Przesunąłeś przecież terminy swoich opracowań. Jak będziesz miał jakieś ekstra zajęcia w „Przeglądzie”, to my zrozumiemy... 

Gargol wyjątkowo uważnie wpatrywał się w mówiącego pośpiesznie Batora. 

– To jednak niemożliwe – upierał się Benek. – Będę organizował dla was tygodnik, konkurencję dla „Przeglądu”. 

– Wie pan co, to nie będzie żadna konkurencja. Chcemy zrobić zupełnie innego typu tygodnik i kto wie, czy nie we współpracy. Czasami firmy, które konkurują, łączą się, żeby lepiej działać na rynku. W tym wypadku nie konkurujemy i liczymy, że pan nam może trochę pomóc w ewentualnych negocjacjach... 

– No to trzeba by na początku porozmawiać o tym z Wroniczem... – gadał niepewnie Benek, wsłuchując się w osłupiałe milczenie swojego daimoniona. 

– Z panem redaktorem Wroniczem porozmawiamy, kiedy będziemy mieli już konkretną propozycję, którą przecież, liczymy, że opracujemy wspólnie z panem. Wszystko w swoim czasie. Przecież nie ma sensu zawracać głowy takiej osobie, nie mając konkretnej propozycji. Proszę się nie obawiać, wszyscy cenimy „Przegląd”. To taki, jak by to powiedzieć... – Gargol zaplątał się. 

– Pomnik – podrzucił Bator. 

– Właśnie, pomnik – ucieszył się Gargol. – Nie będziemy burzyć pomników! Niech pan da sobie spokój z odchodzeniem z „Przeglądu”. Wszystko będzie dobrze. 

Prezes wstał i zaczął się żegnać. Podniósł się również księgowy, który oświadczył, że musi zlecić przygotowanie papierów. 

– Daj spokój. Przygotujemy wspólnie projekt. Przedstawimy Wroniczowi. Do tego czasu masz carte blanche na wszystkie działania w „Przeglądzie”. W żadnym razie nie traktujemy go jako konkurencji – Bator mówił długo, rozwiewając kolejne wątpliwości Benka. 

Tłumaczył mu jeszcze, kiedy przenieśli się do restauracji hotelowej, gdzie obżerając się indykiem w borówkach i popijając go pieczołowicie wybranym przez Batora winem, kieliszek po kieliszku Benek uzmysławiał sobie, że zaczyna się nowy okres w jego życiu, a jego wątpliwości nie mają znaczenia. Pijany daimonion spał gdzieś pod stołem. W kolejnej knajpie, gdzie na stole gołe dziewczyny wypinały się przed nimi w choreograficznych układach, Bator skończył wreszcie wyjaśniać pożytki dla całego świata płynące z pozostania Benka w „Przeglądzie”. 

Benek nie za dobrze pamiętał, jak trafili do pokoju hotelowego. Z pewnym zaskoczeniem zorientował się, że to jego kolega tłamsi na łóżku jedną z kobiet, które wcześniej pokazywał mu niedostępnie przy sąsiednim stoliku. Druga wczepiła się w rozporek Benka. Czuł jej język i wargi i miał kłopot ze zdjęciem spodni, ale wreszcie, na niej, usłyszał, jak jęczy pod nim Dorota, skomli świat, który on, Benek, może wreszcie posuwać do woli. 

* * * 

Skończyła się pierwsza noc wyborów i porzucone balony nie miały sił ulecieć w kierunku sufitu. Eleganckie pary oddaliły się, nie dopijając szampana i pozostawiając tylko niewielki zamęt w świetnie dobranej zastawie oraz ledwie napoczętym poczęstunku na zaścielonych obrusami długich stołach. Pod ścianami, pod wielkimi wygaszonymi już ekranami, snuły się zapomniane postacie mało ważnych gości, którzy mogli zalewać się już do woli, i paru zrozpaczonych entuzjastów wołających o ognisty deszcz. Bataliony umundurowanych na biało kelnerów rozsypały się w stada, które skubiąc ze stołów zastanawiały się nad możliwością szybszego zakończenia imprezy. Nad jasną salą balową i nad stolicą unosił się z piątego wymiaru peruwiański chichot. 

Benek, który w hotelu czekał na Batora i wraz z nim dotarł tu dopiero teraz, był oszołomiony. Z rogu sali naprzeciw nich, wymachując wielkim, jaskrawoczerwonym krabem w jednej i kryształowym kieliszkiem w drugiej ręce, wytoczył się Jerzyk, odprowadzany ogłupiałymi spojrzeniami kelnerów. 

– A oni myśleli, że mogą wygrać w pierwszej turze – Jerzyk zaśmiewał się, błogosławiąc ich krabem. 

– Proszę pana, proszę pana, to dekoracja! – dostojny kelner podążał za Jerzykiem w bezpiecznej odległości. 

– To była dekoracja – czknął Jerzyk, oddając kelnerowi kieliszek i usiłując odłamać krabowi ogon. – To była dekoracja, na byłej imprezie, byłego rządu! To „Titanic”, tyle że bez orkiestry, a ty – zwrócił się do kelnera – nie krabami się zajmuj, a kondorami. Wszędzie tu kondory winny bronić ducha tego miejsca, o!! – Jerzykowi udało się wreszcie rozerwać kraba i podetknąć jego ogon kelnerowi, który machnął ręką i odwrócił się na pięcie. 

– Widzicie, już się obsługa psuje – zamlaskał Jerzyk. Białe włókna mięsa, które zębami wyrywał ze środka skorupy, wplątały się mu w brodę. 

– Na szczęście wódy jest jeszcze dość. Sic transit gloria mundi. Societka spierdoliła. Salon stał się swoją karykaturą. Skończyły się kariery naszych przyjaciół. A my zostajemy. Bo chyba nas Wałęsa w skarpetkach nie puści? Jak myślisz, wszędobylski Krzysiu? Pewnie się zabezpieczyliście. A może ty wiesz, skąd się wziął ten szaman z czarną teczką? Ty, co zawsze jesteś gdzie trzeba! 

Krztusząc się słowami, Jerzyk popychał ich w kierunku stolika, gdzie przed zagubionym kelnerem piętrzyły się ułożone w wymyślne konstrukcje butelki. 

– Trzy absolutnie wielkie absoluty – zakomenderował. Kelner po chwili wahania zaczął wypełniać szklaneczki. 

– Ach co za bal, ach cóż za szał, ach niezrównany wdzięk – zaśpiewał Jerzyk i wlał w gardziel sporą dawkę. 

– Cóż tak się cieszysz? – wybuchnął wreszcie Benek. – Że jedna czwarta tego społeczeństwa to niepoczytalni, a więc strach wychodzić na ulice?! 

– Daruj sobie te ogólnie słuszne stwierdzenia dla „Przeglądu”, bo nie będziesz miał o czym felietonów pisać – zabulgotał Jerzyk, który walczył właśnie z płynem powracającym mu z przełyku. 

– Co ty pieprzysz?! Nie widzisz, co się stało? 

– Nic się nie stało! – wykrzyknął triumfalnie Jerzyk, któremu udało się pokonać skurcz wnętrzności. – Będziemy znowu głosować na Wałęsę i jakoś damy sobie radę, powiedz, Krzysiu? 

– Powinniśmy dać sobie radę – potwierdził milczący dotąd i zamyślony Bator. 

* * * 

Prace nad powstaniem tygodnika i radia opóźniały się. Benek odbył z redaktorami radia publicznego parę wstępnych rozmów, które Bator uznał za celowe, parę spotkań z dziennikarzami,których można brać pod uwagę przy tworzeniu nowego tygodnika, ale właściwie mógł tylko sygnalizować ewentualność powołania nowych mediów. Zadecydował natomiast, że o swojej pracy w Virtusie powiedzieć musi Wroniczowi. 

Ku zaskoczeniu Benka Bator nie miał nic przeciwko temu. 

– Powiedz, że zależałoby nam na jak najlepszych stosunkach z „Przeglądem”. Przeproś go w naszym imieniu, jeśli sytuacja wyda się dwuznaczna. Pamiętaj! Nie chcemy, żebyś stamtąd odchodził! 

Po raz pierwszy Benek usłyszał polecenia od swojego nowego przyjaciela, który zresztą chyba zorientował się, jak mogły zabrzmieć jego słowa i dodał pojednawczo: 

– No wiesz, bardzo by nam na tym zależało. Zdzisiek powtórzył mi to parę razy. Szczerze mówiąc, zastanawiamy się nad zainwestowaniem pieniędzy w ten tytuł, ale, powiedzmy, to jeszcze kwestia czasu. 

Bator odwrócił się od szyby, za którą noc zapadała zaskakująco szybko, przypominając o nadchodzącej zimie, po czym spojrzał uważnie na gospodarza gabinetu. Benek lubił swoje biuro i starał się spędzać w nim jak najwięcej czasu. Nawet spotkania, zgodnie z sugestiami Batora, odbywał zwykle w nim. 

Usiłował zrozumieć oczekiwanie Gargola, aby pozostał w „Przeglądzie”. To pewnie prowincjonalny rys. Fascynacja chłopca z Przemyśla, w którym drzemie jeszcze drobny handlarz, wielkimi instytucjami polskiej kultury. Bator jest tylko pośrednikiem, ale właściwie kim jest Bator? Nie chciał zainstalować się na wynajmowanym przez Virtusa piętrze, które nadal świeciło pustkami. 

– Nie potrzebuję gabinetu, ja dużo załatwiam w ruchu i nie pełnię takiej odpowiedzialnej funkcji jak ty. – Benek nie wiedział, czy to był żart. 

Wronicz w naturalny sposób przyjął nieskładne wyjaśnienia Benka. 

– Ależ, panie Benedykcie... nie widzę żadnego problemu. Zdaję sobie sprawę, że nie możemy płacić za dużo, podnosił pan to nawet (a jednak pamiętał!), nasi pracownicy dorabiają więc. Robi tak większość kolegów. Bo, z drugiej strony, przecież nie wymagamy od nich pełnej dyspozycyjności. Zgodzi się pan. – Benek zgadzał się. – Słyszałem, że to obiecujące przedsięwzięcie... Życzę panu powodzenia. 

Od kiedy przestał być skazany na „Przegląd”, Benek zaczął w jego redakcji czuć się znacznie swobodniej. Wywoływał również większe zainteresowanie kolegów. Rozmowy, które prawie skończyły się jakiś czas temu, nieoczekiwanie zaczęły powracać. Pewnego razu na piwo zaprosił go Śliwiński. Martwiła go sytuacja w „Przeglądzie”. 

– Trudno oczekiwać od Wronicza, aby dokonał rewolucji, zdobył kapitał, zmienił charakter pisma. Nic mu to nie ujmuje. Swoje już zrobił. Jednak dopływ świeżej krwi wydaje się konieczny. Gdyby pojawiła się jakaś szansa... Inwestor z pieniędzmi i nową wizją, wszystko jeszcze byłoby możliwe. 

Benek potakiwał. 

Na ulicach topniał pierwszy śnieg i witryny mieniły się kolorowo nadchodzącymi świętami. Uwagę Benka, który jak zwykle z biura, nieco nadkładając drogi, wracał do domu przez Rynek, przykuła para siedząca przy oknie w „Lotosie”. 

Zbliżał się wolno, starając się uspokoić oddech. 

Dorota wpatrywała się chmurnie w blat. Bogdan mówił gwałtownie, rysując palcem powietrze. Benek zatrzymał się na chwilę i Dorota, która spojrzała na niego obojętnie, nagle zmieniła wyraz twarzy i zaczęła machać, pokazując, aby wszedł. Jej oczy błyszczały. 

Poderwała się od stolika i kiedy zbliżył się, zrobiła w jego kierunku parę kroków i wycałowała go w oba policzki. 

– Nie chciałbym przeszkadzać... – zaczął. 

– Siadaj, siadaj – Dorota prowadziła go do stolika przed nimi. Z krzywym uśmiechem, ociągając się, ze stołka podnosił się Bogdan. 

– No, jak tam u kapitalisty? – rzucił. 

– Nie rozumiem... 

– Przecież wszyscy wiedzą, że stałeś się przedstawicielem Virtusa. Czasami dziwimy się, jak potrafisz godzić te wszystkie funkcje! 

– Jestem pracowity. A co u was? Jak tam w telewizji? 

– U Doroty doskonale. Jej literacki program... 

– Tak – włączyła się z ciepłą ironią. – Jak na regionalną telewizję to w sam raz, ale do ogólnopolskiej nie dorastam – spojrzała, przekrzywiając głowę, na Bogdana. 

– No, ale co u tygrysa polskiego kapitalizmu? – ironia w głosie Bogdana była wyraźna. 

– Bardzo dobrze. Zdecydowaliśmy się na stworzenie prywatnej telewizji – rzucił złośliwie Benek. 

– Ogólnopolskiej!? Naprawdę? – Dorota zwróciła się do niego z promiennym uśmiechem. 

– Tylko sza, to jeszcze sekret. 

– To ciekawsze, niż myślałam. Ja tylko słyszałam, że Virtus chce wejść w spółkę z „Przeglądem” i ty masz być tą osobą... 

– To ja się już pożegnam – zerwał się od stołu Bogdan. 

Benek położył rękę na dłoni Doroty. 

– Jednak robisz tę telewizyjną karierę, zawsze w ciebie wierzyłem – słyszał nie swój głos. 

– Daj spokój – głos Doroty był niski i ciepły. – To ty robisz karierę. Dobrze wybrałeś. „Przegląd” jest szacowny, ale świat staje się gdzie indziej! A może to najlepiej, że chcesz połączyć renomę starego z dynamizmem młodego. 

Była taka, jak widział ją tyle razy, jej oczy świeciły, ciepło jej ciała wypełniało odległość stolika między nimi. Złapał ją za ramiona. 

– To co, pojedziemy do Warszawy? Może będę mógł cię komuś przedstawić? 

Delikatnie wysunęła się z jego rąk. 

– Może... Pokaż mi na początek swoje biuro tutaj. 

Praca Benka w jego nowym gabinecie w ogromnej mierze polegała na czytaniu gazet i słuchaniu radia nad kawą, którą zawsze z uśmiechem podawała jego sekretarka. – Jeśli chcą mi za to płacić... – tłumaczył swojemu naburmuszonemu daimonionowi. Zresztą tego typu przygotowanie koncepcyjne będzie niezbędne przy tworzeniu nowych przedsięwzięć, a śledzenie mediów... Jednak poczucie niepewności pozostawało. 

Dlatego, gdy Bator poprosił go o pomoc w zorganizowaniu konferencji prasowej w Warszawie, Benek był wręcz zachwycony. To był wreszcie konkret. Listę postaci medialnych przygotował Bator. Były na niej osoby, z którymi Benek nie miałby ochoty rozmawiać, jednak to była praca, a zapraszać miał w imieniu instytucji. Z góry, w gabinecie, skąd mógł oglądać rozbabraną stolicę, odbierał kolejne łączone przez sekretarkę rozmowy, przedstawiał się i z zaskoczeniem malejącym z upływem czasu słyszał niezmiennie, że w jego wypadku jest to zupełnie niepotrzebne. Wszyscy deklarowali wolę uczestnictwa, prawie wszyscy zapewniali, że wezmą udział w konferencji. 

Do eleganckiej, hotelowej sali, gdzie kelnerzy serwowali przybyłym szampana w wysokich kieliszkach, Gargol wszedł w otoczeniu dwóch postaci, które Benek znał z widzenia. Jedną z nich był Stefan Marzec. Swojego czasu było o nim głośno. Wschodząca gwiazda PZPR. Wychowanek SZMP. Jeden z liderów pokolenia inteligentnych pragmatyków. Wypowiadał się gęsto w mediach pod koniec lat osiemdziesiątych. Był wtedy redaktorem naczelnym jednej z najważniejszych gazet. Na początku opowiadał o reformatorskiej władzy i o roszczeniowo nastawionych awanturnikach, którzy rzucają kłody pod nogi; ideologicznych awanturnikach. W czasie Okrągłego Stołu dużo mówił o potrzebie porozumienia. Potem Benek nie pamiętał go już. Czytał gdzieś, że Marzec pracuje w Virtusie. Drugi, starszy od Marca, postawny mężczyzna po czterdziestce nie kojarzył się Benkowi z niczym konkretnym. Był jednak pewny, że musiał już widzieć jego twarz. 

– Chodź, chodź! – ciągnął go za rękę Bator. – Zdzichu cię zaprasza. 

Nieomal prowadząc Benka przed sobą, dopchnął go do stołu na podwyższeniu, za którym czołowe miejsce zajmował Gargol. Prezes przedstawił mu Marca i osłupiałego ze zdumienia Benka nie tylko zaprosił do zajęcia miejsca po swojej lewej stronie, ale wręcz go na nim usadził. Po prawej stronie Gargola zasiadł Marzec. 

W błyskach fleszy i światłach telewizyjnych kamer Gargol jak zwykle barwnie, acz nieco enigmatycznie, opowiadał o przedsięwzięciu, z powodu którego zaprosił tu zebranych. Podpisał już prawie z miastem umowę o zakupie gruntu na placu Defilad, gdzie Virtus zbudować chce współczesny, wielki kompleks handlowy. Będą w nim biura, siedziby banków, ale również centrum kulturalne: multikino o kilkunastu salach, galerie sztuki, obiekty sportowe, baseny, być może teatry. 

– Na pewno wiedzą państwo, jak wyglądają dziś hale paryskie, to znaczy to, co zbudowano na ich miejscu – rzucił Gargol z emfazą. – Myślę, że nasze centrum będzie na nieco większą skalę. 

Po czym, sumitując się, że od tego zacząć powinien, przedstawił swoich współpracowników: 

– Sądzę, że znają państwo, choćby z lektury, Benedykta Witkowskiego, który jednak ma również niebagatelne talenta organizacyjne. Był przecież jednym z twórców podziemnej prasy. Teraz pracuje również dla „Przeglądu”, z którym Virtus ma przyjacielskie relacje – Gargol uśmiechnął się promiennie. 

– Po mojej drugiej stronie wybitny finansista i biznesmen, Stefan Marzec, obecnie bezpartyjny – Gargol roześmiał się równocześnie z chichotem, który przeleciał po sali. 

– Oczywiście, nie jest tajemnicą, że Stefan Marzec zaangażowany był w dawne układy polityczne. Był on jednak tym, który dążył do porozumienia, do stworzenia demokratycznej Polski. Teraz zostawił politykę i sprawdził się na wolnym rynku. Fakt, że Virtus umiał zgromadzić tak różnych ludzi, których z pewnością łączą talenta, myślę, dobrze świadczy o naszej firmie. Ale nie tylko. Jesteśmy wizytówką tego, co dzieje się w Polsce. Przekroczyliśmy podziały. Ludzie dobrej woli potrafili się porozumieć. Wspólnie umiemy robić interesy. Wspólnie, a więc dla wszystkich. Dla naszego kraju, gdzie zdecydowaliśmy się żyć my, nasze dzieci i dzieci naszych dzieci. 

Aplauz przekroczył znacznie zwykłe grzecznościowe oklaski. Zresztą i pytania świadczyły o pozytywnym nastawieniu zebranych. Dotyczyły konkretów: wysokości nakładów, projektu architektonicznego, planów na przyszłość. 

– Chciałbym się dowiedzieć, co wasza firma, ale tak naprawdę, robi. Słyszymy o coraz to nowych przedsięwzięciach, ale co tak naprawdę... – Drobny chłopiec, któremu z trudem można było dać dwadzieścia lat, usiłował przekrzyczeć psykanie i śmiechy. Gargol odwrócił się do Marca i rozłożył ręce, demonstrując swoją niemożność odpowiedzi na tak niepoważne pytanie, i wtedy głos zabrał Marzec. 

– Wie pan co? Nam to już czasami opadają ręce. Zebraliśmy wszystkich poważnych dziennikarzy – ukłon w stronę sali – aby wyjaśnić jak najdokładniej, co właśnie będziemy robić, a pan nas pyta: co robimy? 

Marzec roześmiał się, sala zawtórowała mu. 

– Za każdym razem tłumaczymy wszystko precyzyjnie, aby nie pojawiły się żadne dwuznaczności, które uwielbia specyficzny typ, na szczęście nielicznych w Polsce, dziennikarzy, a ja mam wrażenie, że już nie pierwszy raz pyta pan: co robimy... 

– No, ale skąd pieniądze? – dobiegło piskliwie ze środka sali zagłuszane przez głośne komentarze, uciszanie i coraz powszechniejszy śmiech... 

Przez przeszklone drzwi widać było dyskretnie przechadzające się postacie w czarnych uniformach z naszywkami na rękawach. 

Marzec gestem przyciszył rosnący zamęt. 

– Uznajmy, że jest to pytanie postawione z dobrą wolą. To takie sensowne założenie metodologiczne – zachęcona sala znowu odpowiedziała mu śmiechem. 

– A więc pieniądze pochodzą ze środków własnych, kredytów i kapitału wspólników, którzy dołączają się do nas w konkretnych przedsięwzięciach. Na przykład do tego, o którym mówimy dzisiaj, być może, dopuścimy jeden z większych banków amerykańskich, na mniejszościowy udział, bo, jak mam nadzieję, zauważyli państwo, pieniędzy nam nie brakuje. – I znowu śmiech po chwili uciszony gestem Marca. 

– Ażeby uprzedzić już kolejne pytanie: pieniędzy nam nie brakuje, bo robimy dobre interesy – znowu radość sali wytrzymana moment i uspokojona gestem – i to, o czym państwu właśnie mówimy, też jest dobrym interesem. I będziemy mieć pieniędzy więcej. A państwo będą mieli komfortowe centra i usługi, dobre kina i budynki, i będą mieli o czym pisać. – Znowu się wszystko powtarza: śmiech, gesty, miny. 

– I jeszcze odpowiem na jedno niepostawione pytanie. Czym się tak naprawdę zajmujemy?! Ano, zajmujemy się biznesami. Ktoś, kto zna ekonomię nie tylko z podręczników PRL, wiedzieć winien, że specjalizacja ekonomiczna skończyła się już. Biznes to zajęcie abstrakcyjne. Szukamy optymalnej możliwości lokowania pieniędzy. Wielkie koncerny w Korei, dzięki którym ten kraj rozwija się najlepiej na świecie, zajmują się wszystkim. My jesteśmy takim polskim czebolem. Bo Polska jest krajem wielkich możliwości. Wszyscy mogą z nich korzystać. Zamiast szukać dziur w całym i uprawiać czarnowidztwo, zasłużmy sobie na to, o czym marzymy! 

Tego dnia radio i telewizja w swoich głównych wiadomościach, a następnego – wszystkie gazety na pierwszych stronach informowały o kolejnym przedsięwzięciu Virtusa. Z ekranów, głośników, pierwszych stron gazet Marzec głosił narodziny polskiego czebola. 

Wieczorem podczas kolacji w restauracji hotelowej Gargol przedstawił Benkowi postawnego mężczyznę, który na konferencji prasowej trzymał się blisko niego. 

– Dzidek Jurewicz – usłyszał Benek i skojarzył. To był szef jednostki antyterrorystycznej utworzonej w drugiej połowie lat osiemdziesiątych. – Nigdy nie byli zbyt mocni w łacinie i to „anty” dodali, bo się im ładnie kojarzyło. – Żartowali wtedy w gronie przyjaciół. Formalnie była to jednostka milicji. Śmiali się z tego również. Benek przypomniał sobie, że „antyterrorystów” oskarżano o napady na ośrodki pomocy więźniom politycznym; pobicia, również kobiet, zastraszanie. Jak we wszystkich tego typu wypadkach, nie było ostatecznie pewnych danych. 

Uścisk dłoni Jurewicza był tak mocny, jak można było oczekiwać. 

– Ja oczywiście kojarzę pana i mam dla pana duży szacunek – powiedział Jurewicz, patrząc Benkowi prosto w oczy. 

– Świetnie pan przygotował tę konferencję. To dzięki panu okazała się ona sukcesem – Marzec potrząsnął ręką Benka z przekonaniem. 

– Ależ co pan, sukcesem była głównie dzięki panu... no i dzięki prezesowi – na czas przypomniał sobie Benek, ale Gargol nie wyglądał na specjalnie zainteresowanego ich rozmową. 

– Niech pan nie będzie za skromny – naciskał Marzec. – Gdyby nie pan, to wielu z nich pewnie by nie przyszło, ja tylko powtórzyłem oczywistości. 

Ludzie patrzyli w ich kierunku. Wymieniali uwagi, dyskretnie rzucając spojrzenia. Na bezgłośnym ekranie telewizora pojawiło się ich trzech: Gargol w otoczeniu Benka i Marca. Potem Marzec mówił coś, a w górnym rogu pojawił się napis: „polski czebol”. Dorota powinna siedzieć wśród gości tej restauracji, albo choćby patrzeć dziś w telewizor.... 

Do stolika podszedł duży facet po pięćdziesiątce z trapezoidalną twarzą, której policzki buchały znad kołnierza koszuli. Wylewnie przywitał się z Jurewiczem, klepiąc go po ramieniu; uścisnął prawicę Marcowi, nieuważnie podał rękę Gargolowi i Batorowi. Potem zaczął przyglądać się Benkowi, który był coraz bardziej pewny, że jest to jeden z wyższych aparatczyków ostatniego układu, niechciany, a częsty gość z telewizyjnego okienka. 

– To jest to wasze nowe towarzystwo? – rzucił po chwili bez nadmiernej sympatii nowo przybyły. 

Marzec spojrzał na Jurewicza, który poderwał się od stołu, obejmując gościa. 

– W porządku, Przemek. Chodź. Pogadamy. – Objęci oddalili się w kierunku baru. 

– Szkoda, że nie powiedzieliście mi o waszym projekcie wcześniej. – Benek nachylił się do Batora, który podniósł głowę zaskoczony. 

– Jakim projekcie? 

– Jak to jakim? No, centrum na placu Defilad. 

– Bo wiesz, dotąd było to jeszcze niedopięte, ale masz rację, następnym razem będziemy cię informowali, prawda, Zdzichu? 

– Oczywiście! – Gargol pogrążony w rozmowie z jeszcze jednym uczestnikiem kolacji, Romanem Sawickim, korpulentnym mężczyzną, który – jak zorientował się Benek – był ważną postacią firmy, oderwał się od niej tylko na moment. 

– Może jeszcze wina? – dopytywał się Marzec. 

Gęste i aromatyczne wino było jak literatura. Benek przypominał sobie Dumasa i Romain Rollanda i... nikogo więcej nie mógł już sobie przypomnieć, ale czuł, że wino przesącza się przez pokłady zapomnianej literatury... O! Przypomniał sobie Jana Potockiego. 

W ciemności za oknem wznosił się monumentalny tort ze snu Stalina, budowla, która porażała ongiś Benka swoją potęgą, gdy z rodzicami przyjeżdżał do stolicy i z najwyższego piętra podziwiać mógł bezładne i niekończące się miasto. Teraz pałac oplatać zacznie nowocześniejsze centrum, które wzniesie on i które pochłonie komunistyczny sen. 

– Może jeszcze koniaczku? – zaproponował Marzec. Był to już trzeci koniak do smolistej kawy. Koniak smakował trochę mydlinami, ale aromat jego był również literacki, bo to i Remarque, chociaż nie, u Remarque’a to był calvados... i okazja... Benek zorientował się, że siedzą już tylko we dwójkę, a Marzec mówi... 

– Przypuszczam, że może pan być wobec mnie nieco nieufny. Odmiennie toczyły się nasze historie. Jestem mężczyzną, odpowiadam za swoją przeszłość i nie będę się tłumaczył. Mógłbym wskazać uzasadnienia, ale mniejsza. Tłumaczyć powinno mnie to, co robię dzisiaj. Mam tylko nadzieję, że potrafi pan bezstronnie ocenić i być może docenić to, co będę robił w naszym wspólnym przedsięwzięciu. Czy mogę na to liczyć? – Marzec nachylił swoją skupioną twarz i wyciągnął do Benka rękę. 

– Może pan być pewien – powtórzył wzruszony Benek, ściskając dłoń rozmówcy. 

Telefonicznie Marzec pytał go, czy zgodzi się zorganizować inaugurację biura w Uznaniu. Biuro funkcjonuje, ale trochę reklamy zawsze dobrze zrobi, a bez oficjalnych ceremonii rzeczy nie do końca istnieją... 

Przybyli wszyscy bardziej i mniej ważni. Biuro pękało w szwach. Benek wygłosił króciutkie przemówienie, w którym przeprosił za nieobecność prezesa i podziękował wszystkim zebranym, którzy jak widać dobrze życzą polskiemu biznesowi i jego nieostatniemu przedstawicielowi, jakim jest Virtus. 

Z pierwszego rzędu Dorota patrzyła na niego swoim najbardziej promiennym spojrzeniem, tak że Benek zaniepokoił się, czy nie zauważy tego Halina, która stała tylko parę metrów obok. 

Dłużej mówił Marzec. Przepraszał, że zabierał głos obok prawdziwego gospodarza, którym jest dyrektor Witkowski. Raz jeszcze wyliczył imiennie wszystkich ważnych i przeprosił za tych, których pominął. Szczególną uwagę poświęcił Wroniczowi. 

Rozmawiali właśnie z prezydentem miasta, a właściwie rozmawiał Marzec, bo Benek zastanawiał się raczej nad sztuką swobodnego mówienia o niczym, którą Marzec opanował tak, że w jej trakcie potrafił nawet wysyłać sugestie i informacje, gdy przez grupkę wokół nich dość bezceremonialnie przedarł się Rurka, tutejszy korespondent „Trybuny”. 

– Chciałbym o parę rzeczy zapytać… – zaczął, ale nie dokończył. Marzec, który przeprosił prezydenta, odwrócił się i prychnął zimno. 

– Nie nauczyli cię jeszcze zachowania? Już cię nie ma i naucz się warować, aż cię poproszą! 

Nie czekając na reakcję, odwrócił się i podjął przerwaną rozmowę. Znany z bezczelności Rurka spuścił głowę, zabełkotał coś i oddalił się pośpiesznie. Benek poczuł podziw. 

* * * 

– Wstawać, wstawać, już czas – wykrzykiwał ktoś. Łomot otwieranej celi. Ostre światło kłuło nawet przez powieki. Benek podnosił się nieprzytomny. To nie był areszt. Tamte czasy skończyły się. Za oknem trwała noc. Na drewnianej boazerii ścian abstrakcyjne obrazki wolno przyoblekały się w fotograficzne plamy krajobrazów. 

– Schodź na dół, śniadanie gotowe. Ciężka postać Jurewicza pochylała się nad nim. – Wszyscy już gotowi. 

Benek nieprzytomnie opłukał się pod prysznicem i rezygnując z golenia, naciągał wyfasowany wczoraj wieczorem zielony strój. Zbiegł na dół, ale okazało się, że poza Jurewiczem rozpartym w rzeźbionym krześle w połączonej z salonem kuchni przy wielkim stole nie siedział jeszcze nikt. 

– Zaraz zejdą – uspokajał Jurewicz, gdy kucharka z podkrążonymi oczami i niewyraźnym uśmiechem stawiała przed Benkiem parujący talerz. Z żółtej piany jajecznicy wynurzały się brązowe płaty boczku i ciemniejsze skrawki kiełbasy. Aromat świeżego pieczywa przegryzał ostry zapach czosnku i jałowca. Jurewicz wycierał chlebem resztki jajecznicy z talerza i patrzył na pniaki płonące na kominku w salonie pod rozpostartą na ścianie skórą dzika. 

– Potrzeba ci piwka, czegoś mocniejszego, czy wystarczy dużo dobrej herbaty, żebyś mógł stanąć na nogi? – zatroskał się Jurewicz. – Ja to z rana przed polowaniem bastuję. Potem można się napić. No, ale że wczoraj trochę było... 

Po drewnianych schodach zbiegał truchtem, z trudem dopinając na wydatnym brzuchu myśliwską kurtę, Sawicki. 

– Już, już jedziemy?! – dopytywał się. 

– Zjedz coś – Jurewicz był rozluźniony. – Musimy jeszcze czekać na Stefana. 

– A inni? – zainteresował się Benek. 

– Twój kolega, jak sądzę, jeszcze jakieś kilka godzin będzie nieprzytomny – powiedział z nutką pogardy Jurewicz. 

– A prezes? 

– Prezes?! – zaśmiali się chórem, wymieniając spojrzenia, Sawicki z Jurewiczem. 

Marzec schodził właśnie, rozglądając się leniwie. Za oknem czerń przechodziła w fiolet, gdzieniegdzie pękała już w jaśniejsze szczeliny nadchodzącego świtu. 

Range rover przedzierał się coraz mniej widoczną drogą, podskakując na wykrotach i zarywając od czasu do czasu w śniegu. Gałęzie pękały pod kołami z suchym trzaskiem. Za każdym podskokiem Jurewicz, który prowadził jedną ręką, a drugą trzymał na drążku zmiany biegów, uderzał w maskę, pohukując do wtóru. Zgodnie popiskiwał również Sawicki, tuląc w objęciach strzelbę. Obu dłońmi wczepił się w poręcz siedzenia przed sobą, podskakując nieprzytomnie wraz z samochodem. Benek trzymał mocno uchwyt, usiłując przeciwstawić się szarpnięciom pojazdu, drugą ręką przyciskał do podłogi broń. Z przyjemnością przesuwał po niej rękawicę, puściwszy wodze fantazji. 

Przed rozdzieleniem się wypili po kieliszku z piersiówki Jurewicza. Benek przekopywał się przez śnieg, a ciężar strzelby na ramieniu był środkiem jego grawitacji, punktem zaczepienia w lesie i zimie. Kryształki mrozu w gardle i płucach, biel świtu przez śnieg unosiły go coraz wyżej między drzewa. Czuł, jak wypełnia go las. Zapadając na stanowisko, przypomniał sobie Jurewicza, który mówił wczoraj, że nie jest mężczyzną, kto nie polował choćby raz w życiu. 

Dzika upolował Jurewicz. Wspólnymi siłami udało się im wreszcie wepchnąć martwe zwierzę do bagażnika samochodu. Chwilowe zmęczenie uwolniło od chłodu, ale wzmogło głód, który zaostrzył jeszcze kolejny łyk z piersiówki Jurewicza. Byli głodni i radośni. Ożywił się nawet senny dotąd Marzec. 

Znowu bezdrożami, na złamanie karku, podskakując w range roverze, na skróty pędzili do knajpy, którą zachwalał Jurewicz. 

Dzidek był w swoim żywiole. Tłukł pięścią w stół. Opowiadał niestworzone historie, połykając grube kęsy z półmiska wędlin, który wraz z butelką wódki pojawił się przed nimi. Opowiadał o walkach z przemytnikami, o przygodach znajomych w lesie, o wyczynach łowieckich i seksualnych. Gadali zresztą wszyscy. Przekrzykiwali się i śmiali. Benek zauważył, że im głośniej wrzeszczą, tym cichsi wydają się inni, którzy zaczęli schodzić się do gospody. Od pewnego momentu od stolika nieopodal drzwi zaczęło im wtórować kilku mężczyzn. Krzyki Jurewicza odbijały się echem w pokrzykiwaniu kogoś spod drzwi. Jurewicz łypnął parę razy groźnie w tamtą stronę, ale wyraźnie nie uspokoiło to niesfornych gości. To wtedy w ich kierunku ruszył właściciel gospody, który witał się z Jurewiczem i jego kompanami przy wejściu. Benek zauważył, że tłumaczy coś, nachylając się nad stolikiem hałaśliwych klientów. Przycichli wyraźnie. Jurewicz raz jeszcze rzucił wyzywające spojrzenie w tamtym kierunku, a potem przestał się nimi interesować. 

Do ośrodka wracali, kiedy zaczęło zmierzchać. Wywrzaskiwali sprośne piosenki, wybijając kolbami rytm o podłogę samochodu. Jurewicz prowadził jedną ręką, drugą co chwila do wtóru solidnie klepał Benka po ramieniu. 

– Dobrze się dzieje i dobrze się stało! – ryczał, przekrzykując wrzaski pasażerów. – Furda polityka! Ważne, że mogliśmy się spotkać! Mężczyźni się rozpoznają! A mundur nie jest ważny! Ważny jest moment, kiedy dociskasz gaz na zakręcie! – krzyczał i wciskał pedał tak, że samochód, zamiatając śniegiem, zarzucał zadem, wywołując szczęsne porykiwania pasażerów, z trudem utrzymujących się w środku. 

– Najważniejsze jest, do ilu doliczysz, zanim pociągniesz linkę spadochronu i czy rączki ci nie drżą, kiedy przyciskasz spust. Reszta to scenografia! Mężczyźni się rozpoznają! Na mężczyzn można liczyć, a gnojkami się nie przejmuj. Jebać cwelów! – zaśmiewał się pełną gębą Jurewicz. 

Czekała na nich niespodzianka. Przyjechał Krzysztof Bator z kilkoma atrakcyjnymi pracownicami Virtusa. Ze swojego pokoju wytoczył się nawet zmaltretowany Jerzyk i dochodził już do siebie nad kolejnym piwem. Kolacja przeistoczyła się w potańcówkę. Ukryte w ścianach głośniki sączyły muzykę, którą zajął się osobiście prezes. 

Benek wyciągnął protestującą Monikę na dwór. Tłumaczył jej, że nie widziała jeszcze takiej nocy. Czuł, że wszystko jest możliwe. Z nocnego chłodu, spod gwiazd, drugimi drzwiami i tylnymi schodami zdyszani wbiegli na piętro do pokoju Benka. Kiedy poruszał się w niej, poruszały się także i wymieniały obrazy przed jego oczami. Piersi Moniki, jej zamknięte oczy i otwarte usta, zaśnieżony las, białe światło niewidzialnego słońca, świecące oczy Doroty, ciemny kształt dzika na śniegu, skrzepła brunatnie krew, głębokie ślady, które zostawia, kiedy ciągną go z trudem, stękanie Moniki, strużka śliny ścieka jej po brodzie, puder lepi się od potu, las szumi, a Benek może wreszcie zasnąć. 

Po powrocie do Warszawy Benek zorganizował jeszcze jedną konferencję prasową na temat projektu otwarcia w Polsce wielkiej montowni komputerów w kooperacji z Koreańczykami. Konferencja znowu zakończyła się wielkim sukcesem. 

Pomimo bukietu kwiatów i kosza czekoladek Halina, w przeciwieństwie do równie obdarowanej Aldonki, była chłodna. 

– Dobrze, że informujesz mnie, kiedy mam czekać – rzuciła zgryźliwie. – Nie było cię dziesięć dni. 

Odświeżony tygodniem na Mazurach i warszawskimi sukcesami Benek nie myślał ustępować. 

– Jesteś niesprawiedliwa! Dobrze wiesz, że są to wyjazdy służbowe. Taka jest moja praca! Kiedyś robiłaś mi wyrzuty, że musisz utrzymywać dom. Teraz możesz zostawić pracę, jeśli nie starcza ci czasu. Wzięliśmy kredyt na porządne mieszkanie. Nie będziemy się już gnieździć w tych pokoikach. Zarabiam na to wszystko, ale to oznacza obowiązki. Czas, który muszę na to poświęcić! Zresztą to dopiero inwestycja. Przypuszczalnie będę nie tylko szefem, ale także udziałowcem tygodnika i radia, które budujemy. Być może telewizji. To jest okres, który rozstrzygnie o moim, naszym losie, a ty masz pretensje, że za rzadko jestem w domu... 

– Tylko chciałam ci zwrócić uwagę... 

Halina była w defensywie, ale Benek oczekiwał bezwarunkowej kapitulacji. 

– To nie tylko moja sprawa. Myślałem, że zrozumiesz, o jak ważne sprawy chodzi. Bo nie tylko o moją karierę, co, u diabła, też powinno mieć dla ciebie znaczenie! W tej sytuacji musisz się pogodzić, że jak sprawa ruszy naprawdę, jeszcze rzadziej mogę bywać w domu! 

Halina pogłaskała go po głowie. 

– Nie wiem, czy ci mówiłem? Mam dostać samochód służbowy do wyłącznego użytku... 

– Przecież nie umiesz prowadzić? 

– Właściwie się nauczyłem. Dzidek Jurewicz, ten szef naszej agencji ochrony, prawie mnie nauczył. Za jakiś tydzień załatwi mi prawo jazdy. 

Z napięciem czekali na zaśnięcie Aldonki. Dawno już nie poświęcili sobie tyle czasu. Zasnęli nad ranem. Obudził się, kiedy Halina, poziewując, krzątała się i poganiała córkę. 

– Nie przejmuj się – żona pocałowała go w czoło. – Śpij. Musisz być zmęczony... 

* * * 

Benek wpatrywał się w pienisto-białe pośladki śpiącej Doroty. Spoglądał potem sceptycznie na swój zmęczony członek i rozważał dylemat pragnień i możliwości. Pieścił zagubione we śnie ciało Doroty, tulił się do niej, wsuwał palce między pośladki i uda, tam gdzie chciałby zagłębić się znowu i pozostać na zawsze. Minione trzy godziny, które przy pracowitym udziale dziewczyny spędził na penetrowaniu jej ciała, choć wyczerpały go fizycznie, wydawały mu się nieledwie preludium, zapowiedzią tego, czym winno być ich prawdziwe zbliżenie. Organizm odmawiał jednak dalszej współpracy i Benek mógł tylko usprawiedliwić go tym, że ona zasnęła pierwsza i że to dopiero pierwsza ich noc, po której przyjść powinno jeszcze tyle następnych. A przecież nic nie uspokajało ducha jego pragnień, które marzyły o spełnieniu w niekończącym się teraz. 

Do Warszawy przyjechali przed południem, aby spotkać się z Potrzebą, szefem publicystyki kulturalnej programu pierwszego. Benek umówił się z nim tydzień wcześniej. Zaprosił Potrzebę do biura Virtusa, nie informując o celu spotkania, a redaktor telewizyjny zaakceptował je bez żadnych wstępnych warunków. 

Wstępu do tego typu spotkań Benek nauczył się już dobrze. Było w nim o nadużywaniu cennego czasu redaktora oraz o konieczności bliższej współpracy między reprezentowanymi przez nich instytucjami. Potrzeba, który nie dał nawet poznać po sobie, jakie wrażenie robią na nim luksusowe biura nad Warszawą, zgodnie z oczekiwaniami gospodarza rewanżował się deklaracjami o niewątpliwej satysfakcji, jakiej dostarczy mu spotkanie z tak znamienitym przedstawicielem polskiego biznesu i kultury w jednej osobie. Po czym Benek zapytał, czy Potrzeba zgodziłby się przyjrzeć produkcji pewnej osoby, która w regionalnej telewizji spotyka się z wielkim uznaniem fachowców i szerokiej publiczności. Osobą tą była Dorota Wojtasiewicz. Potrzeba zadeklarował, że słyszał już o jej programach i zastanawiał się nad jej dalszą karierą, a jeśli ktoś taki jak Benek uważa, że warto w młodą dziennikarkę inwestować, Potrzebę niewątpliwie skłoni to do przemyślenia tej sprawy raz jeszcze. W celu jej sfinalizowania redaktor zaproponował termin wspólnego spotkania. Tym razem w miejscu neutralnym.

Potrzeba wyrzucał obłe zdania i chłodno przyglądał się Benkowi, lustrując szybkimi spojrzeniami otoczenie. Benkowi zdawało się, że uczy się wreszcie tego drugiego języka, sposobu komunikowania, który spoza słów wydobywa sugestie, obietnice, czasami groźby. Może to właśnie jest cywilizacja, sekretny język relacji ludzkich wskazujący na ich reguły, odsłaniający kolejne warstwy znaczeń, który coraz dalej i dalej prowadzi wtajemniczonych. Matematyka kultury, a więc zestaw wzorów, z których uczymy się korzystać, nie umiejąc ich nawet teoretyzować. Czy to te reguły budują instytucje i instancje, piętra treści, korytarze interpretacji, które rozwidlają się w apartamenty możliwości, gdzie odnaleźć można sentymentalną dziewczynę i cynicznego wampa, wiernego przyjaciela i bezwzględnego oszusta czasami w tych samych osobach... Benek szedł korytarzami słów i spojrzeń. Niewyraźne postacie mijały go z uśmiechami i znikały za zakrętami, pozostawiając za sobą zapach perfum i szelest dywanów, które głuszyły stuk obcasów. Jechał ruchomymi schodami, mijając wystawy i ekrany w szumie głosów w galeriach budowli, którą wznosił, multipleksu wypełniającego stolicę. Jechał szklanymi windami w sztolni nieskończonej budowli coraz wyżej, mijając kolejne uśmiechy i ruchy ust w słowach, które nie dochodziły do niego. Buduję cywilizację i cywilizuję się? – zadawał sobie wstydliwe pytania, a zażenowany daimonion milczał jak zaklęty. 

W neutralnym miejscu, które przyjęło kształt hotelowej restauracji, gdzie na obiad zaprosił ich Benek, Potrzeba uśmiechając się, prowadził rozmowę we właściwy sobie sposób. Ustalił termin kolejnego spotkania z samą Dorotą – nie ma już po co fatygować osoby tak zajętej jak pan Benedykt – a miał to już być termin doprecyzowania szczegółów nagrania próbnego, tzw. pilota. Należy zresztą zastanowić się nad ostatecznym kształtem całego cyklu, zdaniem Potrzeby wypadałoby rozszerzyć go na szersze, „cywilizacyjne” spektrum. Redaktor roześmiał się. 

Dorota była rozpromieniona. Po obiedzie i pożegnaniu z Potrzebą Benek zaprosił ją, aby pokazać biura. Po drodze minęli Monikę, z którą od powrotu z Mazur Benek wymieniał jedynie uśmiechy i pozdrowienia. 

Potem ruszyli na długi spacer po Warszawie. Przeszli obok targowiska placu Defilad, pod którym pęczniały już zasiane ziarna najnowocześniejszego Centrum Europy. Benek gestami dłoni wznosił je przed zafascynowaną Dorotą i przed sobą. Budowle rosły coraz bardziej bezkresne i wspaniałe. Ogarniały Pałac Kultury, pochłaniały przyległe place i ulice, zagarniały i podporządkowywały sobie kolejne dzielnice. 

Przeszli Nowy Świat i Krakowskie Przedmieście, nie dostrzegając prawie oglądających się za nimi przechodniów. Cel ich niezaplanowanego spaceru stawał się coraz bardziej oczywisty. Coraz częściej patrzyli na siebie, dotykali się, a rzeczywistość dookoła stawała się coraz bardziej ciasna, uwierała nieomal. W najnaturalniejszy więc sposób Benek wynajął pokój w Hotelu Europejskim, gdzie pomaszerowali bez zwłoki. Teraz, mimo niepokornego ducha, który chciałby podrywać się do nowych uniesień, Benek zasypia spokojnie, wpatrując się przez zarys ciała Doroty w noc za oknem, która mruży oczy gwiazd. 

* * * 

Zaczęło się od przypadkowej kolacji, na którą z pomieszczeń biura udali się w czwórkę. Wypili trochę. Potrzeba ruchu i kontynuacji popychała do nowych wyborów. To chyba Jerzyk podsunął pomysł, żeby wpaść do hotelowego pokoju Benka. Po drodze kupili litrową butelkę. 

– Świecie, co ty prezentujesz?! – darł się Jerzyk, rozpościerając ręce w geście błogosławieństwa nad nocą na placu Piłsudskiego. – A my co – rozczulał się – domatorzy? 

– Co mu jest? – wypytywał rozwalony na fotelu Jurewicz. 

– Błogosławiony gaduła – cierpko zaśmiał się Marzec. – Znałem takich, sraczka słowna, ale w gównie niekiedy diamenty. 

– Panny by się przydały – niespodziewanie dla siebie rzucił Benek. 

– Daj spokój, jak ci trzeba, to zwróć się do Batora, on załatwi – zarechotał Jurewicz. – Co to, pić chciałbyś z nimi? 

– Nie, Benio chciałby pochwalić się nowymi podbojami, prawda? – złośliwie zaskrzypiał Marzec. – A Moniczkę co, posuwasz jeszcze od czasu do czasu? 

– Nieee, kłaniamy się sobie. 

– No i rozsądnie – pochwalił Marzec. – Przyczepiłaby się i kłopoty, a tak, niezobowiązująca przyjemność. 

– Jak za dawnych lat, jak za dawnych lat, tylko w nowym składzie. – W konwulsjach śmiechu Jerzyk przewrócił się na podłogę. – W nowym składzie, hi, hi, hi... Pojednani, pojednani. I z sobą, i ze światem... 

– Za dawnych lat... jak za dawnych lat, to było na Mazurach, człowiek czuł, że żyje! – zamruczał Jurewicz, wychylając szklaneczkę. 

– Nie narzekaj – Marzec machnął ręką lekceważąco. – Kiedyś nie range roverem byś się tłukł, a kamazem i nie siedziałbyś tu, w eleganckim apartamencie kolegi opozycjonisty, obecnie redaktora-biznesmena, goniąc portierów po następną flaszkę. Nie budowałbyś sobie prywatnej armii... 

– Bo miałem wtedy armię, i to lepszą. I nikt mi, kurwa, nie mógł podskoczyć! – Jurewicz wymachiwał butelką. 

– Czujesz? – Marzec obejmował Benka i pokazywał miasto za szybą. – To może być nasze! Takich, którzy mają odwagę, energię, pałer. Zawsze tacy rządzą, a im są lepsi, tym jest lepiej! Było różnie, może być lepiej! Bo wreszcie mogą zjednoczyć się ci, co potrafią. Niech umarli grzebią umarłych swoich! Tak mówi książka! Zostawmy im nazwy ulic i pomniki! Niech się grzebią w przeszłości! My wybieramy przyszłość! 

– Co ty pierdolisz?! – Jurewicz trzepał śmiejącym się Jerzykiem. – Porządku pilnowałem! Nie było bandziorów jak teraz. To nas bandzior się bał. Bajdy o resocjalizacji. Trzeba znać tych skurwysynów. To my pilnujemy tego świata, żeby się nie rozleciał. – Dowlókł śmiejącego się Jerzyka do okna i szerokimi gestami pokazywał mu noc za szybą. 

– Trzeba mieć tę siłę i umieć jej użyć, bo inaczej wszystko rozlałoby się jak gnojówka! 

– Nie podniecaj się! – Marzec palnął w ramię Jurewicza. Pozbawiony oparcia Jerzyk osunął się na ziemię, bełkocząc jeszcze: 

– W zmienionym składzie... 

– Dobrze, dobrze, Stefan, masz rację – Jurewicz wyprostował się. – Nie udaję najmądrzejszego. Jeśli trzeba, to ja mogę być za resocjalizacją i amnestią. Pewnie tak jest lepiej. Bo to dla nas amnestia. Trzeba być liberałem. Spoko. Bo to dla nas liberalizm. Ja znam swoje miejsce. 

Z Dorotą Benek chciał widywać się często. Jak najczęściej. Sam organizował swój czas i poza rzadkimi konferencjami prasowymi swobodnie nim dysponował, jednak problemem okazał się czas Doroty. W ciągu miesiąca na dłużej spotkali się tylko dwa razy w Warszawie. Pierwszy raz spędzili w hotelu noc, drugi raz parę godzin popołudnia. Pytany, Benek musiałby przyznać, że w spotkania z nim Dorota angażowała się sumiennie. Pierwszy raz mieli przed sobą całą noc, więc starczyło im czasu i na długą kolację, i spacer, ale za drugim razem, gdy po obiedzie zapytał, czy się przejdą, Dorota zwróciła mu uwagę, że do odjazdu pociągu zostało jej tylko trzy godziny. 

Powrócili do siebie na hotelowym łóżku z odległej podróży. Leżeli na pościeli i odpoczywali. Benek wodził palcem po jej ramieniu, plecach, gdy Dorota spojrzała pytająco najpierw na niego, potem na zegarek, a potem przypomniała, że zostało im jeszcze czterdzieści pięć minut. Podniecenie, które powoli znowu ogarniało go swoim oddechem, stopiło się gwałtownie w punkcik w jego mózgu, pozostawiając na pościeli bezwładne ciało. Im gwałtowniejsze były jego gesty, tym bardziej rosło napięcie i opór nieposłusznej fizyczności. Dopiero Dorota, która dotąd tylko oddawała mu pieszczoty, przejęła inicjatywę w swoje ręce, a raczej usta, i spokojnie doprowadziła do finału całą sprawę, zmuszając organizm Benka do rozkosznego posłuszeństwa. 

W drodze na dworzec znowu usiłował się z nią umówić. Robił to tym bardziej natrętnie, że czuł się upokorzony i niepewny. Chciał wreszcie wyjechać z nią, spędzić dni, które nie będą tylko hotelowymi godzinami zmuszającymi do pośpiechu, a Dorota jak zwykle z uśmiechem zgadzała się na wszystko, unikając tylko precyzyjniejszych terminów i przekładając ich określenie na później. Kiedy machnęła mu ręką z okna pociągu, uświadomił sobie, że znajdują się ciągle w tym samym punkcie. 

Ciągle w tym samym punkcie znajdowały się również projekty medialne. Od ośmiu miesięcy, kiedy oddał opracowania, nie wydarzyło się w tej sprawie właściwie nic nowego. Starał się unikać rozmów na ten temat z redaktorami i dziennikarzami, choć zagadywany, a zagadywany bywał często, odpowiadał z entuzjazmem, że naprawdę duży projekt w tej dziedzinie potrzebuje czasu, a ocenić go można będzie, kiedy ruszy. Mówił z pewnością, którą wspomagało zwykle otoczenie luksusowego warszawskiego biura i która musiała udzielać się rozmówcy. Pewność ta biła z wywiadów, których na ten temat udzielił już sporo. To, że tygodnik i radio powstaną, było oczywiste dla wszystkich, których Benek spotykał. Pytaniem pozostawał termin i inne konkrety. Więcej wątpliwości budziła sprawa telewizji. 

Spokój Benka przerywał niekiedy milczący ostatnio daimonion. Niewinne z pozoru pytania przypominały Benkowi, że coraz mniej pilnie monitoruje media i jakiś czas temu przestał już prowadzić notatki, które wypełniły szufladę biurka jego gabinetu. 

Był to jednak jego czas i rzeczywistość stawiała się na jego wezwanie. Dlatego telefon z Warszawy nie zaskoczył Benka aż tak bardzo. Tak jak i natychmiastowy przyjazd Marca i Sawickiego. Przecież takie rzeczy też muszą mieć swój określony czas. Nadchodzi moment, gdy przyszłość puka do twoich drzwi. Nie ma fanfar ani fajerwerków. Na pozór wszystko idzie swoim starym torem. A przecież nic już nie będzie tak jak wcześniej. Dostałeś tę propozycję. Ktoś daje ci do ręki klucze do przyszłości. A tak naprawdę daje ci je ona sama, daje zgodnie z porządkiem, którego jesteś elementem. Tylko tempo było takie, że nie nadążał z postrzeganiem, rozumieniem, oddychaniem. 

Podpisywali właśnie papiery spółki, która zgodnie z pomysłem Marca nazywała się „Przyszłość”. Być może nazwa ta pozostanie jako tytuł tygodnika i radia. Bo ta właśnie spółka powoła je do życia. Benek będzie jej prezesem i udziałowcem. 

– To się nazywa kontrakt menedżerski! – śmiał się Marzec. – Przyszłość naszego przedsięwzięcia jest w twoich rękach, ale i twoje losy zależą od tego, jak je poprowadzisz. 

Gąszcz papierów, przez które prowadzili go Marzec i Sawicki, miał nieomal fizyczną konsystencję. Benek mógł tylko podążać za nimi ścieżkami, które otwierały się przed nim kolejnym jego podpisem, ale przedzieranie się przez dżungle przepisów i szans sprawiało mu prawie zmysłową przyjemność. Z każdym nowym papierem otwierały się nieskończone krajobrazy możliwości, których nie rozumiał do końca, ale które przyprawiały o zawrót głowy. 

Nowa spółka wyprowadzona zostanie z Virtusa, aby samodzielnie walczyć w tej nowej dziedzinie. Trzeba wziąć kredyt, aby kolejne pieniądze robić nie za swoje pieniądze, które przecież muszą żyć i pracować. Jego udziały mogą rosnąć wraz z sukcesem przedsięwzięcia, a więc Benka będzie coraz więcej i więcej, tak dużo, aby mógł myśleć o następnych inicjatywach.... Będzie na tej nowej ziemi jak kolonista wysłany przez swoją potężną ojczyznę, aby w jej imieniu brać w posiadanie kolejne dzikie i niebezpieczne krainy, do których będzie miał coraz więcej praw, i stawał się będzie nie tylko delegatem, ale i partnerem swoich wielkich patronów, wspierających go w trudnych chwilach, ale dających mu niezależność.... 

Portier otwiera okute mosiądzem drzwi, wskazuje schody pod grubym dywanem, przez który, w towarzystwie nienadążającego za nim Sawickiego – Marzec nie miał czasu – Benek idzie jak przez sawannę, wspina się na szczyt, gdzie uśmiechnięta sekretarka czeka już i prowadzi przez przedpokój do biura prezesa. Ten podrywa się na ich widok jak na widok wyczekiwanych tak długo przyjaciół, prowadzi ich osobiście i sadza na skórzanej kanapie przed szklanym stolikiem, gdzie obok kawy i czekoladek na kryształowej tacy staje Rémy Martin (Benek przypomina sobie, że to koniak, który piją w świecie, do którego właśnie trafił; nie musi sobie zresztą przypominać, bo wie, że to musi być taki właśnie koniak), a papiery przesuwane są jak rodzinne zdjęcia, które czasami warto obejrzeć. Na uśmiechnięte pytania prezesa, który wspomina coś o formalnościach związanych z gwarancjami, głos przejmuje Sawicki, tłumaczy coś skomplikowanie i wydobywa kolejne papiery. 

Benek jest sobą wzruszony. Tak lekko rzuca sumy i tylko, co jakiś czas, mówi do siebie w duchu, że chodzi o milion dolarów, którym niedługo już będzie dysponował, a teraz koniaczek popija kawą i uśmiecha się tak samo jak prezes, bo należy już do tej stwarzającej świat kasty i zna słowa, którymi porozumiewają się jej członkowie, aby odróżnić swoich. 

* * * 

Już od jakiegoś czasu, idąc przez Rynek, Benek zauważył, że przechodnie rozpoznają go. Dostrzegał to zarówno po uśmiechach, liczbie ukłonów, jak i spojrzeniach, jakie ludzie wymieniali między sobą i uwagach, które, choć nie słyszał słów, wiedział, że dotyczyły jego właśnie. Właściwie było to oczywiste. Był chyba najczęściej występującym w ogólnopolskiej telewizji i fotografowanym w prasie mieszkańcem Uznania. 

Potem zauważył, że zaczyna zaskakiwać go coraz rzadszy brak reakcji wiążącej się z jego obecnością; obojętność nabierała odcienia demonstracji, stawała się nieomal obraźliwa. Jakby było go wtedy mniej. Gdy spojrzenia obojętnie przecinały przestrzeń, którą wypełniał, zanikał. Zdziwił się, że dopiero teraz zdał sobie sprawę z oczywistości tego zjawiska. 

Przecież istnienie Benka, jak i każdego mieszkańca tego miasta, warunkowane jest tymi mijanymi, obcymi przechodniami, anonimowymi mieszkańcami, których wzrok stwarza go, ale może także unicestwiać, redukować do zatrzaśniętej w przypadkowym kształcie jaźni, która musi ciągle mówić do siebie, aby trwać i wierzyć w swoją egzystencję. Nieuważna, zapomina o sobie i ulatnia się w powietrzu, pozostawiając w załomie ulicy porzucone i butwiejące ubranie. Słyszał przecież o tylu ludziach, którzy zniknęli zapomniani, zagubili się i przestali istnieć nieznanego dnia w nieznanym punkcie miasta. 

Teraz Benka było coraz więcej. Trwał coraz pełniej w każdym spojrzeniu, odradzał się i wielokrotniał w wielkiej źrenicy rynku. 

Zaczął dbać o stroje. Po zakupy wybierał się z Haliną i prosił o drobiazgową ocenę każdego elementu przymierzanego ubrania. Halina śmiała się. 

– Dla kogo tak się stroisz? – pytała. – Mnie wystarczyłeś taki, jaki byłeś dotąd. 

Benek tłumaczył, że elementem jego obecnej pracy jest kostium. Opowiadał o systemie znaków, jaki na oficjalnych spotkaniach wysyła takim lub innym ubraniem; przekazuje obecnym, że jest jednym z nich, lub na odwrót, że jest właśnie kim innym – mówił, przymierzając dwurzędowe flanelowe garnitury. W tym celu musi dokładnie wiedzieć, jak wygląda. Bo świat to system znaków: słów, gestów, wyglądów – tłumaczył, dobierając granatowe luźne spodnie do brązowej kraciastej marynarki o szerokich klapach. – Dopiero kiedy zrozumiesz, jak powinieneś wyglądać, możesz zostać uznanym za swojego przez grupę, na której ci zależy. Jesteś profesjonalistą, gdyż ubiorem sygnalizujesz, że znasz kody, które opanowali wtajemniczeni – tłumaczył śmiejącej się Halinie, zawiązując szeroki wzorzysty krawat. I była to prawda, chociaż niecała prawda. 

Jeszcze bardziej polubił kawiarnie. Zawsze je lubił. Kiedyś stanowiły ośrodki życia towarzyskiego. Ich towarzyskiego życia. W kilku kawiarniach na rynku spotykało się i czekało na znajomych. Były to przyczółki, z których wyruszali na podbój miasta. Najważniejsze światy stanowiły jednak one same. To tu rozstrzygały się długotrwałe kampanie o dominację. Między stolikami trwały złożone gry, wymiany uwag i spojrzeń, uśmiechy i miny. Integrowały się zespoły i zaznaczali swoje miejsce outsiderzy. Gromadząc się wokół blatu, grupy określały swoje pozycje. Budowały status. Na swoich krzesełkach zasiedli już ci, którzy nie potrzebowali się rozglądać. To oni ściągali spojrzenia wszystkich dookoła. Im wystarczyło zrobić gest, aby przywołać kogoś z sali. Hierarchie te, jak i grupy wokół stolików, nie były trwałe. Wybuchały wojny i zawierane były nieformalne traktaty. Odstępcy wędrowali do stolików innych, odprowadzani spojrzeniami, w których niechęć przebijała maskę obojętności, i witani z entuzjazmem przez nowych towarzyszy. Kolejne spotkania były jak nienazwane do końca umowy i porozumienia. Jednak były to tylko luźne ramy, w których i poprzez które biegł strumień życia: rozkwitały i obumierały sympatie, budziły się miłości, albo ich złudzenia, niechęci narastały albo przełamywane były wysiłkiem tych, którzy współtworzyli ten mikrokosmos, podczas żartów, komentarzy tego, co się wydarzyło lub wydarzyć nie mogło, choć powinno, albo być może wydarzyło się lub wydarzy na pewno, choć ciągle, nie wiadomo czemu, nie dzieje się i ociąga; a słowa płynęły, oplatały dymem papierosów i przetwarzały kształty, wyplatały z nich nowe, budowały inny, prawdziwszy świat i były rzeczywistością właściwą... 

Potem zaczęło być poważniej. Kawiarnie stały się miejscem kontynuacji działań podejmowanych gdzie indziej. Czynów połączonych z prawdziwym zagrożeniem i poważnymi konsekwencjami. W ich życie i kawiarnie wdzierała się polityka, wypełniała ogarniająca miasto historia. Nadchodził czas walki z komuną. Czas knucia. Kawiarnie stawały się niezbędne, choć spotkania w nich związane były z ryzykiem, które starali się neutralizować systemem przemilczeń i kodów czytelnych tylko dla wtajemniczonych. Kontynuowali więc to, w co bawili się wcześniej, tylko tym razem zabawa była poważna, obciążona odpowiedzialnością i napięciem. A pomimo to, pomimo kapusiów zlokalizowanych przy określonych stolikach i wiedzy o kapusiach niezlokalizowanych, którzy mogli znajdować się tuż, w zasięgu ręki, pomimo wszystko były te kawiarnie miejscem oswojonym i przyjaznym, obszarem życia i bezpieczeństwa. 

Były jeszcze inne kawiarnie. Obce. Umawiali się tam, chcąc znaleźć się dalej od znajomych spojrzeń. Ich bywalcy prześwietlali przybyszy wzrokiem, którym przesuwali po pustych krzesłach. Życie tych kawiarni ze swoimi napięciami, konfliktami, namiętnościami i rezygnacjami biegło poza nowo przybyłymi, gośćmi przypadku, którzy dlatego spokojnie mogli zajmować się tu swoimi sprawami. 

Czasami Benek trafiał w te obce sobie miejsca bez wyraźnego powodu. Fascynował go świat niejasnych relacji między nieznanymi mu ludźmi. Usiłował domyślać się znaczenia gestów i rozmów. Niezauważony próbował odbudować tożsamość postaci, które występowały przed nim w spektaklu niedomówień. 

Dwa lata temu skończył się czas jego kawiarń. Przyjaciele rozeszli się do swoich spraw. Spotykali się czasami, pojedynczo lub w grupce odwiedzali dawne miejsca spotkań, ale opanował je już kto inny. Stawali się w nich przygodni i nieważni, oni, którzy powtarzali tyle razy, że bez nich miejsca te nie będą już tym samym. I może mieli rację, tylko nie potrafił zauważyć tego nikt z nowych bywalców ich dawnych lokali, nikt z tych, którzy wyznaczali ich życie teraz. 

Oni, dawni gospodarze, byli już obcy. Spojrzenia prześlizgiwały się po nich jak po obojętnych sprzętach. Zdziwieni, mogli tylko patrzeć na młodych ludzi przy stolikach oddających się ciągle tej samej grze i wyłącznie już jako widzowie próbować zgadywać role, które odgrywają nowi aktorzy w powtarzającym się bez przerwy spektaklu. 

Od jakiegoś czasu Benek zauważył jednak, że przestaje być obcym. Tak jak na rynku, ludzie rozpoznawali go w kawiarniach. Jednak tu, w zamkniętej przestrzeni nie tylko budził zainteresowanie graniczące z fascynacją, ale stawał się ośrodkiem życia. Nawet ci, którzy usiłowali go nie zauważać, musieli określić się wobec jego obecności. Zajmowane przez niego miejsce stawało się stanowiskiem. Prawie zawsze ktoś usiłował się do niego przysiąść, zagadać, zaproponować coś, załatwić sprawę. Benek po męsku znosił przypadłości swojego nowego statusu. 

Młodzieńczą, stadną ekspansję, gdy w grupie wszyscy jesteśmy geniuszami i mienimy się nieograniczonymi możliwościami, wytraca męski wiek, czas sprawdzenia, który oszlifuje tylko niektórych i pozostawi ich, aby samodzielnie już prowadzili podbój i czynili świat swoją własnością, a więc swoją częścią – tak jakoś usiłował ułożyć swoje refleksje Benek, kiedy zorientował się, że wszystkie kawiarnie uznańskiego rynku zaczynają być jego kawiarniami. 

Tym razem, kiedy udało się mu dodzwonić do Doroty, był pewny. Był pewny, że piękna pani ulegnie i zgodzi się wyjechać z nim. Umówili się na dwa dni w Warszawie. 

Po dobie spędzonej w łóżku hotelowym opuszczanym tylko, aby zjeść coś w hotelowej restauracji, zeszli do Warszawy. Benek miał ochotę dotykać murów budynków, aby przekonać się o ich realności. Miał wrażenie, że bruk ugina się pod jego stopami, faluje lekko i niesie ich w zapalających się lampach wieczoru. 

W pubie było szaro i niewyraźnie. Z ludzkiej galarety wyłonił się Jerzyk, który chwycił ich za ręce i zaczął ciągnąć dalej, ku środkowi. 

– Chodźcie, chodźcie, poznacie ciekawego człowieka. 

W głębi, przy dużym stoliku otoczony wianuszkiem atrakcyjnych dziewcząt i młodych mężczyzn siedział on. Były rzecznik rządu PRL, milioner, redaktor „W ryj”, najbardziej poczytnego tygodnika w Polsce. 

Benek wbił nogi w podłogę i usiłował uwolnić rękę od uchwytu przyjaciela. 

– Coś ty… – gadał Jerzyk. – Nie chcesz poznać najgłośniejszego redaktora w naszym kraju? Choćby z dziennikarskiego obowiązku musisz to zrobić. Nie bądź takim prawiczkiem! 

Z nieoczekiwaną odsieczą Jerzykowi pospieszyła Dorota. 

– No chodź. Przecież to okazja. Skąd taka absurdalna pryncypialność? – powtarzała, ciągnąc Benka za drugą rękę. 

Niewyraźna gęba z gutaperki podnosi się na ich powitanie, gest dłoni zwalnia dwa miejsca obok niego. 

– Widzę, że zastanawia się pan, czy podejść do skandalisty? Obawia się pan kompromitacji? – W kropelkach potu gęba pulsuje jak zdychająca meduza. 

Speszony Benek, międląc miękką łapkę, bełkocze coś niewyraźnie, Dorota przesyła redaktorowi „W mordę” swój najbardziej promienny uśmiech. 

– On obawia się jeszcze o swoją opozycyjną cnotę! – wrzeszczy Jerzyk, wznosząc kufel. – Nie wie, że istnieje ona już tylko dla niego! Etosy-chujosy, to wszystko już w śmieciach! 

– A przecież mamy wspólnych przyjaciół – gęba rozpływa się i ścieka w uśmiechu. – Stefan Marzec, świetny facet, zgodzi się pan? – Benek zgadzał się niechętnie. 

– Widzi pan, interesy zbliżają ludzi. Taka jest prawda. I tak jest dobrze. Reszta to hipokryzja! – gęba śmieje się zadowolona, a radosny rechot zwielokrotnia otoczenie. 

– Pan jest bardzo silną osobowością – mówi Dorota z wyrazem twarzy, który Benek widział u niej niedawno na hotelowym łóżku. – Tak ostentacyjnie deklarować swój cynizm... 

– Jaki cynizm? – gęba odwraca się do niej niechętnie. – Nie jestem żadnym cynikiem. Jestem jak wszyscy. Ja to tylko szczerze mówię. I pani dobrze to wie. Zabiegamy o nasz interes. Reszta jestdla nas obojętna, choć udawać możemy, że jest inaczej – i znowu rechot, który ucisza niełaskawym pomrukiem. 

– Niech pan zobaczy. Tacy są ludzie. A teraz mamy demokrację. Ja wygrywam. Dlaczego ludzie mnie kupują? Dlaczego kupują moje wszawe piśmidło? Dlaczego chcą, żebym pluł im w mordę? Bo oni tego nie zauważają, gdy tak się cieszą, że pluję w mordę innym. Ja im mówię, że człowiek ma prawo być jaki jest! Świnia, prawda! – Lawina śmiechu porywa wszystko dookoła. – Ja im mówię, jaką przyjemność można ciągnąć z tego statusu. Bez oszustw. Demokratycznie. We wspólnym chlewie! 

Kiedy na następny dzień rozkosznie zmęczony Benek wpadł wreszcie do biura w Warszawie, okazało się, że jest pilnie poszukiwany. Pierwszy dopadł go z teczką papierów Sawicki, dyskretnie przypominając, że szukają go bezskutecznie od dwóch dni, i zażądał serii podpisów. Tłumaczył zawile, że kredyt z banku trzeba przelać na jedno z kont Virtusa, żeby spółka matka uzyskała płynność w określonym przedsięwzięciu, która to płynność zablokowała się na kilka dni. Benek, który czas jakiś usiłował zachowywać się jak prezes, z poważną miną śledził dokumenty i wyjaśnienia specjalisty, poddał się i imitując czytanie, choć ciągle imitując namysł, oddał się ich podpisywaniu. 

Okazało się również, że od dłuższego czasu usiłuje skontaktować się z nim Daniel Wysuch, dziennikarz z „Kuriera Codziennego”. Bator ostrzegał Benka przed nim jakiś czas temu. 

– Węszy tu taki jeden – mówił. – Może pamiętasz go z konferencji prasowej? Nie chciał się niczego dowiedzieć. Sugerował, że coś nie gra. Myślę, że to układy z Unitelem, naszą konkurencją. Takiego gościa lepiej spławić. Nie masz przecież kontroli, co zrobi z twoimi wypowiedziami. Unikaj go. 

Może właśnie ten ton spowodował, że Benek umówił się z Wysuchem. Czuł się pewnie. Mógł zaryzykować. 

Kiedy zobaczył dziecinną twarz, przypomniał sobie konferencję. Jednak Wysuch nie zachowywał się infantylnie. 

– Nie myślałem o wywiadzie – odpowiedział. – Chodziłoby o wypowiedź do mojego reportażu. 

– A będę mógł ją autoryzować? – zapytał Benek. Drażnić zaczął go ironiczny ton młodzieniaszka i sposób patrzenia, którym ogarniał on biuro i Benka, jakby stanowił element jego wystroju. 

– Sam pan jest dziennikarzem... przecież to absurdalne życzenie, choć zgodne z ciągle obowiązującą ustawą... 

– To może nawzajem poodpowiadamy na swoje pytania. – Benek dostosował się do tonu Wysucha. – Pan mi odpowie, co pan wie i chce napisać, a ja panu odpowiem, co wiem ja... 

– Przecież to śmieszne! 

– I ja tak myślę... – Benek ostentacyjnie otworzył biurko i zaczął przeglądać papiery, które zapomniał wyrzucić. Wysuch bawił się przez moment magnetofonem. Zaczął układać go w teczce, odwracając się do drzwi, spojrzał jeszcze raz na Benka i niespodziewanie wyciągnął magnetofon na nowo. 

– Zgoda, zaryzykuję. Oczekuję jednak po panu równej szczerości. 

Benek poczuł dreszcz biegnący wzdłuż kręgosłupa, taki sam jak wtedy, kiedy Bator zaproponował mu pracę i jeszcze wiele razy później, choćby wtedy, gdy do Uznania przybyli Marzec z Sawickim lub kiedy z Dorotą zbliżali się do hotelu... 

– Postanowiłem opisać po raz pierwszy funkcjonowanie tajemniczej spółki, która jest największym osiągnięciem naszego prywatnego biznesu ostatnich dwóch lat. Wszyscy oszołomieni jej sukcesami boją się nawet pytać, jak doszła do tego i czy... – Wysuch z miną retora zrobił pauzę i uniósł do góry dłoń – czy rzeczywiście są to tak zawrotne triumfy? 

Przeszedł się po gabinecie, zatrzymał przy oknie i przez moment patrzył na Warszawę za szybą, potem na Benka, aby po krótkiej chwili kontynuować. 

– Na początku odpowiem na drugie pytanie. Te niezwykłe osiągnięcia, jak wynika z mojego dotychczasowego śledztwa, to prawie wyłącznie obrót kredytami, które Virtus uzyskuje, świetnie budując swój image, i, tu pana rola jest nie do przecenienia, opowiadając o niezwykłych przedsięwzięciach, jakie już, już właśnie rozpoczyna, biorąc kolejne pożyczki itd. Wszystko to tylko rosnąca góra kredytów. Albowiem z tych wszystkich przedsięwzięć, jak na razie, nie wypaliło chyba nic. No, tak między nami – Wysuch nachylił się nad Benkiem, który zorientował się, że z bliska jego rozmówca nie wygląda tak dziecinnie – co z pana tygodnikiem, radiem, telewizją? Ma pan biznesplan, lokal, zespół? Zaczął pan coś robić? Przecież już prawie tydzień temu uzyskał pan potężny kredyt w Uznaniu. Czy się mylę? 

Benek czuł w głowie pustkę. Gardło miał suche i dziwił się, że wydobywa z niego nieomal naturalny głos. 

– Twierdzi pan, że multipleks na placu Defilad to jedynie humbug? 

– Wiem, że minęło już sześć miesięcy, a nie zaczęły się żadne prace. Oczywiście w samorządzie miejskim w Warszawie nie można dowiedzieć się niczego. Jedni kryją drugich i nadają na trzecich, którzy... i tak dalej... Z tego, co jednak wiem, to układy między miastem a Virtusem nie zostały jeszcze prawnie sformalizowane, a więc, zdaje się, o żadnej inwestycji nie może być mowy. 

– Ciągle mówi pan: zdaje się, chyba... a to trochę mało jak na tego kalibru zarzuty? 

Po raz pierwszy Wysuch zawahał się na moment, a jego twarz zrobiła się bardziej dziecinna. 

– Jeśli jednak tych wątpliwości w każdym wypadku pojawia się co niemiara, to mogą zaczynać się podejrzenia... – Benek uspokoił się trochę i poczuł pewniej. 

– Oczywiście. Podejrzenia to często kwestia nastawienia. A czy mówi coś panu nazwa Unitel? – Wysuch zmieszał się wyraźnie. 

– Nie wiem, do czego pan pije... 

– Ależ wie pan doskonale. Wie pan także, że byli oni naszymi niefortunnymi konkurentami w sprawie zabudowy placu Defilad... 

– Dobrze, w porządku – Wysuch opanował się. – Mam od nich trochę informacji, to chyba normalne... 

– Ależ oczywiście, to normalne, że konkurencja chce nas wykończyć przez prasę, kiedy nie mogła pokonać na rynku. Ale że dziennikarze dają się do tego używać... 

– Wcale nie używać! – dziecinnie pisnął Wysuch. – Korzystam z ich informacji, to wszystko. 

– Jeśli są to informacje, ale dla mnie brzmią jak insynuacje. Gdzie jest ten konkret? Niech mi pan poda choćby jeden przykład przekrętu, afery czy czegoś w tym rodzaju. Bo na razie oskarża mnie pan o opóźnienie harmonogramu, którego jako żywo nikt z nas nie ogłaszał. 

Wysuch był żałosny. Benek nie zwracał uwagi na usiłującego coś jeszcze bełkotać dziennikarza. Kiedy jednak ten opuścił gabinet, ku swojemu zaskoczeniu nie poczuł się lepiej. 

Było duszno. Benek z trudem łapał powietrze, które wydawało się gęstnieć i zmieniać stan. Na placu Defilad wokół prowizorycznych bud ludzie mrowili się bardziej gorączkowo niż zwykle. Po raz pierwszy nie cieszył go widok z okien Virtusa, a przestrzeń nie otwierała się, tylko zamykała wokół niego. Usiłował przypomnieć sobie papiery, które podpisał, a Sawicki zabrał ze sobą, ale wiedział, że to próżny wysiłek. Sawickiego nie było już w biurze, zresztą gdyby nawet został, Benek mógł w starciu z nim z góry przyznać się do bezradności. Nie było też Marca. Powodowany nagłym impulsem Benek poprosił o zaanonsowanie go u Jurewicza. 

Dzidek półleżał rozwalony w fotelu z papierosem w ustach naprzeciw wyprężonego na krześle mężczyzny, który odwrócił do Benka wąsko zaciśnięte usta i zmrużonymi oczyma zaczął się mu przyglądać, dopóki Jurewicz stuknięciem palca o blat nie odwrócił jego głowy w swoim kierunku. 

Umówili się za dwie godziny. Godziny rozciągały się w nieskończoność, a Benek mógł tylko chodzić wokół gabinetu i patrzeć w tężejące za oknem powietrze. 

– To co, piwko? – sapnął rozleniwiony Jurewicz, wycierając chusteczką spoconą twarz i przeciągając się w za małym dla niego krzesełku, a jednocześnie spod oka obserwując wnętrze restauracji. 

– Rozumiem, że coś nie gra – przerwał po kilku minutach dygresyjną opowieść Benka, która prowadziła donikąd. – Ktoś ci coś nagadał, a ty się przejąłeś. – Dopił drugi kufel piwa. – Czuję, że z tej okazji trzeba będzie zamówić coś poważniejszego. 

– To znaczy nie tylko. Ciągle spotykam się z pytaniami, co my właściwie robimy i sugestiami, że tak naprawdę obracamy jedynie kredytami. Kredyt, który wziąłem na tygodnik, przelałem na nie wiem jakie konto, które podsunął mi Sawicki. 

Jurewicz zapomniał o rozleniwieniu i czujnie spojrzał na niego. 

– Mówisz, że tylu ludzi dopytuje o takie sprawy? O kredyty? O to, że nic nie robimy? 

– Wiesz, z racji mojej funkcji... Odgrywam trochę rolę rzecznika prasowego. Dziennikarze pytają mnie. 

– Ilu pytało cię ostatnio o kredyty? Kto i kiedy? 

– Daj spokój. Nie pamiętam dokładnie. Co to ma zresztą za znaczenie? Zostaw mnie! – odburknął Jurewicz. Ale Benek zaczął się denerwować 

– No, tak nie będziemy rozmawiać. Przesłuchujesz mnie? 

– Daj spokój – Jurewicz przeciągnął się na krzesełku, które zachybotało się na tylnych nogach w punkcie niepewnej równowagi. – Chciałem pomóc. Jeśli rzeczywiście gadają takie bzdury, to trzeba się zastanowić. Przeciwdziałać jakoś... 

– Ale ja sam jestem zaniepokojony! Co my właściwie robimy? Od roku opowiadamy o tygodniku, radiu, telewizji, a co się stało? Co robi Virtus? 

Jurewicz wypił kieliszek i omiótł go dziwnym spojrzeniem. 

– Co robi? Ja ci mogę powiedzieć, co ja robię! Moja agencja ochrony zatrudnia ponad sześciuset ludzi i ma filie w całym kraju. I zarabia dużo forsy. A to tylko jeden departamencik. To przecież ty opowiadasz o przedsięwzięciach budowlanych, o montowniach komputerów... Ty się skarżysz, że nic się nie dzieje z mediami... To może siebie o to zapytasz... Kto ma się starać... – w głosie Jurewicza mogła nawet dźwięczeć kpina, ale już nachylony czujnie facet zmienił się na powrót w starego kompana. 

– Wyluzuj! Coś spięty ostatnio jesteś. Spoko. Nic się nie dzieje. Paru kutafonów szukać będzie dziury w całym. Zawistników jest pełno. Wiesz, psy szczekają... Weź na wstrzymanie. To duże przedsięwzięcia. Wymagają czasu. Mówisz, że ci powiedzieli, żebyś przelał na inne konto. Ja podpisuję, nie pytając. Zaufanie. Rozumiesz przecież. Jak u was, w podziemiu. Jeden za wszystkich. Duża firma. Coś się zatkało, a forsa potrzebna była już. Ze mną też tak było i na odwrót. Dostawałem, jak byłem na musiku. To nasza przewaga i dlatego idziemy tak do przodu. A forsę skąd miałeś? Myślisz, że jakbyś przyszedł, nawet najbardziej znany dziennikarz, to od razu daliby ci milionik zielonych? Tak to jest. Zaufanie, lojalność i będzie dobrze. 

– Wiesz, która godzina? – ton Doroty otrzeźwił go i stłumił euforię, którą obudził jej głos w słuchawce. 

– Słuchaj, miałem zły dzień. Potrzebuję cię! 

– Może jednak porozmawiamy o tym kiedy indziej – odległy o kilkaset kilometrów głos pozostawał rzeczowy. 

– Dlaczego kiedy indziej? Spotkajmy się. Wyjedźmy gdzieś razem. 

– Przecież właśnie spędziliśmy ze sobą prawie dwa dni... – jej głos wydawał się cichszy i dalszy. 

– No to spędźmy znowu... Przecież było wspaniale... 

– Wymagałoby to poważniejszych postanowień... 

– No to podejmijmy je! 

– Może jednak nie teraz. Za tydzień przyjeżdżam do Warszawy robić program. Spotkamy się wtedy. 

– Ale... 

– Dobranoc! – Metaliczny brzęk odgrodził go od Doroty i jej osobnego świata; od łóżka, które pewnie dzieli z mężem i od snów, o których nigdy nie powiedziała mu ani słowa. Benek zszedł do baru. 

Muzyczka była dyskretna. Dyskretny był barman i nawet dziwka, z powłóczystymi spojrzeniami znad soku, który udawał drinka. 

Powinienem zabrać ją na górę, tłumaczył Benek nie wiadomo komu, bo daimonion ucichł już tak dawno, może całe dni albo lata temu, i Benek zapomniał o nim, więc tłumaczył sobie, bo nie miał ochoty nawet na najpiękniejszą, najsprawniejszą dziwkę, a im noc była cięższa, tym bardziej skowyczała nieobecnością Doroty i hipotezami, które usiłował przepędzić ze świadomości, a one powracały tłumem pijanych pytań, jak wspomnienia wydarzeń, które stać się mogły... 

Nastrój Benka nie poprawił się następnego dnia. Kac, pustynne ssanie próżni, którego nie można było nawet próbować oszukać w pozbawionym piwa pociągu do Uznania, powrócił z podwójną siłą po rozmowie z Gosztyłą. 

Zastępca Wronicza na spotkanie zgodził się od razu, ale przyjacielska atmosfera prysła, gdy po paru minutach mętnych tłumaczeń zrozumiał, czego oczekuje od niego Benek. Usztywniony, suchym tonem przypomniał redakcyjnemu koledze, że instytucje demokratyczne nie służą prywatnym interesom, a szczególnie te najważniejsze, które, jak sama nazwa wskazuje, powołane są do ochrony państwa. W żadnym wypadku nie powinny wspomagać prywatnych śledztw, a w każdym razie on, Gosztyła, nigdy do tego nie dopuści, to znaczy postara się nie dopuścić, nawet teraz, kiedy nie pełni już w nich żadnej funkcji i może mieć liczne zastrzeżenia... 

Nie słuchał rozpaczliwych wyjaśnień, że przecież sprawa zdecydowanie wykracza poza osobisty interes Benka, a on nie prosi o nic poza informacjami, które, być może, Jurek już ma... 

Gosztyła przemawiał. Patrzył w Benka jak w oko skierowanej na siebie kamery. Zakończył, że dziwi się zachowaniu swojego, jak by nie było, kolegi, które, przyznać musi, nacechowane jest nielojalnością. 

Napięcie w domu rosło. Benek był coraz bardziej rozdrażniony. Zorientował się, że mówi podniesionym głosem. Może dlatego, że odzywał się tylko wtedy, kiedy nie mógł już czegoś wytrzymać. Halina unikała go. W milczeniu krążyła po małym mieszkanku, aby być jak najdalej od męża. A Benek nie mógł zdecydować się na opowiedzenie jej o sytuacji, o swoich niepokojach, wątpliwych hipotezach, niejasnościach. 

Widział Dorotę w telewizji. Wyglądała olśniewająco. Nie za wiele mógł powiedzieć o programie. Usiłował przypomnieć ją sobie na hotelowym łóżku. Pragnął scalić tę nierealną osobę z telewizyjnego szkła z kobietą gotową wypełnić każdą jego zachciankę, aby przeżyć na nowo całą nieprzetrawioną rozkosz tamtych spotkań. Niesforna pamięć była jednak tylko ciągiem impresji i zamiast przeżywać satysfakcję, Benek przeżuwał jedynie matowy smak fluorescencji. 

* * * 

W słuchawce głos Marca dźwięczał samym optymizmem. Im dłużej jednak Benek słuchał słów radosnego zwiastuna, tym bardziej rosło w nim napięcie, które uruchomiła zmysłowa informacja sekretarki, że Warszawa czeka na jego telefon. Marzec opowiadał, że domyśla się zniecierpliwienia przyjaciela, który ciągle czekać musi na uruchomienie swoich przedsięwzięć. Dlatego cieszy się, że nareszcie może zaproponować mu konkret. Zapowiedział się z Sawickim na jutro. 

– To znaczy, przelewacie pieniądze na konto „Przyszłości”? – zapytał Benek z nieprzytomną nadzieją. 

– No pewnie! – Marzec zaśmiewał się. – Zawsze na konto przyszłości! Jutro bierzemy kredyt. 

– Nowy kredyt? – nie mógł uwierzyć Benek. 

– Najnowszy i ostateczny. Starczy na wszystko! – zawołał z euforią Marzec. 

– Zaraz, zaraz. Muszę się przecież zastanowić... – zaczął Benek, ale Marzec przerwał mu, nadal entuzjastycznie, choć z wyczuwalnym naciskiem. 

– Nie ma się nad czym zastanawiać. Wszystko jest załatwione. Przyjeżdżamy jutro. Bądź o dziesiątej! – i odłożył słuchawkę. 

Benek potrzebował porozmawiać. Potrzebował zwierzyć się, poradzić. Potrzebował rozmówcy, choćby po to, aby stał się lustrem jego problemów. Nikogo takiego jednak nie znajdował, nawet daimonion opuścił go już dawno. Pomyślał o Krzysztofie Batorze, ale zrezygnował z tego pomysłu. Pozostawał Jerzyk. Jedyny Jerzyk, który istniał od zawsze. 

Oczywiście, nie mógł się do niego dodzwonić. Siedział więc w gabinecie i przeglądał gazety i książki, z których nie pamiętał nic. Bezskutecznie próbował dzwonić do Doroty. Sam nie wiedział, jak doczekał czwartej. Wtedy ruszył w Rynek na poszukiwanie przyjaciela. Znalazł go po jakichś dwóch godzinach w „Prosperze” na wyraźnym rauszu otoczonego grupką młodych ludzi. Odciągnął go, nie zwracając uwagi na protesty jego i otoczenia i usadził przy osobnym stoliku. Dopiero kiedy postawił na blacie piwo i zaczął mówić, zorientował się, że nie bardzo wie, co ma do powiedzenia. Brnął jednak z opowieścią o propozycji kolejnego kredytu, o poprzednim przelanym na inne konto Virtusa, o rozmowie z Wysuchem, gdy zorientował się, że jego rozmówca, który wypił już piwo, kręci się coraz bardziej zniecierpliwiony. 

– O co ci chodzi? – przerwał mu wreszcie. – Chcą załatwiać ci forsę, a ty narzekasz. – Jerzyk roześmiał się i stuknął pustą szklanką o blat stolika. – Co ty, kurwa, finansista jesteś? Najęli cię, żebyś przejmował się ich kontami? Co cię obchodzi, że przelewają forsę? Twoja sprawa? Dają ci wszystko, co chcesz. Przygotowują za ciebie bazę. Byczysz się. Posuwasz panienki. Forsy masz jak lodu. Gdzie ci się, kurwa, śpieszy? 

Jerzyk uspokoił się, a potem rozpromienił nagle. 

– Wiesz, że regularnie piszę dla „W ryj”? Stary dobrze płaci. Jeszcze pod pseudonimem, jeszcze nie mam odwagi, ale to się zmieni! Wolność to wolność! Teraz przygotowuję dla nich hit. Erotyczne wyczyny polityków. Zobaczysz, jak się ten grajdół zatrzęsie! 

Kiedy potem Benek usiłował zapytać siebie, jak to się stało, jak doszło do podpisania kolejnego kredytu, uczciwą odpowiedzią było wzruszenie ramionami. 

Czekał na nich w biurze o dziesiątej. Marzec nieomal wbiegł ścigany przez z trudem nadążającego za nim Sawickiego. Taksówka, którą przyjechali, czekała, aby zabrać ich do banku. Tym razem Marzec jechał razem z nimi. 

Bank był inny, ale wszystko było niezwykle podobne. Uprzejmi portierzy, tłumiące kroki dywany, przemiłe sekretarki, które nieomal sadzały naprzeciw rozpromienionego prezesa, który uśmiechał się kubek w kubek jak poprzedni. Była kawa, ciasteczka, koniak i niezobowiązująco przeglądane papiery. Tylko tym razem inny był Benek. 

Wszystko działo się poza nim. Obserwował siebie zachowującego się tak jak powinien prezes poważnej firmy, który podpisuje dokumenty kredytowe na dużą sumę, ale przecież nie on brał odpowiedzialność za cały ten spektakl, nie on podejmował decyzje ani nawet rozumiał, co dzieje się naprawdę. Mógł tylko obserwować. 

Zauważył, że Marzec i Sawicki zachowują się tak, jakby doskonale znali prezesa. Czy jednak nie zachowujemy się tak wszyscy? Być może tak właśnie należy się zachowywać? – zaświtało w jego mózgu. 

– No, głowa do góry! – roześmiał się Marzec w kawiarni, gdzie wpadli na moment, aby zaznaczyć wyjątkowość chwili. 

– Widzę, że nasz prezes nie może dojść do siebie po otrzymaniu takiej sumy – zwrócił się do Sawickiego, który zarechotał posłusznie. – Ale spokojna głowa, przyzwyczaisz się – to było znowu do Benka. 

Sawicki również żartował. Jednak warszawiacy śpieszyli się i po kilku minutach Benek został sam. 

* * * 

– Może lepiej byłoby pisać artykuły? Sam już nie wiem – Wujcik patrzył wzdłuż tunelu Trasy Łazienkowskiej. Z krzaków na zboczu pod koła samochodów sypał się jaśmin. Jego zapach czuło się nieomal w ogródku „Na Rozdrożu”. Po ścianach trasy wspinało się paru ludzi. 

– Nie za dobrze się tam czuję. Nie za bardzo rozumiem, o co chodzi. Nawet nie wiem, jaki mam mieć stosunek do tamtych ludzi. Jak się ich poznaje, to w końcu ludzie jak wszyscy. Niektórzy fajni, koleżeńscy, dobrzy profesjonaliści... Tylko kiedy docierają do ciebie informacje na ich temat, człowiekowi robi się niedobrze. Gdyby nie Ala... Mówiłem ci o drzewach? Nie mam na nie w ogóle czasu... 

Wujcik wyraźnie nie był zachwycony propozycją Benka, ale obiecał, że spróbuje się czegoś dowiedzieć. Wspomniał, że, jak słyszał, Urząd zajmował się Virtusem. Z firmą tą związane były poważne niejasności. Śledztwo zostało jednak niespodziewanie odwołane. 

Artykuły pojawiły się kolejno w „Kurierze”, a po kilku dniach w „Słowie”. W „Kurierze” Wysuch pisał to, co powiedział już Benkowi. Virtus jako piramida kredytów. Artykuł nie był do końca konsekwentny, gdyż jednocześnie wspominał o początkach kariery Virtusa. O handlu ze Związkiem Radzieckim, imporcie futer i drogich kamieni i eksporcie żywności. Nie było wiadomo, czy działalność ta trwa jeszcze, a przeczyło to tezie o Virtusie jako o maszynie służącej wyłącznie do pompowania kredytów. W artykule można jeszcze było odnaleźć stwierdzenie, że Virtus jest przejawem symptomatycznego sojuszu pomiędzy starą nomenklaturą a byłymi działaczami opozycji. Przykładem tych drugich była osoba Benka. Artykuł w „Słowie” był bardziej wyważony, zbierał dane za i przeciw, ale i on odnotowywał aurę niejasności spowijającą genezę i działalność Virtusa. 

W biurach panował ruch i zamęt. Gdy Benek wszedł do głównego gabinetu, siedzieli tam już Gargol, Marzec, Sawicki, Jurewicz i Bator. 

– Dobrze, że przyszedłeś – rzucił sarkastycznie Marzec. – Trzeba natychmiast zorganizować konferencję prasową. 

– No, ale co im powiemy? – zapytał nieprzytomnie Benek. 

– Jak to co? – Marzec rozejrzał się po zebranych. – Samą prawdę! To, że rewelacje Wysucha są intrygą Unitela, a więc obcej, niemieckiej firmy. Jest to intryga wymierzona w polski kapitał, który ma szansę stanowić dla niej konkurencję. To jest główny kierunek, w który należy uderzyć! 

– No, ale co odpowiedzieć na ich konkretne zarzuty? Deklarujemy rozliczne przedsięwzięcia, na które bierzemy kredyty i niewiele z tego wynika... 

– Jak to niewiele? – Marzec spojrzeniem przywołał znowu obecnych na świadków. – Mogę im opowiedzieć o produkcji komputerów, mogę zaprosić na budowę montowni samochodów. Ty powinieneś mówić o przedsięwzięciach medialnych... 

– Jakich przedsięwzięciach?! – nieomal krzyknął Benek. – Przecież nic się nie dzieje! 

– Nic się nie dzieje? – Marzec przeciągał głoski. – Ooo, to bardzo źle. A możesz, z łaski swojej, powiedzieć, dlaczego się nie dzieje? Jesteś prezesem i redaktorem naczelnym. Na twoim koncie już czas jakiś leżą pieniądze. Dlaczego nie zrobiłeś biznesplanu, nie wynająłeś lokalu, nie zatrudniłeś ludzi? 

Benek czuł pustkę w głowie i pieczenie policzków. Obecni patrzyli na niego, Jurewicz przestał się kołysać na krześle, a Sawicki notować w kajeciku. 

– Przecież nikt mi nie powiedział, że mogę już... 

– Słuchaj! – ostro przerwał mu Marzec. – To rzeczywiście jest jakieś nieporozumienie i mam nadzieję, że nie jest ono tak głębokie, na jakie wygląda. To ty jesteś redaktorem naczelnym, jesteś także prezesem spółki. Na jej koncie leżą pieniądze, za które płacimy. To ty masz wszelkie uprawnienia, a nie podjąłeś żadnych działań, do realizacji których jesteś zatrudniony. Nie zrobiłeś nic! 

– W porządku – do rozmowy wtrącił się Bator. – Wszyscy jesteśmy trochę zdenerwowani i tym bardziej powinniśmy być wobec siebie wyrozumiali. Benek mógł być troszkę zaskoczony tempem naszej pracy. Troszkę się pogubił. Nasza wina, że mu nie przypomnieliśmy. Przemyśli więc to sobie i na konferencji prasowej powie o swoich planach. To z jego strony zobowiązanie i z czystym sumieniem będzie mógł przedstawić kolejne etapy działań. 

Benek poczuł wdzięczność. 

– O to mi chodziło – nieomal łagodnie powiedział Marzec. – Benek jest dziennikarzem, musi więc wziąć na siebie ciężar tej konferencji, którą spowodowały prasowe wyskoki. My będziemy go wspomagać. Zacznie od sprawy Unitela, którą rozgryzł jako dziennikarz. To jest najważniejsze. Konferencję zwołamy jutro. I jeszcze jedno. Cały czas należy sprawę przedstawiać, jakby rozgrywała się między nami a Wysuchem, czyli Unitelem. „Słowa” w miarę możności nie należy ruszać. 

– Może zaprosimy jeszcze Dzidka – wyrwał się Benek. – Mógłby opowiedzieć o swojej agencji ochroniarskiej. To przecież najlepszy argument. Potężne przedsięwzięcie, które przynosi dochody... 

Spojrzenia zebranych. 

– Nie. To zostawimy na osobną konferencję – powiedział Marzec. – Jeszcze jeden argument w odwodzie. Dzidek przygotuje sprawozdanie finansowe, które pokaże, jacy jesteśmy sprawni, jak potrafimy działać. Wtedy ich przygwoździmy. Dlatego jutro nie mówimy o tym w ogóle. 

* * * 

Salę konferencyjną wypełniły tłumy. Tym razem jednak atmosfera, która w trakcie poprzednich spotkań przypominała salon towarzyski, była napięta. Za stołem prezydialnym, jak zwykle, między Marcem i Benkiem zasiadł Gargol. 

Prezes zadeklarował, że w trakcie konferencji zdementują wszystkie zarzuty zawarte w publikacjach na ich temat. Oświadczył również, że wobec Wysucha występują już na drogę sądową. I oddał Benkowi głos. 

Benek stwierdził, że zanim będzie odpowiadał na pytania, sam chce je zadać. Zwracając się do Wysucha, zapytał, czy mówi coś dziennikarzowi nazwa Unitel. 

– Wiem, co chce pan osiągnąć! – pisk Wysucha z trudem przebił się przez podnoszący się poszum sali. – Dziennikarz ma prawo zbierać informacje wszędzie. 

– Tak, jeśli są to informacje – odparował Benek. – W tym wypadku jednak artykuł powstał niejako na zamówienie. W zamęcie i przy głośnych protestach Wysucha Benek kontynuował. – Być może zupełnie niezależnie od woli autora. Trzeba jednak zdać sobie sprawę, że inspiratorem artykułu była firma, która konkurowała z nami i przegrała. Co więcej, i to ma też znaczenie, firma z kapitałem zagranicznym, która usiłuje rozprawić się w ten, nie całkiem czysty, sposób z przedsiębiorstwem rdzennie polskim, które stanowi dla niej konkurencję. 

Zamęt, przekrzykiwanie się obecnych, głośne protesty i wzajemne pytania stworzyły harmider, w którym trudno było cokolwiek zrozumieć. Dopiero za moment mikrofon przejął Marzec. 

– Słyszę, że niektórzy z państwa pytają: co z tego, że obcy kapitał, w sposób nie do końca zgodny z zasadami, zmonopolizuje nasz rynek? Otóż odpowiem. Będziemy kolonią – znowu odczekał, aby harmider podniósł się, i dopiero po chwili kontynuował. – Tak. Kolonią. Nie tylko my boimy się niemieckiego kapitału. Dawne wojny zastępuje dziś konkurencja gospodarcza. I nie należy jej lekceważyć. Jeśli zdominują nas obcy, na przykład Niemcy, to Polacy zepchnięci zostaną do roli wykonawców. Najwyżej będą inżynierami. Dziennikarzami będą Polacy, ale redaktorami i szefami mediów już nie. I będą pisali państwo tylko to, co będzie zgodne z ich interesami. Virtus jest firmą, która przekroczyła dawne podziały, która stworzyła zespół zapalony ideą kreowania polskiego biznesu. Pokazujemy, że gdy zapomnimy o potępieńczych swarach, Polak potrafi. Oczekujemy jednak w zamian minimum uczciwości w traktowaniu. 

Problem pochodzenia kapitału i międzynarodowych wojen ekonomicznych zdominował konferencję i uczynił ją bez porównania bardziej burzliwą niż wszystkie dotychczasowe. Pojawiały się wprawdzie pytania o kredyty i konkrety, ale zostały one zepchnięte na dalszy plan. Marzec zaprosił wszystkich do montowni samochodów, która budowana była pod Radomiem; podawał dane dotyczące produkcji komputerów. Pierwsze skrzypce konferencji grał jednak Benek. Mówił o czasie potrzebnym do rozkręcenia przedsięwzięcia takiego jak tygodnik czy radio i przypomniał, że pierwszy kredyt uzyskał parę tygodni temu, po czym dodał, że działania zostały już rozpoczęte. Niosły go własne słowa i narastający entuzjazm obecnych. Na koniec zaprosił wszystkich do próbowania swoich sił w nowych inicjatywach. 

– Nabór się zaczął. Czekam na państwa oferty – zakończył przy aplauzie zebranych. 

Konferencja była wygrana. 

Gdy się żegnali, Jurewicz klepnął go po ramieniu: 

– Dobra robota – pochwalił. 

– Byłeś bezbłędny, jak zawsze – oświadczył Marzec, po czym poprosił, aby Benek został na jeszcze jeden dzień. 

Benek i tak zarezerwował hotel na najbliższą noc. Udało się mu wreszcie umówić z Dorotą, która w dzień konferencji nagrywała program. Benek czuł się zmęczony, rozluźniony i zadowolony. Lęk, który ogarniał go, gdy myślał o ogromie otwierających się przed nim zadań, był podniecający. Wrócił do gabinetu, aby spokojnie rozpisać kolejność działań, które musi podjąć, gdy sekretarka poinformowała go, że Piotr Wujcik telefonował w trakcie konferencji parę razy i domagał się, aby po jej zakończeniu Benek natychmiast się z nim skontaktował. Podkreślał, że chodzi wyłącznie o kontakt przez bezpośredni numer. 

Dziwnym głosem Wujcik zażądał natychmiastowego spotkania. 

– No więc czegoś się tam dowiedziałem – sapnął. – Nie tylko zresztą się dowiedziałem – dodał znaczącym głosem. 

Siedzieli w tym samym miejscu, co kilka dni temu, ale Wujcik wyglądał na starszego o lata, jego zmęczona i wymięta twarz pulsowała chorobliwie. Po ścianie Trasy Łazienkowskiej, jak poprzednim razem, ktoś się wspinał. I tylko jaśminu było mniej. 

– No więc co, mów! – Benek czuł, jak napięcie powraca i zmienia jego mięśnie w bryły lodu. 

– O czym? 

– Jak to o czym? O Virtusie! 

– Aha, o Virtusie. To rzeczywiście podejrzane przedsięwzięcie. Zaczynali od nic nie znaczącej firmy handlowej, która, zdaje się, była przykrywką dla przemytników. Przerzucali z Sowietów futra i klejnoty. Nie jest jasne, dlaczego ich nie przymknęli. Nic tam do końca nie jest jasne. No i potem pojawili się Marzec z Jurewiczem i Sawicki. A zaraz potem ten Bator... 

– Ten Bator? Przecież chyba znasz Krzyśka? 

– Chyba znam... Teraz to nawet aż za dobrze – Wujcik spojrzał na niego zmęczonymi oczami. 

– Dobra, wszystko jedno. Wiesz, nie jestem oszołomem, ale to wygląda jak z rojeń Kaczora. Ten Sawicki to partyjny specjalista od finansów. W każdym razie, gdy się pojawili, prowincjonalna stacja przemytnicza udająca przedsiębiorstwo handlowe w mgnieniu oka stała się koncernem. Jakieś gigantyczne kredyty na komputery. Wielka firma ochroniarska, która, co więcej, nie wiem czemu działa pod kilkoma szyldami. I kredyty, kolejne kredyty. Zdaje się, wbrew elementarnym zasadom finansowym, bez odpowiednich poręczeń... Wielkie projekty, obietnice, z których jak na razie nic nie wychodzi poza kolejnymi kredytami. Zresztą tak do końca i odpowiedzialnie nie mogę ci nic powiedzieć. I nie będę mógł... 

– Dlaczego? 

– Bo już mnie tam nie ma. Dzisiaj złożyłem dymisję. 

– Co się stało? – Benek wolno zaczynał rozumieć sugestie Wujcika. 

– Wiesz, przez te parę dni usiłowałem się coś przepytać, dotrzeć do dokumentów. Nie za bardzo chcieli ze mną gadać, no poza jednym. Dokumenty to także były strzępy jakichś raportów. Mogę zaręczyć, że do tej sprawy dotrzeć jest wyjątkowo trudno. W każdym razie wczoraj wezwał mnie do siebie mój bezpośredni przełożony. Leżał przed nim raport. Było w nim, że na twoje, Benedykta Witkowskiego, zamówienie, robię w urzędzie prywatne śledztwo. Zapytał mnie, czy to prawda. Kiedy zacząłem kręcić, zaproponował mi, abym napisał prośbę o dymisję ze skutkiem natychmiastowym. W innym wypadku, oświadczył, grozi mi zwolnienie dyscyplinarne i najprawdopodobniej proces. Napisałem podanie o zwolnienie – duszne powietrze wbijało Wujcika w stołek, w ziemię... 

– Strasznie mi przykro... Nie wiedziałem… nie chciałem… przepraszam… – Benek nie mógł znaleźć słów. 

– Daj spokój. Przecież mnie nie zmusiłeś. Mam po prostu kurewskiego pecha. Zostało mi kilka dni urlopu. Spróbuję się zastanowić, co mogę z sobą zrobić i jak to powiem Ali... 

Wujcik powoli podniósł się ze stołka i wolno ruszył przez ulicę, wlokąc z trudem oporne ciało. Benek obserwował go, dopóki sylwetka nie schowała się za bryłą kamienicy. Nie ulżyło mu jednak. 

Przez moment pomyślał, że może lepiej będzie odwołać spotkanie z Dorotą, ale prawie w tym samym momencie poczuł jeszcze większe pragnienie zobaczenia jej, dotknięcia, schowania się w jej ciele. 

W restauracji hotelowej rozpromieniona Dorota objadała się, dowcipkowała i opowiadała anegdoty, najmniejszym gestem nie dając po sobie poznać, że dostrzega ponury nastrój ledwie skubiącego jedzenie Benka, który tym bardziej usiłował czynić swój stan widocznym. Bezskutecznie. I kiedy po wypiciu dwóch drinków Benek nieomal zdecydował się opowiedzieć jej o sprawie Wujcika i podejrzeniach wokół Virtusa, rzuciła z uśmiechem, dotykając jego dłoni 

– To co? Pójdziemy na górę? 

Kiedy przewracali się na łóżku, kiedy był w niej, uświadomił sobie, że właściwie nie ma ochoty na seks. Wolałby przytulić się do niej, schować w jej skórę swoją twarz, żeby nie przypominać sobie Wujcika, dzisiejszej konferencji, swoich słów, uśmiechów Marca i Jurewicza... Spełnił jednak do końca swój męski obowiązek. Zamykał oczy, wtulał się w nią i wsłuchiwał w jej oddech, ale reminiscencje dnia powracały. 

– Wiesz, to ciekawe, jak w Polsce ci telewizyjni dziennikarze nie umieją się ubrać – powiedziała Dorota, wystrzeliwując z pilota kolejne kanały na ekran telewizora. – Brakuje chyba dobrych stylistów... 

– Musimy porozmawiać – zdecydował się Benek. 

– Teraz? – niechętnie mruknęła Dorota, przełączając na MTV, gdzie kilku facetów podskakiwało rytmicznie. – To moja ulubiona piosenka. 

– Chciałem porozmawiać o ważnych sprawach – mówił Benek spokojnie, czując jak narasta w nim wściekłość. 

– Później. Jestem zmęczona. O, popatrz! – ożywiła się, kiedy na kolejnym kanale modelka w bieli płynnym krokiem przemierzała wybieg. – Ta kreacja wydaje się prosta, ale w rzeczywistości... Co robisz, uspokój się! – próbowała zabrać rękę, z której Benek wyrywał jej pilota. – Natychmiast się uspokój! – krzyknęła, zrywając się z łóżka, kiedy wyłączył telewizor. – Nie znoszę takich zachowań! Co ty sobie wyobrażasz?! 

– Słuchaj, mówiłem, że chcę porozmawiać z tobą o czymś ważnym... 

– No i co z tego? – Dorota okryła się bluzką i usiadła na fotelu. – Myślisz, że będziesz decydować zawsze o tym, jak i kiedy będziemy mówili? 

– Ale są chyba rzeczy ważniejsze od tego twojego telewizora? 

– Nie teraz. I to ja decyduję, jakie rzeczy i kiedy są dla mnie ważne! 

– Daj spokój – wziął ją na ręce i nie tyle zaniósł, co zaciągnął na łóżko. Opierała się coraz słabiej. Już nawet leniwie zaczęła oddawać mu pieszczoty, gdy Benek przypomniał sobie miniony dzień i odechciało mu się wszystkiego. 

Tym razem pomimo sugestii Dorota nie chciała mu pomagać. Uniosła się na łokciu i spojrzała na niego badawczo. 

– Jak ci się nie chce, to daj spokój – powiedziała, odwracając się do niego tyłem. I pozostała tak pomimo jego nieśmiałych gestów. – Daj spokój, jestem zmęczona – mruknęła i włączyła telewizor. 

Okno pokoju wyglądało jak ekran kolejnego telewizora. Warszawa za nim była płaska i nieprawdziwa. 

Dorota ziewnęła, wyłączyła telewizor i zasnęła. Benek długo jeszcze patrzył w nieruchome światła. 

Było jasno, kiedy ocknął się i poczuł ciało Doroty obok, a potem wszędzie wokół siebie. Później przekrzykując prysznic, przypomniała mu, że jej pociąg odjeżdża rano. 

Przełykali szybko śniadanie. Dzień był jeszcze świeży i niebieski. Ożywione miasto oddychało żarłocznie porankiem. 

– Musimy wyjechać. Choćby na tydzień – wydusił z siebie już w taksówce. 

– Niestety. Podczas tych wakacji będę zajęta. Wyjeżdżam i będę miała dużo roboty. Przez najbliższe miesiące z pewnością nie będziemy mogli się zobaczyć. 

– To dla mnie bardzo ważne... Spróbuj zmienić plany... 

– Przykro mi – rzuciła, wychodząc z taksówki. – Nie musisz mnie odprowadzać. Pa – machnęła mu ręką i pobiegła w kierunku peronów. 

– A zapłaci, to kto? – kierowca wychylił się za nim, kiedy Benek automatycznie ruszył jej śladem. 

Powietrze było coraz bielsze i wypełniało go pustką. Kawa miała przypalony smak. 

– No więc nieźle – oznajmił Marzec, wpadając do gabinetu z Jurewiczem i rzucając plik gazet na blat przed Benkiem. 

– Generalnie sukces, choć trochę smrodu zostało. Jak zawsze w wypadku pomówienia. 

– Ale ty byłeś w porządku – dodał, być może mylnie tłumacząc sobie minę Benka. Do gabinetu wsunął się Sawicki. 

– Do rzeczy jednak. Oto papiery do podpisania – Marzec wziął dokumenty, które podsunął mu Sawicki, i rozłożył je przed Benkiem. 

– Co za papiery?

Rzeczywistość zaczynała wracać. 

– Ot, zwykłe formalności, prezesie – z wyraźną ironią zaintonował Marzec. – Trzeba przelać pieniądze z jednego konta na drugie. 

Ciekły tlen wolno drążył ścianki żył. Benek usiłował opanować swoje ciało, skupić się i jednocześnie nie widzieć ironicznych spojrzeń, które wymieniali między sobą zebrani. 

– Co tak długo, prezesie? – odezwał się Sawicki. – Chcesz odebrać mi chleb? 

– Jeśli dobrze rozumiem, wynika z tego, że wszystkie fundusze z konta „Przyszłości” przekazujemy na konto innej spółki, nawet nie Virtusa. Czy dobrze rozumiem? 

– Nie do końca… – zaczął Sawicki, ale Marzec uciszył go gestem ręki. 

– Dobrze rozumiesz – powiedział lekko. 

– W tej sytuacji nie będę mógł podjąć tych działań, które obiecałem wczoraj... 

– Trochę się opóźnią – nadal tym samym tonem odpowiadał Marzec. – Musisz zrozumieć, że twoje sprawy nie zawsze są najważniejsze. Wchodzą w grę duże interesy poważnego koncernu i rzeczywiście spore pieniądze... 

Gniew zaczął wypełniać Benkowi żołądek, płuca i podchodzić pod gardło. Gniew podsycały każdy uśmiech Marca, obojętne spojrzenie Sawickiego, gest Jurewicza, który wychylony w foteliku czyścił sobie pilniczkiem paznokcie. 

– Cóż wy sobie wyobrażacie? Że będę sobie robił z gęby cholewę? Niczego nie podpisuję! 

– Nie podpisujesz? A ja ci mówię, że podpisujesz! – twarz Marca skurczyła się, Jurewicz schował pilniczek do kieszeni i nawet Sawicki spojrzał na Benka z zainteresowaniem. 

– Myślałeś, że za nasze pieniądze będziesz odgrywał wielkie panisko? Brał forsę jak prawdziwi prezesi, nie robił nic i jeszcze nasyłał na nas Urząd Ochrony Państwa? – Marzec podszedł do Benka i nachylił nad nim twarz. 

– Tak, to było nielojalne – ze smutkiem powiedział Jurewicz. – Nie spodziewałem się tego po tobie. Tak zachowują się szmaty, kapusie. I to ty? Człowiek z podziemia? – kiwając głową Jurewicz z zawodem wpatrywał się w Benka. – A my byliśmy wobec ciebie absolutnie fair. 

– Fair? – Benek prawie nie mógł mówić. – Nabieraliście mnie. Robiliście jakieś szemrane interesy, a ja służyłem wam za przyzwoitkę. 

– Bo do niczego innego się nie nadajesz! I okazuje się, że nawet tego nie potrafisz! – Marzec wbijał gwoździe słów. 

– Spokojnie. Jesteśmy ludźmi interesu. Ty się na tym nie znasz. Pełniłeś u nas funkcję PR, public relations, rozumiesz? – tłumaczył łagodnie Sawicki. – Nic w tym złego i nie ma się czego wstydzić. To coraz ważniejszy na świecie zawód. Jak tylko posuniemy inne sprawy do przodu, zajmiemy się twoimi mediami. Też dobry interes. Wszystko w swoim czasie. 

– Ale to ja podpisywałem kredyty i ja oficjalnie deklarowałem, że ruszamy z tygodnikiem... Wczoraj atakowaliście mnie, że nic jeszcze nie zrobiłem, a dziś chcecie mi zabrać pieniądze.. 

– No, bo od wczoraj się zmieniło – Marzec znowu z uśmiechem zwrócił się do pozostałych, którzy pokiwali głowami. – A pieniędzy nigdy ci nie daliśmy, to tylko tobie się tak wydawało... 

– Ale to ja podpisywałem, swoim nazwiskiem... 

– Co ty z tym swoim nazwiskiem? – Marzec wykrzywił się z pogardą. – Kto ty jesteś? Żeby nie my, nie byłoby ciebie. I wystarczy miesiąc, a przestaniesz istnieć i nikt nie będzie już o tobie pamiętał! Myśmy cię stworzyli, wielkiego dziennikarza, bo kim ty jesteś, gówniarzem... 

– Co ty, kurwa!? – Benek poderwał się od stołu. Od Marca był na wyciągnięcie ręki, kiedy zorientował się, że coś go chwyta i wbija mocno w fotel. 

– Spokojnie – Jurewicz nieomal pieszczotliwie poprawił go za ramiona na siedzeniu. – Jesteśmy kulturalni ludzie. 

– Skończmy z tym, podpisuj – mruknął znudzonym tonem Marzec. 

– Niczego nie podpisuję! 

– Porozmawiajmy jak ludzie interesu. Twój podpis nie jest nam niezbędny. Ze statutu spółki wynika, że wystarczy, że podpisze dwóch członków zarządu, a więc ja i Kozyra. W każdym momencie możemy zwołać radę nadzorczą i odwołać cię za... – Sawicki uśmiechnął się – ...działanie na szkodę firmy. 

– A ja mogę zwołać konferencję prasową i opowiedzieć o was wszystko, a zaręczam, że wiem już wystarczająco dużo, żeby zajął się wami prokurator. 

Jurewicz, który patrzył przez okno, znowu zainteresował się Benkiem. 

– Koleś, nie pogrywaj z nami, bo tak dostaniesz po kulach, że się już nigdy nie pozbierasz. – Marzec mówił półgłosem, wychylony w jego kierunku. Nie wiadomo było, czy się uśmiecha, ale skrzywienie ust można było wziąć za uśmiech. – Za krótki dla nas jesteś, koleś. Wszyscy jesteście dla nas za krótcy. Wam się zdaje, żeście nas przygarnęli. A to my daliśmy wam trochę porządzić. Pobawić się. Daliśmy ci się poczuć pewnie, ale tobie przewróciło się we łbie. Będziesz grzeczny, to dalej będziesz gość i nic ci nie grozi. Podskoczysz, a już nigdy nie dojdziesz do siebie. To my złożymy doniesienie do prokuratora, że działałeś na szkodę firmy, wyprowadziłeś z niej milion dolarów, a gdy zorientowaliśmy się, co w trawie piszczy, zacząłeś nas szantażować. I to ty wylądujesz w pierdlu. Bo sądy nie lubią takich jak ty! Prawda, panowie? 

– Tak, tak – Jurewicz i Sawicki pokiwali głowami równocześnie jak nakręcane zabawki, zadumane, a przecież śmieszne arlekiny. 

– Co więcej, okazuje się, że wyłudziłeś kredyty i to na niebagatelną sumę... No, ponad dwóch milionów dolarów... 

– Co ty opowiadasz... – Benek nie mógł zrozumieć. 

– A tak – do rozmowy włączył się Sawicki. – Jako poręczenie zadeklarowałeś nieruchomości, których hipoteki obciążone były już na całą ich wartość, a ty swoim podpisem zagwarantowałeś, że są czyste. 

– Przecież to wy, wy załatwialiście, podpisywaliście… – Benkowi plątał się język i myśli. 

– My? – zdziwił się Marzec, a Jurewicz tylko prychnął. – My załatwialiśmy, to prawda, bo bez nas nic nie byłoby załatwione, ale nic na nas nie masz, żadnego podpisu. Dlatego teraz przed każdym gronem zgodnie z prawdą oświadczyć mogę, że nie mieliśmy z tym nic wspólnego. Znaliśmy pana Witkowskiego, daliśmy się mu nawet oszukać, ale niestety jesteśmy w dobrym towarzystwie. Nie dalej jak wczoraj pan Witkowski zapraszał kwiat dziennikarstwa polskiego do pracy w nieistniejącym tygodniku, do którego działania nic nie jest przygotowane... 

– Przecież Romek podpisywał... 

– Ja?! – Sawicki poderwał się zdumiony. – Ja jestem tylko finansowo-prawnym konsultantem, nie żadnym prezesem. To prawda, można oskarżyć mnie o niedopatrzenie. Jednak do głowy by mi nie przyszło, że spółka, której przekazaliśmy pieniądze na budowę infrastruktury radiowej, budowę studiów i sprzętu, rozwiąże się i zniknie na następny dzień. Ręczył za nią prezes Witkowski, o proszę – Sawicki wyciągnął ze swojej teczki kolejny papier i pomachał nim w powietrzu. – Tutaj podpisana jest sporządzona na zamówienie prezesa i gwarantowana przez niego ocena wiarygodności tej spółki... I pomyśleć, że spółka ta była prostym pomysłem na wyprowadzenie pieniędzy z firmy... Przy tym te wszystkie zaliczki, które pan Witkowski podpisał, a nie rozliczył się z nich, są już bez znaczenia, choć pozwalają na ocenę nie tylko moralną... 

– Przygotowaliście więc wszystko – Benek nie tyle mówił, co myślał na głos. – Od początku spreparowaliście całe oszustwo i chcecie, żebym uczestniczył teraz w jego następnym akcie... 

– Za pozwoleniem – oburzył się Sawicki. – Jesteśmy czyści jak łza. Czy interesują się nami sądy, prokuratura? Pojawiły się wprawdzie te nieodpowiedzialne działania w UOP, ale od razu został im położony kres. Na szczęście żyjemy w państwie prawa – roześmiał się. – My jesteśmy biznesmeni. Obracamy pieniędzmi. To ty nam chcesz przeszkadzać. Jeśli wetkniesz kij w szprychy, maszyna padnie na pysk. I kredytów nie będzie można spłacać, i bankructwo może się przydarzyć. A jak wszystko będzie szło do przodu, nie będzie żadnych problemów. 

– Dlatego chcemy to wszystko załatwić z tobą po przyjacielsku – przybliżając się, ciepło westchnął Jurewicz. – Choć nie za bardzo się sprawdziłeś i rozczarowałeś nas. Podpisz, co trzeba i postaramy się o tym zapomnieć. 

– Muszę wyjść – Benek podniósł się, ale Jurewicz zagrodził mu drogę. 

– Nie wyjdziesz, dopóki nie podpiszesz. 

– Muszę iść do sracza! – warknął Benek, napierając na Jurewicza, który zawahał się. 

– Puść go – pogardliwie rzucił Marzec. – Po tym wszystkim musi sobie ulżyć. Potem wróci i podpisze. Prawda? Nie ucieknie. 

Benek uciekł. 

Ruszył w kierunku toalety, ale kiedy tylko zorientował się, że drzwi gabinetu zamykają się za nim, pędem puścił się w kierunku ewakuacyjnych schodów. Zbiegał nieprzytomnie po trzy stopnie dwa piętra w dół i dopiero tam zatrzymał windę. 

Kiedy drzwi się otworzyły, odruchowo odskoczył, ale klatka była pusta. Z budynku wychodził energicznie, starając się nie zwracać na nikogo uwagi. Mężczyźni w czarnych uniformach patrzyli w jego kierunku. 

Przejściem podziemnym już biegł. Bieg sprawiał ulgę. Ulgę przynosiło mu krztuszenie się własnym oddechem, aż do momentu, gdy już na dworcu przestał prawie widzieć i musiał oprzeć się o ścianę, gdy ciało odmówiło nagle posłuszeństwa. 

Miał szczęście. Pociąg do Uznania odchodził za siedem minut. Z jazdy pamiętał niewiele. Do domu wrócił nieprzytomnie zmęczony. Ucieszył się na widok Haliny i Aldonki, która rzuciła się mu na szyję. 

– Telefonowali do ciebie ci faceci z Warszawy. Byli zdenerwowani. Prosili o szybki kontakt. I prosili, abym przekazała, że wszystko w porządku – Halina mówiła odwrócona do niego bokiem. 

– Nie ma mnie dla nikogo. Może poza Jerzykiem – wykrztusił. 

– Będziesz mógł to sam załatwiać – odburknęła. 

Ruszył za nią do kuchni. 

– Wiem, że mogłem być ostatnio nieznośny – zaczął niewyraźnie. – Ale w pracy miałem straszną sytuację. Mam ciągle. Muszę podjąć poważną decyzję. Być może będę musiał rzucić wszystko. A i tak nie rozwiąże to problemów. Możesz mi pomóc... 

Halina odwróciła się gwałtownie. 

– Widzę, że coś nie idzie, bo przychodzisz do mnie z tymi melodramatycznymi tekstami. Kiedy wszystko było OK, nie byłyśmy ci potrzebne. Wystarczały ci twoje dziwki w warszawskich hotelach. Myślisz, że jestem idiotką?! Nie wiem, czy pamiętasz, ale jutro wyjeżdżam z Aldonką na wakacje. Chcę od ciebie tylko pieniędzy. Nie musisz nas odwozić swoim służbowym samochodem. A teraz daj mi spokój i nie bądź taki żałosny. 

Obudził się samotny koło północy. Halina spała na kanapie, przytulając do siebie Aldonkę. Szybko ubrał się i wybiegł w gorącą noc. Jerzyka spotkał w „Casablance”. Była prawie druga, ale jego przyjaciel nie wyglądał nawet na specjalnie pijanego. Siedział sam przy barze. 

– Kurwa z tymi dupami – powiedział zamiast przywitania. 

– Musimy porozmawiać – zaczął Benek. 

– Co ty, ostatnio ciągle rozmawiałbyś i rozmawiał. Może lepiej byś się napił. 

Benek zaczął tłumaczyć. Nie wspominając o Wujciku, oświadczył, że dowiedział się o podejrzanych historiach dotyczących Virtusa. Powiedział również, że szefowie chcą, aby kredyt, który wzięli wcześniej, przelał na inne konto, a on... Jerzyk przyglądał się mu badawczo. 

– Znowu to samo? Dylematy wielkiego prezesa. Podpisać, nie podpisać? Przelać, nie przelać? Jak cię to tak męczy, to podaj się do dymisji. 

– Nie o to chodzi! – prawie krzyknął Benek. – Rusz tym swoim zapijaczonym łbem! Chodzi o to, że wpakowałem się w podejrzaną imprezę i teraz sam jestem umoczony. Stałem się nieomal przestępcą... I to ty wpakowałeś mnie w to gówno! 

– Ja cię wpakowałem, a ty zapierałeś się rękami i nogami?! – zazgrzytał Jerzyk. – Ty pierdolony hipokryto! Wygryzłeś mnie stamtąd. Zawsze byłeś pieprzonym egoistą i megalomanem. Świat miał się kręcić wokół ciebie. Ja to, ja tamto. Urodzony szef. Geniusz organizacyjny i moralna instancja. Gówno cię obchodziło, że nie miałem co do pyska włożyć, nie mówiąc o alimentach. W ogóle gówno cię obchodziłem ja i wszyscy inni. Kiedy pojawiłeś się w Virtusie, od razu musiałeś zostać szefem. A może to ja bym lepiej zrobił radio niż ty? Może znam się na tym lepiej i mam większe doświadczenie? O tym nie pomyślałeś?! A tak w ogóle, to czy proponowałeś mi coś? Ale odgrywać moralnego prawiczka, to pierwszy. Przymykałeś oczy na to, kim jest Jurewicz. A Bator? Twój nowy przyjaciel? Tak mi dziwnie zalatuje... Jak ktoś zrobił forsę w takim tempie, to musiał robić przekręty. Wszyscy to wiedzą, tylko nie ty. Prawda? I tak pewnie powinno być: jak się uda, będą mieli pomniki; jak nie, pójdą do pierdla. Chociaż chyba nie oni, za dobrze kryci. A ty nie chcesz zaryzykować, przybrudzić się nawet. Tylko tłuc szmal i ustawiać się do kamery. A zapłacić, to nie łaska? Wiesz co, spadam, rzygać mi się chce, kiedy patrzę na ciebie. 

W lustrze za kontuarem Benek widział plamę swojej twarzy, w której nie potrafił rozróżnić rysów. Właściwie domyślał się jej tylko po miejscu, które powinna zajmować, ale czy mógł być tego pewny? Wpatrywał się w płyn, który wypełniał szklaneczkę, i wszystko stawało się coraz bardziej rozmazane. Przypominał sobie, że barman tłumaczył mu, że muszą zamykać. Dzień był pusty i jasny. 

* * * 

Obudził go wściekły dzwonek telefonu. Miał wrażenie, że dźwięk ten bez końca orze jego sen. Dowlókł się i wyrwał przewód z gniazdka. Zasnął znowu. 

Była to właściwie maligna pełna twarzy i głosów, przed którymi nie mógł uciec. Zbudziło go uczucie, które stawało się dźwiękiem. Wyschnięta błona śluzowa w gardle, ustach i nosie skręcała się jak pergamin i miał wrażenie, że pęka z suchym trzaskiem. Lodówka była pusta. Puste było mieszkanie. Woda z kranu miała smak rdzy. Zbliżała się trzecia godzina. 

Niezdarne, bolesne ablucje nadały Benkowi wygląd, który uznał za dopuszczalny. Do rynku szedł wolno. Każdy gwałtowniejszy ruch głowy wprawiał w wibracje rozdygotaną galaretę mózgu i sprawiał ból. Pierwsze piwo umożliwiło zjedzenie czegoś. Drugie uspokoiło go nieco. Z trudem uwolnił się od jakiegoś natręta, który koniecznie chciał coś przedyskutować. A potem rytm ulic zaniósł go do „Deja vu”, gdzie stoi teraz z zamkniętymi oczami, powtarza banalne pytania i wmawia sobie, że nic się nie stało. Benek otwiera oczy i widzi przed sobą faceta, który robi miny tak smutne, że chce się śmiać. 

* * * 

Listopad puchnął wilgocią jak brudna gąbka. W „Deja vu” było jeszcze pusto. 

– To tylko trochę więcej niż dwa lata, a wybory prawie przestały mnie interesować – mruknął Benek bardziej do swojego niewyraźnego odbicia za kontuarem niż do Jerzyka, który kulił się na krzesełku obok. 

– Mnie przestały interesować wcześniej, ale niektórzy robią na tym karierę – Jerzyk mówił, również nie odwracając się do rozmówcy. 

– Kogo masz na myśli? – spytał nieuważnie Benek. 

– Na przykład Kaczorowskiego... ale to nieważne. Prawdziwą karierę robi Dorotka – Jerzyk ożywił się i łypnął z zainteresowaniem na Benka, który skupił się, aby jego twarz nie zmieniła wyrazu. 

– Wiesz, czytałem ostatnio w gazecie, jakie to wyjątkowe są jej programy, jaka to kultura z nich bije i jakie są ciekawe... Napisał autorytet. Pewnie oglądalność podskoczyła od razu. Ja tam tego nie zauważam. Jak to jest żyć w sztuce?, pyta, a ja nie rozumiem, o co jej chodzi. Mnie by zainteresowało pytanie, dlaczego koleś to właśnie maluje. Ale ja jestem trywialny... Natomiast patrzy tak, że... to mnie zaczyna interesować. Ciekawe, kto ją teraz posuwa? Mówią, że Potrzeba. Co o tym sądzisz? 

Ale Benek nie podejmował tematu. 

– A wiesz, że Śliwiński robi karierę w „Republice”? – Jerzyk poszukał nowego tematu. – Stwierdził, że ideowo „Przegląd” przestał mu odpowiadać... Przestał mu odpowiadać, kiedy Tomecki został zastępcą, a potem Gosztyła wrócił i było aż dwóch... 

– Szukał sobie miejsca od jakiegoś czasu. Kiedy myślał, że otworzę tygodnik, zwrócił się do mnie – przypomniał sobie Benek. 

– A popatrz, ciebie jednak stary nie pozwolił wyrzucić, choć Gosztyła tak naciskał... 

– Oskarżył mnie o nielojalność, że szukałem haków na swoich nowych pracodawców i przyjaciół. Że wreszcie przeze mnie Piotra wylali z Urzędu, co jest do pewnego stopnia prawdą, ale Piotr nie ma do mnie pretensji. Spotykamy się w „Przeglądzie”, to wiem. Nie ma żalu, choć stosunki między nami ochłodły. To w dużej mierze Ala... A Wronicz nie tylko mnie zostawił, ale na nowo przyjął Piotra... 

– To i tak wszystko jedno, wasza łajba tonie. Ty załapałeś się jeszcze na niezłą odprawkę z Virtusa, to jeszcze możesz ciągnąć, ale na kredyt chyba ci nie starczy... 

– Sprzedałem swój wkład na mieszkanie... 

– Halina chyba nie jest zachwycona... znowu ta klitka, a były nadzieje... 

Młody człowiek, który usadowił się obok Benka i nieomal położył na nim okrycie, przesunął po nim obojętnym wzrokiem i przeprosił go nieuważnie. 

– Dobrze, że, jak radziłem, dogadałeś się z chłopakami z Virtusa. Nie było co robić skandalu. Dobrze, że wystąpiłeś wtedy w ich obronie. No, właściwie to w waszej obronie... Ważne, żeby takie sprawy załatwiać po dżentelmeńsku. O resztę niech się troszczy prokurator. Zresztą Virtusa już nie ma i kto tam dojdzie tych spraw... Utrzymujesz z nimi kontakty? 

– Raczej nie... 

– Szkoda. Nie ma obaw. Oni znowu wypłyną. Zresztą została im pewnie niezła kasa, chociaż Gargol prysnął za granicę. Dadzą sobie radę lepiej niż my. Masz teraz jakieś plany, bo przecież „Przegląd”... 

– Nie wiem – odpowiedział Benek, przyglądając się wchodzącym ludziom. – Nie wiem. 